camenzind (@saburo)

"Usul usul kapanıyor elma çiçekleri, sevimli bir kuşun akşam ezgisi eşliğinde. Kurbağalar toplanıyor köprünün ayağında. Biten günü sessizliğe uğurlarken arılar bir tek benim ruhum yollarda, hâlâ! Yakınlardaki kenti özlüyor yol, gece boyunca yaşamın sürüp gittiği, ve yüreklerin çarpmaya devam ettiği.…devamı

saburo 4 days ago

Kaçırdıklarımız

Adam Phillips

7 Gönderi

Adam Phillips’i ilk kez youtube’da gördüğüm 5 dakikalık bir video ile tanımıştım. O kadar içten ve samimi konuşuyordu ki, beni hemen etkilemişti ve kitaplarını alıp okumak istemiştim. Araştırdığım kadarıyla en çok ilgi gören eseri bu. Detaylara inmeden önce belirtmeliyim ki;…devamıAdam Phillips’i ilk kez youtube’da gördüğüm 5 dakikalık bir video ile tanımıştım. O kadar içten ve samimi konuşuyordu ki, beni hemen etkilemişti ve kitaplarını alıp okumak istemiştim. Araştırdığım kadarıyla en çok ilgi gören eseri bu. Detaylara inmeden önce belirtmeliyim ki; kitabın adı ile içeriği -kanımca- uyumsuz. Tabi bu kötü olduğu anlamına gelmiyor; son derece etkileyici bir çalışma. Bir akademisyen olmamasına rağmen son derece iyi yazılmış. Olur da okumayı düşünenler varsa, onlar için faydalı olacak bir paylaşım; zira bu eserden önce okunması ve bilinmesi gereken birtakım şeyler var. Aksi taktirde anlamsız ve sıkıcı gelebilir, ki gelecektir de. İlk olarak belirtmem gereken şey, phillips konularını sürekli olarak edebiyat (özellikle tragedyalar) ve psikolojik eserlerle karşılaştırarak anlatma gereği duymuş. Bu noktada özellikle Shakespeare; başta Othello olmak üzere Kral Lear ve Macbeth’i okumuş olmanız gerekiyor, okumadıysanız bile konuyu -veyahut karakterlerinin konumunu (nedenleri ile birlikte) duymuş, aşina olmanız gerekiyor. Bir diğer nokta ise Freud başta olmak üzere birtakım psikologların fikirlerini fazlaca benimsiyor; bu noktada sıkılırsanız devam etmenizi öneririm. Phillips, okuyucunun nerede sıkılacağını biliyormuşcasına sürekli dengede tutuyor. Son olarak cümle içinde cümleyi ve parantezi çok seviyor. Yoğun cümlelere alışkın değilseniz sıkılabilirsiniz. Kitap sırasıyla; - Hüsran Üzerine - Kavrayamamak Üzerine - Yanına Kar Kalmak Üzerine - Çıkıp Gitmek Üzerine - Tatmin Üzerine - Deli Rolü Üzerine Konuları üzerinde duruyor. Zaman zaman birbirleriyle (örneğin deliliği, tatmin ile)harmanlıyor. Verdiği örnekler çok net ve düşündürtücü. Fazla bir altyapım olmamasına rağmen beni yormadı. Bence övgüyü hak eden bir psikoterapist. Sizlere tavsiye ediyorum, ben kesinlikle diğer kitaplarını okuyacağım. “İsteklerimiz her daim rekabet içindedir ve çoğunlukla da birbiriyle çelişir, dolayısıyla seçim yaparken temel unsurlar feda edilir. Yaşam, insanlar öyle her istediklerini elde edemedi diye değil, arzuları kendilerine hasar vermeye başladığında, istedikleri şey katlanılmaz kayıplara gebe olduğunda trajik bir hal alır.” s. 12 . . Disowning Knowledge (Bilgiyi Reddetmek) adlı kitabında Stanley Cavell, Kral Lear üzerine kaleme aldığı muazzam yazısında (‘Sevgiden Doğan Sakınım’) soyle der: ‘Tragedyayı doğuran şey, dünyanın bizi değişime maruz bırakmasına izin vermektense onu katletmeyi yeğlememizdir.’ Başkalarının bizi değiştirmesine müsaade etmektense her şeyi yok etmeyi yeğleriz, zira hayatımızın başında birtakım insanların bizi nasıl değiştirdiğine dair güçlü hatıralarımız vardır - bu insanlar sanki sihirli değnekleri varmış gibi ıstırabımızı saadete dönüştürmüştür, bizimse o zamanlar tek yapabildiğimiz sıkıntı emareleri gösterip birinin mesajı almasını ummak olmuştur. Birinci perdenin birinci sahnesinde, değişime maruz kalmaktansa dünyayı katleden Cordelia değil Lear'dır. Cavell değişmeye, kendi deyimiyle değişime maruz kalmaya hep bir alternatif aradığımızı ima eder. Kökeni çok eskilere dayanan hüsran sahnesi, bir dönüşüm sahnesidir. Her şey değişmemek adına neleri göze alacağımıza bağlıdır.” s.18 . . “Freud basit bir süreci tanımlıyor: Açsınız, leziz bir yemek fantazisi kuruyorsunuz, bu fantazi sizi doyurmuyor, beslenmenize ya da doymanıza yol açmıyor ve tahayyül ettiğiniz bu yemeği gerçek dünyada nasıl bulabileceginizi düşünmeye başlıyorsunuz. Burada sürecin başında halüsinasyonlar yani fantaziler vardır ve sonunda da arzuladığınız yemeği gerçek dünyada elde etmeye çalışırsınız. Bu yemek en iyi ihtimalle esas istediğinize yaklaşmaktan öteye geçemez, ama gerçekten yiyebileceğiniz bir şey olma avantajı taşır. Kritik nokta beklenen tatminin gerçekleşmemesi, hayal edilenin gelmemesidir; arzu eden bireyi gerçekliğe sevk eden şey hayal kırıklığıdır. Hüsran karşısında bireyin müracaat ettiği ilk yol, fantazi vasıtasıyla mükemmel ve hüsran yaratmayan bir figür oluşturarak kendini tatmin etmektir. Bu başarısızlığa uğrayınca geriye sadece gerçekliğe dönmek kalır. Önceden arzulanan tatminin başarısızlıkla sonuçlanması daha gerçekçi bir tatmin olasılığına yol açar. Fantazi yoluyla tatmin işe yaramayınca birey "dış dünyadaki gerçek durumlara dair bir tasarım oluşturmaya karar verip onları fiilen değiştirmeye çalışma yoluna gider," der Freud.” s. 27 . . “Hayatımızda neyin eksik olduğunu bilemeyebiliriz ama bir şeyin eksik, noksan, erişilmez olması deneyimini biliriz. Ne olduğunu her zaman bilemesek de kavrayamadığımız bir şey olduğunu biliriz. Ama o şey ne olursa olsun -espri, konunun özü, şiir- tercihimiz onu kavramak yönündedir. Bu kati tercih de bir şeyleri isteme şeklimizle ve nasıl istememiz gerektiği yönünde aldığımız eğitimle ilgili bir ipucudur.” s. 39 . . “(Toplum eleştirmeni Theodor Adorno Ästhetische Theorie [Estetik Kuramı] adlı eserinde modern sanatın vazifesinin, ‘ne olduğunu bilmedigimiz şeyler yapmak’ olduğunu söylemiştir.) Sanki bazı şeyleri kavramak, onları düzgün biçimde açıkayabilmek o şeylerin doğasını yanlış tanımak, anlam istenciyle ya da anlamı güya ifade ederek deneyimi önceden belirlemek demektir. Ne zaman deneyim rahatsız edici olsa anlam empoze edilir; başka bir "modernist" sanatçı olan psikanalist de işte bu sebeple hastanın ne demek istediği hakkında değil ne dediği hakkında konuşmak ister. Hedef kitle sanatçının kendilerinden ne beklediğini ve istediğini çıkaramaz ve aslında amaç da bu olabilir; sanatçının kendisi de bunu bilemeyebilir. Ya kavrayamamak kavramak haline gelir (şair John Ashbery, ‘yaptığın sanat ne kadar kötüyse hakkında konuşmak o kadar kolaydır,’ demiştir) ya da hedef kitle bilfiil kavramaktan alıkonuluyorsa bununla ilişkili olarak başka bir şey mümkün hale gelir. Yazarın okurdan ne istediğini saptayamamak, okurun kavrama imkânlarının tüketilmesi, okuru -şayet ilgisi yeterince celp edilmişse- başka bir şey yapmaya iter.” s. 44-45 . . “Bireysel olarak alt etmeye çalıştığımız kurallara toplu halde onay veririz. Ve kuralları çiğnediğimiz halde cezasız kalmanın tatmin edici olması da, onların bizim için fazlasıyla önem arz etmesine bağlıdır. Bireyselliğin böyle yüceltilmesinde iki durum birden söz konusudur: Hem daha yüksek otoritelere hem de cezadan kurtulmaya inanırız. Başlangıçta, en azından demokratik bir düzende kanunları kabul ettiğinizde onlara uyacağınız fikri hâkimdi. Ardından, kuralları kabul ettikten sonra onları yakalanmadan çiğnemeye çalışma fikri ortaya çıktı ve böylece hem kurallar oldukları yerde kaldı hem de istediğinizi elde etme şansına eriştiniz. Yanına kâr kalma dünyasında arzunuz kuralların değişmesi değildir; hatta yanınıza kâr kalması tatmin sebebinizse kurallara bel bağlarsınız. Böyle bir dünyada arzunuz kurallar tarafından kısıtlanmamanın bir yolunu bulmaktır. Kuralları sadece yaptığınızın yanınıza kâr kalmasına son vermek istiyorsanız değiştirirsiniz. Artık vatanseverlik, ulus-devlete sadakat kimsenin yanına kâr kalmıyor. Görünen o ki bu yeni yanına-kâr-kalma ahlakı, içinde suç olmayan bir dünya; iç-selleştirilmiş otoritelere ve vicdana yer olmayan, yalnızca cezadan muafiyet sağlayacak dış otoritelerin yer aldığı bir dünya.” s. 86-87 . . “Çekip gittiğimizde, sanki çok biliyoruzdur: Kalırsak neler olacağı hakkında, bilebileceğimizden çok daha fazlasını biliyormuş gibi davranırız. Kendimizi belli şeylerden kurtarmak adına gelecekle ilgili her şeyi biliyormuş numarası yapmamız gerekir ve bunu kabul etmek illa zulme (mazoşistçe) katlanılmasını öğütlemek değil, seçenekler hakkında farklı şekilde düşünmektir. Bazen, belki de farkına vardığımızdan daha sık, yaşadığımız deneyimlerden ziyade yaşamadığımız deneyimlerle ilgili bilgiye sahipmişiz gibi sürdürürüz hayatımızı.” s. 99 . . “Tragedyaların sonunda tragedya kahramanları, kendi tatminleriyle ilgili yanlış fikirlere kapılmış olduklarını keşfederler. Ya da daha ziyade, kendisi fark etsin etmesin, tragedya kahramanıyla ilgili açığa çıkan şey bu olur. Kendisini tatmin edeceğine inandığı -en temel anlamıyla istediği veya istediğini sandığı- bir şey vardır ve bunun peşinden koşarken hem kendini mahveder hem de ortalığı kasıp kavurur. Lear, Othello ve Macbeth, Wittgen-stein'ın bir imgenin "büyüsüne kapılmak" şeklindeki meşhur tabirinin çarpıcı örnekleridir. Ne istediklerini o denli iyi bilmelerinin sebebi bir ölçüde o şeyin yaratacağı tatmini zihinlerinde can-andırabilmeleridir. Arzu her daim beraberinde zihinde canlandırmayı da getirir, ama bu çoğunlukla örtük, bilinçdışı bir imge-dir. Gerçekliğin dayatması imgeyi bilinçdışı kılar. Tatmin gerçekleşmeden önce zihnimizde vuku bulur, yani tatmin önce bir hakikat biçimi olarak meydana çıkar (bir şeyden emin olma durumları yetişkinlerin bu öncül tatmin fantazisine en yaklaştıkları anlardır). Fantazide istemek hep bir garantiyle, gerçekleşme garantisi olmasa bile erişildiğinde nasıl bir tatmin yaşanacağının garantisiyle geliyor gibidir. Veya ne tür bir tatmin yaşanacağından -suçlu ortaya çıkarıldıktan sonra Oidipus'un ve durumun nasıl olacağından- şüphe duyulmaz. Varsayılan bir mutlu sondur bu. Tereddüdümüz aradığımız tatmine erişip erişemeyeceğimiz yönündedir, söz konusu tatminin doğasına ilişkin değil. Othello bu açıdan son derece ilginç bir örnektir, zira oyundaki herkes ne istediğinden emindir ve sadece o şeyi elde etmeyi başarıp başaramayacağından kuşku duyar.” s. 115-116

saburo 2 weeks ago

Aynalı Denemeler

Ece Ayhan

1 Gönderi

“Şiir toplumu gerçekten ufak bir toplumdur. Zaten Türkiye şiire kapalı bir topluluk değil midir?” s.27 Çok fazla deneme okuyan biri değilim, ancak daha fazla okumam gerektiğini bu eserle anlamış oldum. Türk edebiyatının en özgün şairlerinden biri olarak kabul edilen, ikinci…devamı“Şiir toplumu gerçekten ufak bir toplumdur. Zaten Türkiye şiire kapalı bir topluluk değil midir?” s.27 Çok fazla deneme okuyan biri değilim, ancak daha fazla okumam gerektiğini bu eserle anlamış oldum. Türk edebiyatının en özgün şairlerinden biri olarak kabul edilen, ikinci yenicilerden Ece Ayhan’ın 1995 yılında yayımladığı eseri. Deneme türünün her yönden hakkını veren Ayhan; şiirden sinemaya, felsefeden siyasete kadar farklı alanlardaki görüş ve düşüncelerini, bazen ciddi bazen de mizahi bir tonda dile getirmiş. Entelektüel seviyesi son derece yüksek bir isim, bu nedenle çevresi çok gelişmiş -ancak yaşamının son yılları sıkıntılı olmuş. Eser, benimde hayranlık duyduğum -değeri bilinmemiş- öykücü Sevim Burak ile başlıyor. Akabinde şiir sanatını teknik inceliklerini küçük bir piyes ile (kedili) mizahi tonda aktarıyor. Ts eliot’a gönderme de bulunuyor. Daha sonra sevdiği ve görüştüğü şairleri bir enstrümana benzetiyor. Daha sonra ise şiirlerinin iktidara gelmesini istemediğinden bahsediyor.. buraya kadar ikinci yeni rüzgarını almışsınızdır diye düşünüyorum. Ece Ayhan’ın düşünce dünyası hayali unsurluların bütün kuvvetine rağmen, gerçek hayatın temeline bağlı durumda. Bu yönüyle takdir ettiğim bir isim oldu. Nerede ne söyleyeceğini iyi biliyor. Eserin bütünü anlatmak istemiyorum, kaldı ki deneme olduğu için anlamsız gelecektir. Sadece değinmek istediğim iki nokta var: bunlardan birincisi yaşına rağmen (toplumun eleştirilerini de göze alarak) Nilgün Marmara’ya aşık olmuş. Bunu açık bir şekilde söylemiyor ama belli ediyor. Genel olarak duygularını belli eden biri olmadığından eserlerinde (ve eminim diğer eserlerinde de) belli etmiyordur; ikinci olarak ise toplum içerisinde kendisine ve diğer akım üyelerine gelen eleştirilerin farkında olup, toplumun bu durumun altında yatan “nedenlere” cevap aramadığından şikayetçi olmuş. Bu noktada akım dışı bazı isimlerin (orhan veli, nazım hikmet gibi) değeri bilinmemesinden yakınmış. Özetle türk okurunun, şiir sanatını sınırladığını ve bu noktada sınır aşanların (ister şiir içinde isterse ideolojik olarak) cezalandırıldığını düşünüyor. Belki böyle söylemiyor ama ben okuduklarımdan bu anlamı çıkardım. Ece Ayhan ve diğer önemli şairleri (şiir türü dışında) okumamız gerektiğini düşünüyorum. Hoşuma giden alıntılardan bazıları şunlar; “T.S. Eliot, hemen hiçbir şirinde, tıpkı besteci Beethoven gibi, hiç gülümsememiştir. (Evet, hiç gülmeyen şairler de vardır bilir misin? Tabii aptal aptal gülümseyen Ankaralı şairler gibi değil!) Ama bak T.S. Eliot, Kedilerin Adlandırılması şürinde biraz gülümsemiş olabilir, bıyık altından falan.” s.10 “Evet, düşünce ve şiir iç içe geçmiştir. Birbirine kenetlenerek çırılçıplak ayakta sevişen ve çift kıçlı bir toplum olan iki insan gibi! Hangisi şiir, hangisi düşünce? Ayıramazsın!” s.13 “Jim Jarmush'un Türk sinemasında, bir karşılığı olmasını isterdim. Öyle filmler çekmek için pek büyük paralar da gerekmiyor.” s.24 “Baba kavramı hep yüceltilir. Oysa gerek yok, sevmek sevmemek o kadar önemli değil. Kan bağı bir yere kadar geçerli. Onun üzerine dünyamızı kuramayız.” s.37 “İşlev olarak İkinci Yeni bitti. Cemal öldükten sonra bitmiştir. İkinci Yeni'de herkes birbirinin şiirine moral verirdi. Edip'in bir şiiri yayınlanırdı, benimki, İlhan'ınki, Cemal'inki yayınlanırdı ama arada bağlantı yoktu. Basketboldaki gibi 'time out' falan yok. Sezai Karakoç'la Edip Cansever karşılaşsalar birbirlerini tanımazlardı. Akım budur işte. Düşünce bakımından da farklıydık. Hepsi yalnızca şairdi. Düşüncede ağırlık vardı. Tarihi de kurcaladık. İkinci Yeni'nin sevilmeyişi, bundan ileri geldi. Özgünlüğü, amuda kalkmak sanıyorlar. Oysa olduğu gibi, alçakgönüllü davranmak asıl özgünlük. Yükselmek için, sevilmek için çaba göstermedik. Bizim öyle bir derdimiz yok. Şiirleri, görüşleri, düşünceleri dolaşıma atmak önemli.” s. 39-40 “Biz bu imajları hiç kullanmadık. Kendimiz başka karşılıklar bulmaya çalıştık. Cemal'e, Turgut'a, bana, en çok bana saldırı oldu. Biliyorum. Küfür de ettiler. Otuz senelik küfürler. Şairden bile saymazlar. Edebiyat dünyası işte. Düşünsel yönümüz ağır geliyor çünkü. Türk şiirinin içine ediyor Ece diyorlar. Amacım zaten bu. Bir şeyi yıkacaksın ki yeni bir şey kurula-bilsin. Ben kendi kuşağımı da sorgulamak zorundayım. Nazım Hikmet'i de. Dağlarca'yı da. Edip Cansever'i de. İnatçıyım ama, haklı inadıdır bu. Şiirde de zorluk oradan çıkıyor. Şiir şiirde kalamaz. Kalmamalıdır da. Tarih, coğrafya, felsefe, sosyoloji, etik... Hepsini içermeli şiir.” s. 41 “İnsanlar her şeyi yapabilir. O yüzden iyilik kötülük kavramları, her şeyi karşılamıyor. İnsan aynı zamanda kan-pislikten ibarettir. Dostoyevski "Tanrı yoksa her şey mübah mı" diye sorar. Tanrı öldü! Biliyorum. Ama insanın etik olarak sağlam olması lazım. Yüzyıllardan beri etik olarak sağlam olmanın kavgası var.” s. 46 “Fransız felsefecisi, çok ilginç ve özgün Louis Althusser de "İnsanın temel niteliği, tahmin edilemeyiş oluşudur" derdi. Böylesi bir yargıya varması beni çok ve uzun uzun düşündürmüştü. Hala da bu sözü enine boyuna düşünüyorum. Bu bakış aslında ortalığı karıştıran, kimi insanları ise küplere bindiren bir görüş de olabilir. Ben sivri, aykırı, daha önce hiç söylenmemiş 'ilk kez düşünceler'den hiç korkmuyorum. Gerçekte hiç kimseden ve hiçbir kurumdan da korkmam. Ama ne yapalım olgu olarak durum böyle. Ve maalesef her alanda ve her konuda da böyle.” s.58

saburo 3 weeks ago

Tuhaf Bir Kadın

Leyla Erbil

6 Gönderi

“İnsanlar, insanlar, insanlar. Şimdi salt insanlar ilgilendiriyor beni. Ne büyük bir zenginlik. Yeni bir insan tanıyınca başım dönüyor. Nasıl olduğunu, neler yapabileceğini anlayana kadar. Başımı döndürüyor gerçekten insanlar...” s.43 Geçtiğimiz günlerde Tesak’a gittim. Biraz kitap okuduktan sonra kütüphaneyi gezdim ve…devamı

saburo 1 month ago

Gürgen Kral - Bestecilere İlham Veren Şiirlerinden Seçmeler Almanca - Türkçe

Johann Wolfgang Von Goethe

1 Gönderi

“İlerliyorum avlakta sessiz ve tedirgin, Ateşe hazır tüfeğim, Birden güzel yüzün beliriyor hayalimde, Işıl ışıl tatlı yüzün gözlerimin önünde. Şimdi sensin gezinen sessiz ve dingin Avlakta ve içinde güzel vadinin, Ah, hayalinden silinip giden yüzüm hızla, Bir kez olsun görünmedi…devamı“İlerliyorum avlakta sessiz ve tedirgin, Ateşe hazır tüfeğim, Birden güzel yüzün beliriyor hayalimde, Işıl ışıl tatlı yüzün gözlerimin önünde. Şimdi sensin gezinen sessiz ve dingin Avlakta ve içinde güzel vadinin, Ah, hayalinden silinip giden yüzüm hızla, Bir kez olsun görünmedi mi sana? Senden vazgeçmek zorunda kalan Dünyayı amaçsızca dolaşır, Keyifsiz ve mutsuz halde Bir Doğu'ya, bir Batı'ya savrulur, Ben düşünürken bir tek seni, Karşımda aydır gördüğüm sanki; Ve dolarken içime sessiz bir huzur, Nasıl oldu bu bilmem ki.” s.19 Alman edebiyatının belki de en büyük yazarı olan Johann Wolfgang von Goethe’nin İş Bankası Kültür Yayınlarından çıkmış derleme eseri. Alman dilinin uzmanları Mahmure Kahraman ve yaşayan efsane Ataol Behramoğlu tarafından çevrilmiş. Eserin orijinal şiirleri sol sayfada, çeviri ise sağ sayfada. Kitabı dört bölümden oluşturmuşlar; Sırasıyla; - Seçme şiirler (ilk -coşkunluk-dönemi) - Wilhelm Meister’in Çıraklık Yılları (klasiğe geçiş dönemi) - Faust (olgunluk dönemi) - Doğu-Batı Divanı (yaşlılık dönemi) Şiir gözümü geliştirmek niyetine okumaya çalıştığım bu kitapta iki şey dikkatimi çekti: birincisi -her ne kadar romantik dönemde doğmuş ve eserler üretmiş olsa da- klasikçi yapısına rağmen (yaşamının hemen hemen her döneminde) romantik bir stil tercih etmiş olması; ikincisi ise alman romantizmin büyülü gücüne rağmen, doğu romantizminden (Fars edebiyatından) etkilenmiş olması. “Sevgili kalbim öyleyse unutma Her günün ayrı bir derdi vardır, Çoğalır bu dert gün uzadıkça, Geceyse sevinç kaynağıdır.” Sayfa 37 de yer alan son dörtlü de açıkça görülen bir doğu etkisi bulunuyor. “Kalbe ağıt’ geceye sığınma” ile birlikte yaşamın zorluğuna edilen bir tevekkül. Bu arada Goethe, Hafız-ı Şirazi’den çok etkilenmiş. Bu nedenledir ki doğu mistisizmi eserlerinde net görünüyor. “Nereye gidersem gideyim, Bir yangın götürmekteyim Şurasında göğsümün! Ben ah, yalnız kalınca, Dinmek bilmez gözyaşlarıyla Ağlıyorum, paramparça yüreğim.” Sayfa 47’de ise fransız ve ingiliz romantizminden etkilendiğini görülüyor. Belki JJ Rousseau veya Shakespeare etkisi baskın olmuştur. Duyguların son derece net bir şekilde “paramparça, yangın, gözyaşı”olarak ifade edildiği bir biçim oluşturmuş. Ve yukarıda bahsettiğim gibi klasikçi yönü daha ağır olmasına rağmen bu romantikçi yönü yaşamanın her döneminde ortaya çıkmış. Buradan çok yönlü olduğu bariz (normalde böyle olduğunu bilmiyordum). Goethe’yi romanları ve piyesleri dışında şiir türüyle de tanımanızı öneririm. Neden en iyisi dediklerini okuyunca anlıyor insan. Kendisinin 18-19 yy da yaşadığını unutmayın. Kendisinden sonra gelenlere ilham kaynağı olmuştur. O olmasaydı belki de puşkin, hugo, mann ve nietzsche gibi isimler olmayacaktı.. “Yalnızlığa boyun eğen, Ah! Kimsesiz kalacak demektir; Yaşarken herkes, severken, Onu acıya terk edecektir. Ah! Kederimle baş başa, Bir kez olsun ben Kalırsam tek başıma Yalnız olmam gerçekten. Sevdalı adam gizlice gözetler, Yalnız mı diye sevgilisini. Bu yüzden üstüme çöker Acı, kimsesiz bırakmaz beni, Ah! Keder kimsesiz bırakmaz beni, Bir gün mezarda, Yokken yanımda birisi, Beni bırakmaz keder yapayalnız orada!” s.31 . . “Hasret çeken bilir ancak, Neler çektiğimi benim! Tüm sevinçlerden uzak Yapayalnız biriyim, Gözlerim gökyüzünde Hep onu arıyorum. Ah! Beni seven en yakınım Çok uzaklarda biliyorum. Başım dönüyor, Yanıyor içim. Ancak hasret çeken bilir, Neler çektiğimi benim!” s.35 . . “Ah! Gör çaresizliğimi Sonsuz merhametinle, Ey sen Acısı Büyük Anne! Bakıyorsun bin bir acıyla Kalbinde kılıç yarasıyla, Yatan oğlunun ölüsüne. Bakıyorsun Tanrı'ya, Oğlunun ve kendinin yıkımına Yaktığın ağıtlar yükseliyor göğe. Kim hisseder, Nasıl hisseder İşlemiş acıyı kemiklerime? Şu zavallı kalp neyi özler, Neden korkar, ne ister, Bir tek sen bilirsin bunu, sen sadece!” s.46 . . “Tesadüfler değil yaratan hırsızı, En büyük hırsız tesadüf zira; Kalbimden bir çırpıda çaldı, Aşktan geriye ne kaldıysa. Sana emanet edildi böylece Yaşamımda en büyük zenginliğim, Senden geleceklerdir sadece Bu yoksul yaşamda beklediğim. Bakışındaki ışıltı söylüyor bana, Aşkımın artık karşılık bulduğunu, Mutluyum kollarında, Değişti yazgımın yolu.” s.51

saburo 1 month ago

"Sen ey karanlık yürek, sen ey karanlık gece, Kim yansıtır o en kutsal derin yanlarınızı, Ve kötülüğünüzün son uçurumlarını? Maskeyse katılaşır acımızın önünde - Acımızın önünde, sevincimiz önünde İçi boş maskelerin taşlaşmış gülüşü ey, Onda kırılmıştı da dünyaya ait her…devamı

saburo 2 months ago

Gece

Bilge Karasu

3 Gönderi

“İnsanlar, gitgide, istediklerine, dilediklerine inanmakla yetindiklerini, düşünüp tartmayı, ölçünmeyi, olanı biteni görmeğe çalışmayı yavaş yavaş bir yana ittiklerini daha fark etmiyorlardır belki de. Bunun farkına varmağa başladıklarında ise ortalık iyice kararmış olacak. Sabahları güneş yeniden doğar gibi olsa da, ortalık…devamı

saburo 4 months ago

Viy

Konstantin Ershov

1 Gönderi

"Viy" sovyet yönetmenler Konstantin Yershov ve Georgiy Kropachyov çekmiş oldukları 1967 yapımı fantazi korku filmi. Gogol'un aynı adlı öyküsünden uyarlanmıştır (araştırdığım kadarıyla ithaki karanlık seçkisinde bulunuyormuş). Film, sovyet sinemasında tür bazlı bir ilki temsil etmesi bakımından önem taşır. Yapım yılı…devamı"Viy" sovyet yönetmenler Konstantin Yershov ve Georgiy Kropachyov çekmiş oldukları 1967 yapımı fantazi korku filmi. Gogol'un aynı adlı öyküsünden uyarlanmıştır (araştırdığım kadarıyla ithaki karanlık seçkisinde bulunuyormuş). Film, sovyet sinemasında tür bazlı bir ilki temsil etmesi bakımından önem taşır. Yapım yılı itibarıyla sovyet kültür politikalarının ateist bir çizgiyi benimsediği bir döneme denk gelmesi, ideolojik aygıtlar tarafından nasıl meşrulaştırıldığını gündeme getirmiştir. Yapım, "halk masalı" söylemi içerisinde konumlandırılarak, dinsel ve doğaüstü unsurların sansürden muaf kalmasını sağlamış, bu yön dönemin resmi ideolojisi ile folklorik anlatı gelenekleri arasındaki gerilimin somut bir örneğidir. Anlatı yapısınabakıldığında iki ayrı tür rejimi arasında gerçekleştirdiği geçişle dikkat çekmekte.. İlk bölümde vodvil geleneğine yakın bir komedi tonu hakimken, cenaze nöbetiyle birlikte anlatı, folklorik korku öğelerinin baskın olduğu bir yapıya evrilir. Bu geçiş, yalnızca türler arası bir hareketlilik değil, aynı zamanda kahramanın epistemolojik bir sarsıntı yaşamasıyla da eşzamanlıdır. Khoma karakteri başlangıçtaki pragmatist ve dünyevi tavrından, üç gecelik süreçte kendi inanç sisteminin sınırlarıyla yüzleşmeye zorlanan bir özne olarak dönüşür. Karakterin ne bir geleneksel aksiyon kahramanı ne de tam anlamıyla bir trajik figür olarak konumlandırılması, anlatının ideolojik katmanlarıyla doğrudan ilintilidir. Pannoçka karakteri ise, hem masumiyet hem de lanetlenmişlik arasında salınan bir dişil figür olarak, Slav folkloründeki cadı mitolojisini Hristiyan şehitlik ikonografisiyle eklemler. Natalya Varley'nin göstermiş olduğu performans, karakterin bu ikircikli konumunu bedenselleştirir. Aynı şekilde, Viy'in anlatıya dahil oluş biçimi -uzun süre yalnızca adıyla var olup yalnızca doruk noktasında fizikselleşmesi- yaratığın sembolik işlevini güçlendirir. Viy, göz kapaklarının ağırlığıyla görme edimini denetleyen bir figür olarak, bakış ve iktidar ilişkilerine dair alegorik bir okumaya da açıktır. Görsel dil açısından film, dönemin teknik kısıtlarına karşın oldukça sofistike bir efekt kurgusuna sahiptir. Kamera içi efektler, minyatür kullanımı ve özel makyaj teknikleriyle inşa ettiği sahneler, yalnızca dönemin Sovyet fantastik sineması içinde değil, uluslararası tür sineması bağlamında da bir referans noktası oluşturur (bu noktada doğu avrupa -polonya, danimarka, rusya vs.-, görsel tekniklerin bütün yönlerini yenilikçi bir biçimde oluşturulduğu görülmekte). Özellikle kilise içi mekanın kullanımı, sinematografik açıdan Gotik korku ikonografisi ile Doğu Avrupa dinsel resim geleneğinin bir sentezi olarak incelenebilir. Işık-gölge düzenlemesi, ikonostasisin anlatıdaki konumlanışı ve dar mekanın giderek baskınlaşan teatral niteliği, filmin diegesis içinde gerçeklik ile kabus arasındaki sınırları sistematik olarak muğlaklaştırmasına hizmet etmekte. Sovyet sinemasındaki konumunun yanı sıra, Viy'in uluslararası tür sineması üzerindeki etkisi de büyüktür. Özellikle Evil Dead (sam raimi) serisinde yeniden yorumlanan "tek mekana hapsolmuş, olağanüstü yaratıklarla baş etmek zorunda kalan sıradan kahraman" yapısı, bu filmin anlatı mekaniğine doğrudan referans vermekte. 76 dakikaya sahip olmasına rağmen filmin katmanlı yapısı; görsel efekt tarihi, tür çalışmaları ve Sovyet kültür politikaları bağlamında birden fazla analiz düzlemini bir arada sunuyor. Tavsiye ederim.

saburo 4 months ago

Simpan

Park Chan-wook

1 Gönderi

“Simpan” (judgement) Güney Kore sinemasının yaşayan en önemli yönetmeni olan Park Chan Wook’un 1999 yılında çekmiş olduğu kısa filmi.. Kendisinin olgunluk dönemi sinemasındaki tematik yönün ve estetik tercihlerin ana temasını barındıran, sosyo-politik bir mikro-analiz niteliği taşımaktadır. Hikaye, 1995 yılında gerçekleşen…devamı“Simpan” (judgement) Güney Kore sinemasının yaşayan en önemli yönetmeni olan Park Chan Wook’un 1999 yılında çekmiş olduğu kısa filmi.. Kendisinin olgunluk dönemi sinemasındaki tematik yönün ve estetik tercihlerin ana temasını barındıran, sosyo-politik bir mikro-analiz niteliği taşımaktadır. Hikaye, 1995 yılında gerçekleşen Sampoong Alışveriş Merkezi faciasını merkeze alarak, fiziksel bir yıkımın ötesinde, Güney Kore’nin "sıkıştırılmış modernite" sürecinde maruz kaldığı etik ve kurumsal erozyonu soruşturur (olayda 502 kişi ölmüştür). 1997 Asya mali krizinin yarattığı ekonomik güvensizlik ikliminde şekillenen film, bireylerin hayatta kalma güdüsünün ve maddi kazanç hırsının insani değerleri nasıl ikame ettiğini grotesk bir dille betimler. Yönetmenin -filmin merkezi olan- morg atmosferinde kurguladığı klostrofobik ve siyah-beyaz estetik mizansen, toplumsal bir çürümenin anatomisini sunarken, karakterlerin trajediyi bir rant aracına dönüştürme çabası neoliberal dönüşümün birey üzerindeki deformasyonunu belgeler. Bu bağlamda aile ve çocuk ilişkisi de geleneksel “Konfüçyüsçü”kutsallığından arındırılarak, kapitalist aksiyoloji içerisinde metalaşmış bir mülkiyet kavgasına evrilir. Evlat kavramının duygusal bir özneden ziyade, devlet nezdinde tahakkuk edecek bir tazminat kalemine indirgenmesi, toplumsal sözleşmenin ve en temel insani bağların çözülüşünü temsil eder. Park Chan wook bu filmden önce iki uzun metraj çekmesine rağmen egosunu bir tarafa bırakarak (zira genelde uzun metraj çekmiş yönetmenler kısa metraj çekmeyi bir tür “küçümseme” olarak görürler) bu kısa metrajlı çalışmasında yargı kavramını hukuki bir süreçten ziyade vicdani bir otopsi olarak kurgulayarak, izleyiciyi modernleşme sancıları çeken bir toplumun ahlaki enkazıyla karşı karşıya bırakır. Kısa ama etkili bir yapım, tavsiye ederim..

saburo 5 months ago

Play for Today Penda's Fen

Alan Clarke

1 Gönderi

İngiliz yönetmen Alan Clarke’ın 1974 yılında çektiği korku drama tv filmi. Bu şekilde belirtilmesinin sebebi döneminde yayımlanan “Play for Today” adlı bir antoloji programının 16. Bölümü olmasıdır. Seri birbirinden bağımsız olmasından dolayı direkt izlenebilir, ki ben öyle yaptım. Film, görünüşte…devamıİngiliz yönetmen Alan Clarke’ın 1974 yılında çektiği korku drama tv filmi. Bu şekilde belirtilmesinin sebebi döneminde yayımlanan “Play for Today” adlı bir antoloji programının 16. Bölümü olmasıdır. Seri birbirinden bağımsız olmasından dolayı direkt izlenebilir, ki ben öyle yaptım. Film, görünüşte bir ergenlik hikayesi gibi başlayan ancak izleyiciyi beklenmedik bir yolculuğa çıkararan İngiliz kimliği, cinsellik, milliyetçilik ve din gibi temaları derinlemesine sorguluyor (ve sorgulatıyor). Döneminde pek ilgi görülmemiş olsa da zamanla -özellikle günümüz sinefilleri ve eleştirmenleri tarafından- değeri giderek artmıştır. Her ne kadar “folk horror” türünün önemli örneklerinden biri olarak anılıyor olsa da aslında çok daha karmaşık ve katmanlı bir yapıya sahiptir. Film, “saflık” kavramının radikal bir eleştirisini yaparak, kimliğin sabit ve tek boyutlu olmadığını, aksine sürekli akan, çelişkiler barındıran ve dönüşüme açık bir süreç olduğunu gösterir.. Genç kahraman Stephen’ın başlangıçtaki katı inançları, film ilerledikçe parçalanmaya başlar; karşılaştığı vizyonlar, yüzleşmek zorunda kaldığı gerçekler ve içsel çatışmaları, onu önceden emin olduğu her şeyi sorgulamaya iter. Film, kimliğin ne kadar “bize ait” olduğu, hangi unsurların bizi özgürleştirip hangilerinin hapsettiği gibi soruları açık uçlu bir biçimde izleyiciye bırakır. Genel olarak bakıldığında -özellikle sosyal boyutta- Hristiyanlık ile paganizm arasındaki tarihsel gerilimi, Stephen’ın kişisel yolculuğuyla paralel bir şekilde işlenmiştir. Stephen’ın babasının bir papaz olması bu gerilimi daha da içsel bir çatışmaya dönüştürür. Babasının henüz yayımlanmamış el yazması “Gömülü İsa”, kurumsal kilisenin İsa anlayışına karşı farklı bir bakış açısı sunar. Filmdeki Hristiyanlık çoğunlukla baskıcı, hiyerarşik ve milliyetçi söylemle iç içe geçmiş (yobaz diyebiliriz) bir kurum olarak resmedilirken paganizm özgürlük, “yönetilemezlik” ve doğayla uyumla ilişkilendirilir. Son pagan kralı olarak biline Penda’nın filmdeki sembolik varlığı, Stephen’ın kurumsal din ve otoriteye karşı bir direniş figürü bulmasını sağlamakta.. Penda’nın Stephen’a verdiği “kutsal yönetilemezlik” kutsaması, filmin politik mesajının özünü oluşturur: gerçek özgürlük, dayatılan her türlü saflık ve düzen idealine karşı çıkmaktır. Türün hakkını veren bir yapım. Sabırlı izleyicilere tavsiye ederim.