Raf Yorumu: 🌟 (@ayseel)

İllərə meydan oxuyan, dillərə dastan tragediya: 𝓗𝓪𝓶𝓵𝓮𝓽 Əslində bu, bir ananın heç dinməyən övlad acısının kollektiv paylaşımı, bir atanın ağır-ağır dəmlənən oğul həsrətinin sənətlə ölümsüzləşmə hekayəsi ola bilərmi? Buradan yola çıxan film, əsasında bir yas hekayəsi anlatsa da, izləyərkən bir…devamıİllərə meydan oxuyan, dillərə dastan tragediya: 𝓗𝓪𝓶𝓵𝓮𝓽 Əslində bu, bir ananın heç dinməyən övlad acısının kollektiv paylaşımı, bir atanın ağır-ağır dəmlənən oğul həsrətinin sənətlə ölümsüzləşmə hekayəsi ola bilərmi? Buradan yola çıxan film, əsasında bir yas hekayəsi anlatsa da, izləyərkən bir çox duyğunu az-az, amma dərinliklə hiss ediləcək qədər yaşadır. Kitabını oxumadan sadəcə film haqqında yazmaq istədim. Anadan miras öngörüləri ilə, ruhsal dərinlikli obrazı ilə kimilərincə lənətlənmiş bir həyat yaşayan Agnes və atası üçün çalışsa da, ən çox da onun tərəfindən xor görülən, yaşadığı yerə sığmayan, yaratma arzusu ilə dolu bir dahinin — William Shakespeare-in sevgi dolu ailələrinin dönüşüm yolu. Uzun-uzun səhnələr, dialoqlar olmadan aşiq olma səhnəsi necə yazılar? Çox bəsit. Adam bir hekayə anlatar və ona baxan bir cüt göz parlayar. Onu olduğu kimi sevər, olması gərəkdiyi kimi deyil. 𝕺𝖗𝖋𝖊𝖞 𝖛ə 𝕰𝖛𝖗𝖎𝖉𝖎𝖐𝖆. 𝕿𝖗𝖆𝖌𝖎𝖐 𝖘𝖊𝖛𝖌𝖎 𝖒𝖎𝖋𝖎. 𝙷ə𝚛 𝚊𝚗 𝚊𝚛𝚡𝚊𝚗𝚍𝚊 𝚘𝚕𝚍𝚞ğ𝚞𝚖𝚞 𝚋𝚒𝚕. 𝚀ə𝚕𝚋𝚒𝚗𝚒𝚗 𝚊𝚝ışı𝚗𝚊 𝚊𝚢𝚊𝚚 𝚜ə𝚜𝚕ə𝚛𝚒𝚖 𝚚ə𝚍ə𝚛 𝚐ü𝚟ə𝚗 𝚟ə 𝚑ə𝚛 𝚣𝚊𝚖𝚊𝚗, 𝚑ə𝚛 ş𝚎𝚢ə 𝚛əğ𝚖ə𝚗 𝚍ö𝚗ü𝚋 𝚖ə𝚗ə 𝚋𝚊𝚡. Agnes arzulamaqdan, William isə itirdiyini düşündüyü zaman belə dönüb ona baxmaqdan heç vaz keçmədi. Ailə rəsminin içindəki incə məqamlar çox anlamlı idi. İkinci yarıya qədər adı çəkilməsə də, onun Shakespeare olduğunu bizə anlatan səhnələr — Romeo və Cülyettadan cümlələr, uşaqları ilə Maqbet oyununu -- görürdük. Ümumiyyətlə, ata obrazı olaraq yox, Shakespeare olaraq arxa planda verilməsi çox xoşuma gəldi. Balaca Hamnetin gələcək arzusunu anlatdığı epizodlarda, Judithlə olan məlum səhnələrində həm cast seçiminə, həm də performanslara baxaraq rahatlıqla uğurlu iş ortaya çıxdığını deyə bilərəm. Və təbii ki, səhnə performansı dediksə, o və onu tərifləmə saatı gəldi deməkdir: Jessie Buckley. Bir insan mimikası, baxışı, səsi, vücud dili ilə ancaq bu qədər bütünləşmiş bir obraz ortaya çıxara bilərdi. Möhtəşəm idi. Mən son səhnə xaric deyildiyi qədər çox ağlamadım açığı. Məgər göz yaşlarımı başqa filmə saxlayıbmış bəxtim. Amma o özəl anlar tüklərimi ürpərtdi, gözlərimi doldurdu. Yaşayanlar və şahidi olanlar bilər ki, vaginal doğum başqa bir dünyaya gedib qayıtmaq kimi bir hadisədir. Bunu qadının bir canı dünyaya gətirərkən ölüb yenidən dirilmə möcüzəsi adlandırıram mən. Və doğum səhnəsində Jessie insanüstü bir performans göstərir. Məlum ölüm səhnəsinə nə qədər hazırlıqlı olsam da, Agnes- in fəryadı gözümü doldurmağa yetdi. Amma filmlə bağlı ilk xəyal qırıqlığımı da elə burada yaşadım. William-ın oğlunun ölümünə verdiyi ilk reaksiyanı tam görə bilməmək nə böyük bir məyusluq idi mənim üçün. Onu belə bir epizodda izləməyi çox istərdim. Amma sonlara doğru Paul-un üstləndiyi səhnələrlə ürəyim yerinə gəldi deyə bilərəm. Gələk filmin ikinci yarısına. Yas teması izləməyi sevdiyim mövzudur. Bəhs etdiyim daha çox — sinənizə ağırlıq çökdürən, nəfəs alışınızı zorlaşdıran, ağlatmayan, amma çox çarəsiz hiss etdirən filmlərdir. Əslində zövq aldığım şey insanların yası, acını hər duyğuda olduğu kimi fərqli yaşadığını izləməkdir. Ağlıma həmişə o səhnə gəlir. 𝙈𝙖𝙣𝙘𝙝𝙚𝙨𝙩𝙚𝙧 𝙗𝙮 𝙩𝙝𝙚 𝙎𝙚𝙖 filmindən, heç unutmuram. Atasının ölümündən sonra rutin həyata davam edən obraz adi bir anda soyuducunu açanda birdən buzluqdan donmuş ətlər yerə düşür və o an ağlına atasının dondurucuda saxlanan cəsədi gəlir. Ağlamağa başlayır... Anlatmaq istədiyim şey “ağlamaq üçün gözdən yaşmı axmalı?” dadında klişe deyil. Mütləq o yaşlar axır. Amma nə zaman? Nə üçün? İnsan ən çox anlaşılmaq istər deyilir. Elə deyil məncə. İnsan ən çox hiss etdiyi şeyi bir başqası da eyni onun kimi hiss etsin istəyir. 𝙏𝙖𝙨𝙩𝙚 𝙤𝙛 𝘾𝙝𝙚𝙧𝙧𝙮 -də Mr. Badii deyirdi ki : 𝙰𝚗𝚕𝚊𝚢𝚊𝚖𝚊𝚣𝚜ı𝚗ı𝚣. 𝙰𝚗𝚕𝚊𝚢𝚊𝚖𝚊𝚢𝚊𝚌𝚊ğı𝚗ı𝚣 𝚒ç𝚒𝚗 𝚍𝚎ğ𝚒𝚕. Çü𝚗𝚔ü 𝚋𝚎𝚗𝚒𝚖 𝚑𝚒𝚜𝚜𝚎𝚝𝚝𝚒𝚔𝚕𝚎𝚛𝚒𝚖𝚒 𝚑𝚒𝚜𝚜𝚎𝚍𝚎𝚖𝚎𝚣𝚜𝚒𝚗𝚒𝚣. 𝙳𝚞𝚢𝚐𝚞𝚕𝚊𝚛ı𝚖ı 𝚊𝚗𝚕𝚊𝚢ı𝚙, 𝚙𝚊𝚢𝚕𝚊ş𝚊𝚋𝚒𝚕𝚒𝚛𝚜𝚒𝚗𝚒𝚣, 𝚋𝚊𝚗𝚊 𝚖𝚎𝚛𝚑𝚊𝚖𝚎𝚝 𝚐ö𝚜𝚝𝚎𝚛𝚎𝚋𝚒𝚕𝚒𝚛𝚜𝚒𝚗𝚒𝚣. 𝙰𝚖𝚊 𝚊𝚌ı𝚖ı 𝚑𝚒𝚜𝚜𝚎𝚍𝚎𝚋𝚒𝚕𝚒𝚛 𝚖𝚒𝚜𝚒𝚗𝚒𝚣? 𝙷𝚊𝚢ı𝚛. 𝙰𝚌ı ç𝚎𝚔𝚎𝚛𝚜𝚒𝚗𝚒𝚣 𝚟𝚎 𝚋𝚎𝚗 𝚍𝚎 ç𝚎𝚔𝚎𝚛𝚒𝚖. 𝚂𝚒𝚣𝚒 𝚊𝚗𝚕𝚊𝚛ı𝚖. 𝙰𝚌ı𝚖ı 𝚊𝚗𝚕𝚊𝚢𝚊𝚋𝚒𝚕𝚒𝚛𝚜𝚒𝚗𝚒𝚣, 𝚊𝚖𝚊 𝚘𝚗𝚞 𝚑𝚒𝚜𝚜𝚎𝚍𝚎𝚖𝚎𝚣𝚜𝚒𝚗𝚒𝚣. Hamnetin yas dönəmində Agnes-dəki çöküşü, içinin necə yandığını danışmasa, ağlamasa belə üzünə baxaraq anlayırıq. Amma William üçün eyni şey keçərli deyil. O, axtarışdadır. Hamnetin birdən-birə yox ola bilməyəcəyini, tapması gərəkdiyini düşünür. Onu tapır və son anında yanında ola bilməməsinin vicdan əzabı ilə onu bir daha itirməmək adına ölümsüzləşdirir. Balaca Hamnetin ölümündən sonrakı film axışının sürətlənməsini bəyənməsəm də, teatr səhnələri ilə film sanki “səbrli ol, istədiyini artıqlaması ilə verəcəyəm sənə” deyirmiş kimi fərqliliyini ortaya qoyur. Hamlet tamaşasını canlı izlədiyimdə belə bu qədər təsirlənməmişdim. Agnes William-dan sadəcə anlamasını istəmir. Onun kimi hiss etsin, onun kimi davransın istəyir. Axı eyni itkini, eyni acını yaşamışdılar. William oğlu son nəfəsini verəndə orada deyildi. Amma zəhərin vücudunda necə yayıldığını anlatarkən sanki Hamnetin balaca bədənini saran vəbanı öz gözləri ilə görmüş kimi danışırdı. Agnes isə Hamletin əslində onun Hamneti olduğunu anladığı anda, uzun zamandan sonra yenidən dilindən “mənə bax” sözləri tökülür. Anlaşıldığını ilk o an duyur. Hamlet son nəfəsini verərkən ona uzanan əllər… Agnes artıq təkcə yalnız olmadığını deyil, hisslərin paylaşıla bilən olduğunu da anlayır. Və bunu bacaran incəsənətin gücü idi. 𝚂𝚊𝚗𝚊𝚝𝚝ı𝚛 𝚒𝚗𝚜𝚊𝚗ı 𝚒𝚗𝚜𝚊𝚗 𝚢𝚊𝚙𝚊𝚗 𝚜𝚊𝚗𝚊𝚝𝚝ı𝚛 𝚒𝚗𝚜𝚊𝚗ı 𝚒𝚗𝚜𝚊𝚗𝚊 𝚝𝚊𝚗ı𝚝𝚊𝚗 𝚑𝚘ş 𝚐ö𝚛𝚍ü𝚛𝚎𝚗 𝚜𝚎𝚟𝚍𝚒𝚛𝚎𝚗 𝚊𝚗𝚕𝚊𝚝𝚊𝚗...