Raf Yorumu: Evren (@evrenden)

Spoiler içeriyor Bir yetişkine çocuk muamelesi yapıldığında, psikolojide buna infantilizasyon deniliyor. Bu davranış zamanla öğrenilmiş çaresizliğe kayıyor. "Sen yapamazsın, ben hallederim" mesajı verilen kişi gerçekten yapamaz hale geliyor. Kapasite yok olmuyor ama o kapasiteye erişim engellenmiş oluyor. Nina'da tam olarak bunu görüyoruz.…devamıBir yetişkine çocuk muamelesi yapıldığında, psikolojide buna infantilizasyon deniliyor. Bu davranış zamanla öğrenilmiş çaresizliğe kayıyor. "Sen yapamazsın, ben hallederim" mesajı verilen kişi gerçekten yapamaz hale geliyor. Kapasite yok olmuyor ama o kapasiteye erişim engellenmiş oluyor. Nina'da tam olarak bunu görüyoruz. Yirmi sekiz yaşına kadar bu döngünün içinde büyüyen biri olarak kendini var etme gücü ciddi ölçüde zayıflıyor. Kimlik karmaşası yaşıyor, "ben kimim" sorusuna yanıt bulamıyor. Her başarısızlık yıkım gibi hissettiriyor. Kendi kararlarına güvenemiyor, sürekli bir onay arayışına giriyor. Bu zemin üzerinde beyaz kuğuyu, yani dış personayı geliştirebilecek biri aslında Nina. Annesi onun çoğu şeyini hallettiği için dış dünyada işlevsel görünüyor. Ama annenin kendi mahremiyetine bile izin vermediği bir ortamda mahremiyet ortak bir alana dönüşüyor. Ve kişi kendi öz gölgesiyle yüzleşecek alanı bulamıyor. Dışarıdan persona olarak güçlü görünüyor ama içinde, arzularını, korkularını, nefretini, gölgesini tanımlayacak hiçbir yer yok. Buna rağmen iyi bir rolü kazanıyor. Ama kazandığında bile kendine güvenemiyor. Çünkü mükemmeliyetçilik aslında özgüvensizliğin ürettiği bir döngü. Özgüven zayıfladıkça mükemmeliyetçilik artıyor, mükemmeliyetçilik arttıkça duygular körleşiyor, duygular körleştikçe özgüven daha da zayıflıyor. Eğitmen tam bunu görüyor. "Kendine güvenmiyorsun, serbest bırakamıyorsun" derken teknik bir eksikliği değil, var olamayışı işaret ediyor. Nina'nın içinde gerçekleştiremediği ama var olan duygulara erişmesini istiyor. Serbest bırakabilse, gölgesiyle yüzleşebilse potansiyelinin çok daha fazlasına ulaşacağını biliyor. Bu noktada anneye dönmek gerekiyor. Özgüven her şeyden önce ebeveyn zemininde şekilleniyor. Gri alan bırakmayan, her şeyin ya siyah ya beyaz olduğu bir ortamda büyüyen çocuk kendi hatalarına yer bulamıyor. Psikolojide buna all-or-nothing thinking diyoruz. Anne küçücük bir olayda, bir pasta meselesinde bile felaket yaratıyor. Gri alanı yok ediyor ve buna sürekli maruz kalan Nina kendini sürekli kırılgan hissediyor. Çünkü siyah-beyaz geçişini sindiremiyor, o geçişe alışamıyor. Oysa bir grilik bırakılsaydı hem özgüven gelişecekti hem içindeki gölgeyle temas kurabilecekti. Annenin asıl tehlikeli noktası şu: kendi yaşanmamışlığını çocuğu üzerinden yaşatmaya çalışıyor. Fiziksel mahremiyet tanımayan biri eninde sonunda düşünsel mahremiyet de tanımıyor. Ve Nina'nın içgüdüsel, ilkel duyguları, yani gölgesini var edememesi, onunla yaşayamaması psikolojisini derinden altüst ediyor. Geriye tek yönlü, tek katmanlı bir persona kalıyor. Lily bu noktada devreye giriyor. Nina, Lily'den değil kendi gölgesinden korkuyor. Siyah kuğu olma ihtimalinden, o yere ait arzudan korkuyor. Tanımlayamadığın korku birikiyor, büyüyor, kontrol edilemez hale geliyor. Jung'un proyeksiyon teorisi tam buraya oturuyor: içinde kabul edemediğin şeyi dışarıdaki birinde görürsün ve ona karşı aşırı tepki verirsin. Lily Nina için bir rakip değil, kendi gölgesinin dışa yansıtılmış hali. Kendi gölgesine bu kadar yabancı olduğu için onu dışarıda bir tehdit olarak görüyor, bir düşman imgesi olarak taşıyor. Gölgeni entegre edemezsen onu dışarıda ararsın, Nina da tam bunu yapıyor. Ve Nina ya tamamen siyah kuğu oluyor ya da tamamen beyaz. Çünkü siyahı kendine entegre edemiyor. Beyazla var olabiliyor ama ikisini aynı anda taşıyamıyor, dengeyi tutturamıyor. Entegrasyon olmadığında yıkım kaçınılmaz. Halüsinasyon sahnesinde, Lily'i öldürdüğünü sandığı anda aslında kendi kendini doğuruyor. Buna palingenesis diyoruz,kişinin kendi içinden yeniden doğması. Bilinçdışına inerek siyah kuğuyu çıkartmaya çalışıyor. Ve siyah çıktığında beyaz da eskisi gibi olmuyor. Siyah da korkulacak bir şey olmaktan çıkıyor. Bir entegrasyon yaşanıyor, gölge personaya düşüyor. Ama bu entegrasyon kontrollü değil, dengesiz, geç. Filmin trajedi noktası tam burası. Nina'nın tamamen siyah kuğu olmaması gerekiyordu, tamamen beyaz da olmaması. İkisi aynı anda var olabilirdi. Ama ikisini birlikte taşıyamadı. Ve film boyunca gördüğümüz şey buydu: bir denge değil, sürekli bir devrilme. Kesinlikle yer yer kişinin kendini bulabileceği bir filmdi.