Spoiler içeriyor
1 insan öldürerek yaklaşık 20 milyon insanın ölüm zincirini başlatan adam: Gavrilo Princip. 28 Haziran 1914 sabahı, Franz Ferdinand ve eşi Sophie, Hohenberg Düşesi, Saraybosna sokaklarında açık otomobille ilerliyordu. Amaç, Bosna’daki askeri tatbikatı ziyaret etmek ve resmi törenlere katılmaktı. Tarih…devamı1 insan öldürerek yaklaşık 20 milyon insanın ölüm zincirini başlatan adam: Gavrilo Princip.
28 Haziran 1914 sabahı, Franz Ferdinand ve eşi Sophie, Hohenberg Düşesi, Saraybosna sokaklarında açık otomobille ilerliyordu. Amaç, Bosna’daki askeri tatbikatı ziyaret etmek ve resmi törenlere katılmaktı. Tarih ise tesadüfen Sırplar için kutsal sayılan Vidovdan günüydü. Bu da milliyetçi grupların öfkesini artırıyordu.
Suikast planını yapanlar, Sırp milliyetçisi gençlerden oluşan Mlada Bosna üyeleriydi. Silah ve lojistik desteğin bir kısmı ise Kara El adlı gizli örgüt içindeki bazı kişiler tarafından sağlanmıştı. Bu nedenle Princip’e doğrudan “Sırp ajanı” demek teknik olarak doğru değildir. Daha isabetli ifade, Bosnalı Sırp milliyetçisi ve Mlada Bosna üyesi olmasıdır.
İlk suikast girişimi başarısız oldu. Bombayı atan saldırgan hedefi tutturamadı. Herkes olayın bittiğini düşündü.
İşin tarihin akışını değiştiren kısmı ise bundan sonra yaşandı.
Veliaht, yaralıları hastanede ziyaret etmeye karar verdi. Ancak şoföre yeni güzergâh tam anlatılmadı. Otomobil yanlış sokağa girdi, geri manevra yapmak zorunda kaldı ve tam da o sırada kaldırımda sandviç aldığı söylenen (sandviç kısmı kesin değildir, popüler bir şehir efsanesidir) Princip’in bulunduğu yerde durdu.
Princip birkaç metre mesafeden iki el ateş etti.
Bir kurşun Franz Ferdinand’ın boynuna, diğeri Sophie’nin karnına isabet etti.
İkisi de kısa süre içinde öldü.
Tek başına bu olay aslında dünya savaşı çıkarmaya yetmezdi. Fakat Avrupa o sırada barut fıçısıydı.
- Avusturya-Macaristan, Sırbistan’a ültimatom verdi.
- Rusya Sırbistan’ın yanında seferber oldu.
- Almanya Avusturya-Macaristan’ı destekledi.
- Fransa Rusya’nın yanında yer aldı.
- Birleşik Krallık da ittifaklar nedeniyle savaşa girdi.
Yaklaşık bir ay içinde Avrupa’nın neredeyse tamamı savaşın içindeydi.
Dört yıl süren I. Dünya Savaşı sonunda yaklaşık 20 milyon insan öldü, milyonlarcası sakat kaldı, dört büyük imparatorluk çöktü (Osmanlı İmparatorluğu, Avusturya-Macaristan, Alman İmparatorluğu ve Rus İmparatorluğu), haritalar yeniden çizildi ve bu savaşın yarattığı ortam sonunda II. Dünya Savaşı’na kadar uzanan süreci hazırladı.
Princip yakalandığında henüz 19 yaşındaydı. Avusturya-Macaristan hukukuna göre 20 yaşından küçüklere idam cezası verilemiyordu. Bu nedenle 20 yıl hapis cezası aldı. Ancak savaş bitmeden, 1918 yılında verem nedeniyle hapishanede öldü.
Tarihin ironisi şudur:
Milyonlarca insanın ölümüne giden zincirin ilk halkasını oluşturan kişi, ne bir devlet başkanıydı, ne bir generaldi, ne de büyük bir komutandı.
Sadece cebinde bir tabanca taşıyan 19 yaşındaki bir gençti.
Ama unutulmaması gereken önemli nokta şu: Gavrilo Princip tek başına 20 milyon insanı öldürmedi. O, zaten yıllardır büyük güç rekabeti, silahlanma yarışı, milliyetçilik ve karmaşık ittifak sistemi nedeniyle patlamaya hazır olan bir düzenin kıvılcımını ateşledi. Eğer o gün suikast gerçekleşmeseydi bile, birçok tarihçi Avrupa’da büyük bir savaşın başka bir krizle yine de çıkmasının kuvvetle muhtemel olduğu görüşündedir.