(@) - Raf

Ah Q’nun Gerçek Hikayesi - Bir Delinin Günlügü

Modern Çin Edebiyatının babası kabul edilen Lu Xun'un, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları'ndan çıkan eseri.. Zihinnsel dönüşümünün en önemli figürlerinden biri olarak kabul ediliyor. Lu Xun'un, her şeyden önce Çin edebiyatını binlerce yıllık klasik dilden (wenyan) koparıp halkın konuştuğu yaşayan…devamıModern Çin Edebiyatının babası kabul edilen Lu Xun'un, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları'ndan çıkan eseri.. Zihinnsel dönüşümünün en önemli figürlerinden biri olarak kabul ediliyor. Lu Xun'un, her şeyden önce Çin edebiyatını binlerce yıllık klasik dilden (wenyan) koparıp halkın konuştuğu yaşayan dile (baihua) taşımasıyla ön plana çıkmıştır.. Tıp eğitimini yarıda bırakıp "insanların bedenlerini değil, ruhlarını iyileştirmek" gerektiğini savunarak edebiyata yönelmiştir. Çin'in içinde bulunduğu yarı sömürge ve feodal yapıyı -ve Konfüçyüsçü geleneğin- bireyi ezen ağırlığını sert bir dille eleştirmiştir. 4 Mayıs Hareketi'nin entelektüel liderlerinden biri olarak, modern hikâyeciliğin tekniklerini Çin'in yerel gerçekliğiyle birleştirmiş ve böylece sadece bir sanat dalını değil, bir ulusun düşünce biçimini değiştirmiştir. Özellikle (önsözdeki makaleden yola çıkarak) dikkatimi çeken nokta, gelenekçi Çin anlayışına karşı Lu Xun, modern edebiyatı savunmuş, bolca batı izlenimini ülkesine taşımış. Gogol ve Nietzchse gibi yazarlardan etkilenmiş, rus ve Fransız edebiyatlarının önemini anlamış; bu gibi etmenler sonucunda Çin alfabesinin kaldırılmasını, Latin alfabesine geçilmesini savunmuş. Uzun lafın kısası gelenek karşıtı/modernist bir yazar. Bize çevrilen bu Türkçe baskısından ilk olarak Ah Q'nun hikayesini okuyoruz. Yazar, 1911 Devrimi sonrasındaki Çin toplumunun başarısızlıklarını ve halkın karakter aşınmasını Ah Q karakteri üzerinden hicvetmekte. Ah Q, girdiği her kavgadan dayak yemesine rağmen zihninde bunu bir "ruhsal zafer" olarak kodlayan, kendini kandırma sanatında usta bir figürdür. Lu Xun, Ah Q aracılığıyla Çin halkının o dönemdeki uyuşukluğunu, gerçekleri kabul etmek yerine hayali üstünlüklere sığınmasını ve güçlüye boyun eğip zayıfı ezmesini eleştirir. Ah Q'nun bir devrimci olma girişimi bile aslında sadece güç sahibi olup başkalarını ezmek içindir. Lu Xun bu eseriyle, devrimin sadece siyasi bir rejim değişikliğiyle değil, halkın zihniyetindeki bu "Ah Q'culuk" hastalığının iyileşmesiyle mümkün olabileceğini savunmuştur. Diğer öykü ise "Bir Delinin Günlüğü". 1918 yılında yayımlanan modern Çin edebiyatının ilk kısa öyküsü olarak tarihe geçmiştir. Bu eser, Kafkaesk bir atmosferde, çevresindeki herkesin kendisini yemeye çalıştığını düşünen bir adamın hezeyanlarını anlatır. Ancak hikâyenin asıl gücü, bu "deliliğin" aslında en saf gerçeklik olmasıdır. Lu Xun, karakterin tarih kitaplarının satır aralarında okuduğu "iyilik ve erdem" kelimelerinin altında aslında "insan yiyin" yazdığını fark ettirerek, geleneksel Konfüçyüsçü ahlakın bireyi nasıl sömürdüğünü ve yok ettiğini anlatır. Delinin ağzından dökülen "Çocukları kurtarın" feryadı, geçmişin karanlığından sıyrılıp geleceği inşa etme arzusunun en çarpıcı ifadesi olarak görülüyor.. Bu öykü, toplumun sorgusuz kabul ettiği normların aslında ne kadar vahşi olabileceğini gösteren bir alegoridir. Bu iki eser, yayımlandığı dönemde Çin entelektüel dünyasında adeta bir deprem etkisi yaratmıştır. Klasik Çin edebiyatının elitist ve süslü yapısı yerine; doğrudan, sarsıcı ve halkın anlayabileceği bir dilin kullanılması, edebiyatı sokağa indirmiştir. Lu Xun, geleneksel değerlerin koruyuculuğunu yapanlara karşı "Demir Ev" metaforunu kullanır: İçinde uyuyan insanların havasızlıktan ölmek üzere olduğu kapalı bir evde, insanları uyandırmak onlara acı verebilir ama bu onların kurtuluş için tek şansıdır. Lu Xun'un eserleri işte bu uyanış çığlığıdır. Bugün Lu Xun, Çin'de "ulusun ruhu" olarak anılır ve modern Çin romanının, eleştirel gerçekçiliğin ve sosyalist edebiyatın temelleri onun bu iki eseriyle atılmıştır. Türkçeye -gördüğüm kadarıyla- ilk kez çevirilen bu öyküleri kesinlikle okunmayı Hak ediyor. Lu Xun'un adı bugün modern çin edebiyatının başlıca ödüllerinden birinin adı'dır. İş Bankası'nın incelikli ve detaylı (özellikle dipnotlar sayesinde son derece zengin) çevirisiyle harika bir anlatım sunuyor. Bence ne kadar şanslı olduğumuzun farkında değiliz. Çin edebiyatı okumak isteyenlere tavsiye ederim. Kitap sadece 86 Sayfa..

saburo 8 months ago

Tek Yön

Walter Benjamin

1 Gönderi

"Konuşma hürriyeti kaybolmakta. İnsanlar arasında eskiden konuşmada karşıdakinin üzerine eğilme gayet tabii bir şeyken, şimdi yerini ayakkabılarının veya şemsiyesinin fiyatını sormak alıyor. Her sohbetin içine önü alınmaz bir şekilde, hayat şartları konusu, para konusu giriyor. Bu arada söz konusu olan…devamı"Konuşma hürriyeti kaybolmakta. İnsanlar arasında eskiden konuşmada karşıdakinin üzerine eğilme gayet tabii bir şeyken, şimdi yerini ayakkabılarının veya şemsiyesinin fiyatını sormak alıyor. Her sohbetin içine önü alınmaz bir şekilde, hayat şartları konusu, para konusu giriyor. Bu arada söz konusu olan ne bireyin endişeleri ve çilesi -böyle olsa, belki konuşanlar birbirleriyle yardımlaşabilirdi-, ne de konunun bütün içinde gözden geçirilmesi. İnsan sanki bir tiyatroda tutsakmış da, sahnedeki oyunu ister istemez izlemek zorundaymış, bunu ister istemez, durup durup yeniden düşüncenin ve konuşmanın konusu etmek zorundaymış gibi." (Sayfa 26) Alman düşünür - eleştirmen Walter Benjamin'in 1928 yılında yayımlanmış deneme eseri.. Geleneksel felsefe ve inceleme kitaplarının o ağırbaşlı, sistematik yapısına meydan okuyan, son derece özgün bir çalışma. Birinci Dünya Savaşı sonrası Almanya'sının, yani Weimar Cumhuriyeti'nin içinde bulunduğu kaotik ruh halini yansıtmak adına doğrusal bir anlatı yerine, parça parça görüntülerden oluşan bir teknik kullanılmış. Kitabın akışı -saf gerçekliğe yakın olmak amacıyla- okurun, benzin istasyonlarından kahvaltı salonlarına, ilan panolarından bürokratik ofislere kadar modern hayatın sıradan duraklarında gezdiriyor.. Ancak bu gezi, turistik bir tur değil, modernizmin ve kapitalizmin yarattığı yıkımın en ince detaylarına kadar teşhir edildiği eleştirel bir yolculuk. Walter Benjamin'in bu eserde en yoğunlaştığı ve en sert eleştirdiği konulardan biri, burjuva yaşam tarzının ve özel hayatın çöküşü. Yazara göre, orta sınıfın evinin içinde yarattığı o güvenli ve korunaklı "özel alan" artık bir yanılsamadan (bu noktada Richard sennett'inde benzer bir görüşü vardır) ibarettir. Dış dünyanın gürültüsü, siyasi çalkantılar ve ticari kaygılar öylesine güçlüdür ki, evin duvarlarını aşarak içeri sızmış ve mahremiyeti yok etmiştir. Burjuvanın konfor arayışı, yaklaşmakta olan felaketi görmezden gelmeye çalışan nafile bir çabaya dönüşmüştür. Yazar, nesnelerle ve mekanlarla kurduğumuz ilişkinin nasıl değiştiğini anlatırken, aslında toplumun ruhsal haritasını ortaya çıkarıyor.. Bu ruhsal haritanın en karanlık noktası ise ekonomik krizin insani ilişkilere yansımasıdır. Kitapta hiperenflasyonun sadece parayı değil, ahlaki değerleri ve insanlar arasındaki güven duygusunu da nasıl erittiği çarpıcı bir dille anlatılır. Ona göre para, sadece bir değişim aracı olmaktan çıkıp insan ilişkilerinin merkezine yerleşmiştir. Yoksulluk o kadar yaygınlaşmıştır ki, insanlar birbirine şüpheyle bakmaya başlamış, sıcaklık ve samimiyet yerini soğuk bir hesapçılığa bırakmıştır. Özellikle dilenciler ve yoksullarla ilgili gözlemlerinde yazar, toplumsal dayanışmanın nasıl çöktüğünü ve verme eyleminin bile nasıl bir iktidar gösterisine veya utanç verici bir duruma dönüştüğünü vurgu yapar.. Kitabın bir diğer önemli eleştiri odağı, kitap kültürünün otoritesini yitirmesi (Frankfurt okulundaki temel problemlerin başında geliyor) ve reklam dilinin yükselişidir. Benjamin, modern çağda hakikatin artık kalın kitaplarda veya akademik makalelerde değil, sokaktaki ilanlarda, neon ışıklarda ve gazete manşetlerinde arandığını savunur. Okuma eylemi, bir kitabı sayfaları arasında "yatay" bir şekilde takip etmekten çıkıp, sinema perdesi veya reklam panoları gibi "dikey" ve anlık şoklar yaratan bir sürece dönüşmüştür. Bu nedenle yazar, entelektüellerin fildişi kulelerinden inip, reklamcıların kullandığı bu vurucu ve görsel dili devrimci amaçlar için kullanmaları gerektiğini, aksi takdirde sözlerinin havada asılı kalacağını belirtirr. Kurgu dışı bir şey arayanlara tavsiye ederim. Okumadan önce Frankfurt okuluna (genel hatlarıyla) bakarsanız ve Benjamin'in dostu Adorno'yu da biraz araştırırsanız çalışma daha verimli olacaktır. Hoşuma giden diğer alıntılar: "Hayatın yapısını kurma işi şu anda, kanılardan pek daha çok olguların gücü altına girmiş durumda." (Sayfa 11) "İkna etmek kısırdır." + + "Deha çalışkanlıktır." (Sayfa 14) "Seven kişi sevilenin sadece kusurlarına, bir kadının sadece garipliklerine ve zayıflıklarına bağlılık duymaz, onu, kadının yüzündeki kırışıklarla benler; eprimiş elbiselerle çarpık bir yürüyüş bütün güzelliklerden daha sürekli ve daha acımasızca bağlar. Herkes çoktan geçirmiştir bu tecrübeyi. Peki niçin? Duyumun yerinin kafada olmadığını, bir pencereyi, bir bulutu, bir ağacı beynimizde değil, daha çok onları gördüğümüz yerde algıladığımızı ileri süren öğreti doğruysa, sevgiliye bakarken de öyle, kendi dışımızda oluruz. Ama bu sefer eziyet veren bir gerilim ve hayranlık içinde. Duyum gözleri kamaşmış biçimde, bir kuş sürüsü gibi, kadının yaydığı ışık içinde uçuşup durur. Nasıl kuşlar ağacın gizleyen yaprakları arasında korunak ararsa, duyumlar da gölgeli kırışıklara, hoş bir eda taşımayan el-kol hareketlerine ve sevilen gövdenin göze çarpmayan kusurlarına sığınır, sinip gizlendikleri o yerlerde güven bulurlar. Ve geçip gidenlerden hiçbiri hayrına aşk ateşinin tam da buralarda, kusurlu köşelerde, kınanacak yerlerde yuvalandığının farkına bile varmaz." (Sayfa 20) "Yakınlık duyduğumuz biri ölünce, bunu izleyen ayların gelişmeleri içinde öyle bir şey vardır ki, her ne kadar onunla paylaşmak istersek de- sanki ancak onun uzakta oluşu sayesinde meydana gelebildiğini fark eder gibi oluruz. Onu sonunda, artık anlamaz olduğu bir dille selamlamaktayızdır." (Sayfa 21) "Bütün yakın insan ilişkilerini neredeyse katlanılmaz bir çeliciliği olan bir açık-seçiklik yönetiyor ki, ilişkilerin bu gücün karşısında ayakta kalması pek mümkün değil. Çünkü para bir yandan korkunç bir biçimde bütün hayatî çıkarların merkezinde yer alırken, öte yandan, karşısında hemen her insanî ilişkinin başarısızlığa uğradığı engel de gene kendisi olmakla, gerek tabiî olanda, gerek ahlakî olanda bulunan o güven, sükûnet ve sağlık gittikçe kayboluyor." (Sayfa 24) "İradeyi canlı bir biçimde, ancak göz önünde tasarlanan görüntü besler. Salt söz buna karşılık iradeyi ateşe verir ancak, sonra içten içe yanıp tütmek üzere. Kesin bir görüntüsel tasarımı olmayan sağlıklı bir irade yoktur. Sinir donanımı olmayan tasarım yoktur. Soluk ise sinir donanımının en hassas ayarıdır. Rumuzların sesi bu solumanın kanunudur. Kutsal heceler üzerinde soluk alıp vererek zikrederek yapılan yoganın kaynağı budur. Sınırsız gücünün kaynağı budur." (Sayfa 47) "Saniyelerin koşarcasına geçtiği bir hayat saati gibidir roman kişilerin tepesindeki sayfa sayıları. Hangi okur vardır ki, onlara bir kere bile olsun kaçamak, ürküntüyle bakmamış olsun?" (Sayfa 49) "Sınıf mücadelesi tasavvuru insanı yanıltabilir. Söz konusu olan, 'Kim kazanacak, kim kaybedecek?' sorusunun cevabının verileceği bir kuvvet denemesi, bittikten sonra galibin iyi, mağlubunsa kötü yaşayacağı bir boğuşma değildir. Böyle düşünmek olguların üstünü romantizmle örtmek demektir. Çünkü burjuvazi, mücadelede kazanabilir ya da yenilebilir, gelişme sürecinde ölümcül yüzlerini gösterecek olan iç çelişkileri yüzünden yıkılmaya mahkûm kalacaktır. Soru sadece, kendi kendine mi, yoksa proletarya eliyle mi yıkılacağıdır. Üç bin yıllık bir kültür gelişmesinin devamı ya da bitişi bu sorunun cevabıyla belirlenecektir. Tarihin birbiriyle sürgit boğuşan iki savaşçı tablosunda bayağı bir sonsuzluk olduğundan haberi yoktur. Sadece zamanlamadır gerçek politikacının hesap ölçüsü. Ve burjuvazinin ortadan kalkışı ekonomik ve teknik gelişmenin neredeyse hesaplanabilecek bir noktasına kadar gerçekleşmemişse (enflasyon ve gaz savaşı bu noktanın işaretleridir), her şey bitmiş demektir. Kıvılcım dinamite gelmeden önce kesilmelidir yanan fitil. Politikacının işe karışması, atıldığı tehlike ve çalışma hızı teknik boyutta her şeydir - şövalyelik boyutunda değil." (Sayfa 53-54) "Mağrur birinin yaşayışına karşı en güçlü itiraz şudur: yemeğini yalnız başına yemesi. Yalnız yemek insanı kolayca katılaştırır, kabalaştırır. Buna alışık olan bozulup gitmemek için Spartalıcasına yaşamalıdır. Münzeviler, sırf bunun için, etsiz beslenmiştir. Çünkü yemek sadece topluluk içinde hakkettiğine ulaşır; yemek yerini bulacaksa paylaşılmak ve paylaştırılmak ister. Kiminle, o önemli değildir: eskiden bir dilenci zenginleştirirdi her sofrayı. Tek önemli olan paylaştırmak ve vermektir, sofradakilerin bir toplum ruhu içinde konuşması değil. Oysa öte yandan, dostça beraberliğin yemek olmadığında kritikleşmesi de şaşırtıcıdır. Saint-Germain Kontu, dolu sofralar karşısında aç kalır, sırf o yüzden de konuşmada egemenliğini korurdu. Ama her katılanın eli boş döndüğü yere rekabet kavgaları girer." (Sayfa 67) "Banknotlar üzerine tasvir edici bir çözümleme yapılsa iyi olurdu. Taşıyacağı sınırsız mizah gücünün bir eşini sadece nesnelliğinin gücünde bulurdu bu kitap. Çünkü bu belgeler üzerinde olduğu kadar başka hiçbir yerde kapitalizm kutsal bir ciddiyetin safdilliği içinde boy göstermez. Banknotların üzerindeki, rakamların etrafında oynaşan masum yavrular, tanrıça kılığında elinde kanun levhaları tutanlar ve kılıcını kınına sokan zırhlı kahramanlar - kendi başına bir dünyadır bu: cehennemin cephe mimarisi. Lichtenberg, zamanında kâğıt parayı yaygınlaşmış görseydi, böyle bir eser tasarlamayı ihmal etmezdi." (Sayfa 73)

saburo 8 months ago

Erken Gelen Yaz

Yasujirô Ozu

2 Gönderi

Sizlere değeri bilinmemiş 5 film önereceğim Değeri Bilinmemiş Filmler - 1 "Bakushū" Sinema tarihinin tartışmasız en büyük yönetmenlerinden biri olan Yasujirō Ozu'nun 1951 yapımı başyapıtı.. Savaş sonrası Japonya'sının geçirdiği sessiz ama derin sarsıntıyı anlatan zarif eserlerden biridir. Film, Amerikan işgali…devamıSizlere değeri bilinmemiş 5 film önereceğim Değeri Bilinmemiş Filmler - 1 "Bakushū" Sinema tarihinin tartışmasız en büyük yönetmenlerinden biri olan Yasujirō Ozu'nun 1951 yapımı başyapıtı.. Savaş sonrası Japonya'sının geçirdiği sessiz ama derin sarsıntıyı anlatan zarif eserlerden biridir. Film, Amerikan işgali altında Batılılaşmanın günlük hayata sızdığı bir dönemde geçer ve yönetmen Ozu bu büyük kültürel çatışmayı dramatik olaylarla değil, gündelik nesneler -ve ritüeller- üzerinden anlatır.. Filmdeki kuşak çatışması, yaşlıların geleneksel kıyafetler giyip sakin bir yaşam sürdüğü, çocukların ve gençlerin ise batılılaşmanın simgeleriyle çevrili olduğu bir atmosferde geçer. Tez konum olması sebebiyle (her ne kadar filmde -hikaye nedeniyle- pek hissedilmese de belirtme gereği duyuyorum) biraz gelenekçi-modernist biçimlerine vurgu yapmak istiyorum. Ozu sineması geleneği temsil eder. Onun filmlerinde (20.yy olsa dahi) Japon kültürü, Sanatsal niteliklerini de yine gelenek üzerinden yapar. Sıklıkla bu geleneğini, modernizm karşısında (her ne kadar savunuyor olsa da) yıkılmasını gösterir. Örneğin kamerası her zaman sabit (pan ve tilt yapmaz), ortalama bir Japon insanın boyuna ve oturuş şekline denk gelir. Temel amacı filmin anlatısına (hayatın özü misali) seyirciyi de alır. Bu film özelinde ise, çocukların kahvaltıda geleneksel pirinç yerine ekmek istemeleri gibi basit detaylarr, kültürel değişimin en temel göstergesi olarak sunulur. Ozu, bu modernleşme karşısında öfkeli bir muhafazakar gibi davranmaz,bundan ziyade bir gözlemci konumunda kalır ve yaklaşan değişimi hüzünlü bir kabullenişle gösterir. Filmin ana ekseninde, sıklıkla çalışmayı tercih ettiği Setsuko Hara'nın canlandırdığı Noriko karakteri ve onun evliliği etrafında dönen toplumsal beklentiler yer alır. 28 yaşındaki Noriko, 1950'lerin Japonya'sında evde kalmış statüsündedir ve dönemin kültürel kodlarına göre bir kadının bu yaşa kadar bekar kalması, hem kendisi hem de ailesi için bir endişe kaynağıdır. Ailesi - özellikle de abisi- ve çevresi, Noriko'yu çözülmesi gereken bir mesele gibi görür. Baskı sadece aileyle sınırlı kalmaz; iş yerinden arkadaşlarına kadar herkesin gündeminde Noriko'nun medeni durumu vardır. Film, kadının bireysel varlığının, kiminle evleneceği sorusunun gölgesinde nasıl kaldığını ve toplumun kadını tek başına bir birey olarak değil, ancak bir aile kurumu içinde tanımladığını ustalıkla işler. Hikaye ilerledikçe Noriko, geleneksel görücü usulü ile modern bireysel tercihler arasında bir yol ayrımına gelir. Ailesi ve çevresi, onun için sosyal statüyü yükseltecek, mantığa dayalı parlak bir evlilik hayal ederken, Noriko'nun iç dünyasındaki istekler ve mutluluk tanımı daha farklıdır. Ozu, Noriko'nun bu dışsal baskılar ve içsel arzular arasında nasıl bir denge kuracağını, kendi sesini bulup bulamayacağını merkeze alır. Bu süreci anlatırken büyük kavgalara ya da melodramatik sahnelere başvurmaz -hemen hemen bütün filmlerinde olduğu gibi-. Bunun yerine, karakterlerin bakışları, sessizlikleri ve gündelik sohbetleri üzerinden, bir kadının kendi kaderini tayin etme hakkının ne kadar zorlu bir mücadele olduğunu hissettirir. Japon sinemasına ve aile temasına ilgi duyuyor veyahut farklı perspektiflerden bakmak istiyorsanız mutlaka Ozu izleyin (bu şart değil, yeter ki izleyin).

saburo 8 months ago

Ben Küba

Mikhail Kalatozov

1 Gönderi

Değeri Bilinmemiş Filmler - 2 "Soya Cuba" Dünya sinemasında adının az duyulmasına en çok üzüldüğüm yönetmenlerden biri olan Mikhail Kalatozov'un 1964 yapımı filmi.. Sinema tarihinin en tuhaf ve büyüleyici paradokslarından biridir. Sovyetler Birliği ve Küba arasındaki siyasi flörtün bir ürünü…devamıDeğeri Bilinmemiş Filmler - 2 "Soya Cuba" Dünya sinemasında adının az duyulmasına en çok üzüldüğüm yönetmenlerden biri olan Mikhail Kalatozov'un 1964 yapımı filmi.. Sinema tarihinin en tuhaf ve büyüleyici paradokslarından biridir. Sovyetler Birliği ve Küba arasındaki siyasi flörtün bir ürünü olarak, devrimi yüceltmek ve sosyalizmi yaymak amacıyla sipariş edilmiş bir propaganda filmi olsa da film, politik bir broşürden çok, şiirsel ve görsel bir rüyayı andırır. Filmin en büyük başarısı -kanımca-, hikaye anlatımından ziyade sinematografinin sınırlarını zorlayan (arşa çıkaran) teknik yönüyle hatırlanır, ancak bu teknik gösterişin altında, kapitalizmin bir üçüncü dünya ülkesini nasıl hem ruhsal hem de fiziksel olarak tükettiğine dair çok sert bir eleştiri yatar. Hikaye yapısı klasik bir olay örgüsünü takip etmek yerine, devrim öncesi Batista rejiminin son günlerini ve devrimin doğuşunu anlatan dört farklı öyküden oluşan bir antoloji biçimindedir. Bu öykülerin her biri, Küba'nın farklı bir yarasına parmak basar. İlk öykülerde, Havana'nın o dönemki hali, Amerikalı turistler için bir zevk bahçesine dönüştürülmüş, ahlaki çöküntünün zirve yaptığı bir metropol olarak resmedilir. Burada yönetmen Kalatazov, kapitalizmin insan bedenini ve onurunu nasıl satın alınabilir bir meta haline getirdiğini gösterir.. Yoksul bir kadının, sadece geçimini sağlamak için haç kolyesini bir Amerikalı turiste satmak zorunda kalması ya da bedenini sunması, ülkenin manevi değerlerinin dolar karşısında nasıl eridiğinin en acı sembolüdür. Film, Küba'yı Batı'nın arka bahçesi, kumarhanesi ve genelevi olarak konumlandıran sömürgeci bakışı acımasızca teşhir eder. Kırsal kesime geçen diğer öykülerde ise toprağın ve emeğin sömürüsü ön plana çıkar. Çokuluslu şirketlerin (özellikle United Fruit Company gibi yapıların ima edildiği), yerel çiftçinin toprağına el koyması ve onu kendi vatanında köleleştirmesi işlenir. Burada kapitalizm sadece ahlaki bir çöküş değil, aynı zamanda fiziksel bir yıkım aracıdır. Çiftçinin, yıllarca emek verdiği şeker kamışı tarlalarını (örneğin yabancı sermayeye kaptırmamak için ateşe verdiği sahne), mülkiyetin ötesinde bir varoluş çığlığıdır. Bu anlar, filmin en güçlü mesajını taşır: "Bir halkın elinden toprağını aldığınızda, aslında onun kimliğini de yakmış olursunuz." Kalatozov, ezilenlerin öfkesinin nasıl yavaş yavaş birikip devrimci bir harekete dönüştüğünü, didaktik sözlerden ziyade bu görsel metaforlarla anlatır. Filmin asıl efsaneleştiği nokta ise görüntü yönetmeni Sergei Urusevsky'nin akıl almaz sinematografisidir. O dönemde ne bilgisayar efekti ne de gelişmiş drone teknolojisi varken bu denli estetik sınırları zorlayan bir biçem görülmemiştir. Meşhur otel havuzu sahnesinde kamera, binanın tepesinden aşağı süzülür, kalabalığın arasına girer ve en sonunda suyun altına dalar; tüm bunlar tek bir kesintisiz planda gerçekleşir. Bu teknik cambazlık sadece gösteriş için değildir; kameranın bu akışkanlığı, izleyiciyi olayların içine hapseden boğucu bir atmosfer yaratır. Ayrıca filmde kullanılan özel bir kızılötesi pelikül tekniği sayesinde palmiye ağaçları ve şeker kamışları bembeyaz, gökyüzü ise kömür karası görünür. Bu tercih, Küba'yı güneşli bir tatil cenneti gibi göstermek yerine, acı çeken, kavrulan ve gerçeküstü bir matem havasına bürünmüş bir coğrafya olarak sunar. İlginç bir detay olarak, film vizyona girdiğinde ne Kübalılar ne de Sovyetler tarafından beğenilmiştir. Kübalılar filmi fazla stilize ve gerçeklikten uzak bulurken, Sovyetler yeterince devrimci ve sert bulmamıştır. Yıllarca tozlu raflarda unutulan bu hazine, 1990'larda Martin Scorsese ve Francis Ford Coppola gibi ustaların girişimiyle restore edilip dünyaya yeniden tanıtılmıştır. Yönetmen Kalatozov, bu filmde belgesel gerçekçiliğini reddedip "duygusal bir gerçeklik" yaratmayı seçmiştir. Filmde karakterlerin çok az diyaloğu vardır; asıl konuşan dış sestir. Filmin açılışındaki o meşhur dış ses, yönetmenin ve senaristin bu topraklara bakışını özetleyen şu unutulmaz sözleri fısıldar: "Ben Küba... Bir zamanlar Kristof Kolomb buraya ayak bastı... Ben Küba... Benim şekerim tatlıdır ama gözyaşlarımla sulanmıştır." Bu sözler, filmin hem bir ağıt hem de bir direniş destanı olduğunun kanıtıdır. İzlenmeden ölünmemesi gereken filmlerden biri..

saburo 8 months ago

Hayatın Özü

Godfrey Reggio

2 Gönderi

Değeri Bilinmemiş Filmler - 3 "Koyaanisqatsi" Godfrey Reggio’nun 1982 yapımı deneysel belgesel filmi.. sinemada bir filmden ziyade görsel ve işitsel bir trans hali, diyalogsuz bir felsefi manifesto olarak yerini almıştır. Hopi dilinde dengesini yitirmiş hayat anlamına gelen bu ismin seçilmesi…devamıDeğeri Bilinmemiş Filmler - 3 "Koyaanisqatsi" Godfrey Reggio’nun 1982 yapımı deneysel belgesel filmi.. sinemada bir filmden ziyade görsel ve işitsel bir trans hali, diyalogsuz bir felsefi manifesto olarak yerini almıştır. Hopi dilinde dengesini yitirmiş hayat anlamına gelen bu ismin seçilmesi tesadüfi değildir; film, modern insanın kurduğu teknolojik medeniyetin doğayla ve hatta insanın kendi doğasıyla girdiği geri dönüşsüz çatışmayı anlatır.. Klasik bir senaryosu, karakterleri veya diyalogları olmayan bu yapım, deneysel sinemanın en uç ve en etkileyici örneklerinden biri olarak kabul edilir. Reggio, dili aradan çıkararak izleyiciyi saf görüntü ve Philip Glass’ın hipnotize edici minimalist müziğiyle baş başa bırakır. Yönetmenin temel amacı teknolojiyi sadece kullandığımız bir araç olarak değil artık içinde yaşadığımız, nefes aldığımız ve bizi kuşatan bir çevre olarak algılatmaktır. Reggio'ya göre bizler artık doğada değil, teknolojinin yarattığı yapay bir ekosistemde yaşıyoruzdur ve bu durum insan ruhunda derin bir sarsıntı yaratmaktadır. Filmin sinematografik dili, aslında hikayenin ta kendisidir ve bu noktada devreye görüntü yönetmeni ve filmin gizli kahramanı Ron Fricke girer. Kendisi daha sonra çekeceği Baraka ve Samsara gibi daha çok ilgi uyandıran (zira bu filmdeki kamera tecrübesini geliştirerek bağımsız olarak eser üretir ve alanı daha da genişleterek kamerasını, uluslararası arenaya taşır.) belgesellere imza atacak olan Fricke, Koyaanisqatsi projesinde geliştirdiği zamanı bükme teknikleriyle sinemaya yeni bir gramer kazandırmıştır. Fricke’nin kullandığı hızlandırılmış çekim yani time-lapse teknikleri, şehir hayatını bir insan topluluğundan çok, damarlarda akan kanı andıran ışık hüzmelerine veya bir bilgisayarın devre kartlarına benzetir. Bu teknik tercih sadece estetik bir şov değildir; modern yaşamın insanı nasıl mekanik bir dişliye dönüştürdüğünü, bireyselliği nasıl yok edip kitleleri birer veri akışına indirgediğini göstermenin en çarpıcı yoludur.. Fricke’nin kamerası, gökdelenlerin camlarına yansıyan bulutlardan, metro istasyonlarında yürüyen merdivenleri dolduran ifadesiz yüzlere geçerken, izleyiciye medeniyetin hem büyüleyiciliğini hem de korkutuculuğunu aynı anda hissettirir. Film, doğanın sessiz ve heybetli görüntüleriyle başlar, ancak yavaş yavaş insan müdahalesinin gürültüsüne, maden patlamalarına, fabrikaların ritmine ve şehirlerin kaosuna evrilir. Bu geçiş, bir ilerleme öyküsü gibi değil, bir virüsün yayılması gibi resmedilir.. Reggio ve Fricke ikilisi, Philip Glass’ın tekrar eden, döngüsel ve zaman zaman kaotikleşen müziğiyle bu hissi zirveye taşır. Belgesel türüne ilgisi olanlar muhakkak izlemeli. Ufuk açıcı..

saburo 8 months ago

Yılanın Kucağında

Ciro Guerra

1 Gönderi

Değeri Bilinmemiş Filmler - 4 "El Abrazo de la Serpiente" Kolombiyalı Yönetmen Ciro Guerra'nın 2015 yapımı macera drama filmi.. Amazon ormanlarını konu alan yüzlerce filmden ayrılarak sinema tarihine bir ağıt, görsel bir şiir ve sömürgeciliğe vurulmuş en estetik tokatlardan biri…devamıDeğeri Bilinmemiş Filmler - 4 "El Abrazo de la Serpiente" Kolombiyalı Yönetmen Ciro Guerra'nın 2015 yapımı macera drama filmi.. Amazon ormanlarını konu alan yüzlerce filmden ayrılarak sinema tarihine bir ağıt, görsel bir şiir ve sömürgeciliğe vurulmuş en estetik tokatlardan biri olarak geçmiştir (bu noktada Türk izleyicisini pek içine çekmeyebilir ama hem kimsenin paylaşmamış olmasından dolayı ekledim). Genellikle Amazon dendiğinde aklımıza gelen o boğucu yeşil renk paletini reddeden yönetmen, siyah beyaz bir sinematografi tercih ederek izleyiciyi turistik bir doğa gezisinden alıp zamanın ve mekanın büküldüğü rüya benzeri bir boyuta taşır. Bu tercih, ormanı egzotik bir arka plan olmaktan çıkarıp her ağacın, nehrin ve kayanın bir hafızası olduğu,, yaşayan ve nefes alan mistik bir karaktere dönüştürür.. Film, gerçek hayatta yaşamış iki bilim insanı olan Theodor Koch Grünberg ve Richard Schultes'in günlüklerinden esinlenmiştir ancak hikayeyi onların gözünden değil, onları ağırlayan yerlilerin perspektifinden anlatarak alışılagelmiş "beyaz adamın keşfi" anlatısını tersyüz eder (bu yönüyle Hollywood uzaklı bir film olduğunu söylememize gerek yok sanırım). Hikaye, birbirinden on yıllarla ayrılmış iki farklı zaman diliminde paralel olarak ilerler. Her iki zaman diliminde de, Amazon'un derinliklerinde yaşayan ve kabilesinden geriye kalan son kişi olduğuna inanan şaman Karamakate, kutsal ve şifa verici Yakruna bitkisini arayan iki farklı Batılı bilim insanına rehberlik eder.. İlk yolculuk 1909 yılında hasta bir etnograf olan Theo ile, ikincisi ise 1940'larda bitkinin izini süren botanikçi Evan ile gerçekleşir. Ancak bu bir yol filminden çok, bir hafıza kazısıdır. Karamakate için bu beyaz adamlar, sadece bitki arayan gezginler değil, aynı zamanda felaketin, hastalığın ve unutuşun habercileridir. Film, zamanın düz bir çizgi değil, bir yılan gibi kendi kuyruğunu ısıran dairesel bir döngü olduğu fikrini işler. Karamakate'nin gençliği ve yaşlılığı, nehrin akışı gibi iç içe geçer; geçmiş ve gelecek aynı anda yaşanır. Filmin sömürgecilik eleştirisi, şiddeti grafik bir şekilde göstermekten ziyade, onun yarattığı kültürel boşluğu ve ruhsal tahribatı hissettirmek üzerine kuruludur. Kauçuk baronlarının yerlileri köleleştirmesi ve ormanı bir hammadde deposuna çevirmesi arka planda sürekli hissedilen bir tehdittir, ancak filmin en sarsıcı bölümleri, misyonerlerin yerli çocukları "medenileştirmek" adı altında kimliksizleştirdiği manastır sahneleridir. Burada yönetmen, Batı medeniyetinin dini ve bilimi kullanarak binlerce yıllık bir bilgeliği nasıl -sözde- "batıl inanç" diyerek sildiğini ve yerine hastalıklı, taklitçi bir yapı (filmdeki "chullachaqui" kavramı) koyduğunu yüzümüze vurur. Karamakate'nin, beyaz adamın eşyalarına ve bavullarına olan bağımlılığını eleştirmesi, aslında materyalist dünya görüşü ile manevi dünya görüşü arasındaki derin uçurumu simgeler. Ona göre beyaz adamlar, rüya görmeyi unutmuş, ruhları boşalmış kabuklardır. Görsel olarak film, siyah beyazın tüm tonlarını kullanarak izleyiciye bir hipnoz seansı yaşatır. Ormanın dokusu, nehrin üzerindeki yansımalar ve yağmurun sesi, izleyiciyi o nemli ve tekinsiz atmosferin içine hapseder. Renklerin yokluğu, dikkati biçime, dokuya ve insanların yüzlerindeki ifadelere odaklar. 2000 sonrası en iyi siyah beyaz filmlerden olduğu su götürmez bir gerçek..

saburo 8 months ago

Aziz Matyas'a Göre İncil

Pier Paolo Pasolini

6 Gönderi

Değeri Bilinmemiş Filmler - 5 "Il Vangelo secondo Matteo" Sinema tarihinin en sert ve en radikal yönetmenlerinden biri olarak kabul edilen Pier Paolo Pasolini’nin 1964 yapımı filmi.. Kendisi bir ateist, bir Marksist aynı zamanda kilise tarafından sıkça aforoz edilen bir…devamıDeğeri Bilinmemiş Filmler - 5 "Il Vangelo secondo Matteo" Sinema tarihinin en sert ve en radikal yönetmenlerinden biri olarak kabul edilen Pier Paolo Pasolini’nin 1964 yapımı filmi.. Kendisi bir ateist, bir Marksist aynı zamanda kilise tarafından sıkça aforoz edilen bir eşcinseldir.. Bu nedenle Hz. İsa’nın hayatını anlatan bir film çekmesi kağıt üzerinde imkansız bir denklem gibi dursa da, ortaya çıkan eser Vatikan tarafından bile "İsa üzerine yapılmış en iyi film" olarak nitelendirilmiştir. Pasolini’nin bu filmi çekme amacı dini bir inançtan ziyade, "kutsal olana duyduğu nostalji" ve modern tüketim toplumunun yok ettiği masumiyeti, köylü sınıfının yüzlerinde ve İsa’nın devrimci ruhunda bulma arzusudur. Pasolini, İncil’i bir otel odasında tesadüfen okuduğunda, metindeki İsa’nın, kurumlaşmış Katolik Kilisesi’nin sunduğu o uysal sarışın ve yumuşak figürden çok farklı; sistemi sarsan, öfkeli ve radikal bir figür olduğunu fark etmiştir ve bu "gerçek" İsa’yı perdeye taşımaya karar vermesine vesile olmuştur.. Kendisinin tercih ettiği İsa profili, Hollywood sinemasının o güne kadar dayattığı kutsal imajları yerle bir eder. Pasolini, İsa rolü için profesyonel bir oyuncu yerine Katalan bir edebiyat öğrencisi ve aynı zamanda bir sendika aktivisti olan Enrique Irazoqui’yi seçmiştir. Bu seçim bilinçlidir; çünkü Pasolini İsa’nın yüzünde hem bizans ikonalarının o sert ve derin ifadesini hem de modern bir devrimcinin kararlılığını görmek istemiştir. Filmdeki İsa kuzuları seven, sürekli gülümseyen, uhrevi bir ışıkla dolaşan bir figür değildir. Aksine, hızlı yürüyen, kelimeleri birer kılıç darbesi gibi kullanan, ferisilerin ikiyüzlülüğüne karşı öfke duyan ve "ben barış getirmeye değil, kılıç getirmeye geldim" diyen bir eylem adamıdır. Pasolini’nin kamerası bu İsa’yı, omuz kamerasının getirdiği belgesel gerçekçiliğiyle takip eder; sanki 2000 yıl öncesine giden bir haber kameramanı, olayları anbean kaydediyormuş gibi bir çığlık ve sadelik hakimdir. Hristiyanlık ve genel inanç bağlamında film, dinin metafizik boyutundan çok sosyal ve sınıfsal boyutuna odaklanır. Pasolini, İsa’yı ve havarilerini seçerken İtalya’nın güneyindeki yoksul köylüleri, yüzlerinde bin yıllık çilenin izlerini taşıyan isimsiz insanları kullanmıştır. Çekimler için Kudüs yerine o dönemin Kudüs'üne daha çok benzediğini düşündüğü İtalya’nın Matera şehrini seçmesi de bu "zamansız yoksulluk" vurgusunu güçlendirir. Pasolini’ye göre İsa, tarihin ilk büyük proleter devrimcilerinden biridir ve onun mesajı, sonradan kilisenin süslü katedrallerine hapsedilemeyecek kadar saf ve halka aittir. Ancak ilginçtir ki Pasolini, metne sadık kalma konusunda bir rahip kadar titiz davranır; filmdeki her diyalog doğrudan Matta İncili’nden alınmıştır, ekleme veya çıkarma yapılmamıştır. Bu durum, filmin hem inançlı kesim hem de seküler entelektüeller tarafından sahiplenilmesini sağlamıştır. Film hakkındaki ortak görüş, onun sinemanın "şiirsel gerçekçilik" akımının zirvesi olduğu yönündedir. Pasolini, Bach'ın Matta Pasyon'undan, siyahi kölelerin blues ezgilerine ve Kongo’nun Missa Luba ayin müziklerine uzanan eklektik müzik seçimiyle, İsa’nın hikayesini sadece Hristiyanlara özgü bir olay olmaktan çıkarıp tüm ezilen halkların evrensel bir destanına dönüştürür. Mel Gibson’ın "hz. İsa’nın çilesi" filmindeki grafik şiddetine nazaran, Pasolini’nin filmi sadeliğin gücüne inanır. Mucizeler bile gösterişsiz, birer sihirbazlık numarası gibi değil, hayatın doğal akışı içinde gerçekleşen anlar olarak sunulur. Kendisinin filmografisinde -diğerlerine nazaran- sırıtan ama son derece etkileyici bir film.

saburo 8 months ago

Geceye Övgüler

Novalis

8 Gönderi

"Sen geliyorsun, sevgilim - Gece geliyor - Hazla doluyor ruhum - Geçip gitmiş yeryüzünün gündüz vakti Ve sen yine benimsin. Derin ve kopkoyu gözlerine bakıyorum, Sevgiden ve mutluluktan başka bir şey göremiyorum. Diz çöküyoruz gecenin mihrabında Yumuşak yatağa – Dökülüyor…devamı"Sen geliyorsun, sevgilim - Gece geliyor - Hazla doluyor ruhum - Geçip gitmiş yeryüzünün gündüz vakti Ve sen yine benimsin. Derin ve kopkoyu gözlerine bakıyorum, Sevgiden ve mutluluktan başka bir şey göremiyorum. Diz çöküyoruz gecenin mihrabında Yumuşak yatağa – Dökülüyor kılıflar Ve sıcacık temastan alev alırcasına Korlaşıyor tatlı kurbanın Katıksız ateşi." (Sayfa 21) . . . "Sen, ey gecenin coşkusu, cennetin mahmurluğu, her yanımı kapladın. Zemin, hafiften yükseldi - üzerinde özgürlüğüne kavuşmuş, yeni doğan ruhum dalgalandı. Bir toz bulutuna dönüştü tepe ve bulutun içinden sevgilinin bulanık yüz çizgilerini gördüm - Gözlerinde sonsuzluk dinleniyordu - ellerini tuttum, ve gözyaşları parlak, kopmaz bir bağa dönüştü. Binyıllar, fırtınalar gibi uzaklara kaydı - Onun boynuna sarılıp yeni yaşam için haz dolu gözyaşları döktüm. Bu, sendeki tek rüyaydı. Uçup gitti, ama geride yansıması olarak gecenin göğüne ve onun güneşine, sevgiliye olan o sonsuz ve sarsılmaz inanç kaldı." (Sayfa 24) . . . "Az zaman kaldı, Sonra kurtulacağım, Ve sarhoş, uzanacağım Aşkın kucağına. Sonsuz yaşam Dalgalanıyor içimde tüm gücüyle, Yukarıdan aşağılara bakıyorum, Oralardaki sana. O tepede Sönüp gitmekte parıltın - Bir gölge taşımakta, Serinlik veren çelengi. Ah! Tüket beni ey sevgili, Sonuna kadar tüket ki, Pek yakında sonrasız Bir uykuya dalabileyim. Hissediyorum ölümün Gençleştirici akışını Ve direniyorum fırtınalarının Ortasında yaşamın cesaretle." (Sayfa 28-29) . . . "Şimdi ağlamayın hiçbir mezarın başında Acılar için, kim severek inanırsa, Aşkın o tatlı hazinesinin Sonunda herkesten çalınacağına - Hafifletmek için özlemin acısını, Gece içini doldurur coşkuyla - Ve tutulur yüreğinin nöbeti Cennetin sadık çocuklarınca Üzülmeyin, çünkü yaşam İlerlemekte sonsuz yaşama; İçimizdeki korla daha bir engin, Berraklaşmakta duyularımız. Yıldızların dünyası akar, Dönüşür yaşamın altın şarabına, Varacağız onun tadına Ve parlak yıldızlar olacağız. Özgür bırakıldı sevgi, Ve ayrılık da yok bundan böyle. Yaşam, tüm gücüyle, Dalgalanmakta sonsuz bir deniz gibi. Hazzın yalnızca tek bir gecesi - Sonsuz bir şiir - Ve hepimizin güneşidir Tanrının çehresi. (Sayfa 39-40)

saburo 8 months ago

Öldürmeye Hazır

Brian De Palma

3 Gönderi

Spoiler içeriyor “Dressed to Kill” Brian De Palma’nın 1980 yapımı psikolojil gerilim filmi. Son zamanlarda izlediğim en çarpıcı filmlerden biri. Türünün estetik sınırlarını zorlayan, insan psikolojisinin en karanlık dehlizlerine, cinsel kimlik çatışmalarına ve bedensel dürtülerin bastırılmasının yarattığı şiddete odaklanan, sofistike bir yapım.…devamı“Dressed to Kill” Brian De Palma’nın 1980 yapımı psikolojil gerilim filmi. Son zamanlarda izlediğim en çarpıcı filmlerden biri. Türünün estetik sınırlarını zorlayan, insan psikolojisinin en karanlık dehlizlerine, cinsel kimlik çatışmalarına ve bedensel dürtülerin bastırılmasının yarattığı şiddete odaklanan, sofistike bir yapım. De Palma, diğer projelerinin dışında, kamerayı bir röntgenci gibi kullanarak izleyiciyi suç ortaklığına davet ediyor. Sinema tarihinde önemli bir mekan olarak -özellikle korku gerilim- kabul edilen “duş” bu filmin açılışında tercih edilmiş. Diğer duş anlatımlarından farklı olarak bu filmde derinsel bir erotizmin yanı sıra, “Kate Miller” karakterinin içsel dünyasının ve cinsel hüsranının bir dışavurumu anlatılıyor.. Bu sahneler neredeyse hiç diyalog barındırmadan, sadece beden dili ve atmosferle ilerliyor(tipik de palma filmlerinde pek görülmez). Buğulu camın ardındaki sevişme anı, Kate’in monoton evliliğinde bulamadığı ve bilinçaltına ittiği doyurulmamış cinsel arzuyu temsil eder. Sıklıkla "erkek bakışı" (male gaze) eleştirisine maruz kalsa da, bu sahne aslında Kate’in öznel deneyimine odaklanır; kamera onun hazzını, endişesini ve korkusunu yakalayarak kadın cinselliğini bir tabu olmaktan çıkarıp merkeze yerleştirir. Rüyadan uyanıp kendini tekrar duşta bulan Kate için su, sadece fiziksel bir temizlenme aracı değil, aynı zamanda yasak saydığı arzuların yarattığı suçluluk duygusundan arınma çabasıdır. Hitchcock’un “Psycho” filmindeki cinayet sahnesine bir gönderme olan bu an, burada bir cinayet sahnesi olmaktan çıkıp bir metafora dönüşür; sıcak su bilinçaltının buğusunu temizlemeye çalışsa da bu arınma asla tamamlanmaz. Kate’in duştan sonra kocasının tıraş bıçağını görmesi ve tıraş olması, filmin ilerleyen kısımlarındaki cinsiyet karmaşasının ve yaklaşan tehlikenin en erken habercisidir. Filmin antagonisti Dr. Robert Elliott ve onun alter egosu "Bobbi", çoklu kişilik bozukluğu (Dissosiyatif Kimlik Bozukluğu) üzerinden erkeklik, cinsellik ve şiddet içgüdülerinin keskin bir analizi olarak karşımıza çıkar. Dr. Elliott, toplumun kabul ettiği rasyonel, kontrollü ve "medeni" erkek figürünü, yani Freudyen anlamda "süperego"yu temsil ederken; Bobbi, bastırılmış vahşi cinselliğin, kadınlara duyulan hem arzu hem de nefretin vücut bulmuş hali olan "id"dir (altbenlik). Elliott, erkek bedenine hapsolmuş bir kadın olduğuna inanmaktadır ancak henüz geçişini tamamlayamamıştır. Kate Miller’ın terapide kendi cinsel fantezilerini anlatması, Elliott’ın bastırdığı erkeklik dürtülerini tetikler. Ancak Bobbi kişiliği, bu durumu kendi kadın kimliğine bir ihanet ve bir tehdit olarak algılar. Bobbi için Kate’in cazibesi, Elliott’ın erkek tarafını uyandırdığı için cezalandırılması gereken bir unsurdur. Asansördeki kanlı eylem, aslında erkeğin kadın cinselliğine duyduğu korkunun (fobi) ve kontrolü kaybetme endişesinin saf şiddete dönüşmüş halidir. Elliott’ın rasyonel zırhı çöktüğünde, kontrolü ele alan ilkel dürtü (Bobbi), tıraş bıçağını fallik bir güç sembolü olarak kullanarak "tehdidi" ortadan kaldırmaya çalışır. Filmin finali, başlangıcın bir aynası ve tamamlayıcısı niteliğindedir; ancak bu kez özne Liz Blake’tir ve dinamikler değişmiştir. Kate’in ruhsal arınma çabası olan duş, Liz için somut bir ölüm kalım mücadelesine dönüşür. Burada artık soyut bir suçluluk değil, elinde tıraş bıçağıyla bekleyen fiziksel bir tehdit vardır. Ancak Liz, Kate gibi pasif bir kurban olarak kalmaz; Dr. Elliott’a (o anki Bobbi’ye) karşı koyarak ve onu etkisiz hale getirerek, kendini savunan aktif bir kadın figürüne evrilir. Bu durum, kadın dayanışmasının ve hayatta kalma içgüdüsünün bir zaferi gibi görünse de filmin sonundaki o nihai rüya sahnesi, huzursuz edici gerçeği yüzümüze çarpar. Akıl hastanesindeki o son kâbus, Bobbi’nin yani "id"in zincirlerinden tamamen boşaldığını ve rasyonel kontrolün (Dr. Elliott) yok olduğunu simgeliyor. İzlenmeyi hak eden bir yapım..

saburo 8 months ago

En sevdiğim 10 Deep Purple parçası 1- This Time Around 2- When A Blind Man Cries 3- Mistreated 4- Smoke On The Water 5- Lalena 6- Child in Time 7- Soldier Of Fortune 8- Perfect Strangers 9- Highway Star 10-…devamıEn sevdiğim 10 Deep Purple parçası 1- This Time Around 2- When A Blind Man Cries 3- Mistreated 4- Smoke On The Water 5- Lalena 6- Child in Time 7- Soldier Of Fortune 8- Perfect Strangers 9- Highway Star 10- Comin' Home Rock tarihinin en çarpıcı üç vokalistine sahip olmuş, gelmiş geçmiş en iyi gruplardan biri Deep Purple'dır. Başta Ian Gillan olmak üzere David Coverdale ve Glenn Hughes gibi önemli isimler önemli albümler çıkardı. Tarihine bakıldığında -çoğu grup gibi- progressive rock ile başlayıp zamanla alternatif rock'a (arada hard rock ve heavy metal) evrilmiştir. 1968-69 arasında -bana göre- en iyi parçaları "Lalena" ve "Hush"tır. Bu parçaları çok fazla ön planda olamamış Rod Evans seslendirmiştir. Araştırdığım kadarıyla grup o zamanlar sadece İngiltere ve birkaç Avrupa ülkesinde dinlenmiş. Yine bana göre grubun başlıca gelişimindeki ilk etmen Ritchie Blackmore'un katılmasıdır. Kanımca kendisi gelmiş geçmiş en iyi gitaristlerden biridir. Akabinde Ian Gillan'da eklenince müzikte büyük dönüşümlere imza attılar.. - Deep Purple in Rock (1970) - Fireball (1971) - Machine Head (1972) - Who Do We Think We Are (1973) Her yıl bir albüm çıkarmışlar ve Machine Head albümüyle Tüm dünyada yankı uyandırmışlar.. Bu başarı da iki temel etken öne çıkıyor: birincisi Ian Gillan'nın Autotune'nun henüz icat edilmediği bir zamanda eşsiz ses kullanımı, diğeri ise Blackmore'un üstün gitar teknikleri... Bu sayede grup 1970'teki (Deep Purple in Rock) albümle 68 hafta 1. Sırada kaldı. Bu önemli zira o dönem Led Zeppelin ve Black Sabbath gibi gruplar da var.. Akabinde 1973 yılında ABD'de -tam hatırlamıyorum ama- yılın albümü ödülü kazanmışlar. Ve o dönem rolling stones da vardı.. Gerçekten büyük başarı. Ek olarak grup 1972 yılında Londra'daki Rainbow Theatre konserinde ses seviyesi 117 desibele ulaşmış. Bu, o dönemde bir müzik grubu için ölçülen en yüksek sesmiş ve grup "Dünyanın En Gürültülü Grubu" olarak Guinness Rekorlar Kitabı'na girmiş. Blackmore'un 1975'te ayrılmasıyla birlikte farklı dönemlere giriyorlar. Önce David Coverdale (arada Glen Hughes) ardından tekrar Ian Gillan sonra Joe Lynn Turner ve ardından üçüncü kez (günümüze kadar) Ian Gillan.. Son olarak grubun baştan sona tek değişmeyen üyesi davulcu Ian Paice'tir. Bütün albümler ve vokalistlere değinmek isterdim ama muhtemelen kimsenin umrunda olmayacak o yüzden fazla uzatmıyorum. Deep Purple müzik dünyasında önemli bir yere sahip, 68'te kurulmalarına rağmen hala aktifler. 2024 yılında İstanbul'da konser verdiler ve hemen akabinde son albümleri "=1" i yayınladılar. Geçtiğimiz günlerde Ian, %70 görme kaybının olduğunu ve emekli olacağını söyledi. Buna rağmen 2026'da konser verecekleri konuşuluyor. Keşke bir kez daha İstanbul'a gelseler.. Onları canlı izleyebilmek için ömrümden 2 ay verirdim. Eklemeyi çok isteyip ekleyemediğim bonus parçalar: - Knocking At Your Back Door - Lazy - Wasted Sunsets - Burn - Coronarias Redig - Emmaretta - April - Hush - Mary Long - Place In Line - You Can't Do It Right - Son of Alerik - Space Truckin'