Raf Yorumu: obey ☪︎ (@obey)

obey 10 months ago

kurgusu ve konusu en iyi filmler “film izledikten sonra beyniniz zonkluyorsa, o film iyi yazılmıştır.” —bir sinema manyağı memento (2000) hafızasını 10 dakikada bir kaybeden bir adamın, karısının katilini bulmaya çalışması. olaylar sondan başa doğru anlatılıyor. izleyici olarak sen de…devamıkurgusu ve konusu en iyi filmler “film izledikten sonra beyniniz zonkluyorsa, o film iyi yazılmıştır.” —bir sinema manyağı memento (2000) hafızasını 10 dakikada bir kaybeden bir adamın, karısının katilini bulmaya çalışması. olaylar sondan başa doğru anlatılıyor. izleyici olarak sen de ne olduğunu unutuyorsun. nolan zekâsının ilk büyük tokadı. oldboy (2003) 15 yıl boyunca bir odada kilitli tutulan bir adam, serbest bırakıldığında intikam almaya başlar. ama olay o kadar katmanlı ki, final sahnesinde koltuğa çakılı kalırsın. -- kore sinemasının tokat gibi cevabı: “biz de hikâye anlatmayı biliyoruz.” the prestige (2006) iki sihirbaz arasındaki ölümüne rekabet. film, kendisi bir sihirbazlık numarası gibi kurgulanmış. her izleyişte başka bir detay yakalıyorsun. son sahne, “bir ilüzyon ne zaman gerçektir?” dedirtiyor. coherence (2013) tek mekân, 8 kişi, bir kuyruklu yıldız geçişi. paralel evrenler, zaman kırılmaları, kim gerçek kim kopya belli değil. düşük bütçeyle yüksek zihin oyunu. “bunu yazan kimse, kesin bilimkurgucu değil fizikçi” dedirten film. triangle (2009) loop içinde loop. gemiye çıkan karakterlerin kaderi sonsuz bir döngüye hapsoluyor. kendini öldürenin kendin olduğu yer. finaldeki çekiç gibi sahne unutulmaz. enemy (2013) jake gyllenhaal'un iki karakteri canlandırdığı bu film, freudyen altmetniyle rüya içinde rüya gibi. örümcek sembolizmi, kafka'vari atmosfer ve “ben kimim?” sorgusu. villeneuve'un “az kişi anlasın ama çok kişi sarsılsın” projesi gibi. the machinist (2004) 1 yıldır uyumamış bir adam. hayal mi görüyor, yoksa biz mi onun halüsülasyonuyuz? zihin oyunları + travma çözülmesi = net beyin yakar. bale'in 28 kilo verip gerçek anlamda “kaybolduğu” film. synecdoche, new york (2008) charlie kaufman'ın beyninin içine girip yön kaybetmek istersen, tam yeri. bir adam hayatının tiyatrosunu yaparken aslında hayatını kaybediyor. sahnede şehir kurup, kendini tekrar tekrar oynuyor. felsefi, ağır, ama büyüleyici. fight club(1999) zaten spoiler vermeden yazmak zor. tüketim kültürü, kimlik, delilik, her şey içinde. twist'i artık bilmeyen yok ama kurgu hâlâ derslik. the sixth sense(1999) “çocuk ölüleri görüyor” diye basit bir korku filmi gibi başlayıp, finalde her şeyi tersyüz eden ustalık eseri. bir kez izlenir, ama hep hatırlanır. primer (2004) “time travel” temasıyla yapılmış, en matematiksel film. iki mühendis bir zaman makinesi yapıyor ama olaylar fibonacci dizisi gibi karmaşıklaşıyor. anlamak için not almak gerek. iki defa değil, üç defa izlemelik. donnie darko (2001) zaman, kader, paralel evrenler ve bir dev tavşan. amerikan banliyösünde geçen ama felsefesi quantum seviyesinde bir iş. jeneriği biterken yüzünüzde şu ifade olur: “noldu ya şimdi?” perfect blue (1997) – anime japon psikolojik gerilim animesi. bir pop idolünün kimlik çözülmesi. gerçek ile halüsinasyonun iç içe geçişi. aronofsky'nin black swan'ına ilham olmuştu. ama bu çok daha hasta. mr. nobody (2009) jared leto'nun her olasılığı yaşadığı bir hayat hikayesi. “seçim yapmazsan her şeyi yaşarsın” felsefesiyle dolu. görsel şölen + çoklu anlatı + varoluşsal sancı = sanat. the man from earth (2007) bir adam, dostlarına aslında 14.000 yaşında olduğunu söylüyor ve hiçbir efekt, aksiyon olmadan, sadece konuşarak sizi beyninizle baş başa bırakıyor. kurgu: tek mekân, bol felsefe, maksimum etkileyicilik. closer (2004) dört kişi, bir yalan girdabı içinde sürekli yer değiştiriyor. ilişki anatomisi, dürüstlük, ihanet ve arzu üzerine keskin diyaloglar. film değil, adeta duygusal satranç oyunu. incendies (2010) denis villeneuve'den bir diğer zihin yakan kurgu. annesinin geçmişini araştıran kardeşlerin bulduğu gerçek, kalp krizi etkili. ortadoğu trajedisi + yunan trajedisi + modern kurgu. the double(2013) dostoyevski'nin romanından serbest uyarlama. aynı anda hem var olup hem yok olmak nedir sorusunu soruyor. jesse eisenberg çift karakterli. david lynch sevenlere. el hoyo// the platform (2019) dikey bir hapishanede geçen, sınıf sistemi üzerine ağır bir alegori. minimal mekânda maksimum metafor. kurgusu basit görünür ama alt metni derindir: paylaşmazsan aç kalırsın, ama paylaşırsan ölürsün. her biri, “bitince 10 dakika sessizlik” garantili.