Raf Yorumu: obey ☪︎ (@obey)

obey 3 years ago

cübbeli ahmet'in deccal şu an hayatta demesi ilâhî dinlerde kıyamet alâmetlerinden sayılan ve insanları doğru yoldan saptırmaya çalışacağı kabul edilen olağan üstü güçlere sahip kişi. sözlükte “bir şeyi örtmek, yaldızlamak veya boyamak” anlamındaki decl kökünden türeyen bir sıfat olup klasik…devamıcübbeli ahmet'in deccal şu an hayatta demesi ilâhî dinlerde kıyamet alâmetlerinden sayılan ve insanları doğru yoldan saptırmaya çalışacağı kabul edilen olağan üstü güçlere sahip kişi. sözlükte “bir şeyi örtmek, yaldızlamak veya boyamak” anlamındaki decl kökünden türeyen bir sıfat olup klasik kaynaklarda “âhir zamanda ortaya çıkıp göstereceği hârikulâde olaylar sayesinde bazı insanları dalâlete sürükleyeceğine inanılan kişi” diye tarif edilir. deccâl kelimesi kur'ân-ı kerîm'de geçmemektedir. hz. peygamber'e nisbet edilen rivayetlerde “muhatabını aldatmak gayesiyle güzel sözler söyleyen kişi; bir kaşı ve gözü bulunmayan kötü kimse” anlamındaki mesîh kelimesiyle birlikte “el-mesîhu'd-deccâl” ve “mesîhu'd-dalâle” şeklinde kullanılmıştır. yahudilik ve hıristiyanlık'ta deccâl. yahudi dinî literatüründe ilk defa milâttan önce ıı. yüzyıldan itibaren, “son günler”de allah'a karşı gelecek güçlü bir varlıktan bahsedilmeye başlanmıştır (daniel, 7/8 vd., 11/40). bazı âlimler bu inancın kökünü, eski bâbil mitolojisindeki sular ve dipsiz karanlıkların hâkimi tiamat'ın yukarıdaki tanrılara isyan edip tanrı ea'nın oğlu marduk tarafından mağlûp edilmesi mitine bağlarken bazıları da bunun başlangıcını eski iran inançlarında görülen iyilik ve kötülük güçlerinin muhalefetindeki düalizmde aramışlardır. yahudi kutsal kitabındaki bazı anlatımların deccâl kavramı için zemin hazırladığı kabul edilir. hezekiel kitabının 38-39. bablarında geçen gog ve magog kıssası bunlar arasındadır. bu kıssada âhir zamanda, yahudilerin düşmanlarına kumandanlık edecek gog'un rab yahve tarafından nasıl mağlûp edileceği anlatılır. yahudi kutsal kitabının yoel, zekarya, daniel bölümlerinde de buna benzer anlatımlar vardır. ancak bu metinlerde mesîh adı geçmemektedir. hezekiel'de adı verilen gog ise tarihî bir şahsiyet olarak gözükmemektedir. daniel'de deccâl için müşahhas bir örnek verilmekte, “küçük boynuz, canavar” tabirleriyle sembollendirilen (daniel, 7, 8) ve insan üstü özelliklerle tasvir edilen bu örnekle yahudilere zulüm ve eziyette bulunan ıv. antiochus epiphanes (ö. m.ö. 163) kastedilmektedir. antiochus zalim bir hükümdar, büyük orduların kumandanı, üç kralı yenen, azizlere zulmeden, allah'ın mâbedini tahrip eden bir deccâl tipidir. yahudi kutsal kitabının dışındaki apokrif metinlerden biri olan “on iki kabile büyüğünün (esbât) ahdi”nde dan kabilesine mensup ve isrâil'in allah'a ibadetten vazgeçmesine yol açtığı anlatılan şeytanî bir şahsiyet olan belial da (beliar) bir deccâldir. levi kabilesinden çıkacak mesîh onu yenecek ve ebedî ateşe atacaktır (ıdb, ı, 141). diğer bazı apokrif metinlerde de benzer anlatımlara rastlanmaktadır (ıv. ezra, 11-12; ıdb, a.y.). yahudiler deccâli, kendilerini kurtaracağına inandıkları mesîhin muhalifi olarak görmüşler, onlara zarar veren antiochus epiphanes yanında neron, kaligula, pompey gibi zalim idarecileri de deccâl olarak telakki etmişlerdir. menkıbevî yahudi dinî literatüründe mesîhin muhalifi deccâl için armilus adı kullanılmıştır. armilus'un, roma'nın kurucusu olarak görülen efsanevî şahsiyet romulus'tan geldiği düşünülmektedir. romalılar putperest bir kavim olarak yahudilerin yaşadığı kutsal topraklarda hâkimiyet kurmuş, onlara işkence etmiş, mâbedlerini yıkmışlardır; böylece mesîhin semavî ve ebedî krallığına karşı geçici dünyevî şeytanî gücü ve şeytanın krallığını temsil ettiklerine inanılmıştır. dâvûd neslinden gelen mesîh tarafından öldürüleceğine inanılan armilus adı, ilkin saadiah gaon'un emunot ve-de'ot'unda zikredilmiştir. sonraki apokaliptik midraşim edebiyatında geçen bir anlatıma göre armilus, roma'da güzel bir kadının mermerden heykelinin çocuğudur. dünyanın kötü insanları o heykelle kendilerini aldatmışlar, heykel bu insanların tohumlarını içinde muhafaza etmiş, böylece onlardan bir çocuk oluşturmuştur. armilus adı verilen bu hilekâr varlık 5 m. boyunda, sarı saçlı, ayak tabanı yeşil ve iki başlıdır (ejd., ııı, 476). yine bu literatüre göre armilus kendisinin tanrı olduğunu ileri sürecek, on kralla birlikte olacak, kudüs'ü ve antakya'yı zaptedecek, yahudileri topraklarından çıkaracak, nehemiah b. hushiel'i (yûsuf'un oğlu mesîh) öldürüp dürüst insanları yasa boğacaktır. ancak rab yahve, deccâl armilus ve ordularını arbel vadisinde yok edecek, armilus dâvûd oğlu mesîh'in nefesiyle öldürülecek (işaya, 11/4) ve tanrı'nın krallığı yeryüzüne hâkim olacaktır. bu literatürde armilus insan üstü şeytanî bir varlık, mesîhin muhalifi bir şahsiyet olarak kötülüğün temsilcisidir. hıristiyanlık'ta deccâl, “anti-christ” tabiriyle mesîhin düşmanı olarak kitâb-ı mukaddes'teki yuhanna'nın mektuplarında yer alır (ı. yuhanna, 2/18-22, 4/3; ıı. yuhanna, 7). âhir zamanda zuhur edecek düşman şeklinde telakki edilen deccâl yeni ahid'de birçok yerde geçer (matta, 12/28; luka, 11/20; vahiy, 12/8, 13/1, 16/13, 20/1-7; selânikliler'e ıı. mektup, 2/3-12). süryânî çevrelerde “antichrist” tabiri için islâmî kaynaklardaki deccâl teriminin aslı olduğu ileri sürülen daggala kelimesi kullanılır. hıristiyan dünyasında kökleri helenist yahudiliğe kadar giden, islâmî çevrelerce de paylaşılan bu terim ve onunla ilgili telakkiler tarihî seyri içinde inanç, teoloji, sanat, edebiyat ve siyasette önemli roller oynamıştır.