Betül (@meliorcha)

Bizim Büyük Çaresizliğimiz oldukça isabetli bir kitap ama onu sevmeme neden olan şey olay örgüsünün kendisinden çok insan ilişkilerini ele alış biçimi. Romanın merkezinde Ender ve Çetin’in uzun yıllara dayanan dostluğu ve hayatlarına Nihal’in girmesi var fakat kitabı yalnızca “iki…devamıBizim Büyük Çaresizliğimiz oldukça isabetli bir kitap ama onu sevmeme neden olan şey olay örgüsünün kendisinden çok insan ilişkilerini ele alış biçimi. Romanın merkezinde Ender ve Çetin’in uzun yıllara dayanan dostluğu ve hayatlarına Nihal’in girmesi var fakat kitabı yalnızca “iki erkeğin aynı kıza âşık olması” diye okumak büyük ölçüde ıskalamak olur. Asıl mesele dostluk, büyümek, geçmişe tutunmak, kaybetme korkusu ve hayatın insanın elinden yavaşça kayması. Bana göre en güçlü tarafı melankolisi. Bu kitapta büyük olaylardan ziyade küçük anların ağırlığı var. Kahvaltı yapmak, evde oturmak, bir arkadaşla konuşmak, geçmişi hatırlamak gibi son derece sıradan şeyler sürekli başka bir duyguyu taşıyor. Bu nedenle kitap bana biraz “hayatın en önemli dönemlerinin aslında yaşanırken ne kadar sıradan göründüğü” fikrini veriyor. Ve romanın asıl çaresizliği burada. İnsanların birbirlerini sevmesi, birbirlerine iyi davranması ve birbirlerini anlaması bile bazı şeyleri değiştirmeye yetmiyor. Bu yönüyle kitabın adı da çok güzel. Ender ve Çetin'in dostluğu romanın gerçek aşk hikâyesi. Nihal elbette önemli ama romanın duygusal merkezinin Ender–Çetin ilişkisi olduğunu düşünüyorum. İki insanın yıllar içinde birbirlerinin alışkanlıklarını, kusurlarını, sessizliklerini ve ruh hâllerini öğrenmesi anlatılıyor. Hatta kitabın romantik tarafını yalnızca Nihal üzerinden okumak bana biraz eksik geliyor. Çünkü Ender ile Çetin arasındaki bağda da çok yoğun bir sevgi ve birbirine ait olma hâli var. Bu yüzden kitapta beni en çok etkileyen soru şu oldu: Bir insanın hayatındaki en büyük aşk romantik olmak zorunda mı? Barış Bıçakçı bunun cevabını açıkça vermiyor. Ve iyi ki vermiyor. Nihal çoğu zaman kendi başına bütünlüklü bir karakter olmaktan ziyade, iki erkeğin hayatında ortaya çıkan değişimin merkezi gibi duruyor. Bu da modern açıdan bakıldığında romanın tartışılabilecek taraflarından biri. Hatta daha da ileri gidersek, Nihal'in varlığı iki adamın kendi küçük, güvenli dünyalarının bozulmasına neden oluyor. Bu sene yayımlanan akademik bir okumada da Nihal'in, Ender ve Çetin'in geçmişe ve çocukluklarına bağlı kapalı dünyalarını tehdit eden bir kaybın yerine geçen figür olarak yorumlanması oldukça yerinde. Bir de kitabın “büyümek” meselesini seviyorum. Bence Bizim Büyük Çaresizliğimiz aslında biraz yetişkinliğin yasını tutan bir roman. Ender ve Çetin yetişkinler ama onların dünyasında hâlâ gençlikten kalma bir şey var. Birlikte yaşamak, birbirlerine takılmak, gündelik hayatın küçük zevkleri... Sonra hayat içeriye giriyor ve onlara şunu hatırlatıyor: Artık hiçbir şey eskisi kadar basit değil. Bu yüzden “çaresizlik” sadece aşk konusunda değil. Çocukluğun geri gelmeyecek olması, bazı insanların hayatından çıkması, bazı ilişkilerin hiçbir zaman tamamlanamaması ve insanın kendi geçmişini değiştirememesi de bunun içinde. Bu açıdan romanın tamamlanmamışlık duygusu çok güçlü. Ayrıca Bıçakçı'nın anlatımı düşünce ve gözlem üzerine kurulu. Dolayısıyla kitabın güzelliği olaylarda değil, cümlelerin arasında. Bazı kitaplar insanı hikâyeleriyle değil, kendi hayatındaki insanları düşündürerek etkiler. Bizim Büyük Çaresizliğimiz biraz öyle bir kitap.

meliorcha 3 weeks ago

Onur Savaşı

Thomas Vinterberg

92 Gönderi

Spoiler içeriyor Film, seyirciye Lucas’ın Klara’ya csde bulunduğunu gösteren bağımsız bir olay sunmuyor. Aksine, olayların başlangıcında Klara’nın Lucas’a karşı bir çocukluk hoşlanması olduğu ve sonrasında söylediği şeylerin yetişkinlerin müdahalesiyle farklı bir anlam kazandığı görülüyor fakat burada önemli bir ayrım var: “Klara yalan…devamıFilm, seyirciye Lucas’ın Klara’ya csde bulunduğunu gösteren bağımsız bir olay sunmuyor. Aksine, olayların başlangıcında Klara’nın Lucas’a karşı bir çocukluk hoşlanması olduğu ve sonrasında söylediği şeylerin yetişkinlerin müdahalesiyle farklı bir anlam kazandığı görülüyor fakat burada önemli bir ayrım var: “Klara yalan söyledi” demek de biraz fazla kesin. Çocukların yaşadıkları olayları nasıl algıladığı, hatırladığı ve yetişkinlerin sorularından nasıl etkilendiği filmde özellikle problematize edilmiş ki bu çok önemli bir ayrıntı. Klara, Lucas'a karşı duygusal bir yakınlık gösteriyor. Sonra arkadaşları ve yetişkinlerle yaşadığı etkileşimler sonucunda olay farklı bir çerçeveye oturuyor. Söyledikleri giderek daha ciddi sonuçlar doğuruyor. Sonraki aşamalarda söyledikleriyle önceki anlatımları arasında tutarsızlıklar ortaya çıkıyor. Ama film, “çocuk kötü niyetliydi ve herkesi kandırdı” demiyor. Daha ziyade çocukların sözlerinin yetişkinler tarafından nasıl yorumlandığını sorguluyor. Toplum açısından iki korkutucu ihtimal var; gerçekten bir çocuğa zarar verilmiş olabilir ve yetişkinler bunu görmezden gelebilir ya da suçlama yanlış olabilir ve masum bir insan toplum tarafından geri dönüşü olmayacak şekilde cezalandırılabilir. Film, bu iki ihtimal arasında güvenilir biçimde hareket etmenin ne kadar zor olduğunu gösteriyor. Lucas'ın çevresindekiler bir noktadan sonra “Acaba gerçekten oldu mu?” sorusunu araştırmaktan çok, “Olduğuna dair işaretleri nasıl açıklayabiliriz?” noktasına geliyorlar. Şunu da belirtmek gerekir ki Lucas da tamamen kusursuz bir karakter olarak sunulmuyor. Lucas'ın masum olması, onun yaptığı her şeyin doğru olduğu anlamına gelmiyor. Özellikle Klara'yla ilişkisi konusunda yetişkin sınırlarını daha dikkatli koruması gerekiyordu ama bu davranışlar ile cs suçlaması aynı şey değil. Film bu ayrımı özellikle rahatsız edici biçimde önümüze koyuyor. Finalde Lucas'ın toplum tarafından tamamen affedildiğini görmüyoruz. Herkes “artık sorun çözüldü” demesine rağmen Lucas'ın üzerinden şüphe tamamen ortadan kalkmış değil. Son sahnedeki olay da bunun sembolik bir ifadesi. The Hunt, “çocuklar yalan söyler” filmi değil. Aynı şekilde “yetişkinler çocuklara asla inanmamalı” filmi de değil. Daha rahatsız edici bir soru soruyor: Bir çocuğun anlatımı ile yetişkinlerin korkuları, beklentileri ve önyargıları birbirine karıştığında gerçeği nasıl ayırt edebiliriz? Bu yüzden filmde Klara'yı suçlamak kadar, yetişkinleri tamamen haklı görmek de yanlış. Klara'nın davranışları olayın tetikleyicisi olabilir; fakat olayın toplumsal bir linçe dönüşmesinde esas sorumluluk yetişkinlerin verdiği tepkilerde.

meliorcha 1 month ago

Kadınlar Şehri

Christine de Pizan

1 Gönderi

Tarihin ilk feminist kadın yazarı Fransız Christine de Pizan'ın geceleri onu uykusuz bırakan düşüncelerle derin bir araştırmaya girmesiyle başlıyor kitap. Pizan, dönemin Fransız yazar ve şairlerinin, soylularının neden ağzından ve kaleminden çıkan her lafın kadınlara dair asılsız yargılar olduğunu sorgulamaya…devamıTarihin ilk feminist kadın yazarı Fransız Christine de Pizan'ın geceleri onu uykusuz bırakan düşüncelerle derin bir araştırmaya girmesiyle başlıyor kitap. Pizan, dönemin Fransız yazar ve şairlerinin, soylularının neden ağzından ve kaleminden çıkan her lafın kadınlara dair asılsız yargılar olduğunu sorgulamaya başlıyor. Dikkatinizi çekerim; yıl 1405. Kadınların hayvan mı insan mı olduğuna dair 'bilimsel' araştırmaların yapıldığı ve dönemin en popüler tıp kitabında kız çocuklarının anne karnında oluşan bir mutasyonla meydana geldiğinin yazdığı yıllar. Babası sarayda doktor olarak çalışan Christine için bulunmaz nimet olan saray kütüphanesi, günlerini ve gecelerini geçirdiği yegane mekandı. Kadınların gerçekten de filozoflar, bilim adamları ve yazarların dediği gibi nankör, sadakatsiz, kusurlu olup olmadığını -her ne kadar kendisine ve çevresindeki kadınlara baktığında tek bir örneğini görmemiş olsa bile- öğrenmek için okumalar yaptı. Bir gece çalışmaktan halsiz düşüp masa başında uyuklarken aniden üç asil kadının karşısında belirmesi ile hayali şehrini inşaa etmeye başladı. Sırasıyla Bilge Kadın, Erdemli Kadın ve en son da Adil Kadın'ı dinleyerek onların aktardığı tarihteki büyük kadınların hikayeleriyle Kadınlar Şehri'nin surlarını, sokaklarını ve evlerini inşaa etti. Bu aktarılan hikayeler yıllar süren araştırmalarındaki tarihe damga vuran kadınlara ait. Birçok şehre adını veren, birçok şehir kuran, nice hayatlar kurtaran, savaşlar kazanan, icatlar yapan, büyük insanlar yetiştiren binlerce kadın... Adamların kırılgan egolarının sonucunda asırlarca kadınlara ettikleri hakaretler ve çektirdikleri zulümlerden korunmak için tüm bu asil kadınların birlikte yaşayabileceği şehir kurma fikri yıllar sonra Perkins'in Kadınlar Ülkesi romanına da elbette ön ayak oldu. Bu kitabın daha 1405 yılında Ortaçağ Avrupa'sının boğucu karanlığında bir kadının dönemin zihniyetine baş kaldırarak yaktığı bir ışık olduğunu hatırlamalıyız. Bugün protofeminizm olarak tanımladığımız erken dönem kadın hareketinin öncülerinden biri olan Pizan'ın o dönem radikal sayılan bazı fikirleri elbette şu an anti-feminist gelebilir; bence böyle hissettirmesi de feminizmin asırlar içindeki yükselişine şükretmemizi sağlıyor. Bu kitabı alıp okumanızı şiddetle tavsiye ediyorum, geçen sene ilk defa dilimize çevrildi ve şu anlık tek baskısı fol yayınlarında. "...Dolayısıyla insan akıl sahibi bir varlık olarak kadını sevmekte kusur ettiğinde doğayla ters düşmüş olur ve bu en adi yoldur çünkü onlar kadınları eleştirmekle kalmıyor böylesine yüce ve kutsal bir varlığın bir kusur olarak ortaya çıktığını veya eksik olduğunu söyleyerek Tanrı'yı aşağılıyorlar." "...Üstelik dünyada işlenen sayısız suçun ve vahşetin sorumlusu da kadınlar değildir. Her birinin kusursuz olmamasına da şaşmamak gerekir, nitekim kalabalık kocaman bir şehir olan Ninova'da bile tek bir iyi insan yoktu. Tanrı peygamberi Yunus'u gönderdiğinde halk tövbe etmediği takdirde şehri yok edeceğini bildirmişti. Aynı şekilde Sodom'da da doğruluktan nasibini almış tek bir insan bile kalmamıştı. Lut'un şehri gökten inen bir ateşle yok olmaya terk etmesi de bunu gözler önüne sermiştir. Üstelik şunu da unutmamalısın ki İsa Mesih'in çevresinde yalnızca on iki adam vardı ama onların bile arasında kötü biri çıktı. Buna rağmen erkekler bütün kadınların kusursuz olması gerektiğini, olmayanların taşlanmayı hak ettiğini söylemeye cüret edebiliyor! O zaman ben de onlara derim ki; önce dönüp bir kendinize bakın, aranızda günahsız olan varsa ilk taşı o atsın! Şunu bil ki sevgili kızım; gün gelir de bütün erkekler gerçekten erdemli olursa kadınlar da o zaman onları takip eder fakat dürüst olmalıyım ki bütün kadınların erdemli olması erkeklerinkinden çok daha yakın ve çok daha büyük bir ihtimaldir." "...Şimdi böyle konuşan adamların ne kadar nankör olduklarını görebiliyor musun? Bütün nimetlerden faydalanıp kime teşekkür edeceklerini bilmiyorlar. Onları hayata getiren bir kadın olduğu halde kadınları kendilerinden aşağı görüyorlar. Oysa kızım, hiçbir erkek kadınların insanlık için yaptıklarının ve yapmaya devam ettiklerinin karşılığını veremez."

meliorcha 3 months ago

Forever

Matthew Miller

49 Gönderi

Sherlock Holmes'un Amerikan versiyonu olmaktan son anda fantastik öğelere sığınarak kurtulmuş bir versiyonu. Doktor Henry Morgan, uzun yıllar (250 yıl) yaşamasının getirdiği bilgelik ve gözlem yeteneğiyle cerrahi bilgisini birleştirdiğinde biraz Dexter biraz Sherlock biraz da Hannibal dizisinin üzümlü keki Will…devamı

meliorcha 7 months ago

Diğerleri

Alejandro Amenábar

136 Gönderi

İkinci Dünya Savaşı'nın hemen ardından, Channel Adaları'ndaki karanlık eski malikanede iki fotosensitif çocuğuyla yaşayan bir kadın, evin perili olduğuna inanmaya başlar. Film, seyirciyi 1940'ların sonunda geçmişe götürerek, savaş sonrası dönemde yaşanan karanlık bir atmosferin içine sokuyor. Savaştan çıkmış ve travmalarla…devamı

meliorcha 9 months ago

Kan ve Gül

Alper Canıgüz

13 Gönderi

"Çocuk büyümüş, rüya sona ermişti ve bunu bir tek ben biliyordum. Bir haftaya kalmadan, dünyaya metelik vermeyen genç adam ve kadınlar, haytalık yıllarının yekûnunu çekecek, bir kuşak topluca orta yaşa adım atacaktı. Gitgide daha alt perdeden çınlayan kahkahalarında hep bir…devamı

meliorcha 9 months ago

Dönüş Yok

Gaspar Noe

50 Gönderi

Bir şey gösterilebildiği için gösterilmeli mi yoksa bazı şeyler gösterilmemeli mi? Önce kendinize bu etik soruyu sorun ve cevaplayın, ona göre filmi izlersiniz. Gaspar Noe, izleyicinin midesini bulandırmak için ne gerekiyorsa itina ile yapmış. Film, izlettiren bir öykü değil izleyene…devamıBir şey gösterilebildiği için gösterilmeli mi yoksa bazı şeyler gösterilmemeli mi? Önce kendinize bu etik soruyu sorun ve cevaplayın, ona göre filmi izlersiniz. Gaspar Noe, izleyicinin midesini bulandırmak için ne gerekiyorsa itina ile yapmış. Film, izlettiren bir öykü değil izleyene saldıran bir deneyim olarak tasarlanmış. Mide bulantısı derken tam olarak gerçekten fiziksel rahatsızlık vermekten bahsediyorum. Film boyunca alttan sürekli 28 Hz frekansta tiz bir ses veriliyor. Kamera sürekli olarak dengesiz şekilde hareket edip neredeyse 360 derece dönüyor ve sallanıyor. Üstelik kameranın stabil olduğu tek yer o malum sahne ki sahnenin kendisi yeterince mide bulandırıcı olduğu için kamera hareketlerine gerek duyulmaması da anlaşılabilir bir neden benim için. Gaspar Noe, filmdeki o malum sahne için Monica Bellucci'nin üstün performansı yorumunu yapmış ve eğer oyuncu istemeseydi bu kadar uzun bir sahne de çekmeyi planlamadığını ama daha sonra Monica'nın adama alıştığını ve bu sahneyi çekebildiğini söylüyor. Gerek yoktu fikrimce. Monica'ya sövsem mi yoksa üzülsem mi bilemedim açıkçası aktarılandan fazlasının kamera arkasında döndüğünü bilmek bana yetti. T*cav*z sahnesine odaklanıldığı için filmin sanatsal yönüne gereken değerin verilmediği yönünde yanlış bir algı var ki böyle bir sahneye gerek yoktu. Yönetmenin bu sahnenin filmin sanatsal boyutunu örteceğini; sanatsal kısmından, çekim tekniklerinden ve müziklerinden çok o sahnenin konuşulacağını ve filmin böyle damgalanacağını kestirmesi gerekirdi ki bence gayet de farkındaymış bunun. Evet, doğru. Sinemada şiddetin gerçeklik algısını bozacak kadar güçlü olabileceğini gösteren az film var. Çok olmasına da gerek yok bence. Çoğu eleştirmen filmi ahlaki olarak rahatsız edici ama sanatsal olarak dürüst bulmuş. Sırf böyle sahneler çekilebildiği için çekilmesini dürüstlük olarak görmüyorum ben. O malum sahne gerçekten sinema tarihinin en uzun ve rahatsız edici sahnelerinden biriydi. Şiddeti eleştirmek yerine yeniden üretmiş bu film. Bu film sinemanın sınırlarını zorladı ve bize sinemanın sadece eğlence değil bedensel ve ahlaki bir deneyim de olabileceğini gösterdi fakat gereksizdi çünkü aynı mesaj daha az travmatik yollarla verilebilirdi. Hikaye tersten akıyor ve takip etmesi başta zor fakat özgün bir teknik değil, Nolan'dan ilham aldığı bariz ortada. Nolan'dan önce Lee Chang-dong'un ve ondan da önce David Jones'un kullandığı ters kronolojik anlatı tekniğini Gaspar Noe'ye indirgemeyeceğim. Uzun planlar ve kesintisiz çekim hissi tekniği de bir ilk değil. Hitchcock'ın 1948 yapımı Rope filmi tamamı birkaç gizli kesme ile tek plan gibi çekilmiş mesela. Elde kamera ve hiper-realist estetik tekniği de 1945'te bir savaş filminde John Huston kullandı, bu da ilk değil. Kamera hareketleri ile bilinç bozulması, vertigo efekti, sarmal tekniğin de ilk örneği 1958'de Alfred Hitchcock'ın Vertigo filmidir. Yani demem o ki bu sanatsal teknikleri izleyebileceğiniz tek yönetmen Gaspar Noe değil. Bu tekniklerle çekilen tek film bu değil. İlki de değil. Eğer otomatik portakal deneyi yapmıyorsanız mecbur değilsiniz. İzlemeyin. Bir şey kaybetmezsiniz.

meliorcha 9 months ago

Ölmek İstiyorum Ama Tteokbokki de Yemek İstiyorum

Baek Sehee

35 Gönderi

Yazar geçen ay öldü. Ne ironik ama... Kitabı okurken kenarlarına notlar alarak gerçekten terapideymişim gibi okumuştum. Güzeldi fakat pek etkili değildi, çoğu şey havada kalmış gibiydi. Yer yer psikoloğun hataları da gözüme çarpmıştı, yazarın kendisini tekrar edişi de. Bir de…devamı

meliorcha 9 months ago

Hayat İmkansız

Matt Haig

15 Gönderi

Matt Haig'in okuduğum dördüncü romanı ve tekrar eden motifleri bu romanda hissettiğimi itiraf etmem gerek. Bundan öncekiler gayet özgün ve akılda kalıcıydı fakat bu sefer olmamış. Aynı tarif bu sefer tutmamış maalesef. Geçen ay yeni bir romanı daha çıktı ve…devamı

meliorcha 12 months ago

Prison Break

Paul Scheuring

311 Gönderi

Michael Scofield'dan öğrendiğim bir şey varsa o da önümdeki seçeneklerden en iyi sonuca götüren yerine her zaman ipleri kendi elimde tutabileceğim ve mevcut sorunları bildiğim yollardan çözebileceğim seçenekleri tercih etmem gerektiği. O bir inşaat mühendisiydi ve ihtiyacı olan şeyleri sağlarken…devamı