Raf Yorumu: karolos_maganos (@karolos

Atatürk ve Arkeoloji: Osmanlı'dan Cumhuriyet'e Bir Disiplinin Evrimi

Daha evvel okuduğum iki kitabı epey sağlamdi. Bu da muhtemelen kötü olmaz. Zafer Toprak’ın Cumhuriyet ve Antropoloji kitabı kadar yavan değildir umarım. Salt Cumhuriyet değil Osmanlı'dan itibaren arkeolojiye değinerek başlıyor ki gayet enfes bir çalışma. Osmanlılarda klâsik devirde olmasını beklemiyorum…devamıDaha evvel okuduğum iki kitabı epey sağlamdi. Bu da muhtemelen kötü olmaz. Zafer Toprak’ın Cumhuriyet ve Antropoloji kitabı kadar yavan değildir umarım. Salt Cumhuriyet değil Osmanlı'dan itibaren arkeolojiye değinerek başlıyor ki gayet enfes bir çalışma. Osmanlılarda klâsik devirde olmasını beklemiyorum ama hiç değilse 19. yüzyılda olsun bir antik eser bilinci olmamasına esef etmemek mümkün değil. Zeus Altarının ‘müsaadei şahane’ ile Almanlara verilmesi gibi insanın canını sıkan epey bir olay var. “Öte yandan bu felaket, Fransızların Mısır'dan eser toplamalarına engel ol- maya yetmedi. Üstelik Mısır'ın mutlak hakimi olan Kavalalı Mehmet Ali Paşa (1769-1849) ile kurdukları dostluk sayesinde arkeolojik nesneleri gizli saklı taşımalarına da gerek kalmamıştı. 1830'da Kavalalı, bir dostluk nişanesi olarak 11. Ramses'e ait (MÖ 1 301-1234) Luksor Dikilitaşını Fransızlara hediye etmişti. Yapıt öylesine büyüktü ki taşınması için dikilitaşa özel bir gemi bile inşa edilmiş- ti: Luksor Dikilitaşı, bugün Concorde Meydanı' odadır. Fransızlara yapılan bu jest üzerine Britanyalılar biraz kırılmış olacaklar ki Mısır Hidivi İsmail Paşa, 1877'de Kleopatra'nın İğnesi olarak bilinen III. Thutmoses' (MÖ 1479-1425) devrine ait bir dikilitaşı da gönüllerini almak için İngilizlere hediye etti. Bir zamanlar Nil kıyılarında tekneleri selamlayan dikiliraş, şu an benzer bir şekilde Thames Nehri'nin yanına yerleştirilmiş durumdadır. Amerikalıları da boynu bükük bırakmak olmazdı. İsmail Paşa kolları sıvadı ve 1880'de aynı firavunun aynı isimle bilinen diğer dikilitaşını Amerikalılara hediye etti. Amerikalılar ise bu 200 tonluk güzide armağanı, yaklaşık 100.000 Dolar masraf yaparak Central Park' a taşıdılar. Öte yandan Mısır'da Kavalı ve haleflerinin yol açtığı talandan Osmanlılar ne ölçüde mesul tutulabilir, ayrı bir tartışma konusu. Zira Hıdivler Osmanlı'ya sadece sözde bağımlıydılar. Bu sebeple mesuliyetin bütünüyle Bab-ı Ali'de olduğunu söylemek pek doğru olmaz.”