Raf Yorumu: obey ☪︎ (@obey)

obey 9 months ago

Spoiler içeriyor tıp antik çağ – hipokrat, “hastalıklar tanrıların değil bedenin ürünüdür” dedi; modern tıbbın temelini attı. – antik mısır'da beyin ameliyatları yapıldı. trepanasyon adı verilen yöntemle kafatası delinirdi. – antik yunan'da kadın doktorlar vardı ama sadece kadın hastalarla ilgilenebilirlerdi. – romalılar…devamıtıp antik çağ – hipokrat, “hastalıklar tanrıların değil bedenin ürünüdür” dedi; modern tıbbın temelini attı. – antik mısır'da beyin ameliyatları yapıldı. trepanasyon adı verilen yöntemle kafatası delinirdi. – antik yunan'da kadın doktorlar vardı ama sadece kadın hastalarla ilgilenebilirlerdi. – romalılar idrarı diş beyazlatmak için kullanırdı; içinde amonyak olduğu için işe yarardı. – yunanlılar hastalıkları “dört vücut sıvısının dengesizliği” ile açıklarlardı: kan, balgam, safra, kara safra. – antik yunan'da histeri bir “kadın hastalığı” sayılırdı. rahmin vücutta dolaştığına inanılırdı. – mısırlılar ilk protez ayakları ve diş köprülerini geliştirdi. estetik değil, işlev içindi. – antik çin'de akupunktur binlerce yıl önce uygulanıyordu. enerji kanallarını dengelemek için iğne kullanılırdı. – hipokrat, havanın ve suyun sağlığa etkisini fark etmişti. bulaşıcı hastalıklarda çevresel etkenleri suçladı. – romalılar sıcak su, soğuk su ve buhar banyolarını tedavi aracı olarak kullandı. termal kültür yaygındı. orta çağ – tıp çoğunlukla dine bağlıydı. hastalıklar “günahın cezası” sayılırdı, tedavi yerine dua önerilirdi. – kan aldırmak yaygındı. ne olursa olsun “fazla kan” zararlı sanılırdı, hatta sağlıklı insanlara da yapılırdı. – veba için önerilen tedaviler arasında güvercinle sürtmek, kanlı bezleri koklamak bile vardı. – cerrahlar genellikle berberdi. saç kesip diş çeker, kırıkları sarar, hatta amputasyon yaparlardı. – anestezi yoktu. alkol içirilir, bağlanır, bazen sadece dua okunurdu. – bazı hastalıkların şeytan tarafından gönderildiğine inanıldığı için, hastaya sopayla vurulurdu. – “kanatlı hacı” denen sahte doktorlar, köy köy dolaşarak yılan yağı gibi sözde ilaçlar satarlardı. – çürük dişleri çekmek yerine kurşunla kaplamak ya da iplikle sallamak yaygındı. ağrıya alkol dışında çare yoktu. – veba doktorları kuş gagası maskesinin içine lavanta, nane, gül gibi kokular koyarak korunmaya çalışırdı. – kutsal kemik parçaları, azizlerin saç telleri veya “şifa veren su” gibi şeyler hastalık tedavisinde kullanılırdı. i n a n ç antik çağ – antik yunan'da tanrılar insan gibi kıskanır, aşık olur, hata yapardı. çok insaniydiler. – mısır'da ölüm sonrası yaşam kesindi. bu yüzden ceset mumyalanır, mezara yemek ve eşyalar konurdu. – antik roma'da her evin koruyucu tanrısı vardı. aileler evin içinde küçük tapınaklarda dua ederdi. – zigguratlar tanrılara yakın olmak için yüksek yapılırdı. sümerler tanrılar gökyüzünde sanırdı. – persler, karanlığın ve aydınlığın savaşı temelli zerdüştlük dinine inanırdı; tek tanrılıydı. – antik roma'da imparatorlar tanrılaştırılırdı. ölümünden sonra bazılarına tapınak bile yapılırdı. – delphi tapınağı'ndaki rahibe, kehanetlerini esrarengiz dumanlar eşliğinde verir, şifreli konuşurdu. – hindistan'da reenkarnasyon inancı çok güçlüydü. iyi yaşam bir sonraki hayatta daha iyi beden demekti. – mısır'da kalp terazide tartılırdı. ruh hafifse cennete, ağırsa canavar “ammit”e yem olurdu. – antik tanrılar kıskanç, bencil ve zalim olabilirdi. insanlar sürekli onları memnun etmeye çalışırdı. orta çağ – avrupa'da hristiyanlık baskındı ve kilise tüm yaşamı yönlendirirdi. bilim, kiliseye ters düşemezdi. – cennet-cehennem korkusu hayatın merkezindeydi. en küçük hata “ebedi ceza” anlamına gelebilirdi. – din adamları “şeytan çıkarma” ayinleri yapardı. ruh hastalıkları, cin çarpması olarak görülürdü. – incil halkın anlamaması için latince okunurdu. sorgulamak yasaktı. – haçlı seferleri, “günahların affı” karşılığında savaş ilanıydı. tanrı adına topraklar yağmalandı. – ruhban sınıfı dışında insanların incil okuması yasaktı. halk sadece din adamının söylediklerine güvenirdi. – bazı keşişler hayatlarını sessizlik yeminiyle geçirirdi. konuşmak günah sayılırdı. – inançla yapılan haçlı seferlerinde papalık, savaşçılara “direkt cennet bileti” sunduğunu söylerdi. – ay tutulmaları, deprem veya göktaşları gibi olaylar “tanrı'nın gazabı” olarak yorumlanırdı. – şeytan çıkarma ayinlerinde hasta bağlanır, üzerine haç tutulur, kutsal su serpilirdi. c e z a l a r antik çağ – antik atina'da bazı suçlar için vatandaşlıktan çıkarma cezası vardı. sürgün edilen kişi ömür boyu dönemezdi. – roma'da gladyatörlük bir ceza olabilirdi. bazı mahkumlar arenaya ölümüne gönderilirdi. – hırsızlar kamuya açık şekilde kırbaçlanır ya da zincirlenirdi. – mısır'da mezar soygunculuğu ölümle cezalandırılırdı; çünkü kutsal kabul edilirdi. – persler, ihanet edenleri deriyle birlikte diri diri kazırdı. “ağaç cezası” diye bilinen korkunç yöntemleri vardı. – antik çin'de “ölmeden önce yavaş yavaş kesilerek öldürülme” cezası vardı. yüz kesikle infaz yapılırdı. – sparta'da disiplin o kadar sıkıydı ki, çocuğunu iyi eğitemeyen baba da cezalandırılırdı. – roma'da ihanete uğrayan bir köle, efendisi ölünce tüm ev halkıyla birlikte öldürülürdü. – bazı kentlerde zina cezası olarak kamusal aşağılanma yapılırdı: başa eşek maskesi takılır, şehirde gezdirilirdi. – yunan şehirlerinde iftira atan ya da mahkemede yalan söyleyen kişi “ağır taş taşıma” cezasına çarptırılırdı. orta çağ – avrupa'da cadılıkla suçlanan kadınlar yakılarak ya da boğularak öldürülürdü. delil gerekmezdi. – “demir bakire” gibi korkunç işkence aletleri vardı. ama çoğu sonradan uydurulmuş olabilir. – işkenceyle itiraf alma yaygındı. suçlu olup olmaman önemli değildi, yeter ki itiraf et. – kamuya açık infazlar halk eğlencesi sayılırdı. çocuklar bile izlemeye götürülürdü. – “kafes cezası” denen yöntemle suçlular küçük demir kafeslere konur, günlerce aç bırakılırdı. – kadınlara özel cezalar vardı: iffet suçunda “utangaç maskesi” denen metal yüz maskeleri taktırılırdı. – kiliseye karşı gelenler diri diri yakılırdı; “aforoz” ise sosyal ölüm sayılırdı. – hırsızlık yapanların kulakları kesilir ya da alınlarına sıcak demirle damga basılırdı. – suçlular bazen şehrin girişinde kafeslere asılır, canlı canlı günlerce aç-susuz bırakılırdı. – cadı sanılanlara “iğne testi” yapılırdı. derisine batırılan iğneye acı hissetmezse cadı sayılırdı. c i n s e l l i k antik çağ – antik yunan'da erkekler arası aşk toplumsal olarak kabul görürdü. özellikle “öğrenci-eğitmen” ilişkileri yaygındı. – roma'da fahişelik yasal ve vergilendirilen bir meslekti. fahişeler sarı peruk takmak zorundaydı. – mısır'da doğum kontrolü uygulanırdı. kadınlar timsah gübresi ve balla yapılan fitiller kullanırdı. – afrodit'e adanmış tapınaklarda “kutsal fahişelik” denen bir ritüel vardı. cinsellik ibadetin parçasıydı. – antik hindistan'da kama sutra, sadece pozisyonlar değil, sosyal ilişkiler ve estetik hakkında da bilgiler içerir. – antik roma'da evli erkeklerin metres tutması sıradan sayılırdı ama eşcinsel ilişkide pasif rolde olmak küçük düşürücü kabul edilirdi. – etrüskler'de kadınlar cinsellikte erkeklerle eşitti, açık giyinir, içki içer, cinsel özgürlüklerini kullanırlardı. yunanlar bu durumu “ahlaksızlık” diye aşağılamıştı. – antik yunan'da “sevgili erkek” (eromenos) kavramı vardı. genç erkekler yaşlı erkeklerle ilişkiye girer, bu durum sosyal eğitim gibi görülürdü. – romalılar bazı seks kölelerini özel olarak yetiştirir, isimlerini dövme gibi vücutlarına yazarlardı. – doğu akdeniz'de bazı tapınaklarda cinsellik tanrıçalara sunulan bir ibadet biçimi haline gelmişti. “kutsal fahişelik” bu yüzden ortaya çıktı. – roma'da seks köleleri (gladyatörlere benzer şekilde) özel dövme ve işaretlerle tanımlanırdı; kaçmaları neredeyse imkânsızdı. – antik yunan felsefesinde cinsellik bazen ruhun arınması için bir araç olarak görülürdü, ancak yine de kontrol altında tutulması gerekir denirdi. – bazı tapınaklarda, tanrıçalara adak olarak cinsel hizmet sunan rahibeler vardı; bu ritüeller kutsal sayılırdı. – kadınların hamile kalmamak için doğal yöntemleri kullandığı yazılı belgelerde geçer, ama çoğu kez doğum kontrolü yasaklanırdı. – roma'da bazı erkekler eşcinsel ilişkiyi sıradan görse de, efendi konumundaki erkekler toplumda yüksek statüde sayılırdı; “pasif” olmak ise küçük düşürücüydü. – bazı antik yunan şehirlerinde cinsel roller toplumsal hiyerarşinin göstergesiydi; “pasif” rol sosyal aşağılanmayla eşdeğerdi. – roma'da fahişeler, tanrılara adanan tapınaklarda “kutsal hizmet” sunar, bu kutsal bir ritüel olarak görülürdü. – doğum kontrolü için bal mumundan yapılmış tamponlar, çeşitli otlardan hazırlanan karışımlar kullanılırdı. – efsanevi afrodit kültlerinde cinsellik mistik bir ibadet biçimiydi, doğurganlık ve bereketle ilişkilendirilirdi.