Devamı ; - oyunculuk konusunda hakkının yendiğini ve muhteşem bir oyuncu olduğunu zanneden diane, hem camilla ile prova yapıyor, hem de seçmeler (audition) için yapımcı wally’nin stüdyosuna gidiyor. diane burada gerçekten çok iyi oyunculuk sergiliyor. bu, aslında gerçek hayatında yapamadığı…devamıDevamı ;
- oyunculuk konusunda hakkının yendiğini ve muhteşem bir oyuncu olduğunu zanneden diane, hem camilla ile prova yapıyor, hem de seçmeler (audition) için yapımcı wally’nin stüdyosuna gidiyor. diane burada gerçekten çok iyi oyunculuk sergiliyor. bu, aslında gerçek hayatında yapamadığı bir şey. bilinçaltı diane’i iyi oyuncu olduğuna iknaya çabalıyor. yapımcı wally ve yönetmen bob, diane’i cesaretlendirici şeyler söylüyorlar. tabii biz biliyoruz ki yönetmen bob brooker, gerçekte diane yerine camilla’yı seçiyor. diane hakkının yendiğini düşünerek bunu bir türlü hazmedemiyor. diane'in bilinçaltı bob brooker’in onayını alarak diane’i uyuşturup, o’na sahte mutluluk veriyor.
- gerçekte yönetmen bob brooker'ın yapmış olduğu, rüyada ise adam kesher’a mafya yoluyla dayatılan camilla rhodes seçimi. camilla’nın rüya versiyonunu adam gönülsüz olarak seçmek zorunda kalıyor. diane, elinden büyük rolleri kapan camilla’dan ve yönetmen adam’dan intikamını, adam’a yapılan mafya baskısı ile ve adam’ın beş parasız kalması ile alıyor.
- kovboy karakteri aslında diane’in çok üzgün bir anında (camilla’nın adam’la evlilik davetini açıkladığı yemekte) gördüğü ve düşük bütçeli filmlerde muhtemelen basit rollerde oynayan biri. bu karakterin adam’ı tehdit edercesine yaptığı konuşma, diane için nefret unsuru olan adam’in aşağılanmasını sağlamak için. şöyle ki, adam’ın havuzlu evinde yapılan yemek davetinin “seçkin olmayan” konukları, aslında o kovboy kılığındaki adam ve diane. dolayısı ile diane, adam’dan intikamını o kovboy üzerinden adam’ı aşağılayarak alıyor. adam rüyada, basiretsiz ve çapsız bir yönetmen olarak görülüyor. ne idüğü belirsiz bir figüran tarafından tehdit edilip, hizaya getiriliyor.
- harika evine porsche arabası ile gelen adam, karısını yatakta temizlikçi adamla basıyor. karısının mücevherlerini boyayarak onu sinirlendirmeye çalışan adam’ı, temizlikçi yumrukla savuşturup evden kovuyor. burada diane’in, adam’ın hem iş hem de özel hayatının mahvolması isteği, diane’in rüyasının ana unsurlarından biri olarak karşımıza çıkıyor.
- club silencio sahnesi.hiç şüphesiz filmin en etkili sahnelerinden biri. club silencio’da dikkat ederseniz kulübün adı da, orada kullanılan genel dil de ispanyolca. bu bize gösteriyor ki burası direkt camilla ile bağlantılı bir yer. çünkü kendisinin ana dili de ispanyolca. burada çalışan bir adam var. biz bu adamı daha önce adam’ın daire kapısının girişinde görmüştük. kendisi, adam'ın kaldığı hostel gibi yerin resepsiyon görevlisiydi ve adı da cookie idi. bu adam rüyada iki farklı karakterde görünen biri aynı zamanda. diane'in rüyasındaki istisnai karakterlerden biri. silencio'daki sahnede, diane’i yıldırım çarpmış gibi görüyor ve şaşırıyoruz. bunun sebebi, diane’in rüyasında camilla’ya karşı yaptığı planı hatırlamaya başlaması ve sahnedeki kişiler tarafından güçlü duygularının (aşk,tutku,kıskançlık,intikam) ona hatırlatılması (bilinçaltı aktivitesi, su seviyesine tırmanmaya başlıyor). bu elbette ki rebekah del rio’nun söylediği muhteşem şarkı llorando ile zirveye çıkıyor ve diane, geri dönüşü olmayarak rüyadan uyanması öncesi son dakikalarını yaşıyor. camilla’nın çantasında bulduğu mavi kutunun eve döndüklerinde açılması ile de rüya sonlanıyor. kutunun açılması öncesi dikkat edin, camilla ispanyolca konuşmaya başlıyor. çünkü diane uyanıyor ve camilla’nın gerçek hali o odada görünmeye başlıyor. (aslında burası da (club silencio) sürreal bir tasvir. gerçekte böyle bir yer yok. sadece diane/camilla’nın ortak ve ütopik bir hayal diyarı. buna daha sonra tekrar değineceğim. )
- diane ve komşusunun diyalogları da oldukça önemli. komşusu diane’e “seni iki dedektif sordu.” diyor. biz diane’nin yakında soruşturmaya tabii tutulacağını anlıyoruz. hatırlarsınız rüyada bu iki dedektif camilla’nın peşine düşeceklerdi. diane'in camilla ile yaşadığı kavgalar/tartışmalar sonrası, o'nu kaybettiği için ağlayarak mastürbasyon yapması ve rüyasında kendi evini ziyaret ettiğinde sarı saçlı ölü kadının yatağında uzanması, diane’in ruh sağlığının ileri derecede bozulduğunu simgeliyor. yani aynı zamanda bu bize, diane'in intiharsal eğilimlerinin de başladığını gösteriyor. ayrıca komşusunun bir süredir diane’in evden uzak olduğunu söylemesi bize şunu anlatıyor; diane, camilla’nın ölüm planını yaptı ve katille günü tespit etti. sonra da bir müddet gözden kayboldu. yani araya gün bariyeri koydu. bu olaydan çok önce, camilla ile ilişkileri de bitmişti.
- camilla ve adam’ın verdiği yemekte konuşan diane, gerçek hayatında ne olup bittiğini adam’ın annesi coco’ya (ve aynı zamanda bizlere) bir bir anlatıyor. biz buradan o’nun gerçek geçmişini öğreniyoruz. ruth teyzesinin aslında öldüğünü, kendisinin camilla’nın istemediği yan rollerde sıradan bir oyuncu olduğunu ve yönetmen bob brooker tarafından kendisinin değil, camilla’nın seçilip parlatıldığını anlıyoruz. ayrıca camilla’yı sarışın bir kadının dudağından öptüğünü (diane’i kasıtlı olarak kıskandırmak ve delirtmek için) ve diane’in onu rüyasında camilla olarak mafyanın zorla seçtirdiği oyuncu olarak görüyoruz. bunun dışında castigliane kardeşler’in adamlarından birinin de diane’e dik dik bakan italyan asıllı bir adam olduğunu görüyoruz (bu adam gerçek hayatta filmin muhteşem müziklerini yapan angelo badalamenti. evet, o da italyan asıllı amerikalılardan). bu sahneyi dikkatlice dinlediğimizde, filmdeki gerçek hayatında diane’in kendi hikayesinin ne olduğunu anlıyoruz.
- diane’in kabuslarına iki yaşlının girmesi ve o’nu deliliğe sürükleyip intihar ettirmesinin altında yatan neden şu, diane camilla ile beraber hiçbir zaman yaşlanmak istemiyor. o’nunla aşk yaşayıp gençliği ve güzelliği sona erince hayatına son vermek istiyor. dolayısı ile yaşlı insanların o’nun kabusuna girmesinin sebebi, uzun yıllar yaşayıp o’nlar gibi olmak istememesi. diane için hayattaki tek mutluluk ve motivasyon kaynağı sevgilisi camilla ile hollywood’da şöhretlere yaraşır parıltılı bir hayat yaşamak. marilyn monroe’yu düşünün, hiçbir zaman altmış yaşında insan içine çıkmak istemezdi ve çıkmadı da.
son olarak filmdeki rüya ve gerçek hayat ikilemlerinde yer alan karakter istisnalarını kısaca sıralayalım
1. gerçekte daha aklı başında biri olan kiralık katil, rüyada bomboş bir serseri oluyor ve karakter aynı kalsa da beceri ve zeka olarak rüyada sınıfta kalıyor.
2. camekan ve kapılarla kapalı gizemli kırmızı oda, diane’in beyin, merkezi sinir sistemi ve bilinçaltı röntgeni. orada konuşanlar insan değil ve gerçek hayatta da yoklar. hepsi sadece sinemasal tasvir.
3. rüyada görünmeyip gerçek hayatta görünen tek karakter wilkins. coco’nun “köpeğin bir daha buraya sıçarsa, onun poposunu kahvaltıda pişireceğim.” diyerek tehdit ettiği adam’ın iş arkadaşı. sadece akşam yemeği davetinde diane’e istemediği şeyleri söylerken/hatırlatırken ve o’nu sinir ederken görüyoruz. bu yüzden rüyada diane, o’nun köpeğini coco’nun yöneticisi olduğu sitenin bahçesine pisletiyor. wilkins muhtemelen diane’e de aşık ancak diane’in hiç ilgisini çekmiyor. aksine diane onu genellikle aşağılıyor. wilkins'e ait yönetmen tarafından kesilmiş sahnede, wilkins'in coco'nun yönetici olduğu siteye dışkılayan köpeğini görüyoruz. hatırladığım kadarı ile filmde herhangi bir hayvanın olduğu/göründüğü sahne yok.
4. yaşlı çift sürrealdir. sadece diane’in kabuslarında/rüyalarında yer alırlar. bu çift (irene ve kocası) -yukarıdaki maddelere ilave olarak-, diane’in bir nevi süper egosudur. hem diane’i kollar ve korur hem de o’nun başarılı olması ve toplum tarafından kabul edilmesi için uğraşıp didinirler. ancak filmin sonunda görüyoruz ki diane, kötülüğünün cezasını çekerken de bu çiftten muzdarip oluyor. yaşlı çift aynı zamanda vicdan ve yargı, diane’in hak ettiği cezayı alması için de uğraşıyor.
5. silencio kulübündeki kişileri, biz sadece rüyadaki halleri ile görüyoruz. oradaki gösteride çalışan bıyıklı ve kırmızı takım elbiseli adam (emcee) rüyada bir daha formatlanıyor ve adam’ın kaldığı otelin resepsiyoncusu oluyor. emcee konuşunca, camilla gibi latin amerikalılardan olduğu anlaşılıyor.
6. diane’in komşusu rüyada da gerçekte de aynı kadın. saçının şekli haricinde değişmiyor. sahneleri çok önem arz ediyor. filmin gizli ve önemli taşı. kendisi de muhtemelen lezbiyen ve camilla ve/veya diane ile epey ve dolu bir geçmişe sahip. bunu diane/betty(rüyadaki diane) ile konuşmalarından anlayabiliyorsunuz.
7. adam her iki dünyada da yönetmen. gerçekte işini iyi yapıyor, rüyada sürekli çuvallıyor. bu haliyle kiralık katille paralel. çünkü ilk madde de belirttiğim gibi, her iki karakter gerçek hayatta başarılı ve aynı işi yapıyor, rüyada ise bir şekilde işleri sekteye uğruyor ve kaybeden olarak betimleniyorlar.
8. diane’in ruth teyzesi rüyada halen yaşamaktadır. gerçek hayatta ise ölüdür. bunu diane'in camilla'nın verdiği son yemek davetinde teyzesinin öldüğünü ve teyzesinden o'na miras kaldığını açıklaması ile anlıyoruz.
9. diane, rüyasında kendine “betty” ismini uygun görüyor. çünkü çok kötü bir anda (kiralık katile camilla’nın fotoğrafını verdiğinde) restoranda çalışan ve pozitif bir havaya sahip betty’e özeniyor. o’nun hiç derdi ve tasası olmadığını düşünüp, kendi hayatında o’nun kadar mutlu olmak istiyor. dolayısı ile diane rüyasında pozitif alter ego olarak kendi yarattığı, bir nevi pollyanna tipi karaktere sahip oluyor.
10. camilla rüyada “unidentified person” yani kimliksiz bir şahıs. herhangi bir kimliği/geçmişi yok ve belirsiz. çünkü o diane’in rüyasının ana objesi. sadece içini diane’e açmış bir ilahe ve korunması gereken bereketli/kutsal toprak. diane o’na çaresizce sarılıp o’nu koruma altına almak istiyor. çünkü gerçekte de o’na en büyük kötülüğü yine diane yapacak. yani bir nevi, kıymetliyi “kendi şerrinden koruma içgüdüsü”.
Web yapım aşamasındadır.
En iyi deneyim için mobil uygulamamızı indir.
En iyi deneyim için mobil uygulamamızı indir.
Devamı ; - oyunculuk konusunda hakkının yendiğini ve muhteşem bir oyuncu olduğunu zanneden diane, hem camilla ile prova yapıyor, hem de seçmeler (audition) için yapımcı wally’nin stüdyosuna gidiyor. diane burada gerçekten çok iyi oyunculuk sergiliyor. bu, aslında gerçek hayatında yapamadığı…devamı
obey
11. dan adındaki, winkie’s cafe’de rüyasını arkadaşı (ya da psikoloğu tam emin değilim) herb’e anlatan adam, diane’in rüyası içinde kendi…devamı11. dan adındaki, winkie’s cafe’de rüyasını arkadaşı (ya da psikoloğu tam emin değilim) herb’e anlatan adam, diane’in rüyası içinde kendi gördüğü rüyayı anlatıyor. adamın kabus görmesinin sebebi, diane’in camilla’nın ölümü için katille anlaşması sonrası kasanın yanındayken kendisine bakması. diane o sırada çok kötü bir şeye yeltendiği için, içindeki kötülüğü bu adamın hissettiğini zannediyor. içindeki kötülüğü simgeleyen tasvir ise, üstü başı çamur içinde olan evsiz korkunç tipli kadın. hatırlayın size diane’in “id" düzeyinden ve alter ego'sundan bahsetmiştim. işte bu öcü diane’in id'inin oluşturduğu kötücül alter ego'yu temsil ediyor. rüyadaki adam bu kadını rüyasından sonra gerçekte de görünce kalp krizinden ölüyor. diane’in içindeki kötülük, kendi bilinçaltındaki korku metaforunu bu adam üzerinden tetikliyor. oldukça kompleks ve anlamak için biraz çabalamak gerektiren bir sahne. üstü başı kirli evsizi de işte bu kadın canlandırıyor.
12. club silencio’da büyücülük ve sunuculuk yapan top sakallı adam açık olarak şeytanı simgeliyor. daha doğrusu diane’e özgü ve o'na kötülüğün karanlık yollarını gösteren şeytanı. bir çok farklı dilde konuşabilen adam, şeytanın çok dilli olmasına yapılan gönderme. club silencio da, mr.roque ‘un camekanlı odası gibi bir tasvir. her ne kadar rüyada camilla’nın isteği ile oraya gidilse de, aslında diane camilla’yı oraya sürüklüyor. çünkü silencio’da ilk olarak şeytan diane’in aklına camilla’yı öldürme fikrini sokuyor. diane’in bilinçaltı bu şokla sarsılıyor ve bunu kabul etmek istemiyor. orada ağlayan diane, camilla’yı öldürerek kaybedeceği ve bir daha asla onu elde edemeyeceği için ağlıyor. camilla’nın da bunu düşünerek üzüldüğünü varsayıyor. kulüpte şarkı söyleyen kadın rebekah del rio'nun yüzünde göz yaşı dövmesi var. kadının şarkı söylerken bayılması da camilla'nın ölümünü, ağlaması da diane'in yaptıklarına pişman olduğunu betimliyor.
13. filmin sonunda görülen mavi saçlı kadın, camilla’nın ölmüş halinin tasviri. diane ile camilla ilk olarak club silencio’ya gittiklerinde de bu kadın, üst loca tarzı bir yerde oturuyor. ancak ilginçtir ki sahneye bakmıyor ve oraya oturma sebebi, canlı performansı izlemek de değil. yüzüne dikkat edin, bol makyajlı ama çökük ve cildi solgun. kadının kulağında görülen küpe ise, dedektiflerin filmin başında araba kazasında buldukları küpenin nihai durağı. çünkü o küpe camilla’nın da kulağında takılı olarak görülüyordu ve kaza sırasında kulağından kopmuştu.
kadının mavi peruklu olmasının sebebi, diane’in bilinçaltında camilla’nın ölümünün mavi anahtarla temsil edilmiş olması. aynı zamanda rüyasında da mavi anahtarı refere ederek, rüyasına mavi bir kutunun girmesi. diane, camilla’ya rüyasında mavi peruk giydiriyor ve bilinçaltında o’nun ölüm sonrası halini görüyor. öldüğünü bildiği halde o'nun hala yaşama tutunmasını arzu etmesi ile camilla’yı zombileştirip, arafta tutuyor. camilla bedeni ölü, ruhu içeride sıkışmış halde yaşıyor. aynı zamanda bir nevi ölümsüzlükten usanan vampir tasviri. korkunç ve kapkaranlık bir bilinçaltı düzeyi.
son sahnede mavi saçlı kadın "silencio/sessizlik" diyor ve burada anlıyoruz ki, mutlak sessizliği yani "ölümü" refere ediyor, diane'in beyin ve organizma faaliyetleri tamamen sona eriyor ve film bitiyor.
david lynch’in iki buçuk saatlik gizem dolu gerilimi, sinema sanatında büyük izler bırakmış ve 21. yüzyılın sinema adına en büyük kilometre taşlarından biri olmuştur. akademi bu sene kendisini yaşam boyu onur ödülüne layık görerek, gecikmeli de olsa lynch'e hak ettiği itibarı göstermiş, o'nun yaşayan en büyük yönetmenlerden biri olduğunu tasdiklemiştir.
3y
1 beğeni
Yanıtla
