(@) - Raf

Beni bilen bilir, bilmeyen de kendi gibi bilir diye başlayacaktım ama kim nereden bilsin bu kısacık raf ömrümde beni, değil mi? Hasılı kelam, bugün arkadaşımdan bir mesaj aldım: “Dünya Bekârlar Günün kutlu olsuuuun!!!!” Şeklinde, aşırı coşkulu bir mesajdı. 🤣 E,…devamıBeni bilen bilir, bilmeyen de kendi gibi bilir diye başlayacaktım ama kim nereden bilsin bu kısacık raf ömrümde beni, değil mi? Hasılı kelam, bugün arkadaşımdan bir mesaj aldım: “Dünya Bekârlar Günün kutlu olsuuuun!!!!” Şeklinde, aşırı coşkulu bir mesajdı. 🤣 E, Lanthimos şekerimi de çok sevdiğimden midir nedir; o an bu bekârlık, evlilik, çift olma baskısı gibi kavramlar zihnimde hemen The Lobster’ın gri, soğuk, steril dünyasına aktı. Film bize diyor ki: “Kimse yalnız kalamaz. Tek kalan da bir hayvan olarak yaşamını sürdürür.” Bu cümle hem gülünç hem ürkütücüdür. Çünkü film, aslında bizim yaşadığımız toplumun biraz abartılmış bir karikatürünü çizer. Yani o otelde kalan zavallı insanlar, bir bakıma biziz: “Artık biriyle olman gerekiyor!” baskısını her gün türlü şekillerde işiten, yalnızlığı bir kusurmuş gibi taşıyan insanlar. Doğu toplumlarında, özellikle bizim coğrafyada, bu baskı çok daha derindir. Evlilik bir statü göstergesidir; adeta bir terfidir. Aile ortamlarında bekârlar birey olarak görülmez, düşüncelerine ehemmiyet verilmez. Sanki “evlenmemiş” biri yarım kalmış gibidir; çünkü kendi eşini bulmamış, bir aile anası ya da babası olmamıştır. Bu nedenle hayatı da “rahat, kolay, sorumsuz” görülür. Hâlbuki o “rahatlık” dedikleri şey, aslında çoğu zaman toplumsal dışlanmanın, sürekli açıklama yapma zorunluluğunun içindedir. Bekâr olmak, özgürlükten ziyade, bazen “yetersiz” sayılmaktır. Evliliğe atfedilen bu kutsiyet, bireysel başarıların üstünü örter. Akademik, ekonomik, entelektüel birikiminiz olabilir ama biri illa ki size dönüp “Eee, ne zaman evleniyorsun?” diye sorar. Çünkü bizde hayat, folklorik bir bakışla üç eşiğe ayrılır: Doğum Evlenme Ölüm Bu üçlü arasında ikinci eşik, yani evlilik, neredeyse varoluşsal bir mecburiyet gibidir. Eğer o eşiği atlarsanız, vasfınız sorgulanır. Üstelik bunu sorgulayanlar çoğu zaman kendi varlığını sadece “ev” ve “çocuk” üzerinden tanımlayan, bu tanımın dışına hiç çıkmamış insanlardır. Yani kimliklerini toplumsal onaydan ibaret bir forma sıkıştırmış kişilerdir. Burada evliliğe yergi yapmıyorum, zira mutlu birliktelikler elbette vardır. Ama şu da bir hakikat: Bekâr kalmayı tercih etme hakkımıza karışılmasın, be kardeşim! Biz biliyoruz mutsuz evlilerin o meşhur halini: “Ay biz yedik, siz de yeyin bir bok!” diye kuduranları… 😏 The Lobster tam da bunu anlatır. Filmde herkesin bir “çift” bulması zorunludur; aksi takdirde hayvana dönüştürülür. Yani yalnız kalmak, insan olmaktan çıkmakla eşdeğerdir. Ne kadar tanıdık, değil mi? Bir noktadan sonra insan düşünmeden edemiyor: Acaba biz de kendi sosyal habitatımızda, evlenmeyenleri sembolik olarak “hayvanlaştırıyor” muyuz? Onları da “eksik”, “yabani”, “garip” sayarak toplumun kıyısına mı itiyoruz? Doğu kültürü, bireyden çok “birlikte olmayı” kutsar.Kadın ya da erkek fark etmez, yalnız olmak bir ayıptır. Bu yüzden bizde “tek başına yemek yemek”, “tek başına sinemaya gitmek”, “tek başına yaşamak” bile tuhaf karşılanır. Ama Batı sinemasının son yıllarda yaptığı en önemli şeylerden biri, bu yalnızlığı yeniden tanımlamak oldu. Frances Ha, Gloria Bell gibi filmler bize şunu fısıldar: “Yalnız olmak, eksik olmak değildir; kendi sesini duymanın en berrak halidir.” Yorgos Lanthimos’un The Lobster’ı ise bu fısıltıyı bir çığlığa çevirir. Toplumun “çift ol” baskısını absürtlüğe vardırarak, modern dünyadaki ilişki terörünü yüzümüze vurur. Çünkü bu filmde aşk bile bir “uyum testi”dir. Burun kanaman, miyopluğun ya da topallığın bile seni biriyle “eşleştirilebilir” yapar. Yani aşk, bir algoritmaya indirgenir; birey, duygusal bir makineye. O yüzden diyorum ki: Bu film, “bekâr” diye aşağılanan, “tek kalmış” diye acınan herkese gelsin. Bu film, “insan” olmayı sadece evlilikle ölçen herkese bir tokat gibi insin. Yaşasın bekârlar, yaşasın Bekarlık Günü ayol! 🤣🤣 Kendimizle, sessizliğimizle, kahvemizle, kitaplarımızla, kedilerimizle çok mutluyuz. Ve bazen — sadece bazen — tek başına olmak, kalabalığın içinde kaybolmaktan çok daha insancadır.

merdumgriz 4 months ago

İntibah

Namık Kemal

56 Gönderi

O kadar canım sıkılıyordu ki, madem öyle ben de biraz Türk edebiyatı klasikleri ve erken dönem romanlarından söz edeyim dedim — çünkü neden olmasın? Türk edebiyatı klişelerinden biri olarak liselerde her öğrenciye “Türk edebiyatının ilk edebî romanı” diye öğretilen İntibah,…devamıO kadar canım sıkılıyordu ki, madem öyle ben de biraz Türk edebiyatı klasikleri ve erken dönem romanlarından söz edeyim dedim — çünkü neden olmasın? Türk edebiyatı klişelerinden biri olarak liselerde her öğrenciye “Türk edebiyatının ilk edebî romanı” diye öğretilen İntibah, aslında bu unvanın tam karşılığı değildir. Fakat, mattaesüf, kanonun dayattığı bu bilgiye dayanarak konuşmaya devam edebiliriz. İntibah, yalnızca bir aşk hikâyesi değildir; 19. yüzyıl Osmanlı toplumunun kadına bakışını, ahlak anlayışını, sınıfsal ayrımlarını ve zihniyet yapısını yansıtan bir metindir. Hatta roman, parodik ve simgesel anlamda dönemin siyasi yapısının da bir aynası gibidir. Namık Kemal, birey-toplum çatışmasını anlatırken farkında olmadan Osmanlı’nın çözülüşünü, geleneksel değerlerin modernleşme karşısındaki sarsılışını da resmeder. Tanzimat dönemi insanı, bir yandan Batılılaşma idealiyle büyülenirken diğer yandan geleneksel ahlak kodlarının baskısı altında ezilmektedir. İşte bu ikilik, yani medeniyet krizi ya da düalite, romanın özünü oluşturur: Batı’nın aklı ile Doğu’nun ahlakı, bireyin arzusu ile toplumun yasası sürekli çatışma hâlindedir. Roman teknikleri açısından bakıldığında, İntibah henüz Batılı anlamda olgun bir roman değildir; anlatıcı, nesnel bir konumda durmak yerine inatla okuyucuyu kendi tarafına çekmeye çalışır. Namık Kemal, karakterlerine mesafeli durmaz; aksine, adeta onlarla tartışır. Mahpeyker’i şeytanlaştırırken Dilaşub’u kutsallaştırır. Bu tutum, yalnızca bir ahlak öğretisi kaygısı değil, aynı zamanda yazarın kendi içsel çatışmasının dışavurumudur. Nitekim yazar, Mahpeyker’i tanımlarken şu ifadeleri kullanır: “Kadının adı Mahpeyker'di. Terbiye ve ahlak bakımından Ali Bey'in tamamen zıddıydı. Alçak ve namussuz bir aileden yetişmiş; daha on dört, on beş yaşına gelmeden rezaletin her çeşidini öğrenmiş; kendini bu yolda yetiştirenleri fersah fersah geride bırakmıştı. On beşini bitirdiği zaman artık meşhur bir aşüfteydi. (...) Periler kadar güzel, Haccac kadar dirayetli bir şeytan yaratılmış olsaydı, istediği adamı elde edip ona keyfinin istediği şekilde tahakküm etmekte ancak bu yosma kadar maharet gösterebilir veya belki de gösteremezdi.” Bu satırlar, Namık Kemal’in Mahpeyker’e duyduğu nefretin ne kadar kişisel ve mutlak olduğunu gösterir. Ancak romanın ilerleyen bölümlerinde Mahpeyker, yazarına adeta meydan okur. “Ben dediğin gibi değilim; Ali’yi sevdikten sonra değiştim,” dercesine kendi sesini duyurur. Bu, Türk edebiyatında nadir görülen bir durumdur: bir kadın karakter, kendi yazarına karşı çıkar. Mahpeyker’in bu itirazı, Tanzimat romanlarının ahlakçı düzenini çatlatan ilk sarsıntılardan biridir. Ne var ki Namık Kemal’in zihnindeki ideal kadın figürü, cinselliğinin farkında, özgür iradeli, femme fatale bir kadın olamaz. O, fazla idealist, fazla ahlakçı ve yer yer fazla tutucudur. Bu nedenle Mahpeyker’i baştan “kötü” olarak kodlar; onun değişmesine, arınmasına, insani bir boyut kazanmasına izin vermez. Mahpeyker’in trajedisi, yalnızca roman içi bir kader değil, Namık Kemal’in zihnindeki ahlakçı dünyanın bir kurbanıdır. İşin daha da çarpıcı tarafı, bu idealist ve ahlakçı tutumun yazarın özel yaşamına da sirayet etmiş olmasıdır. Magazinsel bir not olarak, Namık Kemal’in torunu Cezmi, dedesinin isminden miras aldığı entelektüel ağırlık ve “performans kaygısı” altında ezilerek intihar etmiştir. Bu olay, elbette doğrudan romanla ilişkilendirilemez; ancak Namık Kemal’in mükemmeliyetçi ve katı ideallerinin hem edebiyatta hem aile içinde nasıl yankı bulduğunu düşündürür. Jale Parla'nın Babalar ve Oğullar’ında belirttiği gibi, Tanzimat romanlarında baba-oğul ekseni sadece bireysel değil, toplumsal bir yapıyı da simgeler. “Baba”, devleti, “oğul” ise halkı temsil eder. Ali Bey’in erken yaşta babasını kaybetmesi, yalnızca kişisel bir travma değil; otorite ve rehberlikten yoksun bir toplumun, “babasız bir halkın” alegorisidir. Mahpeyker’e yönelişi, aslında bu babasızlığın sonucudur. Bu bağlamda Ali Bey’in “kötü kadın” Mahpeyker’e düşüşü, Osmanlı’nın da Batı’nın sahte ihtişamına, yüzeysel modernlik imgelerine kapılışını simgeler. Namık Kemal, Mahpeyker’i kötüleyerek farkında olmadan devletin yozlaşan düzenini, “devlet baba”nın otoritesini yitirişini hicveder. Dilaşub, bu yozlaşmanın karşısındaki saf “evlât” masumiyetini temsil eder; ama sonunda o da yıkılır — tıpkı Tanzimat’ın ideallerinin zamanla çöküşü gibi. Sonuç olarak İntibah, yalnızca bir aşk üçgeni değil; dönemin ahlaki, toplumsal ve siyasal dinamiklerini çözümleyen çok katmanlı bir metindir. Namık Kemal’in kadın karakterleri üzerinden kurduğu iyi-kötü karşıtlığı, bireyin iç dünyasındaki düaliteyi, toplumun yaşadığı medeniyet krizini ve “babasızlık” metaforu üzerinden devlet-halk ilişkisinin bozulmasını gözler önüne serer. Aynı zamanda, yazarın ahlakçı ve idealist dünyasının kendi karakterlerine nasıl tahakküm kurduğunu da açık eder: Mahpeyker, yalnızca bir roman kahramanı değil; yazarının ve dönemin vicdanına karşı açılmış bir davadır. 19. yüzyıldan bu yana iki yüzyıl geçmiş olmasına rağmen hâlâ aynı meselelerin tartışılıyor olması da insanın canını sıkıyor doğrusu. Kadın hâlâ demonlaştırılıyor; sanki erkeklerin hiç iradesi yokmuş gibi, toplumu “ahlaksızlığa” sürükleyen, çeken, düşüren hep kadınmış gibi davranılıyor. Bu düşünce tarzı değişmedi, sadece kılık değiştirdi. Mizojini, seksizm ve hatta faşizm, insanlıkla yaşıt şeyler ve ne yazık ki hâlâ yaşıyorlar. Böyle giderse de devam edecek gibi görünüyor. Sonuçta Adem de o elmayı kendi başına yemedi, değil mi? Havva olmasa belki de cennet hâlâ cennetti.

merdumgriz 4 months ago

Baby Reindeer

Richard Gadd

119 Gönderi

Spoiler içeriyor Uzun zamandır kafamın içinde dönüp duran şeylerden biriydi Baby Reindeer’ı izlemek. Ancak yakın zamanda benzer bir ısrarlı taciz deneyimi yaşadığımdan, bu dizinin psikolojim üzerindeki etkisinden emin olamayıp sürekli erteledim. Yine de bazı şeylerle yüzleşmek, kaçınmaktan daha iyidir. Bu nedenle bu…devamıUzun zamandır kafamın içinde dönüp duran şeylerden biriydi Baby Reindeer’ı izlemek. Ancak yakın zamanda benzer bir ısrarlı taciz deneyimi yaşadığımdan, bu dizinin psikolojim üzerindeki etkisinden emin olamayıp sürekli erteledim. Yine de bazı şeylerle yüzleşmek, kaçınmaktan daha iyidir. Bu nedenle bu yazdıklarım hem çok samimi hem de içsel bir çözümlemenin parçası olacak. Dizi, hem biyografik bir anlatı olması hem de mağdurun (Richard Gadd’ın) kendi hikâyesini bizzat oynaması nedeniyle son derece özgün. Travmanın yeniden sahnelenmesi kolay değildir; psikolojide buna “yeniden yaşantılama" denir. Kişi, geçmişteki travmasını sanat yoluyla tekrar eder ama bu kez kontrol kendi elindedir. Bu açıdan Gadd’ın hikâyesini hem bir savunma hem de bir yüzleşme biçimi olarak okumak mümkün. Kış Uykusu filminde geçen “Cehenneme giden yollar iyi niyet taşlarıyla döşenmiştir” repliği, bu dizinin özünü anlatıyor aslında. Olayların başlangıcı tamamen bir iyi niyet gösterisi: biriyle empati kurmak, onu anlamaya çalışmak, yalnızlığını fark etmek… Fakat bu iyi niyet, sınırların çizilmediği bir ilişkide hızla zehirli bir hâl alabiliyor. Benim özelimde de benzer bir durum yaşandı. Ana karakterin deneyimlerini izlerken, kendi yaşadıklarıma birebir ayna tuttuğunu hissettim. Dizideki kadın karakterin davranışları, klinik psikoloji açısından borderline kişilik örgütlenmesi ve psikotik özellikler gösteriyor. Gerçekle hayal arasındaki çizgiyi yitiriyor, kendi yarattığı bir dünyada yaşıyor ve o dünyanın merkezine “Baby Reindeer”i yerleştiriyor. Bu, “değersizlik–idealleştirme döngüsü” dediğimiz bir mekanizmaya benziyor: önce aşırı bir idealizasyon, sonra kırılınca yıkıcı bir öfke. Öte yandan Gadd'ın tepkileri de tamamen masum değil. Onun yaşadığı durum yalnızca bir kurtarıcı kompleksi değil, aynı zamanda kendi kırılgan benliğini onarma çabası. Gadd, başarısız bir komedyen olarak toplumsal onaydan yoksun bir hayat sürüyor ve kadının bitmek bilmez ilgisi, onun için bir tür ego tatmini hâline geliyor. Kadının gülüşleri, Gadd’in sahnede duyamadığı alkışın yerini alıyor; bu yüzden onu hayatından tamamen uzaklaştıramıyor. Kısacası, tacizcisiyle arasındaki bağ, yalnızca korku ya da empatiyle değil, derin bir karşılıklı ihtiyaç ilişkisinin içinde şekilleniyor. Başlarda bunun ne kadar hoşuna gittiğini ve hatta uzaklaştığında onun yokluğunu hissettiğini dizi de kendisi de çok samimi bir şekilde dile getiriyor. Dizinin en sarsıcı yanlarından biri ise Gadd’ın geçmişinde yer alan ünlü komedyen figürüyle yüzleştiğimiz bölümler. Bu karakter, Gadd’a uyuşturucu verip onu istismar eden, dışarıdan “başarılı” ve “saygın” görünen bir erkek. Burada dizi, mağduriyetin yalnızca zayıf ve savunmasız insanlara özgü bir durum olmadığını; gücün, statünün ve popülerliğin ardına gizlenen şiddetin ne kadar yaygın olabileceğini gösteriyor. Gadd’ın bu deneyimi, yalnızca bir travma değil, onun sonraki ilişkilerindeki çarpık bağların da kaynağı hâline geliyor. Psikolojik açıdan bu durum “yeniden travmatizasyon döngüsü” olarak tanımlanır: kişi, geçmişte uğradığı istismarı bastıramaz ve farkında olmadan benzer dinamikleri yeniden üretir. Bu sahnelerdeki en çarpıcı nokta, failin toplum tarafından “komik” ve “sevilen” biri olması; yani gücün, mizahın ve şiddetin aynı bedende birleşebilmesi. Baby Reindeer, böylece yalnızca bireysel bir hikâye değil, erkeklik, güç ve istismar üçgenine dair bir sistem eleştirisine dönüşüyor. Benim için bu dizi, yalnızca bir taciz hikâyesi değil; sınır koymanın, kendini korumanın ve iyi niyetin sınırlarını bilmenin ne kadar hayati olduğunu gösteren bir anlatıydı. Bazen en büyük şiddet sessizlikle başlar; çünkü “hayır” dememek, karşı tarafın zihninde sonsuz bir “evet” yaratır. Kendi yaşadıklarıma dönersem, o dönemde ben de olayları incitmeden çözmeye, kırmadan anlatmaya çalıştım. Ama anladım ki bazı insanlar için sınır ihlali bir iletişim biçimi. Bu noktada iyi niyet artık koruyucu değil, yıkıcı bir hale geliyor. Baby Reindeer bu anlamda sadece bir dizi değil, travmanın, bağımlı ilişkilerin ve iyileşmenin doğasına dair bir psikolojik belge. İzlerken hem Gadd’ın hem de kendi içimdeki “kurtarıcı”yı sorguladım. Belki de en büyük cesaret, artık kimseyi kurtarmaya çalışmamak ve sadece kendini iyileştirmeye başlamak.

merdumgriz 4 months ago

Mary ve Max

Adam Elliot

119 Gönderi

“Gülümsemeyi kafana takma. Benim ağzım neredeyse hiç gülmez ama bu, zihnimin içinde gülümsemediğim anlamına gelmez.” Mary and Max’i ilk izlediğimde, filmin sonundan çok bu cümle yer etti içimde. Max’in sade ama sarsıcı sözleri bana şunu öğretti: İnsan, yüzüyle değil, düşünceleriyle…devamı“Gülümsemeyi kafana takma. Benim ağzım neredeyse hiç gülmez ama bu, zihnimin içinde gülümsemediğim anlamına gelmez.” Mary and Max’i ilk izlediğimde, filmin sonundan çok bu cümle yer etti içimde. Max’in sade ama sarsıcı sözleri bana şunu öğretti: İnsan, yüzüyle değil, düşünceleriyle gülümser bazen. Dışarıdan donuk, içten kıvılcımlarla dolu bir zihin taşıyabilir. O filmde yalnızlık, bir boşluk değil; içsel bir evrendi. Ve ben, o evrende kendimi buldum. Ne zaman yüzümdeki çizgiler yorgunluğun, sessizliğin izlerini taşısa, bu replik gelir aklıma. Sonra kalemi elime alır, boş bir sayfa bulurum. Yazarım.Kendime mi, bir başkasına mı, bilmiyorum ama sanki bir mektup arkadaşım varmış gibi hissederim. Kelimeler, elimle kalbim arasında gidip gelirken, yalnızlığım biçim değiştirir. Artık bir ağırlık değil, anlam arayışına dönüşür. Teknoloji her şeyi kolaylaştırdı ama ruhumuzu kabuklaştırdı sanki. İletişim araçları çoğaldıkça, birbirimizi duymak zorlaştı. Artık telefonlar çaldığında heyecanlanmıyoruz; sadece içimizde bir huzursuzluk beliriyor. “Acaba ne isteyecek?” diye açıyoruz aramaları.Dijital çağ, ilişkilerimizi hızlandırdı ama içtenliğimizi törpüledi. Artık “nasılsın” bir nezaket cümlesi, “iyiyim” bir savunma mekanizması oldu. Bazen kırsalın o eski imece usulü gelir aklıma.Birinin yükünü diğerinin taşıdığı, sessiz dayanışmaların yaşandığı, insani sıcaklığın elden ele dolaştığı o dönem... Şimdi şehirler dolu ama insanlar boş. Kalabalıklar içimizde yankılanmıyor artık; çünkü herkes kendi sessizliğini dinliyor. Max’in Asperger Sendromu vardı. Dünyayı bir matematik formülü gibi anlamlandırıyor, insan duygularını çözümleyemiyordu. Ama bu bir eksiklik değil, başka bir duyarlılık biçimiydi. Max, insanlardan kaçmıyordu — sadece onların karmaşasından korunuyordu. Simetrilerde huzur buluyor, rutinlerle anlam yaratıyordu. Çünkü düzen, onun için sevginin biçimiydi. Ben bazen kendimi Max’e benzetiyorum. Belki benim de duygularım karmaşık kalabalıklarda değil, sessiz satırlarda var olabiliyor.İnsanlarla konuşurken eksiliyorum; yazarken tamamlanıyorum.Kelime, bana dokunmadan sarılabiliyor. Asperger’in soğukluğu değil, dürüstlüğü vardı onda. Ne düşündüyse onu söylüyordu, çünkü yalanı öğrenmemişti. Ve belki de asıl bozukluk bizdeydi: gülümserken sahte, konuşurken yorgun, dinlerken uzaktık. Biz “normal”i yüzümüze, o kalbine takmıştı. Bu yüzden Max’in cümlesi benim için bir itiraf kadar, bir teselli de: "Benim ağzım gülmez ama zihnimde gülümserim." Çünkü gülümseme bazen bir yüz hareketi değil, bir farkındalık hâlidir. Bazen kabulleniştir, bazen sessiz bir barış. Ben artık aynada değil, zihnimde tebessüm etmeyi öğrendim. Ve bazen, bir köşede yazarken, kendimi “döşeğinde ölürken hâlâ Godot’yu bekleyen” biri gibi hissediyorum. Hiç gelmeyecek bir anlamı, hiç duymayacağım bir sesi, hiç ulaşamayacağım bir insan sıcaklığını bekliyorum.Ama belki de mesele, beklenenin gelmesi değil — beklerken insanın kendine dönmesidir.Tıpkı Mary’nin mektuplarında, Max’in sessizliğinde olduğu gibi… Belki de “beklemek”, ruhun en içten biçimde yaşadığı varoluştur. Mary and Max’in mektupları, bana şunu öğretti: Birini tanımak için onu görmek gerekmez; bazen bir mektup, bir kelime, bir sessizlik yeter. İnsanlar konuşarak değil, yazarken daha dürüst olurlar.Çünkü yazmak, insanın kendine aynaya bakmadan bakmasıdır. Ve bazen, bir sayfa dolusu sessizlik, bir ömürlük “nasılsın”dan daha anlamlı olur.

merdumgriz 4 months ago

Parasız Yatılı

Füruzan

5 Gönderi

Şimdi ben buraya neden geldim, niye geldim, nasıl geldim bunları anlatmaya gerek yok lakin ben yine de anlatayım. ;) Binaenaleyh ben kendim olarak buraya kendi edebî zevkimi dikte etmeye ve sevdiğim tüm yazarları, şairleri öykücüleri öve öve göklere çıkartmaya geldim.…devamıŞimdi ben buraya neden geldim, niye geldim, nasıl geldim bunları anlatmaya gerek yok lakin ben yine de anlatayım. ;) Binaenaleyh ben kendim olarak buraya kendi edebî zevkimi dikte etmeye ve sevdiğim tüm yazarları, şairleri öykücüleri öve öve göklere çıkartmaya geldim. İşte onlardan biri de otodidakt bir öykücü olan, modernist hanımefendilerin hanımefendisi, edebiyatımızda Mehmet Fuat tarafından olay olarak adlandırılan -Füruzan Olayı- o isim Füruzan. Füruzan kendi kendini nasıl yarattı, nasıl geliştirdi, buralara nerelerden geldi biraz da değinmek gerek tabii. Kendisi Balkanlardan zorla göç ettirilmiş bir ailenin kızıdır. Küçük yaşta babasını kaybetmiş ve annesiyle yaşamıştır. Annesiyle yaşadığı bu anne-kız ilişkisi tüm eserlerine yansımıştır. Çünkü Füruzan için aile figürü yalnız annesidir ki kendisi de şu sözleri söyleyecektir: "Biz çoğunluk anne kız yaşadık. Çünkü ben babamı hiç tanımıyorum. Ben doğduktan kısa bir süre sonra ölmüş." Füruzan’ın edebiyatı, dışarıdan bakıldığında sessiz bir dünyanın yankısı gibidir; ama o sessizlik, toplumsal yapının görünmez çığlıklarını taşır. Onun öykülerinde "öteki"nin sesi vardır ama bu ses hiçbir zaman bağırmaz; yalnızca derin bir insanlık bilinciyle konuşur. Fethi Naci’nin dediği gibi, Füruzan öfkeyi dikte etmez; çünkü onun öfkesi, biçimsel inceliğin içinde erimiş bir estetik tepkidir. 1970’lerin ideolojik atmosferinde, edebiyat çoğu zaman “bildiri”ye, “manifesto”ya dönüşmüşken Füruzan, sanatsal özerkliği koruyarak toplumcu gerçekçiliği yeniden tanımlamıştır. O, sınıf bilincini kuru bir ideolojik tutum olarak değil, insani varoluşun derin bir boyutu olarak işler. Onun karakterleri -yoksullar, kadınlar, göçmenler, çocuklar- toplumsal hiyerarşinin dışına itilmiş olmalarına rağmen, anlatı düzleminde birer özneye dönüşür. Böylece Füruzan, edebiyatın hem temsili işlevini hem de estetik özerkliğini yeniden dengeler. Bu bağlamda Füruzan’ın yazını, literatürde insancıl toplumculuk olarak adlandırılabilecek bir çizgide yer alır. Eserlerinde sınıfsal duyarlık, cinsiyet kimliği, modernleşme sancısı ve aidiyet arayışı temaları iç içe geçer. Ama tüm bunlar, didaktik bir biçimde değil, estetik bir zarafetle anlatılır. Bu yönüyle onun dili, empatik anlatı ve sessiz direniş estetiği kavramlarıyla açıklanabilir. Füruzan’ın “Parasız Yatılı”da, “Kuşatma”da, “Gecenin Öteki Yüzü”nde yaptığı şey, edebiyatta “öteki deneyimini” merkeze taşımaktır. O, kentleşmenin, göçün, sınıf atlama arzusunun ve kadın kimliğinin çarpıştığı alanlarda, psikolojik gerçekçilikle toplumsal bilinci harmanlar. Bu yüzden onun anlatısı, yalnız bireysel bir ses değil, kolektif bir hafızanın da temsilidir. Ayrıca kendi hayatının da bir temsilidir. İşte size uzun uzun düşünülecek bir alıntı 'Parasız Yatılı'dan: "PARASIZ YATILI OKUYANLAR SINAVA ASLA GEÇ KALMAZLAR." Çünkü onlar da toplumun ötekileridir ve onlara da toplumun inisiyatifi oldukça düşük ve azdır. Belki de “Füruzan olayı” dediğimiz şey, tam olarak budur: Edebiyatın hem biçim hem içerik düzleminde “yüksek sanat” olarak kabul edilen alana, ilkokul mezunu bir parasız yatılı kızın, yani toplumun sessizleştirdiği birinin sesini yerleştirmesidir. Bu, yalnız edebiyatın demokratikleşmesi değil, insanın kendi hikâyesini yazabilmesinin destanıdır.

merdumgriz 4 months ago

Bir Yusuf Masalı

İsmet Özel

5 Gönderi

Sebeb-i Telif Başkalarının aşkıyla başlıyor hayatımız yaprakla yağmurun aşkı mesela kim olsa serpilen coşturuyor bizi imreniyoruz başkalarının mahvına Yağmur mahvoluyor çarparak kendini parçalıyor maşukunun açılan kıvrımında yaprak dirimle irkiliyor nazlı ve mağrur silkiniyor vuran her damlayla. Başkalarının aşkıyla başlıyor hayatımız…devamı

merdumgriz 5 months ago

Aşkın Gözyaşları 1 - Tebrizli Şems

Sinan Yağmur

3 Gönderi

"Düşüncelerim, ipliği kopan tesbih taneleri gibi dağılıveriyor sensiz. şimdi gözyaşlarımdan inci yapmak isterdim sana, keşke yanımda olsaydın. Kelimelerim şelâleleşiyor ne zaman sana dair bir şeyler yazmaya kalksam. Yanan alnım, müşfik avuçlarına ne kadar da muhtaç bilemezsin. Beni ne kadar ateşe…devamı

merdumgriz 5 months ago

Pardon

Mert Baykal

67 Gönderi

" + Usta burası neresi? - Bilmiyorum. + Sen nereye gidiyorsun? - Bilmiyorum. Bu tren nereye gidiyor? + Bilmiyorum. - Sen kimle konuşuyorsun? + Bilmiyorum." Genel olarak şu hayattaki yolculugumun bir parodisi gibi 🤣🤣🤣

merdumgriz 5 months ago

Hikayeler

Ahmet Hamdi Tanpınar

2 Gönderi

"Âdem onu bir daha göremeyecekti. O zaman içini büyük bir hüzün kapladı. Başını eğdi, gözyaşlarını meleklere göstermek istemiyordu. Havva bu hüznü sezdi. Onun başını kendi göğsüne çekti. Ve Âdem Aden bahçelerinin geniş otları, büyük erguvan çiçekleri, mor gülleri arasında kendisini…devamı

merdumgriz 5 months ago

Bizim Büyük Çaresizliğimiz

Seyfi Teoman

17 Gönderi

Günümüz Türk edebiyatının en yetkin kalemlerinden biri belki de Barış Bıçakçı. Sırf kendimi mutsuz hissettiğimde yanımda olsun diye bir romanını cebimde taşıyorum. Okumuyorum. Bilerek, isteyerek... Çünkü bilirim, bazı kitaplar okunmak için değil, insanın elinin altında bir teselli gibi durmak içindir.…devamı