Sinema tarihinin en renkli başyapıtlarından biri olarak kabul edilse de Technicolor büyüsünün arkasında, bugün bakıldığında akılalmaz ağır sağlık skandalları, iş güvenliği ihlalleri ve insanlık dışı çalışma koşulları yatıyor. Hollywood'da oyuncu hakları ve iş güvenliği kurallarının henüz oturtulmadığı bu dönemde yaşanan…devamıSinema tarihinin en renkli başyapıtlarından biri olarak kabul edilse de Technicolor büyüsünün arkasında, bugün bakıldığında akılalmaz ağır sağlık skandalları, iş güvenliği ihlalleri ve insanlık dışı çalışma koşulları yatıyor.
Hollywood'da oyuncu hakları ve iş güvenliği kurallarının henüz oturtulmadığı bu dönemde yaşanan başlıca sağlık skandalları:
🔹️Zehirli Alüminyum Tozu
🔸️Teneke Adam'ın Ölümden Dönüşü
Filmin ilk "Teneke Adam"ı (Tin Man) Buddy Ebsen. Makyaj ekibi, karakterin metalik görünümünü elde etmek için oyuncunun yüzüne ve vücuduna saf alüminyum tozu sürüyor.
Çekimler başladıktan kısa süre sonra Ebsen, nefes darlığı ve ciğerlerinde kramplar yaşamaya başlıyor. Bir gece nefes alamayarak hastaneye kaldırılıyor. Akciğerleri alüminyum tozuyla kaplandığı için haftalarca oksijen çadırında ölüm kalım savaşı veriyor.
MGM stüdyosu durumu kamuoyundan gizleyip Ebsen'in yerine Jack Haley'yi getiriyor. Haley'e alüminyum tozu yerine macun kıvamında bir karışım sürülüyor. Ancak bu karışım da gözünde ameliyat gerektiren ağır bir enfeksiyona yol açıyor.
🔹️Solunan Kanser Riski: "Büyülü" Asbest Yağmuru
Gelincik tarlasında Dorothy ve arkadaşlarının üzerine yağan o meşhur "büyülü kar" sahnesi, sinema tarihinin en tehlikeli çekimlerinden biri olarak kayıtlara geçmiş.
1930'lu yıllarda Hollywood'da yapay kar olarak %100 saf krizotil asbest kullanılıyor. Judy Garland, Ray Bolger ve Bert Lahr, günlerce süren çekimler boyunca havada uçuşan ve doğrudan kansere yol açan bu asbest liflerini ciğerlerine çekmiş.
🔹️Bakır Bazlı Makyaj ve Alevler
🔸️Kötü Cadı'nın Yüzünün Yanması
Batı'nın Kötü Cadısı'nı canlandıran Margaret Hamilton, kaleden dumanlar içinde yok olduğu sahnede kullanılan mekanik alev tuzağının erken patlaması sonucu ağır yaralanmış.
Hamilton'ın yüzündeki yeşil makyaj bakır oksit içeriyor. Bakır, ısıyla tepkimeye girerek yanığı daha da derinleştiriyor. Yüzünde 2. derece, ellerinde ise 3. derece yanıklar oluşuyor.
🔹️Makyaj Temizleme İşkencesi
Zehirli bakırın kana karışmasını önlemek için hemşireler, hastanede açık yanık yaralarına aseton dökerek makyajı kazımak zorunda kalıyor.
🔹️Dublörün Kaderi
Hamilton iyileşip sete döndüğünde tehlikeli sahneleri reddediyor. Ancak dublörü Betty Danko da patlayan bir süpürge mekanizması yüzünden bacaklarında kalıcı izler bırakan derin yanıklar yaşıyor.
🔹️Judy Garland
🔸️İlaç Bağımlılığı, Diyet Baskısı ve İstismar
Dorothy rolündeki Judy Garland, film çekildiğinde henüz 16 yaşında ve stüdyo yöneticilerinin ağır psikolojik ve fiziksel istismarına uğruyor.
🔸️Açlık ve Sigara Diyeti
MGM başkanı Louis B. Mayer, Garland'a "şişman" olduğunu söyleyerek onu sıkı bir diyete sokuyor.
Günlerce sadece tavuk suyu ve siyah kahve içmesine izin veriliyor. İştahını baskılaması için günde 80 adet sigara içmeye zorlanıyor.
🔸️Zorunlu İlaç Kullanımı
18 saati bulan çekim temposuna dayanabilmesi için Garland'a sabahları amfetamin, geceleri ise uyuyabilmesi için barbitürat uyku hapları veriliyor. Bu durum, Garland'ın hayatı boyunca süren ve 47 yaşında aşırı dozdan ölümüne yol açan ağır bağımlılık döngüsünü başlatıyor.
🔸️Fiziksel Kısıtlama
Ergenlik çağındaki Garland'ın göğüslerini düzleştirip çocuksu göstermek için göğüs kafesine nefes almasını zorlaştıran korseler bağlanıyor.
🔹️Kostüm İşkenceleri
🔸️Korkuluk ve Korkak Aslan
▫️Ray Bolger (Korkuluk)
Yüzüne yapıştırılan çuval dokulu kauçuk maske cildinin hava almasını tamamen engelliyor. Çekimler bittiğinde yüzünde ve ağız çevresinde yıllarca geçmeyen kalıcı doku izleri kalıyor.
▫️Bert Lahr (Korkak Aslan)
Gerçek aslan derisinden yapılan kostümü yaklaşık 40-45 kilogram ağırlığında. Set ışıklarının altında sıcaklık 40°C'yi aşıyor.
Lahr her gün aşırı sıvı kaybı ve ısı çarpması yaşıyor. Ayrıca yüzündeki ağır makyaj bozulmasın diye gün boyu sadece pipetle çorba içebiliyor.
🔹️Hayvan Zararları
Dorothy'nin köpeği Toto'yu canlandıran "Terry" isimli köpek bile sakatlanmaktan kaçamamış. Setteki muhafızlardan birinin yanlışlıkla üzerine basması sonucu köpeğin patisi kırılıyor ve 2 hafta boyunca tedavi görüyor.
▫️Oz Büyücüsü, sinema tarihinin en büyük görsel başarılarından biri olsa da, günümüz Hollywood'undaki oyuncu sendikalarının (SAG-AFTRA) kurulmasında ve katı iş güvenliği yasalarının çıkarılmasında en önemli kırılma noktalarından biri olmuş.
Web yapım aşamasındadır.
En iyi deneyim için mobil uygulamamızı indir.
En iyi deneyim için mobil uygulamamızı indir.
Sinema tarihinin en renkli başyapıtlarından biri olarak kabul edilse de Technicolor büyüsünün arkasında, bugün bakıldığında akılalmaz ağır sağlık skandalları, iş güvenliği ihlalleri ve insanlık dışı çalışma koşulları yatıyor. Hollywood'da oyuncu hakları ve iş güvenliği kurallarının henüz oturtulmadığı bu dönemde yaşanan…devamı