Raf Yorumu: Yusuf (@yusuf1)

Kitabın başlığı olan soruya kitabın verdiği cevapla başlayalım: Allah'a inanmadan ahlaklı olmak mümkündür, ama Allahsız ahlak mümkün değildir. Kitap yüz sayfalık uzunca bir makale gibi, önce ünlü ahlak argümanlarından bahsediyor sonra kendi argümanını açıklamasına yardımcı olacak temel kavramları açıklayarak her…devamıKitabın başlığı olan soruya kitabın verdiği cevapla başlayalım: Allah'a inanmadan ahlaklı olmak mümkündür, ama Allahsız ahlak mümkün değildir. Kitap yüz sayfalık uzunca bir makale gibi, önce ünlü ahlak argümanlarından bahsediyor sonra kendi argümanını açıklamasına yardımcı olacak temel kavramları açıklayarak her insanda var olan nesnel ahlaki önermelerin dayanağının tanrı olduğunu savunacak deliller sunuyor. Kitapta geçen temel iki kavramdan bahsedeyim. Bilmemiz gereken önemli bir ayrım da “olgusal” ile “aksiyolojik” önermeler ayrımıdır. “Olgusal önermeler” adının da ima ettiği gibi evrendeki olguları betimler. Bildirme cümlelerini doğru ya da yanlış yapan şeyler olgusal önermelerdir. Mesela “Ahmet kahvaltıda börek yedi” önermesi, olgusal bir önermedir ve bu önermeyi doğru ya da yanlış yapan şey Ahmet isimli kişinin kahvaltıda gerçekten börek yiyip yemediğidir. Yani önerme, dış dünyada var olan cisimler arasındaki ilişkiyi tarif eder. Nitekim olgusal önermelerin doğru olup olmadığını gözlem yaparak anlayabiliriz. Tabi doğruluk değeri gözlem ile belirlenemeyecek olgusal önermeler de mümkündür. Eğer sayılar gibi soyut nesneler ya da cinler gibi doğaüstü varlıklar varsa bunlar gözlemlenemez ancak bunları tarif eden önermeler de olgusal önerme olacaktır. “Aksiyolojik önermeler” ya da diğer bir deyişle “gerek önermeleri” ahlaki ve estetik önermelerdir. Bu önermeler betimlemeden ziyade, kural koyarlar ya da gerekliliklerden bahsederler. Mesela, “Zevk için insan öldürmemeliyiz” önermesi, aksiyolojik bir önermedir. Aksiyolojik önermeler de doğru ya da yanlıştırlar ama farklı olarak, bu önermelerin işaret ettiği bilinçli varlıkların nasıl olması gerektiğini de tarif ederler. Aksiyolojik önermelerin varlığı ortadadır ve genel olarak nesnel bir ahlak anlayışı vardır. Bu var olan ahlaki olgular şüphesiz ki temel yasalardan çıkarsanamaz. Yani suyun 0°C donmaya başlamasından herhangi ahlaki bir olgu çıkarsanamaz. Bu bağlamda argümanımız tümdengelimsel formatta şu şekilde yazılabilir: 1. Nesnel aksiyolojik önermeler varsa bu önermeler ya temel yasalardır ya da temel yasalardan çıkarsanabilirler. (Öncül: Üçüncü halin imkânsızlığı mantık yasası) 2. Eğer Tanrı yoksa temel yasalar doğa yasalarından ibarettir. (Öncül: Doğalcılık tezi) 3. Bütün doğa yasaları olgusaldır. 4. Olgusal önermelerden aksiyolojik önermeler çıkarsanamaz. (Öncül: Hume yasası) Ara Sonuç: Dolayısıyla eğer Tanrı yoksa nesnel aksiyolojik önermeler yoktur. (1, 2, 3, 4’ten çıkan mantıksal sonuç) 5. En az bir tane nesnel aksiyolojik önerme vardır. (Öncül: Ahlaki realizm) Sonuç: Tanrı vardır. (Ara sonuç, 5) Şimdi bir şey anlamadıysanız da kitaptan sonra bu yazının okunması halinde kitabın özeti olduğu anlaşılacaktır. Bu argümandan hariç ahlakın dayanağının tanrı olduğu ya da ahlakın var olmasının tanrının varlığını kanıtlama amacı güden 4 argüman daha sunuluyor. Okunması tavsiye edilir. Çok boyutlu bir kitap, ahlakın evrimsel bir olgu olduğu görüşüne de yer verip bu doğrultuda açıklamalar yapıyor. Buna göre ahlak evrimsel olsa da olmasa da argümanın geçerliliğine zarar vermeyecektir. "Ahlakın, gerçekten de çoğalmayı ve hayatta kalmayı destekleyip desteklemediği de tartışmalı bir konudur. Tecavüzün serbest olduğu bir toplumda, insanların daha hızlı çoğalacağı savunulabilir. Zayıflara yardım etmenin, onlara zarar vermemenin, “güçlüler ayakta kalır” ilkesiyle çeliştiği savunulabilir. Mesela yabancı biri için hayatımızı feda etmemizin hiçbir şekilde bizim ya da genlerimizin hayatta kalmasına faydası olmadığı açıktır. “Tecavüz” ve “zayıflara yardım etmemek” evrimle uyuşmasına rağmen, ahlakla açık bir biçimde çelişmektedir. Bu da ahlakta, evrimsel süreçlerden fazlası olduğunu göstermektedir. Ancak bu sorunları görmezden gelsek bile, söz konusu evrimsel itirazın iki büyük sorunu vardır ki..." Buraya dek okuduğun için teşekkür ederim.