Raf Yorumu: obey ☪︎ (@obey)

obey 5 months ago

Bilinen en şaşırtıcı bilgiler Nintendo 1889’da kurulduğunda oyun kartı üretiyordu; konsol yapmaya başlaması neredeyse 100 yıl sürdü. Harvard 1636’da açıldığında Osmanlı hâlâ güçlüydü ve tahtta Kanuni’nin torunu IV. Murat vardı. 1918 İspanyol gribi dünyayı kırıp geçirirken telefon hâlâ zengin oyuncağıydı.…devamıBilinen en şaşırtıcı bilgiler Nintendo 1889’da kurulduğunda oyun kartı üretiyordu; konsol yapmaya başlaması neredeyse 100 yıl sürdü. Harvard 1636’da açıldığında Osmanlı hâlâ güçlüydü ve tahtta Kanuni’nin torunu IV. Murat vardı. 1918 İspanyol gribi dünyayı kırıp geçirirken telefon hâlâ zengin oyuncağıydı. Coca-Cola’nın ilk formülünde gerçekten kokain vardı (1886–1903). ABD’de alkol yasağı yıllarında doktorlar reçeteye “tıbbi viski” yazabiliyordu. Che Guevara’nın motosiklet günlüğündeki ikonik fotoğrafı çeken adam, 50 yıl sonra aynı rotada turist rehberi oldu. Wright kardeşlerin ilk uçuşu sadece 12 saniye sürdü; bugünün ortalama TikTok videosundan kısa. 1999’da iki Bulgar kardeş NASA’ya “Ay’da su bulduk” dedi, ciddiye alınmadı; 10 yıl sonra NASA doğruladı. Antik Roma’da idrar çamaşır temizlemek için toplanıyordu, üzerine vergi bile konmuştu. Abraham Lincoln’ün suikasta gittiği tiyatro bileti hâlâ bir koleksiyoncunun elinde duruyor. 1958’de ABD ordusu New York’u nükleer bombayla yok etmeyi planlamıştı; belgeler 2010’da ortaya çıktı. Apollo 11 Ay’a giderken dünyada 600 milyon insan elektrik bile görmemişti. Atari 2600’ın en çok satan oyunu, bugün ücretsiz mobil oyunlardan bile daha basitti. 1983’te Sovyet subay Stanislav Petrov yanlış alarmı fark etmese, nükleer savaş çıkabilirdi. Google 1998’de kurulduğunda Yahoo “Rakip bile değiller” diyordu. İlk iPhone çıktığında Nokia CEO’su “Hiç şansları yok” diye gülmüştü. 1900’de dünya nüfusunun %15’i hâlâ köleydi. Penisilin 1928’de keşfedildi, kimse önemsemedi; II. Dünya Savaşı’nda hayat kurtarınca ciddiye alındı. Hiroşima’ya atılan bombanın adı Little Boy’du ve dünyada kayıp 6 nükleer başlık hâlâ bulunamadı. CIA 1960’larda kedileri casus yapmak için 20 milyon dolar harcadı; ilk görevde kedi kamyon altında kaldı. Titanic battığında bir İngiliz gazetesi “Titanic battı, ölen yok” manşeti attı; haber geç gelmişti. Sovyetler dağılırken Moskova’da açılan McDonald’s için 30 bin kişi kuyruk oldu. D-Day çıkarmasında bir Alman komutan geç kalktığı için çıkarma saatini kaçırdı. Altına Hücum’da zengin olanlar madenciler değil Levi Strauss’tu; kot satarak servet yaptı. 1939 New York Fuarı’nda televizyon ilk kez gösterildi, çoğu kişi “Bu asla tutmaz” dedi. 1904 Olimpiyatları’nda maraton birincisi arabayla taşındığı için sonradan diskalifiye edildi. Elvis’in ilk filmi çıktığında hayranlar sinema koltuklarını parçaladı. Çernobil’e ilk giren 3 itfaiyecinin kimliği hâlâ açıklanmadı. 1908 Tunguska patlaması 2 bin km² ormanı dümdüz etti ama krater bile oluşmadı. Deep Blue satrançta Kasparov’u yenince Kasparov “Makine hile yaptı” diye öfkelendi. Lenin’i Rusya’ya Almanlar “kargaşa çıkarsın” diye mühürlü trenle geri gönderdi. Küba Füze Krizi’nde Sovyet subay Vasili Arkhipov “hayır” dediği için dünya nükleer savaştan kurtuldu. Hitler iktidara geldiğinde I. Dünya Savaşı’nda madalya almış 100 binden fazla Yahudi askeri vardı. Tutankhamun’un laneti denilen ölümlerin çoğu doğal nedenlerden oldu. Berlin Duvarı yıkıldığında David Hasselhoff konser verdi. Atom bombasından sağ kurtulan 165 kişi, ikinci bombayı da yaşadı. 1900’de Paris metrosunda 1. ve 2. sınıf bilet vardı. Disney World açıldığı gün sadece 10 bin kişi geldi. İlk Barbie, yaratıcının kızı Barbara Handler’ın adını taşıyordu. eBay’de satılan ilk ürün kırık bir lazer pointer’dı. Çanakkale’de bir Türk askeri “Bombayı atıyorum” diye bağırıp sigara istedi; Anzaklar sigara attı. Neil Armstrong’un Ay’da giydiği ayakkabılar hâlâ Ay’da duruyor. Roswell’de düşen şey balondu ama UFO efsanesi hiç bitmedi. Kadınlara oy hakkı Avustralya’da 1901’de, Türkiye’de 1934’te geldi. Jaws filmi yüzünden köpekbalığı avcılığı %500 arttı. Netscape çıkmadan önce internette yalnızca 500 site vardı. Orson Welles’in War of the Worlds radyo yayını binlerce kişiyi gerçekten panikletmişti. ABD’de kadınlar 1920’de oy kullanma hakkı aldı ama bazı telefon santralleri “kadın sesi ciddiye alınmaz” diye bağlamayı reddediyordu. 1954’te ilk transatlantik telefon görüşmesi 3 dakika sürdü ve 140 dolara mal oldu. 1967’de ilk ATM Londra’da açıldı; ilk müşteri çektiği parayı gidip barda kutladı. Çay poşeti 1904’te kazara icat edildi; müşteriler örnek ipek torbaları direkt suya atınca ortaya çıktı. 1916’da Almanya’da yiyecek o kadar azdı ki halk “şalgam ekmeği” yemeye başladı. Pearl Harbor’dan 30 dakika önce radar Japon uçaklarını gördü ama “bizim uçaklar” sanıp rapor edilmedi. Coca-Cola 1985’te formülü değiştirdi, 79 gün sonra geri döndü. 1932’de Avustralya emulara karşı resmen savaş ilan etti ve kaybetti. JFK suikastından birkaç saat sonra Lyndon Johnson Air Force One’da yemin etti; uçakta JFK’nin cesedi de vardı. Kolomb Amerika’ya vardığında Avrupa’da hâlâ cadı yakılıyordu. Haiti bağımsızlığını ilan ettiğinde dünyadaki ilk başarılı köle isyanıydı. 1900 Olimpiyatları’nda gerçek güvercin vurma yarışı vardı. Tim Berners-Lee web’i icat ettiğinde patronu “belirsiz ama heyecan verici” diye not düşmüştü. 1912 Stockholm Olimpiyatları’nda kaybolup eve sığınan Japon maratoncu yarışı 54 yıl sonra tamamladı. Houdini Montreal’de midesine yumruk yiyip apandisiti patlayınca öldü. Barbie’nin rakibi Bild Lilli aslında bir fahişe karikatüründen türetilmişti. 1968 Mexico Olimpiyatları’nda siyah eldivenle protesto yapan atletler ömür boyu spordan men edildi. Tiananmen’de tankların önüne çıkan “Tank Adam”ın kimliği hâlâ bilinmiyor. Ford Model T ilk çıktığında sadece siyah renkti; siyah boya daha hızlı kuruyordu. 1939’da Batman silah kullanıyordu ve hiçbir süper gücü yoktu. Japonya’nın ABD’ye balon bombaları 6 kişinin ölümüne yol açtı; tek başarılı Japon saldırısı olarak kaldı. Gagarin uzaya çıkınca “Tanrı’yı görmedim” dedi; Sovyetler bunu yıllarca gizledi. I. Dünya Savaşı’nın ilk gününde İngilizler yanlışlıkla kendi uçaklarını düşürdü. Taliban 1996’da Kabil’e girince ilk yasakladığı şey uçurtma uçurmaktı. 1859’daki güneş fırtınasında telgraf telleri kıvılcım çıkardı; insanlar gece bile aurora gördü. 1924 Paris Olimpiyatları’nda soğuk yüzme havuzunda bir sporcu hipotermiden öldü. 1950 Dünya Kupası’nda ABD İngiltere’yi yenince İngiliz gazeteleri skoru “yazım hatası” sandı. Alman pilot Mathias Rust 1987’de Moskova’ya küçük uçakla inip Kızıl Meydan’a park etti. 1900’de ortalama insan ömrü 31’di; bugün 73. İspanyol gribi sırasında maske takmayanlar hapse atılabiliyordu. 2003 Irak işgalinde Bağdat Müzesi’nden 15 bin eser çalındı. ABD, Japonya’ya yarasa bombası atmayı planladı; proje iptal edildi. İnternetin ilk mesajı “LO” oldu; sistem “LOGIN” yazılırken çöktü. Marie Antoinette Fransa’ya girerken sınırda tamamen soyulup Fransız kıyafetleri giydirildi. Reagan suikast sonrası hastanede “Umarım doktorların hepsi Cumhuriyetçidir” diye şaka yaptı. BBC 1957’de “spagetti ağaçları” haberi yaptı; insanlar fidan istedi. Sibirya’da bulunan “yabani adam” sonradan kayıp bir Fransız baloncu çıktı. 1999’da Kolombiya hapishanesindeki güzellik yarışmasını trans bir mahkûm kazandı. 1936 Berlin Olimpiyatları’nda Hitler, siyah atlet Jesse Owens’a madalya vermedi. Büyük Buhran’da evsizler “Hooverville” denen derme çatma mahallelerde yaşadı. 1984’te Bhopal felaketinde 500 bin kişi zehirli gaza maruz kaldı. Dondurma külahı 1904’te tabaklar bitince çözüm olarak icat edildi. 1964 Tokyo Olimpiyatları’nda meşaleyi Hiroşima doğumlu bir genç taşıdı. 1919’da Boston’da pekmez tankı patladı; sokaklar günlerce yapış yapış kaldı. Microsoft kurulduğunda çalışan sayısı 3’tü ve yıllık ciro 16 bin dolardı. 1948 Londra Olimpiyatları’nda sporcular kendi havlularını getirdi. İnsanlık 300 bin yıldır var ama son 70 yıldaki teknoloji sıçraması önceki tüm tarihten daha büyük. Gize Piramitleri yapılırken mamutlar hâlâ hayattaydı; Sibirya’daki son mamutlar MÖ 1650 civarında yok oldu. İlk yazı dili Sümer’de vergi ve borçları kaydetmek için icat edildi; edebiyat sonradan geldi. Moai heykelleri aslında yerde yatıyordu; Polinezyalılar “yürütme” tekniğiyle ayağa kaldırıyordu. Vikingler metal zırh kullanmıyordu; dizilerdeki boynuzlu miğferler tamamen uydurmadır. Şampanya, yanlışlıkla yüksek basınçlı fermantasyon sonucu “patlayan şarap” olarak ortaya çıktı. Roma İmparatorluğu’nda cam, altın kadar değerli sayılan dönemler oldu. Orta Çağ’da insanlar gece ortasında uyanıp bir saat “gece sohbeti” yapar sonra tekrar uyurdu. Mayalar, yazı yazmayı bağımlı hale getiren ilk toplumdu; kralların günlükleri bile tutuluyordu. Antik Çin’de kâğıt parayı kabul etmeyen tüccarları dövmek için devlet görevlisi vardı. Yunanistan’da filozof Diogenes gündüz elinde fenerle “dürüst adam arıyorum” diye dolaşıyordu. İlk saat kuleleri, insanların kilise ayinlerini kaçırmaması için yapıldı. Roma’da “kapıyı çalmak” yoktu; insanlar eve şarkı söyleyerek geldiğini belli ederdi. Titanic’in kornası o kadar yüksekti ki bir mil öteden duyuluyordu. Mısır’da kediyi öldürmenin cezası idamdı; yanlışlıkla öldürenler bile affedilmiyordu. Moğol ordusu savaş alanında çadır kurarken bile düşmanlarını korkutmak için 200 bin ateş yakardı. Japon samurayları ölümden önce tırnaklarını ve saçlarını kesip küçük bir torbaya koyardı.