Raf Yorumu: Havva Nur Koçak (@havvaur)

"Ne zaman başka bir kadın görsem beynim hızlanıyor:Daha büyük müyüm, küçük müyüm, aynı mıyım? Elimde değil, zihnim bunu otomatik olarak yapıyor. Sizinle bile kendimi kıyaslıyorum. Günümüz toplumunda kadın olmanın böyle bir şey olduğunu hissediyorum. Bütün kadınlar kendinden nefret eder." Filmin…devamı"Ne zaman başka bir kadın görsem beynim hızlanıyor:Daha büyük müyüm, küçük müyüm, aynı mıyım? Elimde değil, zihnim bunu otomatik olarak yapıyor. Sizinle bile kendimi kıyaslıyorum. Günümüz toplumunda kadın olmanın böyle bir şey olduğunu hissediyorum. Bütün kadınlar kendinden nefret eder." Filmin açıklamasını okuduktan sonra benim için izlemesi zor bir konu olacağını tahmin etmiştim. Ki bu yüzden çok uzun zamandır erteliyordum, dün gece rüyama girdi, mesajı aldım ve oturdum izledim. Aslında filmi iki kere izlemişim gibi hissediyorum çünkü rüyamdaki kendi kurguma gerçekten çok benziyordu. İki belirgin fark var: Ethan gibi bir erkek karakter yoktu ve başrolde Riley değil ben vardım. Bu filmi izleyen birçok kadın ve genç kızın filmin bir noktasında kendini izliyormuş gibi hissettiğini veya küçük bir parçasında dahi olsa kendinden izler bulduğunu hissedebiliyorum. Okuduğum yorumlar da bu düşüncemi destekledi. Çünkü her ne kadar günümüzde sosyal medyada dayatılan güzellik standartları kadın erkek ayırt etmeden toplumumuzu ilgilendirse de özellikle kadın bedeni üzerinde ki bu baskı çok daha ağır. Hem de yüzyıllardır... Güncel dönemde sosyal medyadan daha geniş kitlelere ulaşabilen bu salgın kendi bedenini yeni keşfeden küçücük kız çocuklarını erken yaşlarda etkisi altına alsa da aslında asırlardır var olan dayatmaların şekil değiştirmiş bir yansımasıdır. Kadın bedeni tarih boyunca arzulanmış, kalıplara sokulmuş ve farklı şekillerde biçimlendirilmiştir: 10. Yüzyıldan 20. Yüzyıla kadar Çin'de kadının iyi bir evlilik yapabilmesinin şartlarından birisi, "ideal" olan ayak boyunu (7-10 santim) geçmemesiydi. 4 ila 7 yaşındaki kız çocuklarının ayak parmaklarının içe doğru kırılması için sertçe bastırılır ardından sıkıca bağlanırdı. Bu uygulamaya "lotus ayak" adı verilirdi. Rönesans döneminde Avrupa'daki soylu kadınlar üst sınıftan olmanın göstergesi olarak bembeyaz görünebilmek için yüzlerine arsenik ve kurşun içeren zehirli pudralar ile kozmetik ürünleri sürüyordu. Viktorya döneminde bu uygulama tekrar şekil değiştirerek ortaya çıktı, bu sefer "tuberculosis chic" yani verem estetiği ile birleşmişti. O dönemde akciğer hastalığı olan tüberkülozun tedavisi yoktu. Dönemin Romantizm akımı ile birleşince soylu üst sınıf ve sanatçılar hastalığın kadınlar üzerindeki etkilerini "meleksi bir saflık" olarak nitelendirdi; bu durum tablolara, şiirlere ve edebiyata da sirayet gösterince o dönemin güzellik standartları bembeyaz ve belirgin damarlara sahip şeffaf bir ten, büyük parlak gözler, kırmızı yanaklar ve belirgin kemiksi hatlar oluverdi. Zarafet ve kırılganlığın simgesi... Viktorya döneminde verem estetiğinin bir parçası olan o ıslak, büyük gözbebeklerine sahip olabilmek için Türkçe tabiriyle güzelavrat otu, tıbbi ve orijinal ismiyle belladonna bitkisinin özünden yapılan damlaları kadınlar gözlerine damlatıyorlardı. Aslında bu uygulamanın kökeni Antik Roma'ya kadar uzanıyor ve birçok farklı dönemde var olmuş, sadece o dönemde tekrar canlanmış. Verem estetiği ile sınırlı kalmayıp tarih boyunca belki de kadınlar üzerinde en uzun ömürlü etkiye sahip baskı araçlarından biri daha: Korseler. Kökeni 1600'lü yıllara kadar uzanan bu uygulama Rönesans dönemi ve takiben Viktorya dönemine kadar uzanmış. Ama en acımasız ve yaygın halini 19. yüzyılda Viktorya döneminde almış. Kadının "kum saati" figürüne dönüşebilmesi için materyal olarak balina kemiği, demir çubuklar bile kullanılmış. Şimdi okuyunca hepsi ne kadar delice geliyor; sonuç olarak o sıkıca bağlanan korseler kadınların organlarının yer değiştirmesine, kaburgalarının kırılmasına sebep oldu. Bembeyaz görünüm için sürülen arsenik ve kurşun metalli pudralar dişlerin çürüyüp dökülmesi ve cildin daha çok kararıp çürümesiyle beraber zamanla zehirlenmelerine neden verdi. Belladonna damlalarıyla kör oldular. Lotus Ayak uygulamasıyla enfeksiyondan öldüler ya da yatağa mahkûm kaldılar. "Şimdi peki bunları kendilerine ne için yaptılar?" dediğimiz her şey, aslında kadınların o dönemde güzel ve değerli bulunabilmesi için ödemeleri gereken ağır bedellerdi. Günümüzde yöntemler değişti ama baskı hâlâ aynı. Pürüzsüz ten, dolgun dudaklar, kılsız vücut, kusursuz burun, ince bel, beyaz ten... Erken yaşlarda görülen botoks ve dolgu müdahaleleri, amacı diyabet tedavisi olan Ozempic gibi ilaçların bilinçsizce zayıflamak için kullanılması; tüm bunlar modern güzellik normlarının yeni nesil bedenler üzerindeki manipülasyonudur. Belki de bir yüzyıl sonrasının bizim gibi geçmişe bakıp anlam veremeceği olaylar zinciri. Film, Riley karakteri üzerinden beden dismorfik bozukluğu ve yeme bozukluğunun insanın iç dünyasındaki yıkıcı etkileriyle birlikte ilişkilerde dışavurumunu çarpıcı ve olabildiğince çıplak bir şekilde ele alıyor; "Duş bile alamadığımı biliyor musun? Çünkü soyunmam ve aynada kendine baknam gerekiyor..." Sanırım her kadının içinde biraz Riley var. Sosyal medyada maruz kaldığımız filtrelenmiş kusursuz bedenler, ister istemez kendimizi hep başkalarıyla kıyaslamaya itiyor. Bir süre sonra aynadaki vücutlarımıza yabancılaşıyoruz. Ben kendim üzerineden ele alırsam bazı sahnelerde kendimi dışarıdan seyrediyormuşum gibi hissettim. Hayır, Riley'nin yaşadığı gibi ağır bir psikolojik süreçten geçmedim; yine de bazı sahnelerdeki ufak detaylar ve diyaloglar üzerine saatlerce oturup düşünebilirim. Ethan ile olan ilişkisi, Riley'nin kendine olan nefretinin en büyük göstergesi. Sevilebilecek birisi olduğunu o kadar aklının ucuna getirmiyor ki Ethan'ın koşulsuz sevgisini sabote ediyor, kabullenmek istemiyor. İnsan kendi vücudunu düşman gibi görmeye başlarsa, bir başkasının o düşmanı içten ve temiz duygularla sevebileceğine inanır mı? Günümüzde gittikçe yaygınlaşan bir durum maalesef duracak gibi de durmuyor. Umarım zamanla hepimiz kendi vücuduyla daha barışık yaşamayı öğrenebiliriz. Değerimiz beden ölçüleri ve başkalarının belirlediği standartlara göre biçilemez. Biçmeye çalışanlara da imkân tanımamalıyız. Sizi sizden başka daha çok sevebilecek birisi yok; kendinizi sevin ki başkalarının da sizi sevebilmelerine imkân verebilesiniz. <3 p.s.: beden dismorfik bozukluğu, kişinin fiziksel görünümünde hayali yada başkaları tarafından fark edilemeyecek kafar küçük bir kusuru zihninde büyüterek aşırı takıntı haline getirmesi durumudur.