Bu yazı @gingy'nin "Sizce Türkiye Ne İle Yönetilmeli?" paylaşımına ithafen fikrim sorulduğu içindir. Kağıt üzerinde sistemin adı ne olursa olsun, günlük hayatta alınan tek bir karar veya uygulanan bir yöntem o listedeki bambaşka bir maddenin mantığıyla çalışabilir. Devlet Şekli ve…devamıBu yazı @gingy'nin "Sizce Türkiye Ne İle Yönetilmeli?" paylaşımına ithafen fikrim sorulduğu içindir.
Kağıt üzerinde sistemin adı ne olursa olsun, günlük hayatta alınan tek bir karar veya uygulanan bir yöntem o listedeki bambaşka bir maddenin mantığıyla çalışabilir.
Devlet Şekli ve Rejim: Cumhuriyet, Monarşi, Diktatörlük
Hükümet / Yönetim Sistemi: Parlamenter Sistem, Başkanlık Sistemi, Yarı Başkanlık
Egemenliğin Kaynağı: Demokrasi, Teokrasi, Oligarşi, Aristokrasi
Devletin İdari Yapısı: Federalizm, Üniter Yapı
Sosyo Ekonomik İdeolojiler: Komünizm, Sosyalizm, Anarşizm
Hukuk Düzeni: Şeriat, Seküler Hukuk
Çünkü sistemin adı sadece kurumsal çatıyı gösterir ama günlük hayattaki kararların niteliği o anki yetkiye, ihtiyaca veya siyasi tercihe göre şekillenir. Mesela başkanlık sistemiyle yönetilen bir ülkede cumhurbaşkanının tek bir imzasıyla gecenin bir yarısı alınan bağlayıcı bir karar, uygulanış biçimi ve yetki kullanımı bakımından monarşik bir refleks gösterir. Ortada meclis onayı veya kamuoyu tartışması yoksa kararın ruhu doğrudan monarşiye ya da otokrasiye tekabül eder.
Aynı şekilde parlamenter sistemle yönetilen bir yapıda aile hukuku, miras ya da ticaretle ilgili atılan bir adım geleneksel veya şerri hukuk normlarına dayanabilir. Hatta en otoriter yönetimlerde bile bazen bir mahallenin parka çevrilmesi için halka sandık koyarsın, o spesifik karar özelinde doğrudan demokrasi işletmiş olursun.
Oradaki 21 maddeden tek bir tanesini seçmek gibi bir kural yoksa, isteyen 1 tane seçebiliyor, isteyen 7 tane, isteyen 21 maddeninin 21'ini de sepete atabiliyorsa buna hakkı vardır, atabilir.
Çünkü devlet yönetimi tek bir kelimeye sığdırılacak bir şey değil, hepsinden parçalar barındırabilir. Bu yüzden böyle bir konuyu 3 cümlede özetleyip geçmek mümkün değil.
Yönetim resmiyette cumhuriyet ve başkanlık sistemidir ama alınan kararların ve uygulamaların niteliği tek bir kalıba uymaz.
Bana "gerçek düşüncen ne" diye sorulduğunda, bu kadar farklı ögesi ve katmanı olan bir konuyu iki üç cümleye sığdıramayacağımı belirttim.
Çünkü günlük hayatta devletin makro adı ne olursa olsun, o mekanizmanın içinden çıkan kararların rengi ve niteliği tek bir kalıba sığmaz. Sistem bir çatıdan ibarettir, o çatının altında alınan kararlar ise duruma göre demokratik, monarşik, teokratik veya bürokratik ögeler taşır.