Raf Yorumu: karolos_maganos (@karolos

Ekber Şah bizim komple bütün Osmanlı imparatorlarından çok daha ilginç bir adam. Mental olarak. Şu din-i ilahi meselesi çok acayip bir şey. "Ekber'in gayrimüslim unsurları devlete kazandırma politikası salt askeri hedeflere ve pragmatik amaçlara dayalı bir siyasa olmamıştı. Ekber her…devamı

karolos_maganos Ekber, dinler arasındaki ayrımları kaldırmak ve tebaa- sını bir imparatorluk kültü etrafında birleştirmek maksa- dıyla din-i ilahi olarak bilinen ve…devamıEkber, dinler arasındaki ayrımları kaldırmak ve tebaa- sını bir imparatorluk kültü etrafında birleştirmek maksa- dıyla din-i ilahi olarak bilinen ve tüm dinlerin özünde bir ve mutlak gerçeği yansıttıklarını savunan bir inanç sistemi geliştirmişti. Din-i ilahi, Müslümanların namaz ibadetiyle Hinduların güneş tapınımı; reenkarnasyon düşüncesiyle Caynistlerin et yeme yasağını harmanlayan bağdaştırma- cı bir inanç sistemiydi. Halk katmanlarına dayatıldığına dair bir bulgu olmasa da saray erkanı arasında yaygınlaş- mış ve bu kadarıyla bile tutucu ulemanın büyük tepkisi- ne yol açmıştır. Ulema, Ekber'i dinden çıkmakla, güneşe tapmakla suçlamıştır. Ekber'i Hristiyanlığa kazandırmak isteyen misyonerler ise onu, "ilahi gizemleri kabullenme- yen ve her şeyi akıl ve mantıkla açıklanabileceğine inanan bir rasyonalist" olarak tarif etmişlerdir. Öte yandan Ekber, kendisini her zaman Müslüman olarak görmüş ancak fark- lı din ve mezheplerin de doğru yanları olabileceğini savun- muştu. Ekber, tıpkı vaktiyle Cengiz Kağan'ın da yaptığı gibi Müslüman, Zerdüşti, Brahman, Hristiyan din adam- larının katıldığı toplantılar düzenlemiş ve onların kendi aralarındaki tartışmalarını ilgiyle izlemişti. Ekber'e göre her dinin yüksek ve eksik özellikleri bulunmaktaydı ve bu nedenle gerçeğe, bir şeye körü körüne inanmak yerine farklı fikirlerin tartışılmasıyla ulaşmak mümkündü. Ekber, toplumsal alanda sektiler birçok reform yap- mıştır. Bunlar arasında Kameri (Ay) takvim yerine Güneş takviminin kabul edilmesi, medreselerdeki eğitim progra- mında dini tedrisat yerine astronomi, felsefe, matematik gibi disiplinlere ağırlık verilmeye başlanması, hekim iz- nine tabi olarak içki yasağının kaldırılması, devlet dene- timinde meyhane açılabilmesine izin verilmesi, satranç, tavla ve şans oyunlarına müsaade edilmesi, faizin serbest AFGANiSTAN TARİHi • 183 bırakılması sayılabilir. 298 Ancak bu reformlar arasında en radikal olanı, isteyen kişinin istediği dine girmesine izin veren ve din değiştiren Müslümanların (mürted) idam edil- mesi geleneğini kaldıran yasadır. Bilindiği üzere ne İslam dünyasında ne de Avrupa'da böylesi bir yasanın o dönem- de bir muadili yoktur. 299 Ekber'in din hürriyeti yasasının ardından binlerce Müslüman eski dinleri olan Hinduizme dönmüştür. Ulema bunu İslam'a büyük bir ihanet olarak görmüştü. Ekber'e göre ise insanların korku, siyasi çıkar veya vergiler yüzünden Müslüman olmaları İslam'a zarar veren yanlış bir uygulamaydı ve İslam'ı herkesin gönüllü olarak kabul etmesi gerekmekteydi. Ekber, kadın ve ço- cuk haklarını geliştirmek adına da bir dizi reform gerçek- leştirmişti. Hem Müslümanların hem de Hinduların çok kadınla evlenmeleri yasaklanarak sadece çocuk sahibi ola- mayanlar bundan müstesna kılınmıştır. Gene hem Müslü- manlar hem de Hindular arasında yaygın olan çocuk yaşta evlilikler de yasaklanmıştı. Hinduların ölen kocalarıyla birlikte eşlerini yakması (sati) da yasaklanan uygulamalar arasındaydı. Ekber, erkekler gibi kadınların da devlet me- muru olabilmelerinin önünü açmıştır. 300 Dönemin tanık- larından Ebulfazl'ın aktardığına göre, Ekber'in sarayında aşçı, haremağası, koruma görevlisi olarak çalışan kadınla- ra ayda 27 rupi maaş verilmiştir. Dönemin sipahilerinin (salar) aylık 13 rupi maaş aldıkları düşünülürse, kadın gö- revlilere verilen önem daha iyi anlaşılır. 301 Ekber'in eşcin- sellere dönük baskıları kaldırdığı da görülmektedir. Saraya davet edilen Portekizli bir misyoner Ekber'in hizmetkar- 298 Hikmet Bayur, Hindistan Tarihi, Cilt il, TIK, Ankara, I 987, s. 132. Bu tür bir hoşgörü yasasının Akdeniz dünyasındaki son örneği, bi- lindiği üzere Konstantinos'un Mileno Fermanı'dır. 300 Bayur, age., Cilt il, s. 132. Abraham Eraly, The Mughal World: Life in India's Last Golden Age, Penguin Books, New Delhi-London and New York, 2007, s. 126-12 7. 184 • ULAŞ TÖRE SIVRIO~LU - AHMET JAVID TÜRKMLU lan arasında transeksüel biri olmasını hayret ve öfkeyle karşılamıştı. 302 Ekber'in kurduğu

2w Yanıtla like icon