●Tezer Özlü'yü severim, yazdıklarını da okumaktan keyif alırım çünkü birçok anlamda yakın hissederim ama bu kitabı benim için zor ve belirsizdi fazlasıyla. Birbirinden farklı öykülerden ziyade karmakarışık rüyalar, anılar, gözlemler, hisler kitabı gibi. Yani sanki Tezer Özlü oturup hepsini birbirine…devamı●Tezer Özlü'yü severim, yazdıklarını da okumaktan keyif alırım çünkü birçok anlamda yakın hissederim ama bu kitabı benim için zor ve belirsizdi fazlasıyla. Birbirinden farklı öykülerden ziyade karmakarışık rüyalar, anılar, gözlemler, hisler kitabı gibi. Yani sanki Tezer Özlü oturup hepsini birbirine karıştırıp içini dökmüş, ordan oraya akıp gitmiş, bu yüzden okurken zorlandım ve pek anlamadım. Belki de anlamaktan ziyaret hissetmekle ilgili bir kitaptı ama yine de yapay zekadan yardım aldım, bana öyküleri biraz olsun açıklaması için ve ortaya şöyle bir sonuç çıktı, yer yer yorumunun tam karışalamadığını düşünsem de dursun burda:
Eski Bahçe kısmındaki hikayeler:
1. Dönüş
Konusu: Anlatıcı, çocukluğuna, babasına ve ölümle ilk karşılaşmalarına döner. Anılar birbirine karışır; çocukluk, bugün ve düşler aynı metinde iç içe geçer.
Ne anlatmak istiyor?
İnsan ne kadar büyürse büyüsün çocukluğundan ve ilk kayıplarından kaçamaz. Bellek doğrusal değildir; geçmiş sürekli bugüne döner. Ölüm korkusu da çocuklukta başlar ve insanın içinde yaşamaya devam eder.
Neden bu isim?
"Dönüş", çocukluğa, geçmişe ve belleğe yapılan bir geri dönüşü anlatır.
2. Eski Bahçe
Konusu: Anlatıcı çocukluk evine döner. Ninesi, babası, eski ev ve bahçe yeniden canlanır. Saklambaç oynarken kaybolan nine, aslında çocukluğun yavaş yavaş kayboluşunu simgeler.
Ne anlatmak istiyor?
Çocukluk güvenli bir dönem gibi görünse de içinde yalnızlık, korku ve ölüm vardır. İnsan büyüdükçe çocukluğunu arar ama onu eskisi gibi bulamaz.
Neden bu isim?
Bahçe yalnızca bir bahçe değildir; çocukluğun, masumiyetin ve artık geri dönülemeyen geçmişin simgesidir.
3. Kar
Konusu: Çocukluk korkuları, ninenin ölümü, karanlık ev, fareler ve ölüm düşüncesi anlatılır. Rüya ile gerçek birbirine karışır.
Ne anlatmak istiyor?
Çocukluk korkuları insanın bilinçaltına yerleşir ve yetişkinlikte bile devam eder. Ölüm ilk kez çocuklukta anlam kazanır.
Neden bu isim?
Kar; sessizliği, yalnızlığı, donmuş zamanı ve ölümü simgeler.
4. Navona Alanı
Konusu: Anlatıcı Roma'daki Navona Meydanı'nda dolaşırken geçmişini ve yalnızlığını düşünür.
Ne anlatmak istiyor?
İnsan dünyanın en güzel şehirlerinde bile kendi içindeki yalnızlıktan kaçamaz. Sorun bulunduğu yer değil, insanın içidir.
Neden bu isim?
Navona Alanı, Roma'nın en canlı meydanlarından biridir. Dışarıdaki hareketlilik ile anlatıcının içindeki boşluk arasında bir karşıtlık kurulur.
5. Gabuzzi (İntihar eden şair Can İren'e ithaf etmiştir bu şiir gibi hikayeyi yazar)
Konusu: Gerçek ile hayal arasında kalan kısa ve şiirsel bir metindir. Belirli bir olaydan çok bir ruh hâli anlatılır.
Ne anlatmak istiyor?
İnsan bazen kendi kimliğini bile yabancı biri gibi hisseder. Yalnızlık ve yabancılaşma öne çıkar.
Neden bu isim?
Gabuzzi'nin kim olduğu bilinmez. Büyük ihtimalle gerçek bir kişiden çok, anlatıcının belleğinde iz bırakan bir figürdür.
6. Amerikalı Komşum Willy
Konusu:Anlatıcı, Willy adlı komşusunu anlatırken farklı yaşam biçimlerini ve insanların birbirine yabancı oluşunu gözlemler.
Ne anlatmak istiyor?
İnsanlar yan yana yaşasalar bile birbirlerini gerçekten tanıyamazlar. Yalnızlık kalabalıkların içinde de sürer.
Neden bu isim?
Öykünün merkezinde Willy vardır. Onun üzerinden yabancılık ve kültürel farklılık anlatılır.
7. Motorcu İbrahim'in Bahçeli Evleri
Konusu:Motorcu İbrahim ve çevresindeki insanlar üzerinden şehir yaşamı ve kaçma arzusu anlatılır.
Ne anlatmak istiyor?
Motor sürekli hareketi simgeler ama insan nereye giderse gitsin kendinden kaçamaz.
Neden bu isim?
Bahçeli evler huzuru çağrıştırır; motor ise sürekli hareketi. Bu iki zıtlık öykünün temelidir.
8. Café Boulevard
Konusu: Bir kafede oturan anlatıcı, çevresindeki insanları izler ve kendi yalnızlığını düşünür.
Ne anlatmak istiyor?
Kalabalık içinde bile insan kendini yapayalnız hissedebilir.
Neden bu isim?
Kafe, insanların buluştuğu bir yer olmasına rağmen anlatıcı için yalnızlığın mekânıdır.
9. Diskotek Brazil
Konusu: Gece hayatı, arkadaşlar, dans ve eğlence anlatılır; ama bütün bu hareketliliğin altında büyük bir boşluk hissedilir.
Ne anlatmak istiyor?
Eğlence, insanın içindeki yalnızlığı her zaman örtemez. Dışarıdaki canlılık, iç dünyadaki hüznü yok etmez.
Neden bu isim?
Öykü adını geçtiği diskotekten alır. Diskotek, geçici mutluluğun sembolüdür.
10. Eski Liman
Konusu: Anlatıcı eski bir limanı gezerken geçmiş yolculuklarını ve eski ilişkilerini hatırlar.
Ne anlatmak istiyor?
Liman, hem gidişleri hem dönüşleri simgeler. İnsan geçmişinden hiçbir zaman tamamen ayrılamaz.
Neden bu isim?
Liman, Tezer Özlü'nün eserlerinde sık görülen "yolculuk" temasının en güçlü sembollerinden biridir.
11. Hayalet Oğuz
Konusu: Anlatıcı, ölmüş bir dostunu hatırlar. Büyük olasılıkla burada kastedilen kişi, Tezer Özlü'nün çok değer verdiği Oğuz Atay'dır. (Sanmıyorum çünkü burda bahsedilen Oğuz çok zayıf biri?)
Ne anlatmak istiyor?
İnsanlar öldükten sonra bile anılarımızda yaşamaya devam ederler. Bazı dostluklar fiziksel ölümle sona ermez.
Neden bu isim?
"Hayalet", Oğuz'un artık hayatta olmadığını ama anlatıcının zihninde yaşamayı sürdürdüğünü ifade eder.
Bu ilk bölümün ortak özellikleri:
Bu 11 öykünün tamamını tek cümlede özetlemek gerekirse: "Çocukluk, ölüm, yalnızlık ve geçmiş, insan nereye giderse gitsin peşini bırakmaz."
"Eski Bahçe" bölümü daha çok çocukluğa ve ilk yaralara bakarken, "Eski Sevgi" bölümü yetişkinliğe, aşklara, yolculuklara ve geçmiş ilişkilerin izlerine yönelir.
Kitabın en önemli özelliği, öykü anlatmaktan çok bir ruh hâlini ve belleğin parçalı yapısını anlatmasıdır. Bu yüzden bazen "bir hikâye okuyor" gibi değil, bir insanın zihninden geçen anıları, rüyaları ve duyguları dinliyor gibi hissederiz. Bu da Tezer Özlü'yü hem zorlayıcı hem de çok özgün bir yazar yapan en belirgin özelliktir.
Başlangıç/Bitiş:
19 Mayıs Cuma
20 Mayıs Cumartesi
İkinci kısım olan Eski Sevgi hikayeleri ve alıntılar yorumda...