Raf Yorumu: obey ☪︎ (@obey)

obey 4 months ago

Osmanlıda bilinmeyen rivayetler OSMANLI’NIN GÖLGEDEN GELEN HİKÂYESİ (resmî tarih kitaplarının dipnot kısmında unutulanlar) 1. IV. Mehmed – Avcı ama saray avına kilitli Avlanmaya öyle takıntılıydı ki bir yıl içinde 40.000’den fazla av hayvanı vurduğu kaydedilir. Hatta bir kez devlet işlerini…devamıOsmanlıda bilinmeyen rivayetler OSMANLI’NIN GÖLGEDEN GELEN HİKÂYESİ (resmî tarih kitaplarının dipnot kısmında unutulanlar) 1. IV. Mehmed – Avcı ama saray avına kilitli Avlanmaya öyle takıntılıydı ki bir yıl içinde 40.000’den fazla av hayvanı vurduğu kaydedilir. Hatta bir kez devlet işlerini dinlerken “geyik sesi geldi” sanıp toplantıyı terk etmiş. osmanlı versiyonu: “zile basıp kaçmak” değil “geyik görüp kaçmak.” 2. I. Mahmud’un gizli “kıyafet odası” Sarayın içinde çeşitli ülkelerin kıyafetleriyle dolu bir oda yaptırdı. Bazen gizlice bu kıyafetleri giyip ayna karşısında “kral pozları” verdiği anlatılır. “cosplay’in osmanlı öncüsü.” 3. II. Selim – sarhoş kararı imparatorluğu yıkıyordu Bir gece fazla içip havuza düşmesi meşhurdur. Daha az bilinen: sarhoşken “Kıbrıs’ı verelim, Mora’yı alalım daha mantıklı” dediği bir meclis var. Vezirler ertesi gün “efendim dün şaka yaptınız, değil mi?” diye dolaşmış. “osmanlı’da hangover yönetimi.” 4. III. Mustafa – rüyasında devlet yöneten padişah Devlet işlerinden çok rüyalarına inanırdı. Vezirler bile kararı rüyasına göre beklerdi: “efendimize bu gece iyi rüya göster de şu anlaşmayı imzalayalım.” uykudan kalkıp fetva değiştiren tek padişah olabilir. 5. II. Abdülhamid’in “fotoğraf dosyası” arşivi Her devleti, her generali, her elçiyi gizlice fotoğraflatırdı. Albümü o kadar büyüktü ki sarayın bir odası tamamen fotoğrafa dönüştü. bugün instagram olsa herkesi gizliden takip eden hesap kesinlikle oydu. 6. III. Mehmet’in gizli korkusu: zil sesi Zil sesinden nefret ederdi. Kapılara tokmak takılır, saray içi haberleşmesi tamamen fısıltıyla yapılırdı. Bir kere bir yeniçeri yanlışlıkla metalleri çarpıştırınca ölüm fermanı çıkmış. “sessizlik, mecazen değil gerçekten altındı.” 7. Şehzade Cem’in Avrupa’da “influencer” olması Fransa’da, Roma’da, Rodos’ta gezdirilirken soylu kadınlar arasında büyük hayran kitlesi oluştu. Avrupa kroniklerinde “exotic prince” olarak geçer; resimleri salonlara asılırdı. osmanlı’nın ilk “yurt dışı fenomeni”. 8. Kösem Sultan’ın gece operasyonları Kösem, sarayda odalar arası geçiş için gizli tüneller döşettirdi. Gece kim hangi odaya giriyor, hangi vezir kiminle fısır fısır konuşuyor hepsini takip ederdi. Günlükleştirip saklardı. “real osmanlı housewives” dizisi çekilse, baş aktris oydu. 9. II. Mahmud’un kıyafet reformu yüzünden çıkan mini isyan Fes getirdiğinde yeniçeriler “bu bize yakışmaz” diye isyanın eşiğine geldi. Mahmud da fes takıp ayna karşısına geçip, “yakıştıysa konu kapanmıştır” demiş. osmanlı’da moda bile can güvenliği meselesiydi. 10. Abdülaziz’in Avrupa’da gürültü krizi Paris’te opera izlerken yanındaki izleyiciler çok konuşunca sinirlenmiş, “ben susmalarını emrettim, niye susmuyorlar?” diye çevresine fısıldamış. Paşalar “efendim burası bizim saray değil” diye açıklamaya çalışmış. uluslararası kültür şoku, sultan seviyesinde. Osmanlıda Absürt olaylar 1. IV. Murad’ın korku testi Gece devriyesine çıktığında yanına aldığı birkaç adamıyla halkın kapısını çalar, “kim o?” sorusuna verilen cevaba göre vergi belirlediği söylenir. kapıyı açıp “kimse yok” diyenin ertesi gün vergi borcu gökten inmiş gibi artardı. 2. Hürrem Sultan’ın gizli zehir laboratuvarı Rivayetlere göre haremde çok küçük, kimsenin girmediği bir odada ilaç ve zehir karışımları hazırlatırdı. Kimi tarihçilere göre bu odanın kokusu, saray kedilerini bile oraya yaklaştırmazmış. “kimse seni kıskanmıyorsa haremde yaşamıyorsun.” 3. Kalender Paşa’nın padişahı rencide eden hicvi II. Selim’in çok içmesini eleştiren bir taşlama yazmıştı. Padişah duyunca sinirlenip öldürtecekti ama şiiri çok komik bulunduğu için affedildi. osmanlı’da mizah: risk + ceza + yetenek = yaşamak. 4. Genç Osman’ın gizli kaçış planı Yeniçerilerin kendisini öldüreceğini anlayınca, birkaç sipahi ile birlikte saray duvarından ip sarkıtıp kaçmayı düşündü. Ama ipin uzunluğu yanlış hesaplanınca plan çöktü. tarih: 1, mühendislik: 0 5. Kösem Sultan’ın “hayalet mektupları” Herkesi yönlendirmek için görünmez bir el gibi hareket ederdi. Bazen sarayda adı yazmayan mektuplar dolaşır, o mektuplar vezirleri birbirine düşürürdü. Yazan kişi? tahmin ettin: kösem. gizli yönetim 101. 6. Kanuni’nin sonsuz yasları Hürrem için 8 gün boyunca kimseye konuşmadığı söylenir. Sarayda kuş cıvıltısına bile sinirlenmiş. “hüzün modu: imparatorluk çapında aktif.” 7. II. Mahmud’un sakal operasyonu Sakalını kısaltınca devletin yarısı isyan edecek gibi olmuştu. Jandarmaya “sakalım yüzünden kavga çıkarsa hepsini sakinleştirin” diye talimat bile vermiş. yüzyıllardır değişmeyen gerçek: stil değişikliği herkesin konusu olur. 8. Abdülaziz’in “hayvan bakıcısı selam durun” emri Sarayda papağanından servetine kadar tüm hayvanlarına rütbe verdirirdi. Bir kere bir paşa papağana selam vermeyi unuttu diye görevden alınmış. osmanlı’da hiyerarşi yaşıyor: kuş bile üstün olabilir. 9. I. Mustafa’nın mum manyaklığı – ileri seviye Mumların eşit yanmaması sinirini bozuyordu ama bu bilinir. Daha az bilineni: mumların erime hızını ölçen özel bir hizmetli vardı. “mum raportörü” diyebiliriz. 10. Şehzadelerin gizli oyunları Kafeste yaşayan şehzadeler konuşmayı unutmasın diye kendi aralarında fısıltıyla hikâye anlatırlardı. Hikâyeler hep aynı iki tema: — kaçış — tahta çıkınca ne yapacakları çocuk oyunu değil, hayatta kalma terapisi gibiydi. 11. III. Selim’in nahoş batı müziği krizi Fransız elçisinin gönderdiği flütü denedi, sesi çok tiz gelince “bu acıyı neden kendi kulaklarına reva görüyorlar?” demiş. sonra da minik orkestraya “flüt biraz geri dursun” talimatı: ilk akustik düzenleme. 12. Cem Sultan’ın Avrupa’daki aşkı Fransız bir soylu kadın ona o kadar tutulmuştu ki gizli gizli Türkçe öğrenip Cem’e mektuplar yazmış. Cem mektubu alınca sadece bir cümle yazmış: “ben sürgünüm, sen özgürsün – yollarımız dua kadar kesişir.” romantik ama çaresiz. Tarih kitaplarının yazmadıkları 1. IV. Murad’ın “susarsan yaşarsın” yasası İstanbul’da içki yasağı koyduğu dönemde, bir meyhaneye baskın yapıp masadaki adamın suratına: “sen bir şey demedin, seni affettim” deyip geçmesi meşhurdur. Konuşan iki kişi idam, susan adam yaşıyor. osmanlı’da en tehlikeli şey laftı. 2. Haremdeki gizli hamilelik testçisi Haremde kadınların gerçekten hamile olup olmadığını anlamak için özel bir “harem hekimi” vardı. Rivayet: bir cariye, birkaç gün önce karpuz yediği için “hamile olabilir” raporu verilmiş. tarih: 1 bilim: 0 3. Yıldırım Bayezid’in sinirden kırdığı kılıç koleksiyonu Öfkelendiğinde kılıç kırması ünlüdür. Bir savaş öncesi arka arkaya 3 kılıç kırınca vezir “efendim düşmanı bekletelim, metalleri yetişmiyor” demiş. osmanlı’da öfke kontrolü: hazard mode. 4. Kösem Sultan’ın gece hayalet yürüyüşü Haremde gece çıkan tıkırtıların “kösem sultan’ın dolaştığı” söylentisi yıllarca devam etmiş. Bazı cariyeler “sır saklayan odaların anahtarlarına bakmaya gider” diye anlatır. gerçek mi? bilinmez. ama haremde herkes kapıyı iki kez kilitlerdi. 5. II. Mahmud’un gizli karikatür defteri Modernleşme merakı yüzünden Avrupa’dan karikatür kitapları getirtti. Hatta bazı paşaların sakal ve kaftanlarını “fazla abartılı” bulup defterine çizip dalga geçtiği bilinir. osmanlı’da ilk ofis dedikodusu: çizimli. 6. III. Selim’in enstrüman takıntısı – ileri seviye Saray müzisyenleri yanlış nota çaldığında sadece kızmazdı… Enstrümanı düzeltip “şurası yanlış akortluydu, şimdi tekrar çal” diye gösterirdi. müzisyenler: “bari sinirlen ama akort etme efendim.” 7. Şehzade İbrahim’in kayıp yüzüğü IV. Mehmed’in babası İbrahim’in, “denizi dindirdiğine inanılan” bir yüzüğü vardı. Bir gün denize attı ve “şimdi fırtına diner” dedi. Fırtına daha da büyüdü. Saraydakiler: “efendim yüzük gitmiş olabilir…” denize hükmetmeye çalışmak: osmanlı edition. 8. Yeniçerilerin tuhaf ceza ritüeli Bir yeniçeri suç işlediğinde bazen “kaşık sürgünü” uygulanırdı. Kazanda kaşık kalmayınca suçlunun eline kaşık verilip bütün bir taburu dolaştırırlardı. mahallenin ortasında kaşıkla koşmak: o dönem tam rezillik. 9. Hürrem’in gizli armağan hilesi Hürrem’in Kanuni’ye verdiği bazı hediyelerin aslında sarayın hazinesinden “geri dönen” eşyalar olduğu bilinir. Bir bilezik: önce Mahidevran’a gönderilmiş, geri alınmış, temizletilmiş ve Kanuni’ye “ben yaptırdım” diye sunulmuş. osmanlı’da recycle sistemi varmış haberimiz yok. 10. Fatih’in geceleri kitap saklama seansı Fatih, bazı kitapları ulemanın kızacağını bildiği için gizli bir odada tutar, sadece geceleri okurdu. Özellikle astronomi ve matematik kitaplarını “yakılmasın diye” sakladığı söylenir. sultan + bilim = gizli gece kulübü. 11. Abdülhamid’in saray içi yalan makinesi Aynalarından önce, bir de özel “mimik okuyucu” vardı. Paşaların göz kırpma hızına göre yalan mı söylüyor anlarlardı. Yanlış tahmin yapan görevli sürgüne gidiyordu. osmanlı’da psikoloji bilmeden psikoloji yapmak = zor meslek. 12. V. Murad’ın piyano ile hesaplaşması Ruhsal çöküş döneminde sarayda piyano çalıp “bu notaya bastıkça kalbim acıyor” demiş.