Raf Yorumu: obey ☪︎ (@obey)

obey 2 months ago

osmanlı'nın hüküm sürdüğü yerleri sayınca “efsane”, ayrıntıya girince “imparatorluk” olduğu anlaşılıyor. önce şunu ayıralım: osmanlı'da doğrudan eyalet, vasal/himaye, askeri–siyasi nüfuz diye üç ayrı kategori vardı. bugün çoğu tartışma bu farklar bilinmeden yapılıyor. doğrudan veya fiilen osmanlı hâkimiyetinde bulunmuş bölgelerden bazıları:…devamıosmanlı'nın hüküm sürdüğü yerleri sayınca “efsane”, ayrıntıya girince “imparatorluk” olduğu anlaşılıyor. önce şunu ayıralım: osmanlı'da doğrudan eyalet, vasal/himaye, askeri–siyasi nüfuz diye üç ayrı kategori vardı. bugün çoğu tartışma bu farklar bilinmeden yapılıyor. doğrudan veya fiilen osmanlı hâkimiyetinde bulunmuş bölgelerden bazıları: balkanlar'ın tamamına yakını – bulgaristan – yunanistan – sırbistan – bosna – arnavutluk – makedonya – kosova – karadağ – hırvatistan'ın bir bölümü – romanya eyaletleri (eflak–boğdan) – macaristan – ukrayna'nın güneyi (kırım dahil) orta doğu ve arap coğrafyası – anadolu – suriye – filistin – israil – ürdün – lübnan – irak – hicaz, yemen – mısır – körfez sahilleri (kuveyt, bahreyn, katar çevresi) kuzey afrika ve kızıldeniz hattı – libya (trablusgarp) – tunus – cezayir – sudan – eritrea – somali kıyıları – habeş eyaleti (eti·yopya kıyı hattı) doğrudan değil ama osmanlı'ya bağlı / nüfuz alanında olanlar – lehistan (polonya) – moldova – kimi dönem kafkasya ve azerbaycan – kuzey afrika iç kesimleri (vasal beylikler) – hint müslümanları, malaya dünyası (hilafet bağı) yani osmanlı haritası “tek renk” değildi. ama şurası net: dönemin en uzun ömürlü, en geniş ve en karmaşık siyasal organizasyonlarından biriydi. son cümleyi biraz daha soğukkanlı bitireyim: toprağa kimin kanı değdiğinden çok, orada kimin düzen kurabildiği tarih yazar. osmanlı'yı büyük yapan şey de zaten buydu. osmanli imparatorluğunun hakimiyetindeki ülkeler; 1. türkiye : 2. bulgaristan (545 yıl) 3. yunanistan (400 yıl) 4. sırbistan (539 yıl) 5. karadağ (539 yıl) 6. bosna-hersek (539 yıl) 7. hırvatistan (539 yıl) 8. makedonya (539 yıl) 9. slovenya (250 yıl) 10. romanya (490 yıl) 11. slovakya (20 yıl) osmanli adı :uyvar 12. macaristan (160 yıl) 13. moldova (490 yıl) 14. ukrayna (308 yıl) 15. azerbaycan (25 yıl) 16. gürcistan (400 yıl) 17. ermenistan (20 yıl) 18. güney kıbrıs (293 yıl) 19. kuzey kıbrıs (293 yıl) 20. rusya'nın güney toprakları (291 yıl) 21. polonya (25 yıl)-himaye- osmanlı adı: lehistan 22. italya 'nın güneydoğu kıyıları (20 yıl) 23. arnavutluk (435 yıl) 24. belarus (25 yıl) -himaye- 25. litvanya (25 yıl) -himaye- 26. letonya (25 yıl) -himaye- 27. kosova (539 yıl) 28. voyvodina (166 yıl) osmanlı adı: banat 29. irak (402 yıl) 30. suriye (402 yıl) 31. israil (402 yıl) 32. filistin (402 yıl) 33. ürdün (402 yıl) 34. arabistan (399 yıl) 35. yemen (401 yıl) 36. umman (400 yıl) 37. birlesek arap emirlikleri (400 yıl) 38. katar (400 yıl) 39. bahreyn (400 yıl) 40. kuveyt (381 yıl) 41. iranın batı toprakları (30 yıl) 42. lübnan (402 yıl) 43. mısır (397 yıl ) 44. libya (394 yıl) osmanlı adı:trablusgarp 45. tunus (308 yıl ) 46. cezayir (313 yıl) 47. sudan (397 yıl ) osmanlı adı: nubye 48. eritre (350 yıl ) osmanlı adı: habes 49. cibuti (350 yıl) 50. somali (350 yıl ) osmanlı adı: zeyla 51. kenya sahilleri (350 yıl ) 52. tanzanya sahilleri (250 yıl) 53. çad'ın kuzey bölgeleri (313 yıl ) osmanlı adı: reşade 54. nijer'in bir kısmı (300 yıl) osmanlı adı: kavar 55. mozambik'in kuzey toprakları (150 yıl) 56. fas (50 yıl ) -himaye- 57. bati sahra (50 yıl) -himaye- 58. moritanya (50 yıl) -himaye- 59. mali (300 yıl ) osmanlı adı: gat kazası 60. senegal (300 yıl) 61. gambiya (300 yıl ) 62. gine bissau (300 yıl) 63. gine (300 yıl ) 64. etiyopya'nın bir kısmı (350 yıl) osmanlı adı: habeş osmanlı kara hudutları sınırları içinde resmen bulunmamakla birlikte fiilen hilafete bağlı yerler: 64. hindistan müslümanları -pakistan- 65. doğu hindistan müslümanları -bangladeş- 66. singapur 67. malezya 68. endonezya 69. türkistan hanlıkları 70. nijerya unutma türk ün kanı değmişse bir toprağa orası bugün olmazsa yarın yine türk ün toprağı olacaktır.