Prof. Dr. Zafer Duygu... Kimdir Zafer hocamız, öncelikle bir giriş yapalım. Zafer hocamız bazı akademisyenler ve kişiler tarafından "Ehl-i Kitap" sıfatlandırmasıyla Hristiyanlık tarihinin Türkiye tarafındaki en güçlü akademisyenlerinden biridir. Diğer araştırmacıların yanında biraz daha ün sahibi ve hafiften de "Batılı…devamıProf. Dr. Zafer Duygu... Kimdir Zafer hocamız, öncelikle bir giriş yapalım. Zafer hocamız bazı akademisyenler ve kişiler tarafından "Ehl-i Kitap" sıfatlandırmasıyla Hristiyanlık tarihinin Türkiye tarafındaki en güçlü akademisyenlerinden biridir. Diğer araştırmacıların yanında biraz daha ün sahibi ve hafiften de "Batılı oryantalist yazarlar" grubuna sallaması hasebiyle de kendi nev-i şahsına münhasır bir araştırmacıdır fikrimce. Peki bu kitabı diğer kitaplardan ayıran önemli mesele nedir? Şöyle ki, İslam ve Hristiyanlık kitabı yalnızca bir tarih kitabı değil, aynı zamanda iki büyük dinin doğuş döneminde birbirleriyle kurdukları ilişkinin zihinsel, siyasi ve teolojik boyutlarını anlamamıza yardımcı olan kapsamlı bir araştırmadır. Eser, sıradan bir kronolojik tarih anlatısının ötesinde, Müslümanlarla Hristiyanların ilk karşılaşma anlarına dair hem Doğu Hristiyan kronikleri hem de Müslüman kaynaklar üzerinden canlı bir karşılaştırma sunar biz okuyuculara.
Bunun yanında kitabın en dikkat çeken yönlerinden biri, hem Müslüman hem de Hristiyan kaynaklarının titizlikle taranmış olmasıdır. Özellikle Süryanice, Ermenice ve Yunanca Doğu Hristiyan kronikleri üzerinden İslam’ın doğuşunu okumak, Türkçe literatürde bugüne dek ihmal edilmiş bir alandır ve Zafer hocamız bu boşluğu gerçekten iyi doldurur. Zira çoğunlukla İslam tarihini Müslüman müelliflerin gözünden biliyoruz; ancak Hristiyan kronikleri bu yeni dini ve onun peygamberini nasıl algılamıştı? İşte bu soru, Zafer Duygu’nun çalışmasında merkezi bir yerde. Aslında bu durum, Zafer hocayı takip edenler için klasiktir. Neredeyse her yayınını ya da videosunu izlemeye çalışan birisi olarak, Zafer hocanın önemli prensiplerinden birisi alan doldurmadır. Kendisi bunu birçok yerde, birçok şekilde dillendirmiştir çünkü yine kendisinin en çok yakındığı konulardan birisi, Hristiyanlık tarihinde Türkçe literatürün çok zayıf olmasıdır. Peki onu ayrı kılan özelliği nedir bu konuda? Bu noktada Zafer hocanın metodolojisi önemlidir. O da "karşılaştırmalı tarih metodu." Müslüman ve Hristiyan kaynaklarını yan yana getirerek, olayları farklı pencerelerden değerlendirme gayreti, klasik tarihçiliğin ötesine geçen bir yaklaşımdır. Bu yöntem, Patricia Crone, Robert Hoyland ve Irfan Shahid gibi Batılı (hafif oryantalist) araştırmacıların metoduna yakındır ve Zafer hocamız Türkçe literatürde bu boşluğu da "düzgünce" doldurur. Ki bu büyük bir meseledir kanaatimce.
Gelelim "Ehl-i Kitabımıza." Kitabımız fikrimce dört bölüme ayrılır. İlk bölümde, İslam ortaya çıkmadan önce Hristiyanlığın Doğu’da nasıl parçalandığı, kiliselerin teolojik ihtilaflarla nasıl bölündüğünü ele alır Zafer hoca. Monofizitler, Nesturîler, Yakubîler gibi mezheplerin ayrışma sebeplerini ve sonraki karşılaşmalarda İslam’ı nasıl değerlendirdiklerini anlamak açısından olayların önemini anlatır. İlk bölümde özellikle Efes (431) ve Kadıköy (451) Konsillerinin etkilerini, Doğu Hristiyanlığının doktriner kırılmalarını anlamamız için uzun uzun üstünde durur. İkinci bölümde, Müslüman fetihlerini Hristiyan kaynaklarından aktarmaktadır. Müslümanların Bizans’a karşı kazandığı zaferleri, Sasanilerin tarih sahnesinden silinişi ve Bizans’ın küçülmesini detaylı biçimde işler. Detay nedir? Bknz: Mesela Süryani Kroniği (Chronicle of Zuqnin) ve Thomas the Presbyter gibi kaynaklarda Müslümanların ilk kez “Tayyaye” yani Arap kabileleri olarak anılması... Hristiyanların başlangıçta Hz. Muhammed’i bir peygamber değil, “Arapların kralı” olarak görmeleri... Fetihlerin dini bir hareketten çok kabilevi bir istilâ gibi görülmesi ve gibi gibi gibi... (Tabii ki bu kadar üstün körü değil, detaylıca işliyor.) Üçüncü bölümde, Müslüman yönetimi altında yaşayan Hristiyan toplulukların deneyimlerini ele alıyor. Zafer hocamız, Müslümanların fethettikleri bölgelerde farklı mezheplere eşit mesafede durmaya çalıştıklarını, özellikle Bizans’ın merkezî otoritesinden sıkılan bazı Doğu Hristiyan grupların Müslüman hâkimiyetini başlangıçta bir fırsat gibi gördüklerini ortaya koyuyor. Bu bağlamda, Yakubî ve Nesturî Hristiyanların İslam yönetimi altında görece özgürlük elde ettiklerini bizlere aktarıyor; lakin bu bilgi "Batılı yazarlar" için pek doğru sayılmaz, kendisi bu konuya da değiniyor. Son bölümde ise Hristiyanlardan İslam’a geçişlerin sebepleri, teolojik eleştiriler ve bu geçişlere karşı alınan önlemler tartışılıyor. Hristiyan yazarların İslam’ı nasıl tanımladıkları, onu hangi teolojik kategoriler altında değerlendirdikleri ve zamanla bu algının nasıl değiştiğini anlatıyor. Bknz: Örneğin, 7. yüzyıl kroniklerinde İslam daha çok politik bir güç olarak algılanırken, 9. yüzyıldan itibaren Hristiyan apolojistlerde İslam, sahte bir peygamberlik iddiasındadır. Kitabımız ise bu konu üstünde durur.
Mesela bu konuda özellikle "John of Damascus (Yuhanna ed-Dımeşki, ö. 749)" örnekleri dikkat çekicidir. Zira onun De Haeresibus (Heresiler Üzerine) adlı eserinde (kitapta detaylıca anlatılıyor) İslam, “İsmailîlerin sapkınlığı” başlığı altında bir heretik hareket olarak tanımlanır. Yuhanna, Hz. Muhammed’in vahiylerini Yahudi ve Hristiyan öğretilerinden etkilenmiş bir bidat olarak anlatır ve Müslümanların kutsal kitabını da Hristiyan perspektifinden eleştirir. Bu, Hristiyan literatüründe İslam’ın ilk defa teolojik bir rakip olarak konumlandığını göstermektedir. Bunun yanı sıra kitabımız, "Theodore Abû Qurrah (ö. 820 civarı)" gibi erken dönem Hristiyan polemikçilerin İslam’ın peygamberlik anlayışına yönelik daha sofistike eleştiriler getirdiğini, onların İslam’a geçen Hristiyanların çoğunlukla sosyal, ekonomik ve siyasi sebeplerle bu tercihi yaptığını, gerçek bir teolojik ikna süreci olmadığını vurguladığını okuyucuya aktarıyor. Zafer hocamız ise bu konular eşliğinde erken İslam toplumunda din değiştirme süreçlerinin yalnızca iman boyutuyla değil, pragmatik koşullarla da şekillendiğini göstermeye çalışıyor ama "neden" ve "niye" sözlerinin altını bayağı bir eşeleyerek yapıyor bunu.
Peki eşelemeden kastım nedir? Zafer hocamız Hristiyanların İslam’a yönelik ilk tepkilerini yalnızca siyasi değil, aynı zamanda derin teolojik bir bağlamda anlamamız gerektiğini anlatıyor bizlere. Zira İslam’ın erken dönemden itibaren Hristiyanlık tarafından “rakip bir teoloji” olarak algılanmasını, iki din arasındaki entelektüel karşılaşmaların yüzyıllar boyunca sürecek tartışmalarına zemin hazırladığını, ama kime göre ve neye göre bu zeminin mantıklı olduğunu detaylandırıyor. Özellikle bu konunun mantıktan da öte olarak doğruluğunu ve bizim bakışımızın Batı kültürüne oranla farkını anlatmaya didiniyor dersem pek de yanılmam sanırım. Her ne kadar kapsamlı ve akademik bir araştırma olsa da, eser ağır bir dille yazılmamış. Bu da kitabı yalnızca ilahiyatçılara veya akademisyenlere değil, tarih meraklısı genel okurlara da açıyor diyebilirim. Ancak Hristiyanlık mezhepleri hakkında hiç bilgisi olmayan kişiler için bazı kısımlar yoğun ve yorucu gelebilir. O yüzden girişmekle girişmemek arasında iyi bir seçim yapılmalı.
Ve son olarak bu kitabın defalarca dile getirdiğim özelliğini bir kez daha dile getirmek istiyorum ki o da literatürdeki yeri... Türkçe literatürde bugüne kadar neredeyse hiç işlenmemiş bir alanı açtı Zafer hoca. O da Batı akademyasında sıkça çalışılan “Hristiyanların gözünden İslam” konusu. Bununla birlikte, bazı bölümlerde İslam perspektifinin daha baskın göründüğü, yani hocamızın "hak ehli" sıfatının, daha doğrusu Müslüman kimliğinin satır aralarına dolaştığı bariz bir gerçek ama objektiflik konusunda hassas bir insan olarak beni rahatsız etmedi bu durum. Bu sebeple genel okuyucu kitlesini rahatsız edeceğini de düşünmüyorum. İlgilisine mükemmel bir 500 sayfa. Birkaç hafta sonra yeniden, daha detaylı bir okumayla bir kez daha bitireceğim inşallah...
Web yapım aşamasındadır.
En iyi deneyim için mobil uygulamamızı indir.
En iyi deneyim için mobil uygulamamızı indir.
Prof. Dr. Zafer Duygu... Kimdir Zafer hocamız, öncelikle bir giriş yapalım. Zafer hocamız bazı akademisyenler ve kişiler tarafından "Ehl-i Kitap" sıfatlandırmasıyla Hristiyanlık tarihinin Türkiye tarafındaki en güçlü akademisyenlerinden biridir. Diğer araştırmacıların yanında biraz daha ün sahibi ve hafiften de "Batılı…devamı
Kaleme alınan bir takım sözler veyahut gölgesi susmayan bir iç dünya... 'Umut, her daim vardır tanınmayan dost. Unutmamalı...' Bugün, gönlümün sancısı ziyadesiyle artmakta… Hissiyatım, her zamankinden keskin; tefekkürüm derin, hatalarım pek çok. Fikrimin dümenini uzak diyarlara salıyor, kendimden fersah fersah…devamıKaleme alınan bir takım sözler veyahut gölgesi susmayan bir iç dünya...
'Umut, her daim vardır tanınmayan dost. Unutmamalı...'
Bugün, gönlümün sancısı ziyadesiyle artmakta… Hissiyatım, her zamankinden keskin; tefekkürüm derin, hatalarım pek çok. Fikrimin dümenini uzak diyarlara salıyor, kendimden fersah fersah uzaklaşıyorum. Vaktiyle ruhum ara sıra daralır, ansızın zuhur eden vakalarla yüz yüze gelirdim. Lakin bugün, evvelkilerden büsbütün farklı, içimde ağır bir şeyler taşıyorum. Dilimin ucunda ise hepsinden öte, kelâmını bir türlü dökemediğim mânâlar var. Zira uzun zamandır birinin ıstırap sebebi olmamıştım. Lâkin bugün, kendi kalbimde ilk kez böylesine derin bir yara açıldığını hissettim. Bu yara öyle sıradan da değildi... Gözlerde donmuş acının akislerini içime mühürledim, süzülen her damlayı tek tek saydım. İlk defa bu denli büyük kararlar verdim; ilk defa yolumdan böylesine rücû ettim. Arkama bakmamaya yemin ettim, gözlerimi yere eğdim. Zira acının hakikî çehresini, yıllar sonra berrak bir hâlde yeniden gördüm. Onu görür görmez tanıdım; o da beni tanımış olacak ki, sıcak bir karşılama ile bağrına bastı lakin bir gönül incitmenin vebâlini böylesine yürekten hissetmeyeli hayli zaman olmuştu. Hani dergâhın eşiğinden içeri girenlere evvelâ “Bugün bir kalp kırdın mı?” diye sual olunur ya, işte o sualin maneviyatı kalbime nakşoldu bugün. Belki de nakşetmek mecburiyetinde kaldım, bilmiyorum. Lakin anladım ki insan, gözyaşının kıymetini ne bu cihanda, ne de diğer cihanda ölçemezmiş; hiçbir şey, akmış bir damlanın yerini dolduramazmış.
Bu damlalar öyle rastgele dökülmüş çocuk yaşları değil; önemsiz sanılan hislerin tezahürü ise hiç değil. Bunlar, mezar başında kimsesiz kaldığında, artık dönmeyecek olanın yokluğunu idrak ederken düşen yaşlardan… Babanı, ananı yahut sevdiğini toprağa tevdi ettiğinde akıttığın yaşlardan… İlk kez telâfisi olmayan bir pişmanlığın yükünü omuzladığında, “Ben ne yaptım, niçin yaptım?” diye haykırırken taşan gözyaşlarından… Bugün omuzlarımda ağır bir yük var; işlediğim her kusurun, her kırgınlığın vebâli var… Sessizce akan gözyaşlarının ağırlığı, kırdığım kalplerin sessiz feryadıyla birleşiyor da ben susuyorum. Belki de her kelâmım, her gafletim, ardımda derin yaralar bıraktı. Fakat ben, o yaraların sesini ancak şimdi duyabiliyorum kendi kalbimde yankılanan pişmanlığın sızısıyla. Bugün, bu ıstırabın tam merkezinde, kendi nefsimle yüzleşmekteyim. Yaptığım hatalar, ihmal ettiğim sözler, zincirin halkaları gibi boynuma dolandı. Bir gönlü incitmenin ağır mesuliyetini taşıyorum adım adım. Bilirim, insan o yaşları hatırladıkça, bir yürek daha kırdığını fark ettikçe, içinde kopan fırtına büyür, büyüdükçe de insanı lime lime eder. Ve yine bilirim ki, her ne yaparsam yapayım, Rabbimin nazarında biraz daha düştüm. En çok canımı bu yakar. Zamanla, hafife alınan sözlerin, incitilmiş yüreklerin biriktiğini idrak ettim. Her yanlış kelâm, her ihmal edilmiş muhabbet, her görülmemiş hüzün, her yapılmamış iyilik, varlığımı daha da ağırlaştırdı. Bu yükü taşıdıkça, battıkça battım.
Bu yüzden kendime biriktim, birkitim ve biriktim. Biriktikçe de anladım ki pişmanlık, insanın içine yerleşmiş sessiz bir kasırgaymış; dışarıdan görünmez, fakat içeride ne var ne yoksa kökünden söken imiş, onu fark ettim. Her hatalı tercih, her yıkılmış rabıta, insanı biraz daha yıpratır, küçültür, tenhâlaştırır. Lâkin en müşkül olanı, kendi nefsine hesap vermektir. Zira insanın kendi vicdanında mahkûm olması, haricî her cezadan katbekat daha ağır gelir ya, ademoğlu bunu aşamıyor. İşte aşamadığın o vakit, mahşer meydanındaymışçasına sorgunun dayanılmaz azabını hissedersin. Kırdığım gönüller muhakkak vardır; çok mudur, az mıdır bilmem. Fakat hayatımda işlediğim saniyeler, son zamanlarda zihnimi ziyadesiyle işgal eder oldu. Bu düşünce hafiflesin diye beklerken, sessiz bir damla daha düşüyor, bir umut daha kırılıyor, bir bağ daha kopuyor bende ve öylece oturuyorum yerimde.
Aslında anlatılamayan bir çığlıktır bu. Meydanda hiçbir şey yoktur, ufak tefek olan hatalarını bilirsin, dilin arzına böyle hacet gerekmez ama gönlün susmaz ya işte, orada kalırsın. Yüreğim bu aralar ziyadesiyle ince, fazla düşünür geçmişi ve geleceği. Yaptığı iylikleri, yapamadığı niyetleri. Her biri adım adım önümden ilerler, bakarlar ardı sırasıyla bana da ses edemem. Belki küçük kusurları yüceltirim gözümde, belki de küçük iyilikleri büyütemem gözümde. Ya da kim bilir, abartırım dünyanın bu tarafını. Küçük düşünmek yorar zihnimi bazen ama olduğum kişiyi saklamak hepsinden güç, zor gelir. Belki de detaysız gözüken bu halleri betimlemekten vazgeçmeli. Belki de bu kadar yere değil, öne bakmalı. Lakin iki türlü de yürek susmazını bilmez, vicdan rahat etmez. Sebep nedir bilimeden, yürekteki sıkıntı söylenir durur. Hani insanın gönlü sıkışır da nefes almak için dışarı çıkar; çıktığı an eski nefesi daha çok arar ya, öyledir halet-i ruhiyem. En ufak bir gerekçe bilmez aklım, tek kelam söylemez yüreğim. Sadece boşluk iç acıtan, yürek sızlatan. Okumaya veririm, işlemez. Dua ederim, çıkılmaz. Atarım dışarıya kendimi, arka planda gölgesi susmaz. Ve bilirim ki bu hâl, ne bütünüyle dünya derdidir, ne de tamamen ahiret kaygısı… Ara bir yerde, nefs ile ruhun çekiştiği ince bir hudutta dururum. Orada vakit ne ileri akar ne geri döner; gönül, kendi aynasından bakakalır kendisine. İşte o aynada, hem yıkıntılarımı hem de inşâ edilmeyi bekleyen taraflarımı görürüm lakin ellerimin dermanı yoktur. Bazen kendi kendime, “Ey gönül, seni bu kadar sıkıştıran nedir?” diye sual ederim. Lakin cevabı bilmem. Bilmem nedir bende ki bu sıkıntı, dert. Tasavvuf ehli der ki, gönül bir han gibidir; misafirler gelir, misafirler gider. Kimi sevinçtir, kimi hüzün, kimi ise pişmanlık… Şimdi gönlümde, ağır adımlarla dolaşan bu pişmanlık misafiri var. Gitmez, gitmek istemez; çünkü onun gidişi, belki de benim dönüşüm olacak. Lakin nedendir burada o da ziyadesiyle bilinmez. Bazen bu hâli, dervişlerin çilehanedeki sükûnetine benzetirim. Dışarıdan bakanlar, onları sessizlikte sanır; hâlbuki iç âlemlerinde kelimelerden ve nefeslerden taşan bir kıyamet kopmaktadır. İşte benim de içimde öyle bir kıyamet var. Ve bilirim ki bu kıyamet, ne helâk için, ne de yok etmek için… Var lakin "neden" bilinmez bu adı konmamış sıkıntı.
Mahmut Erol Kılıç hocanın kitabından bir söz aklımdadır çoğu zaman. Şöyle der kitabında: "Gönlün daraldığında, bil ki Hak seni kendi huzuruna çağırıyordur. Zira dünya geniştir ama kulun asıl mekânı secdedir."
Bu noktada yürek kendini affettirmek ister; lâkin geçmişin zincirlerinden kurtulmak pek müşkül görünür gözüme. Her affedilmemiş söz, telâfi edilmemiş her amel, vicdanımın ateşini harlamakta. Bu ateş beni yavaş yavaş tüketmekte, benliğimi silmekte. Zira pişmanlık öyle bir yaradır ki, vakit geçtikçe kabuk bağlamaz; bilâkis derinleşir, kanar, sızlar. Ve insan, o yara ile yaşamayı öğrenir; onu saklar, korur, içinde büyütür. Kimi vakit, o yaradan kaçmak için, kendini daha da yakar. Aslında, bu dünya bir imtihan meydanıdır; ve her gönül, Rabbine dönecek bir yolcudur. İnsan bazen yolun taşlarında sürçer; dikenlere takılır, kendi nefsinin karanlık dehlizlerinde kaybolur. Lâkin tasavvuf ehli der ki: “Düşmek de nasip, kalkmak da nasip.” Kimi düşüşler vardır ki, insana Rabbini hatırlatır; kimi yaralar vardır ki, ancak duada merhem bulur ve zira bilir insan, hakikî kelâmı önce gönül söyler; dil ise yalnızca şahitlik eder.
Gelelim pişmanlık bahsine, kendisi nefsin en çetin terbiyesidir. Marifet, hatasız olmakta değil; hata ettikten sonra o hatayı Hakk’a giden bir köprüye çevirebilmektedir. Mevlânâ’nın dediği gibi: “Düş, ama kalk; kır, ama onar; uzaklaş, ama dön.” Ben aklıma gelmeyen ama yüreğimin boş kısmında "neden varlar bilmediğim" kalplerin vebalini, nefsimi terbiye eden bir asâ gibi elimde taşımaktayım. Rabbimin kapısında, elimde ne dünyalık bir hediye, ne de iyi bir amel defteri var, bilirim. Yalnızca yanık bir gönül ve tükenmeyen bir af talebi… Tasavvuf yolcuları bilir ki, Hakk’ın kapısına varmak için altın gerekmez; oraya ancak kırık bir kalple gidilir. Çünkü “Allah kırık kalplerdedir.” Her gece secdeye gidemeyen, elleri göğe doğru açarken düşürüren biri olarak şunu idrak ediyorum: aktılan yaşlar, aslında insan nefsinin pasını çözer; kalbin aynasını cilalar. Ve insan, kendi içindeki karanlığı gördükçe, başkasının karanlığına merhametle bakmayı öğrenir. Bu ise, inanılmaz bir lütuftur görene, hissedene... Artık biliyorum ki, beni kurtaracak olan ne geçmişi unutmak, ne geleceğe bakmak ne de hatalarımı silmek… Beni kurtaracak olan, her nefeste “Ya Rab, ben geldim, bir şekilde buradayım, kapındayım.” diyebilmektir. Çünkü inanç yolunda dönüş, hep mümkündür; kapı, her zaman açıktır. Yeter ki kul, kapının önünde beklemeyi bilsin. Açılmamasına rağmen ümitle, sabırla ve isyanla beklemeyi bilsin. Zira O'na başkaldıranın karşısında her daim yine en çok O vardır. Görene, anlayana, hissedene...
İlk filme nazaran gerçekten vasat bir yapımdı. İlk filmi sinemada izlemiş ve beğenmiş birisi olarak bu kadar sığ bir şeyi kesinlikle beklemiyordum. Aksine, beklentim de bir hayli yüksekti ama bu filmi izlemek zaman kaybı maalesef. Özellikle oyunculuklar o kadar göz…devamıİlk filme nazaran gerçekten vasat bir yapımdı. İlk filmi sinemada izlemiş ve beğenmiş birisi olarak bu kadar sığ bir şeyi kesinlikle beklemiyordum. Aksine, beklentim de bir hayli yüksekti ama bu filmi izlemek zaman kaybı maalesef. Özellikle oyunculuklar o kadar göz tırmalıyor ki anlatamam. Yani gece vakti sokağa çıkıp beğenilen tiplere bakılarak mı cast seçimi yapılmış bilmiyorum ama hayatımda ilk defa, bir korku filminde başrolün korkmadığını gördüm. Yani başına birçok şey geliyor, onlarca eziyet yaşıyor ama insanın mimikleri bu kadar mı sakin, bakışları bu kadar mı düz ve yüzü böylesine mi rahat durur anlamıyorum. Hafif bir ekşiltme ve boş bir çığlık silsilesi dışında hiçbir şey yok. Hatta bazı sahnelerde çığlık sesinin önceden kayıt alınarak sahneye sonradan dahil edildiği o kadar belli ki... Yani gerçekten "yazık" dediğim bir durumdu.
Diğer yandan, korku filmi diye geçse bile filme böyle bir sıfat yakıştırması yapmak için "filmden anlamamak" gerekiyor. Bıraktım korkmayı, 5-6 sahnede (belki daha fazla) kahkaha bile attık arkadaşlarla. Açıkçası komedi filmlerinde bile bu kadar gülen bir yapıya sahip değilim lakin "korku filminde" böyle bir durum olması ayrı bir ironi. Böyle bir eksikliği de geçtim, ama filmin 15. dakikasında çoktan senaryoyu yazıp filmi kafamda hem zihnen hem de sözlü olarak bitirdim ve bu da ayrı bir handikaptı bende. Bu kadar belirli bir senaryo yazmak da bir hayli zor olsa gerek, değil mi sayın yönetmen (!) Neyse, uzun uzun filmi gömmek için yorum yazmayacağım, (ki malzeme baya var) izlenmez diyip geçmek kafi. Amma iyi bir noktası var, o da şu:
Ana konu ve verilmek istenen mesajı sevdim ben. Yani her yapılanın bir bedeli, her söylenenin bir anlamı var ve buna göre yargılanacağız konusunu vasat olarak işleseler dahi ben beğendim. Ama salt konuyu. İnsanda en azından empati duygusunu tetikliyor, pişmanlık hissediyorsunuz kendi yaşantınız için. Lakin korku kategorisinde yargılamadığım için bu yapımı, hem güldüren hem de empati yaptıran bir yapım olarak gayet başarılı buldum diyebilirim. Kısacası izlenmez...
Kaleme alınan bir takım düşünceler... Ya da neyse o olan bazı şeyler. Belki de hiçbir şey... Ne yazacağımı bilmiyorum. Ne düşüneceğimi, ne hissedeceğimi, neye nasıl karar vereceğimi. Ardı sırası geçen bulutları izliyorum bu yazıyı yazarken. Hafif bir meltem esiyor, hissediyorum.…devamıKaleme alınan bir takım düşünceler... Ya da neyse o olan bazı şeyler. Belki de hiçbir şey...
Ne yazacağımı bilmiyorum. Ne düşüneceğimi, ne hissedeceğimi, neye nasıl karar vereceğimi. Ardı sırası geçen bulutları izliyorum bu yazıyı yazarken. Hafif bir meltem esiyor, hissediyorum. Kulaklarım dolu, sözlerin ağırlığını kaldırmaya çalışıyor. Zihnim müziğe teslim, gözlerim yerde. Dakikalar geçiyor, belki de saat. Emin değilim. Gökyüzü biraz açık, kararmaya yüz tutası gelmiyor pek. Yorgun adımlara sahibim, gideceğim yerlerde anılarımı kimsenin görmeyeceği şekilde bıraktım. Duvarlarında ellerimi gezdirdim, yazdığım yazıları izledim. Koştuğum o daracık taş duvarları hissettim. Hiçbir zaman bu kadar buruk hissetmemiştim. Kaybettiklerimi bu kadar derinden fark etmemiştim. O kapının önünde durduğum an, zihnimde yankılanan sesi hiçbir şey yatıştıramamış bunu da yeni fark etmişim. Acı nedir, nedir çocukluk o zaman daha iyi kavramışım. Belki de kimsenin hatırlamadığı o yerde dolaşırken bir yere çökmeyi, çöktüğün yerde yanına gelen "ben"i görmeyi, ellerinden tutup "affet beni" demeyi, yutkunamadan ona bakmayı... İnsan o kadar özlüyor ki geldiği yeri, olduğu kişiyi, o taş duvarların arasında gidip gelmeyi. Hayata ışıl ışıl baktığı, dondurma almak için koştuğu o yokuşu, sonrasında aşağıya inip denizi selamlamayı. "Çen yine buyda mısın, çen hep buydasın, ben buydayım" dediği feneri görmeyi. Özlüyor, özlüyor lakin acı da veriyor bu özlem. Bir yanım romantizmi yaşarken diğer yanımın yaşadığı acı ruhumu ikiye bölüyor. Denizin burna geldiği ilk koku, o kokuyla yanıma gelen küçüklüğümün sesi, onu bir daha minik şortuyla görmek... Giydiğin milyarlık takımların yanında o şortu görmek, hatırlamak, katlanılması güç bir acı veriyor insanın ruhuna. Ne denizin esintisi, ne kokusu, ne de başka bir şey, hiçbir şey o acıyı hafifletemiyor. Hiçbir şey denize olan nefretimi dizginleyemiyor, tiksintimi geçiremiyor. Çünkü küçüğüm, hala orada, o denizden tiksiniyorum. "Bak, pis şeyley vay oyda, pis, giymem" diyen çocukluğum var yanımda. Kafamı çeviriyorum, orada o. Diğer yöne çeviriyorum, orada o. Özür diliyorum, dinlemiyor. Özür diliyorum, duymuyor. "Bak buydasın, buydaysan ben buydayım" diyor sadece. Ama biliyorum ki ne o var, ne de ben. Yalnızca bitmek bilmeyen bir akıntıyı seyretmek saatlerce. Oturmak orada, anıların içinde. Kaybolmak benliğinde. Orada otururken, denizin kıyısında değil de, kendi içimin kıyısında bekliyormuşum gibi hissediyorum. Dalgalar bir kıyıya değil, geçmişime vuruyor sanki. Her biri bir görüntü getiriyor beraberinde. Bir ses, bir bakış, bir gölge. O gölgeler artık kimsenin tanımadığı benlere ait. En çok da kendime yabancılaştığım anların izini taşıyorlar. Ellerim eskisi kadar küçük değil, saçlarım sarı değil, mavi battaneyimi kaybetmişim, kimsem yok. Ne zaman başladım bu kadar susmaya? Ne zaman öğrendim gözyaşını içime akıtarak ağlamayı? Bilmiyorum. Ama bir yerlerde, sanki benliğimin ufalanıp toprağa karıştığını, rüzgarla savrulduğunu, sonra o toprağın da denize döküldüğünü hissediyorum karşısında dururken.
Bir taş alıp denize fırlatıyorum. Sanki içimde ne varsa, o taşla birlikte suya çarpıp dağılacakmış gibi. Ama dağılan hiçbir şey yok. Ne içimdeki yük hafifliyor, ne zihnim susuyor, ne de kalbim ikna oluyor affedildiğine. Deniz akıyor, rüzgar esiyor, her şey aynı. Aynı gökyüzü, aynı meltem, aynı seslerin içinde aynı sessizlik. Sadece ben başka bir benle dönüyorum oradan. Belki daha yorgun, belki daha ağır, ama kesinlikle daha sessiz. Halbuki hiç sessiz değildim, dondurma almak için koşarken attığım çığlıkları hatırlarım. Ama ne o hatıralar yaşanıyor artık ne de o anın mutluluğu var üzerimde. Çocukluğumun bana küstüğünü, gençliğimin bana gücenip sustuğu bir yaştayım. Ne ileriye gidebiliyorum, ne geriye dönebiliyorum. Ne affedilebiliyorum, ne affedebiliyorum. O yüzden oturuyorum, susuyorum, yazıyorum. Ancak yazarken o anıları diri tutabiliyorum, "Çen" diye başlayan cümlelerimi hatırlayabiliyorum. Benden bana kalan birkaç şeyimi de kaybetmek istemiyorum.
Bir yerde, bir şeyde kalmak istiyorum galiba, ne geçmişin içinde boğulmak ne de geleceğin belirsizliğinde savrulmak. "Bir şey" ama, adı veyahut varlığı, sesi ya da kokusu olan. Bir anlamı, ufacık bir anlamı olan şu ahir zamanda. Ama ne zaman yerleşmeye çalışsam, içimde bir sızı beliriyor; sanki kendimi bir çuvala tıkıp eski bir trenin bagajına atıyormuşum gibi. Taşların soğukluğu geliyor aklıma, çocukken sırtımı dayadığım duvarların, sessizce beni dinleyen taşların... Şimdi kimse dinlemiyor. Herkes anlatıyor. Herkes bağırıyor. Ben yalnızca sessizliğimi büyütüyorum. İçimde öyle geniş bir boşluk var ki, yankı bile yapamıyor artık sesim. Eskiden bir şey söylesem çarpardı duvarlara, dönerdi kulağıma. Duyardım sesimi tekrardan. Şimdi söylediğim her şey içimde kayboluyor. Hatta bazen cümlelerim bile tamamlanmadan düşüyor yere; sanki dilim de inanmıyor söylediğime. Bir şeyi özlüyorum galiba, ama ne olduğunu bilmiyorum. Bir şey ama ne o şey... Belki de kendimi, bir zamanlar olduğum ama şimdi uzaktan bile tanıyamadığım halimi. Bir çocuğun gözlerinde gördüğüm ışığı, o ışığın bir zamanlar bende de olduğunu bilmenin huzursuzluğunu taşıyorum yüreğimde. İnsan, bir zamanlar parlayan bir şeyi kaybettiğini fark edince, karanlığına alışır ziyadesiyle. Gözlerini kısmak zorunda kalır ışığı gördüğünde, aynalara bakmak zor gelir. Ben de uzun zamandır aynalara bakamıyorum. Baksam da kim olduğumu çıkaramıyorum yüzümden. Belki de o yüzden bu kadar yazıyorum; kendimi tarif edebilmek için, en azından bir harf kadar, bir kelime kadar, bazı yerlere tutunabilmek için. En azından ruhumun bu kıyısını diri tutabilmek, anlaşılmak için.
Ben hâlâ orada oturuyorum, bir bankta, kendi içimin kıyısında. Bir gün biri gelir de “Ben seni anlıyorum” der mi bilmiyorum. Belki de demez, belki de bu satırları okuyan bile anlamaz. Ama ben yine de yazıyorum. Çünkü bazen yazmak, yaşamak demek oluyor. Çünkü bazen, başka hiçbir şey seni hayatta tutmuyor. Ve ben, şu an yalnızca hayatta kalmaya çalışıyorum. Ve belki de tüm bu yalnızlık, kaybolmuşluk, kendini yitirmişlik duygusu... Belki hepsi bir anlam, hepsi bir yol. Bir yere, bir yöne çağrılan, ama anlaşılmayan. İnsanın baktığı, aradığı belki de başka gözlerde değilmiş meğer; bazen başını yukarı kaldırmadığın sürece asıl görmen gerekenle hiç göz göze gelemiyormuşsun. Ben baksam da yeteri kadar göremediğimi fark ettim. Ben, beni özleyeni özlemişim..
Bu hayatta neye sahip olursan ol, bir kez bile O’na gerçekten dönmemişsen, içindeki yerleşememe hali geçmiyor. İnsan, huzuru ancak O’na döndüğünde buluyor. (13:28🤍) Çünkü bilirsin, bilirsin O, seni sen olmadan önce de seviyordu. Çocukluğunu da, gençliğini de seviyordu. Ne yaparsan yap, ne söylersen söyle, ne kadar istemesen de, seni senden iyi bilenin huzurunda bir çift kelam etmenin lüzumu olmuyor. Ve O sevgi... öyle bir şey ki, adını kelimelerle doldurmak bile yetmiyor. Dolduramazsın da, yapamazsın. Yaşadığın şeylerin tezahürlerini yüreğinin ince aralarına işlemesini açıklamayazsın. Yalnızca bilir, hisseder, fark edersin. Çocukken her şey daha berraktı. Henüz adını koyamadığın duyguların vardı ama ağır gelmiyordu. Yalnızlık bir oyun gibiydi, suskunluk huzura benziyordu. Bir köşeye çekilip kendi kendine konuşmak, hayali dostlarla dertleşmek… Belki de ilk dua böyle doğdu bende. Kimse öğretmedi bana; ama içimden taşan bir şey, hep yukarıya doğru bakmak istedi. O yüzden semayı severim. Çocuk iken başımı hep kaldırırdım. Göğe, tavana, yastığın ucuna… Belki farkında bile olmadan, Rabbimle konuşurdum. Sadece kimse duymuyordu beni. Hâlâ öyle ama en azından Rabbim duyuyor. Mavi battaneyim varken de, yokken de.
Sonra büyürsün, sustuğun her şeyin anlamı artar, ağırlığı da. O çocuk gözlerin yavaş yavaş dünyaya iner, yere bakar. İnsanların bakışlarını fark edersin, yargılarını. Ve içindeki o ses, kısılmaya başlar. Zamanla, büyümenin ruhunun daralması olduğunu anlarsın. Çocukken içine sığan dünya, şimdi dışına taşan bir yabancılığa dönüşür ve sen, bu yabancılaşmanın ortasında, kendine ve seni özleyene uzak düşer, yapayalnız kalırsın. Ama yine de o ses hiç susmaz. Mesafe de girse, uzak da kalsan, hâlâ oradadır. Hâlâ bir bankta otururken, kendi içine kapanırken, bu yaşa gelmişken bile çocukluğun sana fısıldar: “Biri var.”
Ve şimdi, yıllar sonra fark edersin ki: içindeki o ses, çocukluğunun seni terk etmiş sesi değildir. Aksine, seni çaığırdığını, "bak buydayım, sen buydasın" der. Tasavvuf ehli buna “Remz eylemek” der. Ruhun, ait olduğu yere dönme arzusudur, işaretidir. "Elest bezmi"nden beri süren bir hatırlayıştır bu... İşte o yüzden bu yalnızlık değerli. Bu kaybolmuşluk, aslında bir dönüş yolunun kıymetli bir armağanı. Arifler der ki: “Yolda olan kaybolmaz, kaybolan yoldadır.” Galiba ben de yoldayım. İyisiyle, kötüsüyle, hatalarım ve doğrularımla. Her gözyaşı, her gece uykusuzluğu, her hayal kırıklığı beni bana değil, özüme, çocukluğuma yaklaştırıyor galiba. Ve öz dediğim şey, sadece çocukluğuma değil, O’na da ait bir yandan. Çünkü ben, benden önce de sevilen, benden önce de bilinen bir ruhun taşıyıcısıyım. Şimdi o bankta otururken, bu kez geçmişe değil, göğe bakıyorum yine. Çocukken içimden geçen o saf sese kulak veriyorum. Belki yeniden dua etmeyi öğrenmem gerekiyor. Belki de daha içten konuşmam gerekiyor. Belki de bu yüzden beni "ben buydayım" diye bekliyor. Sen buydaysan, bende buydayım..
Bazen insanoğlu ne kadar yanarsa yansın, yanmaktan vazgeçmemeyi öğrenmeli.
Çünkü bazı yangınlar içimizi değil, içimizde sakladığımız eski evleri de yakıyor.
Ve insan, o evlerin külleriyle yaşamayı bilemediğinde ruh, kasıp kavruluyor. Bu yüzden her şeyden uzak durmak, isteklerini geri çekmek, kadere boyun eğmek ve sadece uzanıp beklemek doğru olan gibi geliyor. Dokunduğu her şeyde izini bırakan dünya karşısında, ellerini cebine saklamayı, verdiklerine "eyvallah" demeyi, vermedikleriyle de şükretmeyi bilmeli. İçimdeki "ben" ile doğru olanı, vaktine esir olduğu güne kadar beklemeye devam edeceğim. Ruhum, bir gün mavi battaniyesine kavuşacaktır 🤍
Yaşamak üzerine bir takım sözler veyahut denemeler... Yaşarken durulmak kavramını keşfettim hayatımın bu döneminde. Özellikle sabah yürümelerinde, akşam düşünmelerinde. Farklı bir tınısı var bu haleti ruhiyenin. Nasıl sirayet ettiğini bilmeden anlarsın onun geldiğini, adımlarını duymazsın ama hissedersin yüreğinin içinde gezindiğini.…devamıYaşamak üzerine bir takım sözler veyahut denemeler...
Yaşarken durulmak kavramını keşfettim hayatımın bu döneminde. Özellikle sabah yürümelerinde, akşam düşünmelerinde. Farklı bir tınısı var bu haleti ruhiyenin. Nasıl sirayet ettiğini bilmeden anlarsın onun geldiğini, adımlarını duymazsın ama hissedersin yüreğinin içinde gezindiğini. Farklıdır, çözülemez. Aslında kötü bir şey sanarsın, ruhunu karartan. Lakin bilmezsin aslında seni sen yapan parçadan birisidir o. Zamanla fark edersin ki, adımların yavaşlamaya başlar, gözlerinin berakklığı artar, nefesin derinleşir. Yoluna değil, gözlerinin semayı seyrettiğini, sözlerinin inceldiğini fark edersin. Fark ettikçe, daha da durgunlaşırsın. Hayata, dost sandığın insanlara, anılara ve sayfalara. Hepsinden uzak, yalnız hissedersin. Aslında öyledir de. Ne hayat bilir seni, ne dost bilir hislerini. Ne anıların mürekkebi damlar yüreğine ne de sayfaların yüceliği susturur hisleri. Halbuki hepsindende ümitlidir insan, öyle değil mi? Yaşananların bu denli sığ olmamasından ümitlidir, sözlerin bu denli yitip gitmemesinden ümitldir, nefeslerinin anlamını hissedebilmek adına ümitlidir insanoğlu. Boş da değildir bu ümit, vardır yürekte anlamı. İnsanlardan ümitlidir, diyemediklerinden ümitlidir. Mesela ben Tolstoy okuduğumda, ister istemez ümitleniyorum. Yaşamıma dair bir anlam hissedebilmenin arzusunu satırlarda görüyorum. Ciroan okuduğumda o arzunun şırıngayla çekildiğini hissediyorum lakin okumaya devam ediyorum. Gökyüzünde bir kuş, sayfamdaki bir cümle söz, gözlerimin hatırladığı bir yaşantı, minik bir hediye veyahut kulağa çalınan bir ses. Hepsi Ciroan sonrası bir adım için varlar. Siyaha değil, beyaza bakan taraftalar.
Sonra şöyle bir alıntı okursun; "Mutlak umutsuzluk mutlak sevinçten bin kat daha karmaşıktır. Cennetin kapıları bu yüzden mi umudunu yitirmişlere dar geliyor yoksa?"
Bir daha, bir daha ve bir daha. Okudukça ruhu soluyor insanın. Çünkü bazı satırlar, insanın içindeki boşluğu yalnızca derinleştirmek için var. En azından ben böyle düşünüyorum. Okudukça genişleyen bir karanlık gibi, kelimeler büyüyor; cümleler, üzerine bastığın zemini çekip alıyor altından. Mutlak umutsuzluk, bir gölge değil, bir varlık, siyah bir siluet gibi aslında. Yanında taşıdığın, nefesinle büyüttüğün, uyandığında bile gözlerini açmadan hissettiğin bir ağırlık. Durulmak, bu ağırlığın altında ezilmek değil; ona alışmaktır aslında. İnsanı hayata, hislere, dostlara ve geri kalana yavaşlatan da bu alışkanlıktır ziyadesiyle. Adımların hızını değil, ruhunun yönünü kaybediyorsun bir noktada. Ben neredeyim, kimleyim bilmiyorum. Günler akıyor ama hiçbir gün, bir öncekinden daha anlamlı gözükmüyor gözlerime. Yürüyorum; yol uzuyor ama vardığım hiçbir yer, gitmek istediğim yere varmıyor. Nereye gitmek istiyorum, bilmiyorum.
Bazen bir kuşun kanadı bile fazla geliyor gözüme; aslında o kadar hafiftir ki o, onun hafifliğiyle kendi varlığımı sorguluyorum. “Neden ben değilim, neden ağırım, eksiğim?” Neden eksiklerime rağmen taşırım kendimi, neden bu kadar kalabalığım içimde? Neden olduğum kişiyi saklıyorum, neden ruhumun kıyısına vuran şeyin anahtarını göremiyorum. Biliyorum, sandık orada. İçini de biliyorum ama neden açamıyorum? Herkesten, her şeyden uzak saklıyorum bir şeyleri. Beni ben yapan tarafımı, olmadığım değil, olduğum tarafımı. Göstermek zorunda kaldığım sözleri değil, yüreğim tarafından kaleme alınanları... insan bazen en çok kendinden saklanır. Görünür olan yüzümüz, hayatta kalmak için giydiğimiz bir zırhtan ibarettir. Ama o zırhın altında birikenler… İşte onlar en ağır olanlarıdır. Belki de bu yüzden bir kuşun kanadı bile hafif gelir gözüme. Onun hiçbir yük taşımadan var olabilmesi, bana kendi içimdeki fazlalıkların katlanılamaz burukluğunu hatırlatır da susarım. Sakladığım şey, sadece kırgınlıklarım değil aslında; aynı zamanda dokunmaya bile korktuğum o saf yanım. Çocukluğumdan kalan, kırılmamış ama unutulmuş bir parça. Görürüm o çocuğu bazen bir gülüşümde, bazen bir keyfimde. Lakin ne zaman anahtarı olmayan o sandığın kapağını zorlamak istesem, bir şey ellerimi geri iter. Belki korku, belki de o sandığın içinden çıkacak olanın bana artık yabancı olması... Belki de asıl soru şu: O sandığı açmak, beni hafifletir mi, yoksa tamamen dağıtır mı? Çünkü bazen yük dediğin şey, seni ayakta tutan tek şeydir. Kırık bir ağacın rüzgâra karşı dimdik durması gibi; ağırlığın, seni yere bağlayan zincir olur. Zinciri kopardığında, belki de savrulup kaybolacağından korkarsın. Ama bilirsin ya sabitsin, oradasın... Sakladıklarınla da her daim orada kalacaksın...
Bazen düşünüyorum da, belki de hiçbir şey yok. Belki de ben, hiç var olmamış bir şeyin yasını tutuyorum yıllardır. Bir gün beni tamamlayacağını sandığım o parça, o ses, o satır veya o anı, belki baştan beri benim hayalimden ibaretti. Yine de onsuz yaşamayı öğrenemedim. Onsuz nefes alabiliyorum ama onsuz yaşayamıyorum. Çünkü hayat, eksikliğin kendisi oldu artık benim dünyamda. Her şeyin yarım kaldığı bir yerde tam hissetmek mümkün mü? Beklemek bile bir teselli değil artık. Zamanın içimde bıraktığı izler, bir takvim yaprağından çok daha keskin. Her gün, biraz daha derine işleyen o sessizlik, bir gün umut kırıntısı taşıyan o sessizlik, şimdi büsbütün boşluk gibi. Artık kendimi bile kandıramıyorum: Sandığın içinde hiçbir şey olmayabilir, belki de yıllardır kendime anlattığım hikâye, sadece yaşamak için uydurduğum bir masal. Kendi içimde büyüttüğüm bu hayal, şimdi bana karşı duran en sert duvar. Çünkü umudun yıkılması, bir şeyin yokluğu değil, bir şeyin hiç var olmamış olabileceğini kabul etmek demek. Bu, yokluğun bile ötesinde bir boşluk. Ölüm gibi değil; çünkü ölümde bile bir son, bir kapanış vardır. Burada ise ne bitiş var ne başlangıç. Sadece sürüp giden, şekilsiz, kimsesiz bir karanlık. Ve ben artık biliyorum: İçimde beklediğim şey, beni kurtarmayacak. Belki de hiçbir zaman kurtarmadı. Belki de ben zaten kurtulmak istemedim. Çünkü insan, umutsuzluğunu kaybedince kimliğini de kaybediyor. Karanlığın içinden çıkarsam kim olacağımı bilmiyorum. Belki de hiçbir şey olmayacağım. Belki de bu yüzden bu umutsuzluğu saklıyorum, koruyorum. Herkes ışığa çıkmayı anlatıyor, ama kimse karanlığın bile bir anlamı olabileceğini söylemiyor.
Artık kendimden kaçamıyorum. Aynaya baktığımda gördüğüm şey bir yüz değil; yıllardır içimde çürüyen, ama hâlâ nefes alan bir yazar. İçimde bir yerde hâlâ “belki” diyen o cılız ses bile artık bana acı veriyor. Çünkü “belki” sözünün ardından gelen her gün, “asla” sözüne biraz daha vuruluyor. Ve ben, o “asla” kelimesinin gölgesinde yaşıyorum, kan akıta akıta. Etrafımda insanlar var, sesler var, kahkahalar ve bitmeyen konuşmalar var. Fakat ben, onların ortasında bile görünmez hissediyorum. Hatta bazen, kendi varlığıma ben bile inanmıyorum. Masanın bir ucunda oturuyorum, gülüşlere eşlik eden dudak hareketleri yapıyorum ama hiçbir şey içime dokunmuyor. Sanki herkesin konuştuğu bir dil var ve ben o dili yıllar önce unutmuşum. Kalabalığın içinde yalnız olmak denir ya, bu ondan daha ağır bir şey. Çünkü yalnızken en azından yalnızlığını bilirsin; ama kalabalığın ortasında iken insan, kendine bile itiraf edemez eksikliğini. Etrafındaki herkesin yüzüne bakarsın; oradalar, canlılar, hayatları var. Sen ise sadece bir gölgesin. Hislerini bilirsin, sözlerini duyarsın ama hissedilemezsin ya, işte bu farklıdır. Kimseye anlatamıyorum. Anlatsam bile anlaşılmayacağını biliyorum. Kelimeler yetmiyor çünkü; içimdeki o derin boşluğu tarif edecek hiçbir lisan yok. İnsanlara “iyiyim” diyorum; çünkü anlatmaya kalksam, neresinden başlayacağımı bile bilmiyorum. Aslında ne iyiyim ne de başka bir şey. Hem kime neyi anlatacaksın ki? Birinin gözünün içine bakıp, “Ben aslında burada değilim, varlığım var ama yokluğumu hesaplayamıyorum” demek… İnsan hangi cümleyle başlar böyle bir şeye? O yüzden susuyorum. Sessizlik, en büyük yalanım oldu. Gülüyorum, dinliyorum, başımı sallıyorum, hatta bazen kendi kendime bile “evet, iyiyim” yalanını söylüyorum ama gece olunca, bütün bu sahte kalabalık bir perde gibi çekiliyor üzerimden. O zaman anlıyorum ki, gün boyu taşıdığım tek şey kendi boşluğummuş. O zaman anlıyorum ki, ya varsın ya yoksun. Ve ben anladım ki, yokum ve varolamıyorum. Bilmiyorum, daha ne yazabilirim, nasıl kurtulabilirim. Poe gibi dışlanmış hissediyorum. Soğuk, yalnız ve kimsesiz. Varlığın içindeki yokların ağırlığı eziyor ruhumu. Hiçbir şey ruhumu huzura kavuşturamazken göğe bakıp "neden ben?" demek çok mu cüretkar?
Maskelerim ağırlaştı artık. Yıllardır yüzümde taşıdığım o ince, cilalı sahte tebessüm, şimdi derime yapışmış, tenimle bütünleşmiş bir yara gibi. İnsanlar bakıyor, görüyorlar; ama gördükleri ben değilim, onların görmek istediği bir şekil, bir rol. Benim olmayan kahkahaları atıyorum, bana ait olmayan cümleleri kuruyorum. Her gülüşte biraz daha içime gömülüyor, her “iyiyim” dediğimde biraz daha kendimden eksiliyorum. Başlangıçta bu maskeyi takmak kolaydı. İnsanların merakını susturmak, soruları savuşturmak, acıyı gizlemek için bir kalkan gibiydi. Ama yıllar geçti, artık o kalkan bir zindana dönüştü. Öyle ki, kendi yüzümü bile unuttum. Hangi mimik bana ait, hangi söz gerçekten benim dudaklarımdan çıktı, ayırt edemiyorum. İçimde biriken öfke bile sessizleşti. Çünkü maskeler öfkeyi bile törpülüyor; seni uysal, seni sıradan, seni "normal" kılıyor. Ama gece olunca, o maskeler tek tek düşüyor yüzümden. Yastığa başımı koyduğumda yüzüm yanıyor; bütün gün taktığım sahte gülümsemelerin izi, yanaklarımı acıtıyor. Gözlerim, başkalarının hikâyelerine eşlik etmekten bitap düşmüş; ama benim hikâyem hâlâ kimseye anlatılmamış. Artık konuşacak gücüm bile yok galiba. Ya da var ama dinleyecek yoksa? Dinleyecek var ama anlayacak yoksa? Anlayacak da var, ama ruha dokunabilecek yoksa?
Burası, bu kelimeleri döktüğüm yer, benim sığınağım, en mahrem limanım. Burada o ağır maskelerin zinciri çözülür, yüzüm düşmez, gülüşüm mecburi değildir. Burası iyi ki var, bende keşke "iyi ki varolsam." Ya da duysam, duyduğumu hissedebilsem.
Beklemek üzerine bir takım sözler veyahut denemeler... Beklemek... Kulağa ne kadar sessiz, ne kadar masum geliyor, öyle değil mi? Mesela Yüzüklerin Efendisi'nde Arwen Aragon'u, Uğultulu Tepeler'de Heatcliff Catherine'yi, Kırmızı Ve Siyah'da Julien Mathilde'yi, Ahmed Hamdi'nin Huzur kitabında ise Mümtaz Nuran'ı…devamıBeklemek üzerine bir takım sözler veyahut denemeler...
Beklemek... Kulağa ne kadar sessiz, ne kadar masum geliyor, öyle değil mi? Mesela Yüzüklerin Efendisi'nde Arwen Aragon'u, Uğultulu Tepeler'de Heatcliff Catherine'yi, Kırmızı Ve Siyah'da Julien Mathilde'yi, Ahmed Hamdi'nin Huzur kitabında ise Mümtaz Nuran'ı bekler. Niceleri vardır edebiyatta. Oysa içinde fırtınalar barındıran bir eylemdir beklemek. Sanki hayat, bir kayanın üstüne oturup sonsuzluğu izlemeye zorlar insanı. Ne ileri gidebilirsin, ne geri dönebilirsin. Sadece beklersin. Ve her saniye, içinden bir şeyleri alıp götürür. Bilirsin aslında, okursun, hissedersin ve daha hafif bir esinti bırakacağını ümid edersin lakin hayat her daim yanıltır seni.
Ben bekledim, bekliyorum. İnatla, vazgeçmeden, dillerin ardına düşen "bırak" sözünün ardında, bir bankta. Evet, hala bir bankta. Bir sesin yankısını, bir dokunuşun sıcaklığını, bir gülüşün gölgesini. Zaman geçiyor lakin yüreğimin içinden geçen şey, sadece takvim yapraklarıyla mukayese edilemiyor. İçimde umut eksiliyor, içimde kelimeler yorgunlaşıyor. İnsan, en çok sessizlikte yoruluyor, en çok orada yaşlanıyor. Öyle zamanlar oluyor ki, ne sabah aydınlatıyor karanlığı, ne gece saklıyor içimin kalabalığını. Her şey aynı yansıyor; bir tek ben değişiyordum. Her bekleyiş, benden bir şey koparıyordu. Fark ettim ki isan, birini değil; bazen sadece kendini beklediği de oluyormuş. O eski hâlini, çocuk iken ışıldayan o saf kişiyi, ne zaman kaybettiğini hatırlayamadığın o yaşları... Belki de o yüzden bu kadar yorulmuşum.
Buraya attığım şeyleri düşünürken, tartarım cümlelerimi. Zira okuyan var, okumayan var lakin ilk defa farkına vardım ki, paylaşılmayan nice sayfamın kıyıları hep matem doluymuş. Sayfaları çevirdiğimde, bir diğeri ötekini ne teselli etmiş ne de mutlu. Hepsi matem, hepsi hicran, hepsi hüzün. Kendime bakmışım, dışarıya "lakırtıdan bir katre bile" vurmamanın vebali midir bu sayfalar, düşünmüşüm. İnsan, duygularını susturmak ister çoğu zaman ama susmazlar. Her gece, zihnimde bir mahkeme kurulur, kendimle yüzleşirim. Kararlar alır, sonra ertesi gün tekrar bozarım. Sahi... Kaç kere yeniden başladık? Kaç kere "bu sefer farklı olacak" dedik? Ama her seferinde aynı kırılganlık, aynı hayal, aynı ümit ve bitmek bilmeyen bir sabır... Bekleyiş, bazen insanı en iyi anlatan sessizliktir, zaman aktıkça insan bunu fark ediyor. Bu farkediş her cümleyi biraz daha yoruyor, her kelimeyi, insanın içinden kopan bir şeyleri daha da anlamsızlaştırıyor.. Yine de bir yerlerde, biliyorum... Her bekleyişin bir karşılığı vardır. Her içten yakarış, bir cevaba müjdedir. Belki bugün değil, belki yarın da değil. Ama bir gün... O gün geldiğinde, bugünkü yorgunluğumun bir anlamı olacak. Belki de en güzel şeyler, en çok bekleyenlere, en çok beklenenler ile gelir. Belki sabredenin alnına yazılır gerçek huzur. Kim bilir... Koskoca cihanda beklemek kalbin şifası değildir belki lakin yüreğin tebessümüdür. Zaman aktıkça insanoğlu kalp ile yüreğin farkını kavrar. Birisi temeldir, zorunluluktur. Diğeri ise yaşadığın zorunluluğun içinde varlığını hissettirir.
Beklemek, zamanla bir alışkanlığa dönüşür aslında. Önce bir beklentiyle başlar, sonra beklentinin kendisi kaybolur, geriye sadece eylem kalır. Kime, neye, neden olduğu silinir belleğinden. Artık sadece beklersin. Tıpkı çöldeki bir kayanın yüzyıllardır rüzgâra direndiği gibi… Tıpkı bir çiçeğin hiç açmayacağını bilse bile baharı beklemesi gibi. İşte ben de öyleyim. Ne zaman başladığımı hatırlamıyorum. Belki de o gün, yüreğim “doğrusu gelir” dedi ya o vakit, o günden beri bekliyorum. Ad anmadan, yüzlere bakmadan, yalnızca hissedilen, sadece cız ettiren bir izi bekliyorum. Ama izler de zamanla silinir, değil mi? Ya da biz öyle sanırız. Oysa bazı izler, tenin altına işlenir. Yüreğin kenarına kazınır. Her atışta bir daha okunur, bir daha zuhur eder ruha. Cihanın sessizliğinde, bu vakti beklemek gerekir.
Çünkü bazı şeyler, zamanla solmaz. Bazı duygular, ne rüzgârla savrulur ne de unutmayla silinir. Sadece sessizleşir. Ama o sessizlik bile konuşur insana. Dünya susar ama o duygular, yüreğe gömülmüş, adı konmamış, sesi duyulmamış olan o duygular, haykırmaya devam eder içten içe. Gecenin en sessiz saatlerinde, yıldızların bile gözlerini kapattığı o vakitlerde, belki Furuğ'nun bir şiirinde... İşte tam o anda yankılanır kulakta susturulamayan hisler. Bir gülüşün hayaliyle, bir sesin kırık yankısıyla yeniden başlar bekleyiş. Ve insan, her gün biraz daha alışır susarak yaşamanın ağırlığına. Her gün biraz daha sessiz, biraz daha içine dönük, biraz daha kırık... Ama ne gariptir ki, beklemek bir nevi yaşamaktır da. Çünkü beklediğin sürece, hâlâ bir şeylerin gelebileceğine inanırsın. Umut öyle bir kandildir ki, sönse bile dumanı tüter. Ve o duman bile yetebilir bazen insanın yolunu aydınlatmaya. Kim bilir, belki de beklemek, en derin direniş biçimidir. Her şeye rağmen vazgeçmemektir. Gitmeyene kapı aralamaktır. Dönmeyene dua etmektir. Gelmeyeceğini bile bile, gelen gibi yüreğini açık tutmaktır. Ve ne büyük cesarettir bu; ne büyük bir teslimiyet…
Bazen düşünüyorum da, belki de beni güçlü kılan şey bu bekleyişin kendisidir. Çünkü bir şey bitmediği sürece, içimizde yaşamaya devam eder. Bitti demek kolaydır ama beklemek… Beklemek, bir sevdanın mezarını kazmamaktır. Mezarın üzerine çiçek bırakmamak, dua etmemek... Çünkü hâlâ diridir mezarın içi, bilirsin. Ve her yaşayan şey gibi, bir gün kapın çalınabilir, mezarın açılabilir. Belki de bu yüzden gözlerimi kapatınca hâlâ o ışığı görebiliyorum. Umudun sesini duymadığım halde, kalbimde yankılanan varlığını biliyorum. Dokunamadığım halde, varlığın sükûnetini ruhumda hissedebiliyorum. Belki de aşk, bu yüzden bir bekleyiştir başlıbaşına. Başka hiçbir eylem barındırmayan ama bin anlam taşıyan... Bekleyerek sevmek… Bekleyerek bağlanmak… Ve bekleyerek kendini tüketmek…
Beklemenin yanında umut ediyorum. Çünkü umut etmek, bekleyişin kardeşidir. Ve ben her sabah, içimde usul usul çiçek açan o ümitle başlıyorum güne. Her akşam, gözlerimi o ümidin koynunda kapatıyorum. Belki de o yüzden her sabah yeniden öğreniyorum beklemeyi. Ve her gece yeniden bağışlıyorum geçmişi. Çünkü kalbim biliyor; bekleyerek büyüdüm ben. Bekleyerek öğrendim sevmeyi, bağışlamayı, sabretmeyi ve en çok da kendimi… Bekleyerek tanıdım kalbimin kıvrımlarını, gözlerimin kurumuş köşelerini. Belki bu yüzden, kimseye anlatamadığım bu sükût, bana bir dua gibi oldu. Her söze sığmayanı, her bakışa gizleneni, her anıya hapsolmuş duyguyu yalnızca bekleyerek yaşayabildim.
Çünkü beklemek, sadece bir eylem değil; bir dua, bir niyaz, bir teslimiyet hâlidir. Ve ben, bekleyerek büyüttüm içimdeki baharı. Hiç gelmeyeni değil, gelirse en güzeli gelsin diye… Zamanın en kuytu köşelerinde, susarak sabrettim. Acının içinden geçtim, kırgınlığın dilinde susmayı öğrendim. Herkes gittiğinde bile, bir ihtimal, birilerinin baharı uğruna yerimde kaldım. Bir ses, bir nefes, bir adım olur da düşer yoluma diye… Bekledim. Ve bekledikçe, içimde bir yer daha derinleşti. Sessizlikle konuşmayı, yoklukla barışmayı, zamana güvenmeyi öğrendim. Çünkü bazı şeyler vardır ki, ne söylenerek yaşanır ne de unutularak biter. Beklenir sadece. Tıpkı güneşin doğması gibi; vakti geldiğinde mutlaka olur. Olmasa da… O ihtimalin kendisi bile insanı yarına bağlar.
Kim bilir… Belki de bazı şeyler hiçbir zaman gelmez. Ama beklemek yine de kıymetlidir. Çünkü beklemeyi beklemek yapan, geleni değil; "gelecek mi" dedirteni bekleyebilmektir. Sabırla, inançla, sevgiyle… Ve ben, içimde bin parçaya bölünsem de, hâlâ bütün kalabilmeyi bu bekleyişte öğrendim. Bir gün, o mutluluk gelir mi bilmem, ama bugünü yaşamam için bile o ihtimalin kırıntısı yetiyor bazen. Çünkü beklemek, bazen kavuşmaktan daha derindir. Bir varlığı değil, bir duyguyu yaşatmaktır. Ve belki de bu yüzden… en güzel sevda, hiç dokunulmayan, sadece beklenen o sevdadır.
Geç kalınmadıysa, ben buradayım. Hâlâ aynı bankta, aynı sessizlikte, aynı içtenlikte...
Hayatım boyunca atlayarak izlediğim ilk film olma şerefine eriştiğin için teşekkür ederim, Religulous. Bu inceleme, yapımda geçen bazı noktalara tek tek cevaben olacak şekilde hazırlanmıştır. Teşekkürler. "Benim dine dair yürekten inandığım bir şey varsa, bu da insanlığın gelişimine büyük zarar…devamıHayatım boyunca atlayarak izlediğim ilk film olma şerefine eriştiğin için teşekkür ederim, Religulous.
Bu inceleme, yapımda geçen bazı noktalara tek tek cevaben olacak şekilde hazırlanmıştır. Teşekkürler.
"Benim dine dair yürekten inandığım bir şey varsa, bu da insanlığın gelişimine büyük zarar verdiğidir." diye başlar bu film. Henüz daha ilk dakikasında, klasikleşen ve temel düzey agnostik ve ateist argümanlardan olan "Ölümden korkan insanlar için din vardır" söylemiyle devam eder. Öncelikli olarak doğup büyüdüğü ama daha sonraları evrildiği ve erken yaşta büyütüldüğü Hristiyanlık ile hayatını anlatır ve neredeyse her kutsal dinde hayata geçmiş olan "dinsel evrimleşme" süreciyle vurur dinleyicileri.
"Tarihsel süreç önemli değil, bunlar dört büyük havaride de geçmez, İsa da dillendirmez." diye devam eder sözlerine. "Bu, şu ve şuradan duyduğunuz bazı konular sonradan dahil oldu; bu sebeple inandıklarınız yanlış. Veyahut kanıtı olmayan bir şeye inanmak ne derece mantıklıdır?" sözleriyle kendini açıklamaya çalışır. En basitinden şöyle bir cevap geldi benim aklıma:
Bir insan “Ben kanıtı olmayan hiçbir şeye inanmam” diyorsa, orada biraz durmak lazım. Çünkü bu cümle kendi içinde bile felsefî olarak tutarsız. Neden mi? Çünkü bu iddianın kendisinin bile bilimsel bir kanıtı yok. Sözümona anlatıcı her şeyi mantıksal çerçevede ölçüyor, lakin atladığı bir kısım var: “Sadece kanıtlanabilen şeylere inanırım” sözü, kendini kanıtlayamayan bir inançtır temelde. Hatta bu bakış açısı, felsefede kendini çürüten önerme diye geçer. Buradan şuraya geçelim: Felsefî olarak çeşitli bilgi türleri var. Her şey “gözle görülür, elle tutulur” değildir. Mesela epistemoloji bunu şöyle ayırır:
1. Ampirik bilgi → Duyularla elde edilir. "Su 100°C’de kaynar" gibi.
2. Aklî bilgi → Mantıksal ya da matematiksel çıkarımla elde edilir. "2+2=4".
3. Ontolojik bilgi → Varlığın doğasına dair bilgidir. “Niçin varım?”, “Evrenin bir amacı var mı?” gibi.
4. Ahlâkî bilgi → “Doğru nedir?”, “Adalet nedir?” gibi sorularla ilgilenir.
Tanrı inancı, bu dört başlıktan özellikle son ikisine girer: Ontolojik ve ahlâkî bilgi. Yani gözle değil; akılla ve içsel sezgiyle kavranır. Mesela Kant'a bakalım: “Tanrı’nın varlığını bilimsel olarak kanıtlayamam ama onun yokluğunu da kanıtlayamam. Ama ahlâkî olarak Tanrı’ya inanmak zorundayım. Çünkü adaletin tam olması için Tanrı gerekir.” Yani Kant’a göre bile Tanrı’ya inanç, aklın sınırında durur ve bu insani olarak bir zorunluluktur. Keza İslam da “delilsiz inan” demez. Kur’an akla, düşünceye, tefekküre çağırır. Ama aynı zamanda şöyle der:
“Onlar görmedikleri hâlde gayba inanırlar.” (Bakara, 3)
"Ben her şeyi göreyim, sonra inanayım" diyen pasif ateist ve agnostik zihniyete karşı, görmeden ama düşünerek, kalbî bir inancı öne sürer. Felsefede de durum böyledir. “Her şey görünmeyebilir ama bu onun hakikatini silmez.” anlayışı pek çok düşünür tarafından dillendirilir. Mesela Descartes, “Düşünüyorum, öyleyse varım” der. Peki bu düşünceyi bir mikroskopla mı gördü? Hayır. Ama felsefenin temeline bu cümleyi koydu. Çünkü bazı şeyler zihinsel kesinlik yoluyla anlaşılır.
Gel gelelim, "Tarihsel süreç önemsiz, kitapta yoksa yanlıştır" düşüncesine. Zira bunu Papalık ile temellendirir. Bir noktada hak veriyorum, lakin Hristiyanlık bazında. İşte burada iş biraz değişiyor. Çünkü eski inancı olan Katolik mezhebinde, özellikle Roma Katolik Kilisesi’nde, Papa Tanrı’nın yeryüzündeki temsilcisi kabul edilir. Ve ne derse, inanç açısından hatasız sayılır. Yani diyelim ki Papa, “Şu yeni ibadet zorunludur” derse, o artık Tanrı adına konuşmuş sayılır. Bu, vahyin yerine geçen bir yetkidir. Papalık makamı, yeni inançlar icat etme yetkisine bir noktada sahip sayılır. Bunu gören bir insan da, pek tabii, hâlihazırda önyargılarla yaklaştığı bu dine daha da fazla yüz çevirir. Lakin İslam’da bu yoktur. Hiçbir âlim, hiçbir mezhep, “Ben dinin sahibiyim, yeni inanç getirdim” diyemez. En fazla ne yapabilir? Elindeki kaynaklara bakar, benzer durumlara kıyas yapar, içtihadını bitirir ve toplumun ihtiyacına göre yorumunu dile getirir. Bu yüzden, Papalık müessesesine nazaran bizde mezhep imamı hata yapabilir, herkes hata yapabilir; lakin kutsal olana ekleme getirilemez.
Diğer bir konu ise “Hz. İsa’yı tarihte bilimsel olarak kanıtlayın” savı. Zira bu da saçmadır. 21. yüzyılda, geçmişteki zamanı baz alan konularda muhakkak ki bilimsel kanıt aramak başlı başına bir zırvalıktır. Nitekim bu durum imkânsıza yakındır. En basitinden inanmak isteyen bir insan, Tacitus’un kayıtlarında İsa’nın geçmesini veyahut Flavius’un yazılarında Hristiyan toplumunun Mesih adındaki bir adama iman etmesini okuduktan sonra sorgulama ihtiyacını bırakacaktır. Yani bu biraz şeye benziyor, (en azından ben böyle anlıyorum): “Aslında Osmanlı'nın kurucusu Osman Bey ve bu kayıtlarda var, ama dur ya, belki de Atilla’dır ve biz bunu bilemeyiz.” demeye çıkıyor.
Lakin bazı noktalarda kendisine hak vermiyor değilim. Dinin sosyolojik boyutunu incelediğimizde, “inanç” barındırdğı sıfatlardan çok kurumsallaşan bir nakit oluşumu gerçeğine dönüştüğünü de sıkça dile getiriyor ki, bu durum pek tabii maalesef ki her inançta mevcut. Ammaaaaa, bu konuyu da hemen “Sen din adamı olarak böylesin, hatalısın, inançların gerekliliğini yerine getirmiyorsun; bu yüzden senin dinin sıkıntılı” demeye getiriyor. Bu kadar kolay bir genellemeyi görünce açıkçası kahkaha attım. Zira 15 yaşına gelmiş bir çocuk bile bu denli bir yöntem izlemezdi. Ya da diğer bir kahkaha attığım yer olan: “Madem İsa’nın yanında olmak istiyorsun, neden kendini öldürüp onunla beraber olmuyorsun?” sözü oldu. Gerçekten vasatın da altı yargılar… Artık katlanamadığım için Hristiyanlık ve Yahudilik kısımlarını atlayarak direkt Müslümanlık tarafına geçtim. Çünkü dillendirdiği her konuya ayrı bir parantez açmaya kalksam (ki buraya yazmasam dahi izledikçe zihnimde açılıyordu), kafamı gereksiz bir yapım için fazladan mesaiye sokmuş olacaktım.
Gelelim İslam tarafına. Klasik bir İslamofobi ile başlıyor anlatıcımız. “Müslümanlar her zaman cihat anlayışı güder ve hatta bir noktada teröristtir.” demeye getirir konuyu (pek tabii, hiç şaşırmadım). Aslında etkileyici bir giriş yapmıştı. Her ne kadar klasik de olsa, “kutsala hakaretin cezası olmamalı, ifade özgürlüğü her dinde olmalı” savıyla derdini anlatmaya çalışması ve bunu Salman Rüşdi ile temellendirmesini bir noktada mantıklı buldum. Lakin bunun evrilebileceği noktaları düşünmemek de hatrı sayılır bir hata payı bırakır insanda. Aslında bu konuda net bir tavır sergilemek hata olur.
Ama devamındaki “Müslümanlar inanç gereği teröristtir” yakıştırması ve daha sonrasında bizleri karşılayanın Geert Wilders olması, fikirlerimi objektif olmaktan tamamen çıkarmıştı. Bu noktadan sonra yapımın tamamen objektiflikten uzak, sadece dinlere sallayan ve kin kusan; argümanlarıyla vasatlığın dibini seyreden bir şey olduğuna kanaat getirdim. Aslında bu yapıma “bir şey” demek bile büyük bir tevazu gösterdiğimin işareti. Zira ideolojik olarak vasatın üstü sayılabilecek yargılara tahammül edebilen bir insan, ilk bakışta diğer insanlara karşı yaptığı iğneleyici tavırdan rahatsız olabilir.
Şahsen ben izlerken oldum. Zaman kaybından başka bir şey olarak görmüyorum bu yapımı. İnanan bir insan için de, inanmayan bir insan için de.
O ceketi askıda gördüğüm an mahvoldum. Ve gözlerinden yaş akan sadece Fujino değildi... Film bitti, lakin ben bitmedim. Film bittikten sonra, 8 gönderiyi de açıp okuma ihtiyacı hissettim. Acaba benim hissettiklerim başkasına da dokunmuş mu diye lakin maalesef, her insan…devamıO ceketi askıda gördüğüm an mahvoldum. Ve gözlerinden yaş akan sadece Fujino değildi... Film bitti, lakin ben bitmedim.
Film bittikten sonra, 8 gönderiyi de açıp okuma ihtiyacı hissettim. Acaba benim hissettiklerim başkasına da dokunmuş mu diye lakin maalesef, her insan kendi fanusunda, farklı bakışların esiri...
Bu aralar duygusalım, gereğinden fazla. Bu sebeple film bana hiç iyi gelmedi. Uzun değil, kısacık bir yapım. Ama son 15 dakika (Ah o 15 dakika...) benim için 2 saatlik bir yapıma bedeldi. Bundan da ziyade, o 2 saatin yalnızlığını damarlarımda hissettim. Kendi iç dünyamı sorguladığımda, ister istemez Fujino'ya da, Kyomotoyo'da aşık olmuştum. Aralarındaki bağ aslında film boyunca yüzeyseldi ama buna rağmen o hisleri bir şekilde içime işlemiştim. İkisinin birbirine bakışları, duydukları yoğunluğu sanki kendimde hissetmiştim. Çünkü bu bağa asla sahip olamadım, nasip olmadı. Bu sebeple ne zaman yakınî bir duygu yoğunluğu görsem kitlenir dururum. İzlerim, tartarım ve hissederim. İnsanım, koyarım kendimi onların yerine. Bu filmde de koydum lakin koymaz olaydım. Demiştim ya, "Gözlerinden yaş akan sadece Fujino değildi" diye, aynen öyle. Çünkü basit gibi addedilen anılar, aslında içinde barındırdığı cevherle beraber en nadide yerimizi oluşturur da farkına varamayız. Akıp giden zamanım kıymetini anlamayız. Edilen sözlerin değerini kavrayamayız. Bir insanoğlu olarak, hepsini yaşadım. Hiçbir şeyin farkına varmadım, verdiğim sözlerin değerini çiğnedim, akıp giden zamanın kıymetini bilemedim. Her insan muhakkak bu anların kurbanı olmuştur. Yapmıştır, değer bilememiştir, hata etmiştir. Konular, şahıslar veyahut zamanlar değişir lakin her insanda bu durum değişmez. Kısacası, öngörülemeyenin kurbanı oluruz. Tıpkı bu yapım gibi.
Aslında basit gibi gözüken bu anime, (Ya da sözüm ona bunu basitleştiren gönderileri takmadan) insanda bir çok şeyin değerini hissettiriyor. Geç kalmanın ağırlığını, gereğinden fazla değer verememenin vebalini, yitip giden anıların kanatan sızısını ve daha fazlasını... Belki içinde bulunduğum duygu yüklü hal sebebiyle böyle yazıyorum, emin değilim ama fark etmez. Bir film nadiren insanda yara açar. O yara açan film ise dokunulmaması gereken kıymettir. Sayısı bir elin parmaklarını dahi geçmeyen bu nadide yerime hoş geldin Look Back. Hoş geldin Fujino ve Kyomotoyo..
Film hakkında konuşacağım tek eksik nokta, aralarındaki bu derin bağı böylesine az göstermek. Bu durum, benim için filmde büyük bir eksikti lakin son dakikalardaki gösterilen o kısacık sekanslar bile bana kafiydi. Yine de buruk hissettim, keşke daha fazla olsaydı...
Yaklaşık iki ay önce, kendime verdiğim bir kararla birlikte, her ay edindiğim kitapların veyahut dergilerin kaydını tutmaya başladım buradaki bir gönderim vasıtasıyla. Bu paylaşım, yalnızca kişisel bir liste değil; aynı zamanda sizlerden de kitap tavsiyeleri almak için hazırlanmıştır. Bu sebeple…devamıYaklaşık iki ay önce, kendime verdiğim bir kararla birlikte, her ay edindiğim kitapların veyahut dergilerin kaydını tutmaya başladım buradaki bir gönderim vasıtasıyla. Bu paylaşım, yalnızca kişisel bir liste değil; aynı zamanda sizlerden de kitap tavsiyeleri almak için hazırlanmıştır. Bu sebeple kitap tavsiyelerinizi yazabilirsiniz. 45 kitaplık önceki listeye 86 kitapla devam ediyoruz. (Haziran-Temmuz)
Dini ve Felsefi Eserler
⭐️İslam Ahlak Esasları ve Felsefesi Grafiker Yayınarı
⭐️İslam Tarihi Grafiker Yayınları
⭐️İslam Mezhepleri Tarihi Grafiker Yayınları
⭐️Yalnız Seni Arıyorum /Orhan Veli/
⭐️Allah Aşkı Üzerine Düzenli Düzensiz Düşünceler /Simone Weil/
⭐️İnsanın Ve Ruhun İhtiyacı /Simone Weil/
⭐️Ebu Hanife /Muhammed Ebu Zehra/
⭐️İmam Ebu Hanife ve Hanefi Mezhebi /Ahmet Özel/
⭐️Mişakatül Envar /Gazali/
⭐️Eş'ari /Hikmet Yağlı/
⭐️Cezerî /Mehmet Nur Akdoğan/
⭐️Tefsir Tarihi /Muhsin Demirci
⭐️Ruhun Hastalıkları Ve Çareleri /Sülemi/
⭐️İslam Ve Batı /Bernard Lewis/
⭐️Ehli Sünnet Akaidi /Nuh Bin Ali El Kudâ/
⭐️Kuran ve Sünnette İman ve Ahlak /Mehmet Ali/
⭐️İslam Dünyası /Ahmet Kavas/
⭐️Modern Çağın İnanç Sorunları /Fatih Kurt/
⭐️İslam Düşüncesi Tarihi /Bayram Ali Çetinkaya/
⭐️Felsefenin Öyküsü /Will Durant/
⭐️Barnabas İncili
Ortaya karışık
⭐️Tolstoy'dan Anılar /Maksim Gorki/
⭐️Rüzgar Bizi Görürecek /Furuğ Ferruhzad/
⭐️İdeal İnsan /Bahattin Akbaş/
⭐️Atomik Alışkanlıklar
⭐️Büyük Dönüşüm /Karen Armstorng/
⭐️Hayat Kısa /Dean Rickles/
⭐️Latife Hanım /İpek Çalışlar/
⭐️Özdemir Asaf Bütün Eserleri YKY
⭐️Ahmed Arif'den Leyla Erbil'e Mektuplar
⭐️Mektup Aşıkları /Leyla Erbil/
⭐️Sadist /Stephen King/ (Hemde ilk baskı. Mom, we did it!)
⭐️Kuşku Mevsimi /Stephen King/ (İlk baskı..)
⭐️Çorak Topraklar /Stephen King/ (İlk baskı..)
⭐️Ruhlar Dükkanı /Stephen King/ (İlk Baskı..)
⭐️YKY'den 4 adet sanat, 10 adet edebiyat dergisi
⭐️18 kitaplık Sherlock Holmes Hikaye Seti
⭐️Yüzüklerin Efendisi İki Kule /Tolkien/ (Var lakin ucuza bulduğum için sahaftan kaptık bir tane)
⭐️Hurinin Çocukları /Tolkien/ (İlk baskı. Sahafları fiyatlarına rağmen bu yüzden seviyorum)
⭐️Amerikan Tanrıları /Neil Gaiman/
⭐️Yokyer /Neil Gaiman/
⭐️Taht Oyunları Seti /G.R.R Martin/
Manga
⭐️Sığnak /Masasumi Kakizaki/
⭐️Death Note 1-2
⭐️Berserk 1-2-3
"Vivre sa vie" Bazı filmler olur... İzlersin, biter, sonra da hayatına kaldığın yerden devam edersin. Ama bazıları var ki, (Özellikle 1962 model ise) seni olduğu yerden çekip çıkarır. Bir düşüncenin içine fısıldanmış gibi hissettirir. Jean-Luc Godard’ın Vivre sa vie adlı…devamı"Vivre sa vie"
Bazı filmler olur... İzlersin, biter, sonra da hayatına kaldığın yerden devam edersin. Ama bazıları var ki, (Özellikle 1962 model ise) seni olduğu yerden çekip çıkarır. Bir düşüncenin içine fısıldanmış gibi hissettirir. Jean-Luc Godard’ın Vivre sa vie adlı filmi benim için tam da öyle bir deneyim oldu. Bu, Godard’la ilk tanışma filmimdi. Beklentilerim vardı elbette ama bu denli etkileyici, bu kadar sade ama aynı zamanda bu kadar ağır bir filmle karşılaşacağımı hiç düşünmemiştim.
Film, hayatı on iki sahnede anlatıyor ama o sahneler, sadece bir kadının hikâyesini değil, insan olmanın kırılganlığını, çırpınışlarını, sessizliğini ve yalnızlığını da anlatıyor. Her sahne, kendi içinde küçük bir dünya gibi adeta. Bazılarında çok az şey söyleniyor ama çok şey hissettiriliyor. Özellikle son sahnede geçen o kısacık diyaloglar... İçimde garip bir hiçlik bıraktı.
Başroldeki Anna Karina... Onun bakışlarında, konuşmasından çok daha fazlası vardı. Mükemmel bir karakter. Yüzündeki boşluk, bir kadının yavaş yavaş silinişini değil, varoluşunun kabuk kabuk dökülüşünü anlatıyordu. Keza bunun yanında Godard, kamerayı öyle bir kullanıyor ki; ne tam içindesin hikâyenin, ne de dışındasın. Sanki göz ucuyla bakıyorsun ama filmi yine de hissediyorsun. Bazen yalnızca bir plan, (bir yüz, bir sessizlik, bir sigara dumanı) insanı en derin yerine dokunabiliyor. Küçük gibi gözüken bu olaylar silsilesi veyahut saniyelik gelişen bu tarz durumların değeri aslında sanıldığından daha büyüktür ve filmde bu tarz enstantanleri yedirmeleride ayrıca hoşuma gitti. Sanki filmi izlerken, sinemanın gerçekten bir "dil" olduğunu hissettim. Öyle bir dil ki, konuşmadan da anlaşılabiliyor. Bu çağın hızlı akan, her şeyi bir çırpıda tüketen yapısı içinde Vivre sa vie yavaşlıyor, duruyor ve sana da durmayı teklif ediyor. Tıpkı Perfect Days gibi. (Onu da tavsiye ederim bu arada.) "Bak" diyor, "bu sadece bir hikâye değil. Bu, senin de içinde bir yerlerde hissettiğin o şey." Belki de beni en çok etkileyen şey bu oldu: Film bittiğinde, içimde bir yerde derin bir boşluk oluşmadı. (Bazı sahneler hariç) Aksine, çok sessiz bir fark ediş hâli yaşadım… İnsanın yaşamı, seçimleri, çaresizlikler, umutlar üzerine düşünmeye başladım. Hiç tanımadığım bir kadının hikâyesinde ufak da olsa kendimden izler buldum. Herkese hitap edeceğini sanmıyorum. Yine dediğim gibi, 1962 yapımlı olduğu için olaylar gereğinden fazla durağan işleniyor ama yine de şans verilebilir. Belli bir izleyici kitlesine hitap ediyor nihayetinde.