(@) - Raf

"iktidar baskısı ve rtük sansürü, toplumu şiddetle mücadelede yanlış bilgilendiren, kadınların çaresizlik çığlığını toplum geneli için öğrenilmiş çaresizlik için kullanışlı araç olarak gören siyasi iradeyi görünür kılıyor. tek kişilik karar verici mekanizması şiddetle mücadele mekanizmalarını toplum gündeminden düşürmek isterken hem…devamı

prafheimas 3 years ago

Üç Maymun

Nuri Bilge Ceylan

19 Gönderi

Spoiler içeriyor " görmedim, duymadım, bilmiyorum" filmdeki ilk iki maymun olarak daha başında kaza yapan hırslı politikacı servet'in suçunu şoförünün üstlenmesi için para teklif etmesiyle belirir. şoförü eyüp de suç ortaklığı edip susup teklifi kabul ederek bilmiyorum'u oynar, servet kazayı görmedim'le eyleminin…devamı

prafheimas 3 years ago

Nefret

Jean-Luc Godard

6 Gönderi

godard'ın bu filmi çekerken fenomenolog maurice merleau-ponty'nin düşüncelerinden esinlendiğini öğrendim geçen gün. tüm sahneler eşsiz birer tablo gibi, en sevdiğim renklerde. sinema ile felsefe ilişkine bir kez daha hayran kaldım. ayrıca odysseus'un yolculuğu üzerine edebi mitolojik bir okuma biçimi oluşuyla…devamı

prafheimas 3 years ago

Bambaşka Bir Bahar

Zahrad

1 Gönderi

ermeni şair zahrad'a ( zareh yaldızcıyan) ait şiir kitabı. şairi emek erez'in yazısıyla tanıyıp çok sevmiştim. şair hem çok sevecen hem de şu an çok ilgilendiğim bir felsefi görüşün edebi dönüşümü gibi çok etkileyici geldi. türker kılıç'ın yeni bilim: bağlantısallık,…devamıermeni şair zahrad'a ( zareh yaldızcıyan) ait şiir kitabı. şairi emek erez'in yazısıyla tanıyıp çok sevmiştim. şair hem çok sevecen hem de şu an çok ilgilendiğim bir felsefi görüşün edebi dönüşümü gibi çok etkileyici geldi. türker kılıç'ın yeni bilim: bağlantısallık, yeni kültür: yaşamdaşlık eseriyle, spinoza'nın yaşama sevinciyle, çetin balanuye'nin spinoza'yı okuma ve yeni felsefi bakış sunan metinleriyle birlikte özellikle kartezyen ve türcü düşüncenin artık aşılıp varlığı ontolojik olarak bambaşka görebilmek imkanı yaratan bir yerden görüyorum. zahrad'ın şiirinde hiçbir varlığın birbirine üstünlüğü yok. her şey her şeyle birlikte var olup yaşamı paylaşıyor eşit düzlemde bağ kurarak. herkes her şey söz alır kendi şiirini dizesini var eder onun aracılığıyla. caddeler, sokaklar konuşur. sivrisinekler, maymunlar, kediler, köpekler, meyvesiz ağaçlar, kuşlar, yengeçler, solucanlar, deliler, ayyaşlar, mahalle sakinleri, dostlar, hatta nokta ve virgüller.. birçok sevdiğim şiiri var, bende ayrı bir his yaratmış bu şiirini bırakayım: sohbet - bu taraflarda bir yerde küçük bir başlangıç var - hiçbir başlangıç yok bizim buralarda zaten her şey çoktan başlamış bitmiş - ben işitirim lakin çağırır durur beni küçük bir başlangıç bu -parıldar elmas gibi elmas ki her bir kesme yüzüne düşmüş varoluşun kızgın güneşi - susar çağrılar bir hayli uzağında işitme eşiğimin millerce ötesinde gözümün görebildiğinin söner kıvılcımlar - bir başlangıç bu -hazır patlamaya dinamit gibi - burada eylemsizliğin koynunda her şey hiçbir şey yeni baştan yaratmaz kendini - ben işitirim lakin küçük bir başlangıç bu hıçkıra hıçkıra çağırır beni ister ki sahip çıksın kendine biri milyonlarca ant ile milyonlarca ağız ile ortada kalmış bir sıfır öyle bir sıfır ki milyona dönmeye hazır - milyon mu? burada sıfıra eşdeğer milyon dediğin hiçbir şey misliyle çoğaltmaz burada kendini - bu taraflarda bir yerde mutlaka olmalı bir küçük başlangıç bu -tez canlı ezelden göresim var kendisini dahası ben tanımadan bilirim onu bilirim o varoluşun tohumu burada şimdi - burası her yeniliğin reddi hangi akla hizmet tomurcuğun sürmesi önce filize dala sonra ağaça dönmesi burada yeniden yeşermez hiçbir şey - umudun beşiği ışığın mahreci - burası inkârı bütün evrelerin burada hiçbir şey yeniden tutuşturmaz kendini - karanlık burası derin bir çukur karanlığı işitirim umarsız başlangıcın ağlayışını onu sadece kendimin sandım onu sadece onun olmaktır sandım - boşunadır onun her şeyin başlangıcı olması `sisli sonlar kanat çırpar burada -hep küp gibi sağır` burada hiçbir şey yeniden başlatmaz kendini - bu taraflarda bir yerde küçük bir başlangıç var nerede bilir misin? - hiçbir başlangıç yok bizim buralarda zaten her şey çoktan başlamış bitmiş - ben işitirim lakin çağırır durur beni küçük bir başlangıç bu -parıldar elmas gibi elmas ki her bir kesme yüzüne düşmüş varoluşun kızgın güneşi zahrad (çev. ohannes şaşkal)

prafheimas 3 years ago

İklimler

Nuri Bilge Ceylan

20 Gönderi

Spoiler içeriyor nuri bilge ceylan'ın en sevdiğim filmi. bu filmdeki iki insan tipolojisi tam da günümüzde ilişkilerin neden yürümediğine veya derinleşemediğine dair müthiş bir betimleme. filmin iki karakteri isa ve bahar. ikisi de küçük burjuva bireyleri. isa üniversitede sanat tarihi okutmanı, bahar…devamınuri bilge ceylan'ın en sevdiğim filmi. bu filmdeki iki insan tipolojisi tam da günümüzde ilişkilerin neden yürümediğine veya derinleşemediğine dair müthiş bir betimleme. filmin iki karakteri isa ve bahar. ikisi de küçük burjuva bireyleri. isa üniversitede sanat tarihi okutmanı, bahar tv'ye iş yapan sanat yönetmeni. radikal nihilist bahar bahar; tutkulu, hassas, kırılgan, ne istediğini bilen, değerleri olan ve bu değerlerin peşinden giden fakat bu değer ve amaçlarının gerçekleştirilemez olduğunu düşünen ümitsiz, intihara meyilli birisi. radikal nihilisttir, yani mevcut plan bu dünyayı olmaması gereken bir dünya olarak değersizleştirir. istenci var fakat imha istencine dönüşür onda, yaşamdan -mazoşistçe- hazzı ketleme aracılığıyla artı keyif alır. pozitif nihilist isa pasif, kararsız, az konuşan, egosantrik, en yakınlarına dahi ihmalkâr, kinik, değerlere ve doğrulara kayıtsız, yolunu kaybetmiş, istençten yoksun ve hedonisttir. isa için tanrı ölmüştür. dünyanın olması gereken bir hali de yoktur. anlamı, hedefi, belli bir yönü olmayan tepkisel bir yaşamdır ondaki. istenci haz ile uyuşturarak ıstırabı bastırmaya çalışan biri. iki karakterin birleştikleri tek an ayrıldıkları andır. ilişkileri makas gibi birbirini kesecek simetrik bir yapıdadır. isa, bahar ile beraberken onunla derin bir bağ kurup sorumluluk alıp hayata atılacak kendini dönüştürecek istençten yoksun olduğu için tan yana geldiklerinde hiçbir şey yapamaz. canı sıkılır ve ayrılmak ister. fakat arzunun kısır döngüsel hapishanesinde de bunalıp bir eksiğin peşinden gitmek başka türden bir hayat var etmek ister. bahar onun için yeniden arzu nesnesine dönüşür araya mesafe girdiği için. fakat fiziksel duygusal mesafe aşılır aşılmaz isa uyuşuk hedonist kabuğuna geri döner. bahar'la temas etmek arzuyu öldürmek demektir çünkü. bu iki tipteki insan da çağdaş nihilizmin pençesine düşen veya ara ara böyle temayüller gösteren kişi ve/ veya duygulanımlarımızı gösteriyor. nihilistin yaşamla da ötekiyle de bağ kuramayışını.. "ne kadar anlam bulursak kişinin güç istenci - yaşam istenci o denli artar ve dünyanın darlığı da o kadar azalır. aslolan değer ( bahar) ile değersizlik ( isa) arasında bir tercih değil, değerin değeri yani bir değerin hayatla ilişkisidir." (diken,gilloch, hammond )

prafheimas 3 years ago

"bu dünyaya inanmıyoruz artık -modern bir olgu bu. başımıza gelen olaylara, aşka, ölüme bile inanmıyor; bunların bizimle pek bir ilgisi yokmuş gibi yapıyoruz. sinema yapan bizler değiliz: kötü bir film izler gibi bize bakan, dünyanın kendisi." (deleuze) "dünyada, insanın gördükleri…devamı

prafheimas 3 years ago

Uzak

Nuri Bilge Ceylan

43 Gönderi

nuri bilge ceylan'ın bu filminin odağında bu kez mahmut ile yusuf ikilisi yer alır. nasıl biridir mahmut? ~ fotoğraf sanatçısı olmak hayali ile metropole gelmiş, yerleşmiş fakat reklam fotoğrafçısı olmuş, sonunda da seramik şirketi için fotoğraf çekmeye kadar düşüp sanatsal…devamı

prafheimas 3 years ago

Yeni Karanlık Çağ Teknoloji Ve Geleceğin Sonu

James Bridle

1 Gönderi

gpt-4 falan derken yapay zekanın hızlı gelişimiyle okuma listemi gözden geçirip bazı kitapları öne çekmek durumunda hissettim. velhasıl yeni karanlık çağ [ teknoloji ve geleceğin sonu] kitabı ile başladım bugün. güzel de oldu. yazarı james bridle ile yapılan bir röportajı…devamıgpt-4 falan derken yapay zekanın hızlı gelişimiyle okuma listemi gözden geçirip bazı kitapları öne çekmek durumunda hissettim. velhasıl yeni karanlık çağ [ teknoloji ve geleceğin sonu] kitabı ile başladım bugün. güzel de oldu. yazarı james bridle ile yapılan bir röportajı dinlemiştim kitabını edindiğim sıralar. bu arada yazar 2015'te dünyanın en etkili 100 kişisi arasında gösterilmiş. ilk bölümü olan yarılma'yı okudum şimdilik. aslında birçok kişinin farklı kavramlarla dile getirdiği bir yarılma metaforu bu. bridle, çözümcülük eşdeyişle işlemsel düşüncenin yetersizliğinden yakınarak her şeyi anlamak imkansızsa da bizi sistem okuryazarlığı dediği bir tür anlama çabasına davet ediyor. çünkü teknoloji ile iktidar ilişkisi malum. eğer olan biteni farkında olmazsak savunmasız kalacağız; bencil, insafsız şirketler ile sermaye sahiplerinin karşısında daha da fazla. eşitsizlik, adaletsizlik derinleşecek. nietzsche de felsefesini bilmediğin bir işi yapmak insanı ancak teknisyen yapar, der. aslında vurgu hep aynı mantık ve anlamın birbirinden kopma tehlikesi.. eylem ile düşünmenin arasındaki yarılma.. akıl tutulmasında adorno ve horkheimer'ın dikkat çektiği de yine aynı şey. aklın öznel ve nesnel ikiye ayrılması. aklın araçsallaşması meselesi. pragmatizme, pozitivist düşünceye eleştirisi de aynı yerden okunabilir. dahası noam chomsky güç ve ideoloji metninde de çok kez vurguluyor, aynı terimle üstelik. "okumazyazmazlık, bir toplumun yalnızca ekonomik düzenini tehdit etmez, fakat aynı zamanda çok derin bir adaletsizlik oluşturur. bu adaletsizliğin, okumazyazmazların kendileri için karar vermelerinde ya da siyasal sürece katılımında yetersizlik gibi ciddi sonuçları vardır. bu yüzden okumazyazmazlık, demokrasinin dokusunu tehdit eder. toplumun demokratik ilkelerinin altını oyar." bridle tam da önüne sistem sözcüğünü ekleyerek aslında günümüz teknolojisinde daha da elzem hale gelen bu ihtiyaca yönelik bir endişeden söz ediyor. muazzam bilgi kaynaklarına bağlı fakat düşünmeyi bile öğrenememiş haldeyiz. o halde gittikçe aydınlanıyor muyuz yoksa teknoloji ve yapay zeka karşısında şaşkına dönerken kendi karanlığımıza mı yol alıyoruz?

prafheimas 3 years ago

Kız Kardeşler

Emin Alper

33 Gönderi

Spoiler içeriyor film taşra durum öyküsü tadında oldukça çehovvari geldi. kişiler tıpkı onun kaleminden çıkmış gibi canlı tipler. film bir yanıyla hem gerçekliği betimliyor hem de yine çehov gibi mizahi bir üslupta eleştiriyor. taşralıların statü, güç, para vd. unsurlara özellikle şehir insanına…devamıfilm taşra durum öyküsü tadında oldukça çehovvari geldi. kişiler tıpkı onun kaleminden çıkmış gibi canlı tipler. film bir yanıyla hem gerçekliği betimliyor hem de yine çehov gibi mizahi bir üslupta eleştiriyor. taşralıların statü, güç, para vd. unsurlara özellikle şehir insanına olan yaltaklanmaları, kendilerini küçültmeleri, el etek öpmeleri.. hem bizim köylü insanımızın hem de rus köylüsünün aslında ne kadar benzer olduğuyla da ilintili, bu durum. veysel'in ısrarla anlamadan aynı şeyi dönüp dolaştırıp tekrar tekrar dile getirip herkesin tepesini attırması bir felaket zincirini tetikliyor, tüm iyi niyetine rağmen hor görülmesi, öfkelenmesi, bebeğin ölümüne sebep olması ve sonunda çıkışsız hissedip kendini asmasına varan silsile çehov'un memurun ölümü öyküsünü anıştırdı. öyküde küçük bir memur tiyatro seyrederken yanlışlıkla önündeki ulaştırma bakanlığından üst düzey bir sivil paşanın ensesine hapşırır. aman adamın üstünü kirlettim diye endişe edip özür diler. adam geçiştirir. çok kızdı diye düşünür, çıkışta yeniden özür diler hapşırdım bilerek olmadı diye. adam bu kez amma uzattın diye kızar. küçük memur iyice fenalaşır beni affetmeyecek en iyisi iş yerine gidip yanlışlıkla olduğunu yeniden izah edeyim.. böyle birkaç denemesinde olay daha da büyüyünce yüreği kaldırmaz, yataklara düşüp endişeden ölür. veysel'in sürekli aynı şeyi tekrarı da böyle bir karikatürist hale bürünüyor. kızların babası da büyük kızı hamile dönmesine ve necati bey ile ayyuka çıkan dedikodulara rağmen her fırsatta hürmet ederek öteki kızlarını köyden çıkarmak için adamı ikna etmeye çabalamaya devam eder. üç kız kardeş de hakir gördüğü bu taşra hayatını geride bırakıp şehre gitmenin umudunu diri tutar ısrarla. oysa eğitimsiz, saf genç kızlar için istismar, sömürü ve tekinsizliğe açık bir yolculuktur bu, sürekli köye dönüşle de son bulan. yine de cazibesini yitirmez şehir. bir yanı zehirli akrepler öteki yanıyla mürekkepli kalemler vaad eder. ve aynının kafkaesk döngüsündense yine de onlar için bir özgürlük mekanı tahayyülü olmaya devam eder.

prafheimas 3 years ago

Mayıs Sıkıntısı

Nuri Bilge Ceylan

19 Gönderi

Spoiler içeriyor nuri bilge ceylan' ın koza ile birlikte dörtlemesinin üçüncü filmidir. önceki film olan kasaba'nın kurmaca anlatısı olarak gösterilir. böylece ilk filmi yapıbozuma uğratarak tıpkı bertolt brechtvari biçimde sanat ile aramıza bir mesafe koyar muzip biçimde. yavaştan saffet ile muzaffer ikilisi…devamınuri bilge ceylan' ın koza ile birlikte dörtlemesinin üçüncü filmidir. önceki film olan kasaba'nın kurmaca anlatısı olarak gösterilir. böylece ilk filmi yapıbozuma uğratarak tıpkı bertolt brechtvari biçimde sanat ile aramıza bir mesafe koyar muzip biçimde. yavaştan saffet ile muzaffer ikilisi de bu film ile belirginleşip uzak filmiyle yusuf ile mahmut biçiminde bu kez metropolde devam edecektir. iki karakter ciddi adam ile palyaçonun stereotipini oluşturur bir yanıyla. fakat ceylan ciddi adamı da pek ciddiye almaz. ceylan filmlerindeki ortak temalardan birisi de bir yandan müthiş bir kurgu ve entelektüel bir anlatı olarak sinema dilini küresel düzeyde kurabilirken bir yandan entelektüelliğe dair snob hicvi de görülür. yönetmenin kendisi de sorgulanır. kasabaya gelen ve tek odak noktası film için malzeme bulmak olan muzaffer'i hiç de sempatik bulmayız. manipülatif, bizzat en yakınlarının sinemasal araçtan öte göremeyen ilişkileri özne/ nesne gibi algılayan yabancılaşmış birisidir. mayıs sıkıntısında gösterilenden ziyade sorulan sorular önem taşır, mesela: * filme alan ile filme çekilen arasındaki ilişki nasıldır? bir tür alışveriş mi? istismar veya manipülasyon mu? * yönetmen ile oyuncu arasında ne düzeyde bir mesafe mümkündür? nbc, filmlerinin yanı sıra kamera arkasıyla da en çok gündeme gelen kendine özgü bir yönetmen. özellikle son filmi ahlat ağacı'nın çekimlerinde yönetmen oyuncu diyalogları dikkat çekip karşısındaki kadın oyunculara mansplaining yaptığını iddia edenler dahi olmuştu. ben bunu aşırı abartılı buluyorum, sadece titiz bir yönetmen olarak ve nihayetinde filmin bütünü onun kendi eserini var edeceği için bir auteur/ otör yönetmenin bu tarz müdahalelerini, tavsiyelerini önemli hatta geliştirici bir süreç olarak görüyorum iki taraf açısından da. mesele daha çok üslup sanırım. eleştirileri kişiliği incitmeden, kişiyi bir malzemeden ibaret görmeden iletişim kurma becerisi gerek. bir istismar olarak benim aklıma uç örnek olacak ama bernardo bertolucci geliyor. bir kadına filmi uğruna haberi olmadan istemeyeceği bir role maruz bırakmak ve travmatize etmek. işte bir yönetmenin güç zehirlenmesi yaşaması ve kendini neredeyse bir tanrı gibi konumlandırma sorunu böyle bir şey. nbc'nin muzaffer karakterine dönersek hem kasabayla hem de insanlarla ilişki düzeyi sıkıntılı ve duyarsız olsa da tıpkı sanatçının, sanatını icra edebilmesi için bencil olması gerekmesi gibi belki de bir tür bedeldir bu; yabancılaşma. en azından kısmen/ belli düzeyde.