Spoiler içeriyor
1. birinci haçlı seferi (1096–1099) papa ii. urbanus'un 1095'te clermont konsili'nde yaptığı çağrı ile başladı. amaç, müslümanların elindeki kudüs'ü “kurtarmak”tı. • batı liderleri: normandiya dükü robert, toulouse kontu raymond, boulogne kontu godfrey (daha sonra kudüs kralı oldu). • türk-müslüman savunucular:…devamı1. birinci haçlı seferi (1096–1099)
papa ii. urbanus'un 1095'te clermont konsili'nde yaptığı çağrı ile başladı. amaç, müslümanların elindeki kudüs'ü “kurtarmak”tı.
• batı liderleri: normandiya dükü robert, toulouse kontu raymond, boulogne kontu godfrey (daha sonra kudüs kralı oldu).
• türk-müslüman savunucular: selçuklu komutanı kılıç arslan.
• önemli olaylar: haçlılar anadolu'dan geçerken büyük katliamlar yaptı. antakya kuşatmasında aç kalan haçlı askerleri ölü müslümanları yemek zorunda kaldı; bu yamyamlık vakası kaynaklara geçti.
• sonuç: kudüs alındı (1099); kudüs krallığı kuruldu. müslümanlar, yahudiler ve doğulu hristiyanlar katledildi.
• ekonomi: yol boyunca haçlılara kredi veren italyan şehirleri (cenova, venedik) erken finans sistemi oluşturdu. ilkel anlamda senet, borçlandırma ve teminat uygulamaları görüldü.
2. ikinci haçlı seferi (1147–1149)
urfa'nın müslümanlarca alınması üzerine çağrıldı. ancak sefer büyük başarısızlıkla sonuçlandı.
• batı liderleri: alman imparatoru iii. konrad, fransa kralı vii. louis.
• türk-müslüman savunucular: selçuklu kuvvetleri (özellikle anadolu'da), musul atabeyi zengi'nin oğlu nureddin zengi.
• olay: anadolu'da türk süvarileri haçlı ordularını parçaladı. şam kuşatması başarısız oldu.
• sonuç: müslümanlar karşısında moral üstünlük kazandı. haçlılar arasındaki çatlaklar büyüdü.
3. üçüncü haçlı seferi (1189–1192)
selahaddin eyyubi'nin 1187'de kudüs'ü alması üzerine batı'da büyük infial yarattı.
• batı liderleri: ingiltere kralı aslan yürekli richard, fransa kralı philippe auguste, alman imparatoru friedrich barbarossa (anadolu'da boğularak öldü).
• müslüman lider: selahaddin eyyubi.
• olay: haçlılar akka'yı aldı ama kudüs'e ulaşamadı. selahaddin ile richard arasında diplomasi gelişti.
• sonuç: kudüs müslümanlarda kaldı. hac yolları hristiyan hacılara açıldı.
• musevilere etkisi: avrupa'daki yahudilere yönelik pogromlar arttı; yahudiler “tanrı'nın kudüs'ü kaybetmesine sebep olan hainler” olarak suçlandı.
4. dördüncü haçlı seferi (1202–1204)
asıl hedef mısır'dı. ancak sefer venedik'in çıkarları doğrultusunda istanbul'a yöneldi.
• batı liderleri: haçlı lider bonifatius montferratlı, ama asıl güç venedik dükü enrico dandolo idi.
• müslümanlarla savaşılmadı.
• olay: haçlılar bizans'ı yağmaladı, ortodoks hristiyanlara büyük zulüm yaptı.
• sonuç: latin krallığı kuruldu. bizans 57 yıl çöktü.
• finans: venedikliler, donanma karşılığında ilk “teminatlı borçlandırma” sistemlerini uyguladı. haçlılara kredi verdiler, karşılığında limanlar aldılar.
5. beşinci haçlı seferi (1217–1221)
mısır'a saldırarak kudüs'e ulaşmak hedeflendi.
• batı liderleri: macaristan kralı ii. andrás ve avusturya dükü leopold.
• müslüman savunma: eyyubiler (el-kamil).
• olay: dimyat alındı ama nil taşkınları altında kaldılar.
• sonuç: haçlılar büyük kayıplar vererek çekildi.
6. altıncı haçlı seferi (1228–1229)
frederick ii, papa'nın aforozuna rağmen sefer düzenledi.
• batı lideri: kutsal roma-germen imparatoru ii. frederick.
• müslüman lider: mısır sultanı el-kamil.
• olay: kudüs savaşsız olarak frederick'e teslim edildi.
• sonuç: kudüs kısa süreliğine hristiyanlara geçti ama müslümanların egemenliğine son verilemedi.
• önemli gelişme: ilk defa diplomatik yollarla bir kutsal şehir teslim edildi.
7. yedinci haçlı seferi (1248–1254)
louis mısır'a saldırdı, ama dimyat'ta esir düştü.
• batı lideri: fransa kralı ix. louis.
• müslüman savunma: eyyubiler.
• sonuç: büyük başarısızlık. louis esir düştü, ancak fidye karşılığı serbest kaldı.
8. sekizinci haçlı seferi (1270)
louis tunus'a yöneldi. ama sefere hastalık damga vurdu.
• batı lideri: ix. louis.
• müslüman savunma: hafsîler (kuzey afrika).
• sonuç: louis sefere başlamadan öldü. sefer başarısız oldu.
9. dokuzuncu haçlı seferi (1271–1272)
kudüs'ün müslümanlarca kesin olarak geri alınmasının ardından son bir hamleydi.
• batı lideri: ingiliz prensi edward (sonradan kral i. edward).
• müslüman savunma: memlûklar.
• sonuç: başarısızlıkla sonuçlandı. haçlı seferleri fiilen sona erdi. kudüs müslümanların kesin hâkimiyetine geçti.
sonuçlar ve kültürel-ekonomik kalıntılar:
• haçlı seferleri, avrupa'da erken bankacılığın, kredi sisteminin ve senet uygulamalarının doğmasına yol açtı.
• museviler, seferlerin bahanesiyle avrupa'da pogromlara uğradı; birçok yahudi cemaat yok edildi.
• mozarablar (islam topraklarında yaşayan hristiyanlar), müslümanlara yakınlıkları nedeniyle hedef haline geldi.
• italyan şehirleri (venedik, cenova) bu süreçte hem ekonomik hem politik olarak güçlendi.
• avrupa, islam medeniyetinden tıp, felsefe, matematik, tarım ve kâğıt gibi pek çok bilgiyi bu dönemde tanıdı.
• doğu'dan gelen ipek, baharat ve cam gibi lüks mallar sayesinde ticaret yolları gelişti.
çocuk haçlı seferi, 1212 yılında avrupa'da gerçekleştiği iddia edilen, olağanüstü dramatik ve tartışmalı bir olaydır. geleneksel anlatıya göre binlerce çocuğun kudüs'ü fethetmek üzere yola çıktığı, fakat çoğunun köle tüccarlarına satıldığı, öldüğü ya da kaybolduğu söylenir. ancak bu olayın tarihî gerçekliği yüzyıllardır tartışmalıdır. yine de ortaçağ avrupa'sının dinsel fanatizmini, yoksulluğunu ve umutsuzluğunu yansıtan çok güçlü bir sembol hâline gelmiştir.
çocuk haçlı seferi (1212): olayın özeti
1. nasıl başladı?
• iki merkezde eşzamanlı olarak gelişti:
• fransa'da étienne (stephen) adlı bir çoban çocuk, hz. isa'nın kendisine göründüğünü ve müslümanların kudüs'ten barışla çekileceğini söylediğini iddia etti.
• almanya'da nikolaus (nicholas) adlı bir çocuk, benzer bir iddiayla çocukları topladı ve kutsal topraklara yürüme çağrısı yaptı.
2. kimler katıldı?
• katılımcıların çoğu gerçekten çocuk değildi.
• bir kısmı yoksul köylü çocuklarıydı.
• diğerleri genç işçiler, köylüler, kimi zaman da haydutlardı.
• kadınlar, yaşlılar ve sakatlar da bu “çocuk saflarında” yer aldı.
• tahminen 15.000 ila 30.000 kişi bu harekete katıldı (bazı kaynaklarda 7.000 denir, rakamlar değişken).
3. ne oldu?
• grubun büyük bölümü denize ulaşmadan açlık, hastalık ve bitkinlikten öldü ya da dağıldı.
• marsilya'ya ulaşan fransız çocukların bir kısmı, gemiyle kutsal topraklara taşınmak vaadiyle kandırıldı.ahlaksızlığa uğradı.öldürüldü.
• ancak bu gemiler aslında köle tacirlerine aitti.
• gemiler kuzey afrika'ya giderek çocukları müslüman tüccarlara köle olarak sattı.itaya da satıldı.
• alman grubunun çoğu alpleri geçemedi, bir kısmı italya'da kaldı.
“fareli köyün kavalcısı “ hikayesi çoçuk masalı bu dramı hikayeleştirilmesidir.
fareli kavalcı, renkli giysiler giyen, büyüleyici bir şekilde çocukları peşinden sürükleyen bir figürdür.
• tıpkı çocuk haçlı seferi'nin liderleri étienne (stephen) ve nicholas gibi… onlar da çocuk yaşta, “ilahi bir görevle” hareket ettiklerini iddia etmişlerdi.
• kavalcı burada belki de karizmatik ama felakete sürükleyen bir liderin alegorisidir.
çocukların topluca ortadan kaybolması
• hamelin kasabasında 1300 çocuk, esrarengiz bir şekilde kavalcı tarafından götürülür.
• çocuk haçlı seferi'nde de binlerce çocuk almanya'dan (muhtemelen ren bölgesi civarından) yola çıkar, bir daha geri dönmez.
• bazı tarihçiler, masaldaki bu toplu kayboluşun, çocukların haçlı seferinde ölmesi veya köleliğe satılmasına dair halk hafızasında kalan travmanın simgesel anlatımı olduğunu savunur.
• chronica regiae coloniensis (köln kraliyet yıllıkları): nicholas'ın önderliğini anlatır.
• alberic of trois-fontaines: marsilya'daki fransız çocuklarının köleliğe satıldığını aktarır.
• matthew paris: olayın alegorik anlatımını yapar, bazı mucizevi iddialar da içerir.
masal, haçlı seferi'ne giden çocukların geri dönmemesiyle oluşan kolektif suçluluk ve kayıp duygusunu sembolik olarak işler.
gerçek çok ağır olduğu için masallaşmıştır.
bazı alman çocuklar doğu avrupa'daki yeni topraklara (transilvanya, polonya) göç ettirilmiş olabilir.kaçırılmış satışmış olması.
masal, haçlı seferi travmatik bir sonuç olarak anımsıyor olabilir.
sonuç:
• fareli köyün kavalcısı, masal formuna bürünmüş bir toplumsal travma anlatısıdır.
• en güçlü olasılık: bu hikâye, çocuk haçlı seferi'nde yitirilen çocukların yok oluşunu, halkın hafızasında mistik bir kaçırılma şeklinde şekillendirmiştir.
• masal, avrupa kültüründe derin bir masumiyet kaybı, liderlerin sorumluluğu ve toplumun sessizliği temalarını taşır.
kaynaklar:
• amin maalouf – arapların gözüyle haçlı seferleri
• steven runciman – haçlı seferleri tarihi
• thomas asbridge – the crusades: the authoritative history of the war for the holy land
• carole hillenbrand – the crusades: islamic perspectives
• claude cahen – islamiyet ve batı
• britannica, history today ve encyclopaedia of the middle ages
çoçuk haçlı seferleri
• chronica regiae coloniensis (köln kraliyet yıllıkları): nicholas'ın önderliğini anlatır.
• alberic of trois-fontaines: marsilya'daki fransız çocuklarının köleliğe satıldığını aktarır.
• matthew paris: olayın alegorik anlatımını yapar, bazı mucizevi iddialar da içerir.
modern tarihçiler:
• norman cohn – the pursuit of the millennium
• peter raedts – the children's crusade of 1212
• gary dickson – the children's crusade: medieval history, modern mythistory
Web yapım aşamasındadır.
En iyi deneyim için mobil uygulamamızı indir.
En iyi deneyim için mobil uygulamamızı indir.
Spoiler içeriyor
1. birinci haçlı seferi (1096–1099) papa ii. urbanus'un 1095'te clermont konsili'nde yaptığı çağrı ile başladı. amaç, müslümanların elindeki kudüs'ü “kurtarmak”tı. • batı liderleri: normandiya dükü robert, toulouse kontu raymond, boulogne kontu godfrey (daha sonra kudüs kralı oldu). • türk-müslüman savunucular:…devamı