Bu otobiyografik kitapta, siyahi vatandaşların haklarını savunan en önemli aktivistlerden biri olan ve Amerika'da Müslümanlığı yaymış olmasıyla bilinen direniş adamı Malcolm X'in hayatını okuyoruz. Yüz yirmi sayfalık, uzun bir önsözü bulunuyor. Çünkü Malcolm; gerçekleştirilen bir suikastle kitabı tamamlayamadan, yaptığı son…devamıBu otobiyografik kitapta, siyahi vatandaşların haklarını savunan en önemli aktivistlerden biri olan ve Amerika'da Müslümanlığı yaymış olmasıyla bilinen direniş adamı Malcolm X'in hayatını okuyoruz.
Yüz yirmi sayfalık, uzun bir önsözü bulunuyor. Çünkü Malcolm; gerçekleştirilen bir suikastle kitabı tamamlayamadan, yaptığı son konferansta kürsüdeyken, Alex Haley'in tabiriyle "kurşun yağmuru" sonucu katlediliyor. Bu önsözde de kitabın özeti, yazar Alex Haley'in gözünden olayları ve onun düşüncelerini vs. okuyoruz.
Malcolm aslında bunun olacağını öngörmüş ve son günlerinde dile de getirmiştir: "Bu kitabı basılmış halde okumaya, ömrümün yeteceğini sanmıyorum. "
Yedi yüz sayfalık bir kitap olduğu için biraz ağır gelecektir çoğumuza diye düşünüyorum. Ancak yazım dili ağır sayılmaz, genelinde de Malcolm'un küçüklük ve geçmiş anıları anlatıldığı için başına oturtulduğu taktirde rahatça okunabilir.
Kitapta daha çok İslam-Amerika ilişkisinin konu alınması beklenirken, eserin yüzde yetmişi Amerika'daki siyah-beyaz meseleleri ve Malcolm'un gençlik yıllarında içinde bulunduğu ve geçimini de oradan sağladığı fahişe ve uyuşturucu işinden ibaret.
Önsözden sonra çocukluğuna geçiyoruz. Çocukluğuna değinmeden önce Malcolm'un nasıl bir Amerika'da dünyaya geldiğini anlamak için bir örnek vereyim. Şöyle ki, o dönemde Amerika'da "başarılı bir siyah" denince akla siyah bir doktor yahut siyah bir avukat gelmemelidir ne yazık ki. Eğer o dönemin Amerika'sında bir bulaşıkçı yahut bir ayakkabı boyacısıysanız, siz başarılı bir siyahsınızdır.
Samimiyeti sayesinde insanları yakalamış, beyaz insanlara karşı aşırıya kaçan yorumlarının Mekke ziyaretinden sonra değişimi de ayrıca etkileyiciydi.
O değişimden sonra Mekke’den yazdığı mektuptan bir kesit, neden öldürüldüğünü açıklar nitelikte.
“Hz. İbrahim’in (a.s) ve Hz. Muhammed’in (s.a.v) Kutsal Kitap’ta adı geçen tüm peygamberlerin diyarı olan kadim Kutsal Belde’de bütün renklere ve bütün ırklara mensup insanlar arasında görülen sarsılmaz, gerçek kardeşlik ruhunun bir eşine daha rastlamadım. Geçtiğimiz hafta, her renkten insanın bana gösterdiği canayakınlık karşısında büyülenmiştim, dilim tutulmuştu sanki. Dünyanın her yerinden gelen, yüz binlerce hacı vardı. Her renkten insan vardı; mavi gözlü sarışınlardan tutun da Afrikalı kara derililere değin. Ama tümümüz de, birlik ve kardeşlik anlayışına bağlı kalarak, aynı ibadeti yapmakla bütünleşiyorduk, oysa Amerika’da gördüklerimize bakıp beyazlarla ötekiler arasında hiçbir zaman, kardeşlik diye bir şeyin var olmayacağına inanırdık. Amerika’nın İslam’ı tanıması gerekir, çünkü Amerika’yı başındaki ırk belasından temelli olarak kurtarabilecek tek şey İslam dinidir. Müslüman ülkelere yaptığım geziler sırasında, Amerikan toplumunda “beyaz” olarak damgalanabilecek kişilerle tanıştım. Konuştum, hatta onlarla aynı masada yemek yedim; ama İslam dini sayesinde bu insanların kafasında “beyaz” damgasını yiyecek hiçbir düşünce barınmamaktadır. Çeşitli renklere mensup olan insanlar arasındaki samimiyetin ve gerçek kardeşliğin böylesine hiç tanık olmamıştım; birbirlerinin renklerine aldırdıkları bile yok.”
Kitap yorumumu Malcolm X'in sevdiğim sözleriyle bitiriyorum.
➡ "Hareket etmezsen zincirlerin farkına varamayacaksın."
➡"İnsanlar bir insanın bütün hayatının bir tek kitapla değişebileceğinin farkında değiller.
➡Bir insanın düşünmeye ihtiyacı varsa, gidebileceği en iyi yer, bana sorulursa, üniversiteden sonra, hapishanedir.
➡İyi siyah veya iyi beyaz olmak gibi bir durum yoktur. İyi veya kötü insanlar vardır.
➡Gerçekle yüz yüze gelemeyecek kadar vatanseverlikle kör olmamalısınız. Yanlış yanlıştır, kimin söylediği önemli değil.
Ve benin de bu kitabı okumadan önce de sık sık karşılaştığım, bu kitabı okumamda da katkısı bulunan o söz⤵
➡Bütün uyuyanları uyandırmaya bir tek uyanık yeter.
Not: Yorum biraz farklı kişilerin katıldığım yorumlarıyla karışık, tamamını bana ait diyemem.
.
.
.
.
2021/21. Kitap
21/11/21'de bitti. (21 zehirlenmesi yaşandı)