"Çocukların duası kabul olurmuş. Benim artık dualarım da kabul olmayacak. Her şey işte böyle yarım..." ●A Ay, Reha Erdem’in ilk uzun metraj filmi ve Türk sinemasında oldukça şiirsel, deneysel ve alışılmadık bir yapıt olarak kabul edilir. Film, 11–12 yaşlarındaki Yekta’nın…devamı"Çocukların duası kabul olurmuş. Benim artık dualarım da kabul olmayacak. Her şey işte böyle yarım..."
●A Ay, Reha Erdem’in ilk uzun metraj filmi ve Türk sinemasında oldukça şiirsel, deneysel ve alışılmadık bir yapıt olarak kabul edilir.
Film, 11–12 yaşlarındaki Yekta’nın etrafında döner. Yekta, annesiz büyüyen bir çocuktur. Dedesi ve katı kuralları olan halasıyla eski bir köşkte yaşar.
Annesi yıllar önce bir kayığa binip gitmiş ve geri dönmemiştir. Yekta, bir gün annesini gördüğüne inanır (bir kayıkta uzaklaşırken).
Ama kimse ona inanmaz. Bunun üzerine Yekta da annesinin peşinden gitmek ister.
1. Hikâyeden çok atmosfer
Bu film klasik anlamda olay örgüsü olan bir film değil. Olaylar kopuk ve rüya gibi ilerler
Mantıksal değil, duygusal ve sezgisel bir anlatım vardır. Zaman sanki donmuş gibidir
Bu yüzden izlerken “ne oluyor?” yerine “bu bana ne hissettiriyor?” diye bakmak gerekir.
Film, çocuk zihninin dünyayı algılayışını taklit eder.
2. Gerçek ile hayal iç içe
Yekta’nın annesini görmesi:
Gerçek mi? Hayal mi?
Bir travmanın yansıması mı?
Film bunu asla netleştirmez.
Bu yüzden: Anne = hem gerçek bir kişi
hem de özlem, kayıp ve bilinçaltının bir sembolüdür
Yani film aslında bir “kayıp duygusu” filmi.
3. Mekân: Ada ve köşk
Film Büyükada’da geçer ve bu çok önemli:
Ada = dünyadan kopukluk
Köşk = geçmişe hapsolmuşluk
Kapalı alanlar = psikolojik sıkışmışlık
Yekta’nın iç dünyasıyla mekân birebir örtüşür.
4. Siyah-beyaz estetik
Film siyah-beyazdır ve bu bilinçli bir tercih:
Zamansızlık hissi verir
Rüya / kabus arası bir atmosfer yaratır
Gerçeklikten uzaklaştırır
Film adeta bir “anı” gibi görünür, yaşanan bir şey gibi değil.
5. Temalar
Filmde öne çıkan ana temalar:
Kayıp (anne figürü)
Yalnızlık, çocukluk travması
Bellek ve hatırlama
Filmin adı neden “A Ay”?
“A Ay” adı bilinçli olarak anlamsız gibi görünen ama sembolik bir isimdir.
1. “Ay” (Moon) sembolü
Ay genelde şunları temsil eder:
Gece / bilinçaltı
Kadınlık / anne figürü
Uzaklık ve ulaşılamayan şey
Yekta’nın annesi de aynen böyle:
uzak, gizemli, erişilemez
2. “A” harfi ne olabilir?
Kesin bir açıklama yok (bu da filmin ruhuna uygun), ama yorumlar:
“A” = başlangıç (alfabenin ilk harfi)
“A” = bir sesleniş (çocuğun çağrısı gibi)
“A” = eksik, tamamlanmamış bir şey
“A Ay” = ulaşılamayan bir şeye yapılan ilk çağrı gibi düşünülebilir.
3. Bir çocuk dili gibi
Başlık biraz garip ve “tam oturmamış” gelir.
Bu bilinçli olabilir çünkü:
Çocuklar dili tam kuramaz
Duygular kelimelere sığmaz
“A Ay” bir çocuğun dünyayı adlandırma biçimi gibi.
Kısa yorum (özeti)
“A Ay”: Bir hikâye anlatmaz, bir ruh hali kurar. Bir çocuğun gözünden kayıp ve yalnızlığı anlatır. Türk sinemasında alışılmış anlatıyı kıran ilk filmlerden biridir
☆Garip bir filmdi. Belki bir ara daha detaylı araştırırım?..