Raf Yorumu: obey ☪︎ (@obey)

obey 9 months ago

çin seddi, tarih boyunca çin'i kuzeyden gelen göçebe kavimlerin özellikle türk boylarının saldırılarında korumak amacıyla yapılmıştır. çin seddi neden yapıldı? • savunma amacıyla: en temel sebep, kuzeydeki göçebe toplulukların (özellikle türk ve moğol kökenli kavimlerin) saldırılarına karşı çin'i korumaktı. •…devamıçin seddi, tarih boyunca çin'i kuzeyden gelen göçebe kavimlerin özellikle türk boylarının saldırılarında korumak amacıyla yapılmıştır. çin seddi neden yapıldı? • savunma amacıyla: en temel sebep, kuzeydeki göçebe toplulukların (özellikle türk ve moğol kökenli kavimlerin) saldırılarına karşı çin'i korumaktı. • sınır çizmek için: çin imparatorlukları, bu set sayesinde kendi topraklarının sınırlarını belirliyor ve yönetim kontrolünü sağlıyordu. • ticaret ve göç kontrolü: çin'den orta asya'ya uzanan ticaret yollarını korumak ve kontrol altına almak için kullanıldı. kim tarafından yapıldı? • ilk temelleri (mö 7. yüzyıl): ilk olarak küçük duvarlar şeklinde, çin'in kuzeyindeki farklı krallıklar tarafından yapıldı (örneğin yan, zhao ve qin devletleri). • qin hanedanı (mö 221–206): çin'in ilk imparatoru qin shi huang, bu küçük duvarları birleştirerek büyük bir savunma hattına dönüştürdü. bu, bugünkü çin seddi'nin temeli kabul edilir. • han hanedanı (mö 206 – ms 220): seddi daha da genişletti ve güçlendirdi. • ming hanedanı (1368–1644): bugün turistlerin ziyaret ettiği, taş ve tuğladan yapılmış en sağlam ve görkemli bölümleri bu dönemde inşa edildi. ne zaman yapıldı? • inşasına mö 7. yüzyılda başlandı. • ming hanedanlığı döneminde (14. – 17. yüzyıllar) en büyük ve bugünkü haline yakın hale getirildi. • yani inşası 2000 yıldan fazla bir süre boyunca farklı dönemlerde devam etti. ilginç bilgi: • çinliler bu yapıya “wanli changcheng” yani “10.000 li uzunluğundaki duvar” der. • uydu görüntüleri ve arkeolojik çalışmalar, setin kollarıyla birlikte 21.000 km'den fazla uzunluğa ulaştığını göstermiştir. • uzaydan görülebileceği iddia edilir ama bu, çıplak gözle pek mümkün değildir (şehir ışıkları veya otoyollar daha görünürdür). çin seddi'nin etrafında gelişen efsaneler, mitler ve türklerle ilişkisi hem tarihi hem de sembolik açıdan oldukça ilginçtir. 1. çin seddi'yle ilgili efsaneler ve mitler “meng jiangnü'nün hikayesi” – aşk, acı ve gözyaşıyla yıkılan duvar çin halk edebiyatının en ünlü efsanelerinden biridir. • meng jiangnü'nün eşi zorla çin seddi inşasına götürülür. kadın, kışın ortasında ona kalın giysi götürmek için uzun bir yolculuk yapar. • duvara vardığında eşinin soğuk, açlık ve zor şartlar nedeniyle öldüğünü öğrenir. • acıyla gözyaşlarına boğulur ve o kadar çok ağlar ki, ağladığı yerde çin seddi'nin bir bölümü çöker. sembolizmi: bu efsane, halkın baskıya ve zorbalığa karşı sessiz direnişini, insan sevgisinin gücünü ve imparatorluk zorbalığını eleştirir. 2. çin seddi ve türkler arasındaki tarihsel bağlantı çin seddi aslında “türk korkusuyla” yükseldi. • göktürkler, hunlar ve xiongnu (asya hunları) gibi büyük bozkır kavimleri, çin'in kuzey sınırlarında çok etkiliydi. • çin imparatorlukları bu kavimlerin akınlarından korunmak için duvarı sürekli genişletip güçlendirdi. • hatta çin kaynaklarında, hunlar ve türkler için kullanılan kavramlar “kuzeyin barbarları” olarak geçer (ama elbette bu tanım çin merkezli bakış açısına aittir). • türkler, zaman zaman çin seddi'ni aşmış, kuşatmış ve hatta bir kısmını ele geçirmiştir. atlı kültür vs yerleşik kültür • çin seddi, göçebe-bozkır kültürü ile yerleşik imparatorluk kültürü arasındaki sınırın sembolü haline geldi. • bu yönüyle yalnızca bir savunma yapısı değil, medeniyet çatışmasının da bir simgesi olarak görülür. 3. çin seddi'nin derin anlamları ve yorumları medeniyetin sınırı • sed, “medeniyetin barbarlara karşı çizdiği sınır” gibi lanse edilse de, aslında çin'in korkularının taşa dönüşmüş halidir. • bir bakıma, çin'in kuzeye duyduğu tarihi güvensizlik ve bozkır halklarının direncine duyduğu saygının da bir simgesidir. zorla çalıştırma ve emek trajedisi • duvarın inşasında milyonlarca insan zorla çalıştırıldı. • açlık, hastalık ve kötü muamele nedeniyle binlerce işçi öldü. • bu yüzden bazı bölgelere halk arasında “dünyanın en uzun mezarlığı” denir. çin seddi'ni gören türk hakanı ne demiş? • “duvardan korksak, çinliyle savaşmazdık zaten.”