İlk başta izlerken çok sanat gelmişti ve begenmemiştim. Ama sonrasında üzerine düşünüp tekrar izlediğimde. Gerek sinematografisi gerek atmosferi gerek temasıyla gerçekten etkileyici bir film olduğunu düşünüyorum
Posts
"Çocukların duası kabul olurmuş. Benim artık dualarım da kabul olmayacak. Her şey işte böyle yarım..." ●A Ay, Reha Erdem’in ilk uzun metraj filmi ve Türk sinemasında oldukça şiirsel, deneysel ve alışılmadık bir yapıt olarak kabul edilir. Film, 11–12 yaşlarındaki Yekta’nın etrafında döner. Yekta, annesiz büyüyen bir çocuktur. Dedesi ve katı kuralları olan halasıyla eski bir köşkte yaşar. Annesi yıllar önce bir kayığa binip gitmiş ve geri dönmemiştir. Yekta, bir gün annesini gördüğüne inanır (bir kayıkta uzaklaşırken). Ama kimse ona inanmaz. Bunun üzerine Yekta da annesinin peşinden gitmek ister. 1. Hikâyeden çok atmosfer Bu film klasik anlamda olay örgüsü olan bir film değil. Olaylar kopuk ve rüya gibi ilerler Mantıksal değil, duygusal ve sezgisel bir anlatım vardır. Zaman sanki donmuş gibidir Bu yüzden izlerken “ne oluyor?” yerine “bu bana ne hissettiriyor?” diye bakmak gerekir. Film, çocuk zihninin dünyayı algılayışını taklit eder. 2. Gerçek ile hayal iç içe Yekta’nın annesini görmesi: Gerçek mi? Hayal mi? Bir travmanın yansıması mı? Film bunu asla netleştirmez. Bu yüzden: Anne = hem gerçek bir kişi hem de özlem, kayıp ve bilinçaltının bir sembolüdür Yani film aslında bir “kayıp duygusu” filmi. 3. Mekân: Ada ve köşk Film Büyükada’da geçer ve bu çok önemli: Ada = dünyadan kopukluk Köşk = geçmişe hapsolmuşluk Kapalı alanlar = psikolojik sıkışmışlık Yekta’nın iç dünyasıyla mekân birebir örtüşür. 4. Siyah-beyaz estetik Film siyah-beyazdır ve bu bilinçli bir tercih: Zamansızlık hissi verir Rüya / kabus arası bir atmosfer yaratır Gerçeklikten uzaklaştırır Film adeta bir “anı” gibi görünür, yaşanan bir şey gibi değil. 5. Temalar Filmde öne çıkan ana temalar: Kayıp (anne figürü) Yalnızlık, çocukluk travması Bellek ve hatırlama Filmin adı neden “A Ay”? “A Ay” adı bilinçli olarak anlamsız gibi görünen ama sembolik bir isimdir. 1. “Ay” (Moon) sembolü Ay genelde şunları temsil eder: Gece / bilinçaltı Kadınlık / anne figürü Uzaklık ve ulaşılamayan şey Yekta’nın annesi de aynen böyle: uzak, gizemli, erişilemez 2. “A” harfi ne olabilir? Kesin bir açıklama yok (bu da filmin ruhuna uygun), ama yorumlar: “A” = başlangıç (alfabenin ilk harfi) “A” = bir sesleniş (çocuğun çağrısı gibi) “A” = eksik, tamamlanmamış bir şey “A Ay” = ulaşılamayan bir şeye yapılan ilk çağrı gibi düşünülebilir. 3. Bir çocuk dili gibi Başlık biraz garip ve “tam oturmamış” gelir. Bu bilinçli olabilir çünkü: Çocuklar dili tam kuramaz Duygular kelimelere sığmaz “A Ay” bir çocuğun dünyayı adlandırma biçimi gibi. Kısa yorum (özeti) “A Ay”: Bir hikâye anlatmaz, bir ruh hali kurar. Bir çocuğun gözünden kayıp ve yalnızlığı anlatır. Türk sinemasında alışılmış anlatıyı kıran ilk filmlerden biridir ☆Garip bir filmdi. Belki bir ara daha detaylı araştırırım?..
“A Ay (1988)” Durağan ama derin bir film. Diyalogların azlığı, kapalı ve karamsar atmosferle birleşince insanı içine çekiyor. Tekrarlanan sahneleri, yükselen müziği ve siyah-beyaz tonlarıyla bence katmanlı ve etkileyici bir filmdi. Film bittiğinde bir süre ekrana bakakaldım, anlattıklarını ve hissettirdiklerini anlamaya çalıştım. “ Rüya, rüya içindir.”
Reha Erdem sinemasıyla ilk kez üniversitede, Türk sineması dersini işlerken tanışmıştım. İlk yaptığım şey Kosmos filmini izlemek olmuştu, o andan itibaren Reha Erdem'in anlatısına, çekim tarzına hayran kalmıştım, tıpkı Bergman'ın anlatısına hayran olduğum gibi. Benim için dünya sinemasında Bergman neyse Türk sinemasında Reha Erdem odur. Her iki yönetmenin de anlatısına tabiricaizse aşığım. Filmin ilk olarak senaryosunu değerlendirmek istiyorum. Reha Erdem senaryoya pek önem vermeyip önemli olan anlatı dese de filmlerinde muazzam senaryolara imza atıyor, yer veriyor. A Ay filmi de bunlardan biri işte, hatta benim gözümde birincisi. Şiirsel diyaloglar, bazı diyalogların seyircinin içine işlemek istercesine tekrarlanması... Biraz felsefe, biraz psikoloji anlatısını yakalamak. En başında kurduğun o dengeyi hiç kaybetmemek... Reha Erdem A Ay filminde bunu fazlasıyla başarmış. Ortaya da fazlasıyla derin bir senaryo çıkmış, tam bir sanat filmi havasını buram buram hissetiren bir senaryo. Elbette ki sadece senaryo değildi sanat filmi havası veren. Çekim açıları, filmin başında ve aralarında gösterilen görsel detaylar, siyah-beyaz olması, kurgu tekniği... Hepsi de bir sanat filmine yaraşır şeylerdi. Bu filmi tüm detayları ile dünya sinemasından bir yönetmen çekecek olsaydı bu isim kesinlikle Bergman olurdu. Bana Bergman filmi izliyormuşum havasını verdi. Zira bildiğim kadarıyla Reha Erdem filmlerini tasarlarken Bergman'dan esinlenmiştir. Filmin siyah beyaz olduğunu söylemiştim. İyi ki de siyan beyaz çekilmiş bu film. Yoksa dikkat dağıtıcı renklerle görselliğindeki o sanatsal havayı, derin felsefeyi yakalayabilir miydi bilmiyorum... Filmin oyuncu kadrosu çok az olduğu için oyuncular ellerinden gelenin fazlasını vererek oynamışlar. Lakin Yekta karakterini canlandıran Yeşim Tozan'a ayrı bir pencere açmak istiyorum. Sanırım kendisinin ilk deneyimi. Buna rağmen böylesine felsefik bir filmde başrol olmanın hakkından gelmiş, övülesi bir oyunculuk sergilemiş, tıpkı o duyguları gerçekten yaşıyor, anlattığı düşleri gerçekten görüyor gibi. Filmi izledikçe izleyesim geldi, uzun zamandır böyle bir film izlemediğim için hiç bitmesin istedim. Reha Erdem filmin açılışını kendi tarzıyla yaparken kapanışını Bergman tarzıyla yapıyor, akabinde de sanatsal havadan uzaklaştırmamak istercesine kapanış jeneriğinde Vivaldi'nin RV 531 isimli konçertosuyla uğurluyor bizleri. Bir şey itiraf etmek gerekirse Reha Erdem'in ilk filmi olduğu için önyargılıydım, fakat daha ilk dakikalarından itibaren film tüm önyargılarımı yıkıp attı. Artık en sevdiğim Reha Erdem filmi bu. Daha iyisini izleyene kadar en sevdiğim Türk filmi de bu hatta. Flmden hoşuma giden iki kesiti paylaşıp gidiyorum. Felsefe sevenler, sanatsal film sevenler, derin anlatım arayanlar izleyin bu filmi. Daha övülecek çok şey var ama daha fazla yazıp büyüsünü kaçırmak istemiyorum. ''Makine göremese de sen gördün. Sen gördün! Göresin diye çağırdım seni. Ne diye bunca zahmet? Göstermek daha mı önemli? Her gördüğünü gösterebiliyor musun? Söylesene gösterebiliyor musun? Rüyalarının fotoğrafını çekebiliyor musun? Işığın yetiyor mu? Netliğini ayarlayabiliyor musun? Görmeyi, sadece görmeyi biliyor musun? Hem ne göstereceksin ki? Haberleşmek için mi? Kimlerle? Kendinle habersiz kaldın mı hiç? Gösterilmeyen şeyler görüyorum hep. Gör, sadece gör. N'olursun o fotoğraflara görmek için bak. Görüyor musun, görüyor musun? Annemi görüyor musun?'' ''Sırrı bey, Çocukların duası kabul olur derler. Artık benim dualarım da kabul olmayacak.''
Düzenli şubat diyerek yeni umutlarla başladığımız bu aya ben de ne zamandır listemde olan Reha Erdem'in ilk uzun metraj filmini izleyerek başladım. Çok hoşuma gitti çekim tekniği, müzikler ve şiirler. Vivaldi'nin yükselen, hızlanan notları filmdeki agresiflikle beraber daha iyi oturmuş. Klasik müzik kullanımı, baştan sona siyah beyaz olması, okunan şiirler ve diyaloglar aşina olduğum bir ismi hatırlattı: Tarkovsky. Nuri Bilge için fazla öykündüğü söylesense de bu film bence "yerli yapım Tarkovsky filmi" sayılmalı. O atmosferi sevenler izlediğime pişman olmayacaktır eminim.
Filmin çekimleri diyalogları bana daha çok kısa film tarzında geldi o yüzden çok hoşuma gitti. Yani belki bu film 2000 yapımı olsa beğenmezdim ama 80 yapımı olması ve siyah beyaz olması, o amatörlükle çekilmiş olması çok hoşuma gitti. Aynı zamanda oyunculuklar aşırı iyiydi, oyuncuların Türkçelerinin akıcılığı çok tatlıydı. Sadece finalini ben anlayamadım. Bu ise benden kaynaklı bir şey sanırım çoğu izleyen finali çok beğenmiş çünkü. İzleyenler arasından acaba biri bana finali anlatabilir mi? Filme ise 3/5 vericem. Tamam çekimleri oyunculuklar falan güzeldi ama bana nedense bir doyum vermedi. İzlenebilir kötü bir film değil ama kesin izlemelisin muhteşem diyemem. Bi de filmin isminin bi anlamı var mı?
soğuk,siyah beyaz odalar, solmuş duvarlar,dolmuş sırlar ve donmuş zamanlar.vivaldinin soluğu konuşmalardaki zamansızlık ve kopukluk,insanların biçimsiz uzaklığı,çan sesi, kuş ayeti ve ezan. Gerçekle hayal arasındaki çizginin en belirgin dengesi Yekta. konakta yaşayan martı heryeri pisletiyor deyip rahatsız olunası varlık konumundayken,yekta da rüyalar ve herkesten daha iyi bildiği gerçeklikle sıyrılmış olarak kabul ediliyor, ayrılırken martıyı gömmesi aralarındaki benzerliği belirginleştiriyor. yekta kollarını açar, vivaldi sesi açar, uçurum sahnesi ,uçan martıya bağlanır ince ve güzel detaylar...





