(@) - Raf

Adam Elliot’ın 2024 yapımı stop-motion filmi “Memoir of A Snail” sonrasında “Mary and Max”i de izlemek kaçınılmaz oldu. Aşırı çalıştığım yıllarda izleyemediklerim maalesef uzunca bir liste oluşturuyor. Öyküsünü gerçek hayattan alan bu acı-tatlı film o listeye bile girememiş, utanarak itiraf…devamıAdam Elliot’ın 2024 yapımı stop-motion filmi “Memoir of A Snail” sonrasında “Mary and Max”i de izlemek kaçınılmaz oldu. Aşırı çalıştığım yıllarda izleyemediklerim maalesef uzunca bir liste oluşturuyor. Öyküsünü gerçek hayattan alan bu acı-tatlı film o listeye bile girememiş, utanarak itiraf ediyorum. Öykümüz 1976 yılında Avustralya’da başlıyor. Alkolik, kleptoman ve sevgisiz bir anneyle ilgisiz bir babanın, ailesi kadar çevresinden de zorbalık gören, beğenilmeyen, hayal gücü ve iç dünyası zengin 8 yaşındaki kızı Mary Daisy Dinkle (Çocuk Daisy: Bethany Whitmore/1999, Yetişkin Daisy: Toni Collette/1972), o kadar yalnız ve arkadaşsızdır ki çareyi mektup arkadaşlığında bulur. Ancak, telefon rehberinden tesadüfi olarak seçtiği mektup arkadaşı Max Jerry Horovitz (Philip Seymour Hoffman/1967-2014), 44 yaşında, asberger sendromlu, derdi dağları aşmış ve New York’ta yalnız yaşayan bir obezdir. Naif dostlukları, Max’in ruhsal krizleri ve akıl hastanesinde geçirdiği dönemlerle, Mary’nin Max’i üzdüğü için bunalıma girdiği ve aşkla evlendiği Damien (Eric Bana/1968) tarafından terk edilmesiyle mutsuzluğunun derinleştiği dönemlerde kesintiye uğrasa da ikisinin de yaşamına mutluluk, güzellik ve anlam katar. Anlatıcı (Barry Humphries) tarafından bize aktarılan bu dostluk öyküsü yürekleri ısıttığı kadar acı da veriyor. Memoir of A Snail filminde olduğu gibi din, politika, kapitalizm, kişisel ve toplumsal açmazlar gibi bıçak sırtı konulara kendine has ironik üslubuyla dalmaktan çekinmeyen yönetmenimiz, oldukça trajik bir sonla biten hikayeye yine umut dolu bir yorum yapmaktan geri durmuyor. Sevgi ve dostluk varsa yaşam da var. Her iki filmi de peşpeşe izlemiş biri olarak Mary and Max’in senaryosunu ve kurgusunu daha çok sevdiğimi söylemeliyim. Kalbimdeki ince sızılardan biri olan Philip Seymour Hoffman ile o yıllarda hemen hemen hikayedeki Mary yaşlarında olan Bethany Whitmore’un enfes seslendirmesini de bu beğeniye eklemek gerek. Buna karşılık, Memoir of A Snail filmi görsellik ve anlatım gücü açısından daha zengin; seslendirmelerse mükemmel. İkisini de izlememiş olanlar için yönetmeni iyi kavrayabilmek adına önce Mary and Max’i izlemelerini öneriyorum.

sufle55 9 months ago

Hemme'nin Öldüğü Günlerden Biri

Murat Firatoglu

17 Gönderi

Coğrafyadan kaçamamanın, ona tutsak kalmanın filmi. Coğrafyanın sana verdiklerini veya dayattıklarını ister istemez üzerine öyle bir giyinmişsindir ki farklı gelecek hayalini kurmak bile trajikomik sonuçlara yol açabilir. O elbiseyi çıkarmak için tek çaren tepeden tırnağa kendine format atmaktır ki çok…devamıCoğrafyadan kaçamamanın, ona tutsak kalmanın filmi. Coğrafyanın sana verdiklerini veya dayattıklarını ister istemez üzerine öyle bir giyinmişsindir ki farklı gelecek hayalini kurmak bile trajikomik sonuçlara yol açabilir. O elbiseyi çıkarmak için tek çaren tepeden tırnağa kendine format atmaktır ki çok zordur ve bedeli de ağırdır. O bedeli ödemeye hazır değilsen davul zurnayla ilan ettiğin hayalini bir düğünde hızlı halay çekerek noktalayıp gerçeklerle yüzleşmen an meselesidir. Siverekli Eyüp de bir zamanlar farklı bir hayat için İzmir’e gitmiş, ancak borç batağına saplanınca, eşi ve üç çocuğuyla Siverek’teki hasta anasının yanına sığınıp domates kurutma işçisi olmuştur. Yevmiyesini alamayan, kötü koşullarda çalışan ve bunu içine hiç sindiremeyen Eyüp, ustabaşı Hemme ile fena halde takışıp üzerine bir de küfrü yiyince bıçak kemiğe dayanır. Tabancasını beline takıp Hemme’yi öldürmek üzere yola çıkar. Upuzun ve sıcaktan kavrulan o yaz gününde Eyüp’ün karşısına çıkan insanlar ona kendisini, geçmişini hatırlatacak, geleceğinin çıkışsızlığını da hissettirecektir. Filmin yönetmeni, başrol oyuncusu ve yapımcısı Murat Fıratoğlu (1983), Siverek’te büyümüş, Diyarbakır’da hukuk okuyup avukat olmuş, ancak sonradan rotayı sinemaya kırmış ve çektiği ilk uzun metrajlı film olan “Hemme’nin Öldüğü Günlerden Biri” ile hatırı sayılır ödüller almış bir sinemacı. Memleketinin sokaklarında, kırlarında, evlerinde iyi diyaloglar ve anlatım gücü yüksek sahnelerle çektiği filminde ailesi, arkadaşları, Siverek halkı rol almış. Dolayısıyla filmin gerçeklik duygusu çok kuvvetli. Eyüp o upuzun günü yaşarken biz de onun yanındayız; öfkesine, çaresizliğine, ezikliğine, mutsuzluğuna ortağız... Filmi izlerken Murat Fıratoğlu’nun sinemaya duyduğu masum inancı ve heyecanı o kadar derinden hissettim ki, ilk dakikalarda sesteki sorunu (Eyüp’ün konuşması anlaşılmıyor), oyuncuların yer yer ve doğal olarak fazla amatör kalan oyunculukları bana hiç batmadı. Jenerikte domates işçilerinden parkta oyun oynayan çocuklara kadar herkese teşekkür etmesine de bayıldım. “Filmimde Siverek halkının emeği çok” vurgusunu her fırsatta dile getirmiş. Murat Fıratoğlu’nun sonraki filmlerini heyecanla bekliyor olacağım.

sufle55 9 months ago

Garfield on the Town

Phil Roman

1 Gönderi

Garfield, dünyanın en yaygın ve en çok izlenen serisi olarak Guinness rekorunu elinde bulundurmaktadır. 19 Haziran 1978’den beri yayında olan çizgi bant serisinin ulaştığı popülarite, “Garfield”ın geride kalan 45 yıllık süre içerisinde çeşitli televizyon dizilerinin, animasyon tarzındaki özel televizyon programlarının,…devamı

sufle55 10 months ago

Don Kişot

Miguel De Cervantes

20 Gönderi

“İnsan, lüksün ve gösterişin kölesi olur, zenginliklerin peşinden koşar, sanki orada mutluluğu bulacakmış gibi. Ama şunu göremez: Ne kadar çok şeye sahip olursa, onları kaybetme korkusu da o kadar büyür; ve işte bu korkunun içinde gerçek mutluluk kaybolur. Çünkü sevinç,…devamı

sufle55 10 months ago

Kördüğüm

Rebecca Miller

3 Gönderi

“Hayat, sen planlar yaparken yaşadıklarındır” lafı hatırlanarak ve “Hayat ne ki sonuçta? Anlık bir buluşma” şarkı sözü mırıldanarak izlenebilecek, hafif konusuyla ağır filmleri sırtlamaktan yorulmuş bünyeleri (mesela ben) bir nebze de olsa ferahlatacak, hatta yer yer kahkaha attıracak sevimli filmimiz…devamı“Hayat, sen planlar yaparken yaşadıklarındır” lafı hatırlanarak ve “Hayat ne ki sonuçta? Anlık bir buluşma” şarkı sözü mırıldanarak izlenebilecek, hafif konusuyla ağır filmleri sırtlamaktan yorulmuş bünyeleri (mesela ben) bir nebze de olsa ferahlatacak, hatta yer yer kahkaha attıracak sevimli filmimiz “Maggie’s Plan”, oyuncuları sayesinde çerezlik statüsünden bir tık yukarıda duruyor. Üniversitede sanat kariyeri danışmanı olan Maggie (Greta Gerwig/1983) kendiyle barışık, ne istediğini bilen, özgürlükçü karakteri nedeniyle uzun süreli ilişki yaşayamayan, ancak anne olmak isteyen bir kadındır. İyi bir donör aracılığıyla çocuk doğurma planını uygulamaya koyan Maggie, eski sevgilisi ve yakın arkadaşı Tony’nin (Bill Hader/1978) yardımıyla, ortak okul arkadaşları Guy’ı (Travis Fimmel/1979) bu işe ikna eder. Guy, okuldayken matematik dehası olarak anılan, ancak matematik kariyeri yapmak yerine turşu ticaretine atılmayı tercih etmiş, düşünceli, kibar, dürüst ve yakışıklı biridir. Fakat tam o sıralar Maggie, çalıştığı üniversitede antropoloji dersi veren John (Ethan Hawke/1970) ile tesadüfen tanışır. Kendisi gibi antropolog olan Danimarkalı Georgette (Julianne Moore/1960) ile evli olan John, Maggie’den yazmakta olduğu romanını okuyup eleştirmesini ister. John’un karizmasına kapılan Maggie, önce hayranlığın sonra da aşkın kollarına bıraktığı şahsiyetini, üç yıl sonra, yazımı bitemeyen kitabına saplanıp kalmış bencil John’a, John’un iki çocuğuna ve John’dan olan kızı Lucy’e bakıcılık yaparken bulur. Narsizmin sınırlarında gezinen John’a adeta kendini adayan Maggie, John’un hala Georgette’e (Julianne Moore/1960) aşık olduğunu anlayınca yine planlar yapar ve tüm ilişkiler düğüm düğüm olur. Kararlı ve güçlü Maggie, hayatını yeniden rayına oturtup özgürlükçü ruhunu mutlu edebilecek midir? Karen Rinaldi’nin (1962) filmden sonra basılan otobiyografik romanından, aynı zamanda filmi de yöneten Rebecca Miller (1962) tarafından uyarlanan senaryo sıkmıyor, zorlamıyor. Ancak bunda, bayıldığım “Frances Ha” (2013) filminden bu yana her işini izlemeye gayret ettiğim Greta Gerwig’in, Ethan Hawke’ın ve güçlü karakter Georgette’e aksanlı İngilizceyle sevimlilik katan Julianne Moore’un önemli payı var. Greta’nın oyunculuğu yönetmenliğinden daha iyi geliyor açıkçası. Her versiyonunu bıkmadan tekrar tekrar izlediğim Little Women filmlerinin sonuncusunu Greta çekmişti (2019); ancak oturmamış kastı ve yetersiz oyunculuklar nedeniyle hiç sevemedim. Greta’ya “hasılatı 1 milyar doları aşan bir filmi tek başına çeken ilk kadın yönetmen” ünvanını kazandıran Barbie’yi (2023) de içime sindiremedim. Lady Bird (2017) kısmen daha iyi. Aynı zamanda yapımcı da olan Rebecca Miller’ın (1962) önceki işlerini araştırırken Daniel Day-Lewis ile evli olduğunu gördüm, şaşırdım. Nihayetinde, çok şey beklemezseniz keyif alabileceğiniz bir film.

sufle55 10 months ago

Sophie Scholl-Son Günler

Marc Rothemund

2 Gönderi

Senaryosunu, Fred Breinersdorfer’in yazdığı “Sophie Scholl: The Final Days”, yönetmen koltuğunda Marc Rothemund’un oturduğu biyografik bir drama… Hiç tartışmasız bir biçimde; Sophie Scholl’un hayatının son günlerinin anlatıldığı bu film, yıllardır bize, “Faşizmin güzel bir özetinin yapıldığı filmlerden birinin adını ver…devamı

sufle55 10 months ago

Konsey

Edward Berger

25 Gönderi

Durağan ve çokça dini replik içeren bir film olduğunu düşündüğümden görev savma edasıyla başına oturduğum, ancak fena halde yanıldığımı ilk beş dakika içinde anladığım Conclave müthiş bir tempoya, gerilime ve düşünsel derinliğe sahip. Öyle ki nice aksiyon ve gerilim filmi…devamıDurağan ve çokça dini replik içeren bir film olduğunu düşündüğümden görev savma edasıyla başına oturduğum, ancak fena halde yanıldığımı ilk beş dakika içinde anladığım Conclave müthiş bir tempoya, gerilime ve düşünsel derinliğe sahip. Öyle ki nice aksiyon ve gerilim filmi nal toplar yanında. Yeni Papa’nın bol kulisli, kumpaslı seçim sürecini göz kırpmadan ve sonraki sahneyi filmdeki merhum Papa’nın 8 hamle sonrasını görerek oynadığı satranç misali tahmin etmeye çalışarak izleyeceğimi rüyamda görsem inanmazdım. Gazetecilikten yazarlığa geçen ve tarihi kurgu romanlarıyla bilinen Robert Harris’in (1957) yazdığı 2016 tarihli Conclave isimli romandan Peter Straughan’ın (1968) uyarladığı senaryo, dünyanın ezelden beridir ana sorunlarından olan “öteki” kavramı üzerinden temellenip, Papalığın varlığını sürdürebilmesi için tüm ehveni şer çözümlere kucak açan kardinallere iğne batırarak sürpriz bir sona koşuyor. Filmin son 20 dakikasında yeni Papa’nın kim olacağını anlıyoruz anlamasına da bu Papa tahmin edilemez özellikleriyle ağzımızı açıkta bırakıyor. Din-siyaset ilişkisinin bir gün kopacağına, din sömürüsünün tamamen sona ereceğine dair naif inançlar beslemesem de tüm ötekilerin, özellikle de kadınların bu iğrençliğe karşı mücadele etmeyi sürdüreceğinden ve tüm köhnemiş, kokuşmuş çıkar kurumlarını temelinden sarsacağından eminim. Film boyunca kardinallere hizmet eden, sofralar kurup odalarını temizleyen rahibeler, konsey mensuplarının önünde konuşma ve hemcinslerini baskıdan koruma cesaretini göstererek başladıkları isyanı sürdürecekler. Belki bir gün bir rahibe Papa (ya da Mama mı demeli) olacak; daha da güzeli Papalık vs. gibi dini kurumlar tarihe gömülecek. Filmin bir sahnesinde, beyaz şemsiyeleriyle açık havada yürüyen kardinal topluluğunun, Handmaid’s Tale dizisindeki din kisvesi altında damızlık olarak sömürülen kadınların kabullenişten isyana giden yürüyüşünü anımsatması boşa değil. Ralph Fiennes’i Kardinal Lawrence olarak kodladı beynim; öylesine adanmış bir oyunculuk... Stanley Tucci, Isabella Rossellini ve Carlos Diehz diğer ağır toplar olarak gönlümdeki yerlerini aldılar. Bu leziz filmi es geçmeyin derim. Yönetmen Edward Berger’in (1970) “All Quiet on the Western Front (2022)” filmi de dikkate değer.

sufle55 10 months ago

Bildiğim Bir Şey Var O da Hiçbir Şey Bilmediğimdir

Sokrates

5 Gönderi

Sokrates'in kaba insanlarla başa çıkmak için güçlü bir tekniği olduğunu biliyor muydunuz? Tartışma sırasında bazı insanlar bağırmaya başlar - haklı oldukları için değil, fikirleri tükendikleri için. Tanıdık geldi mi? Bir gün Sokrates bir adam tarafından saldırıya uğradı. Kaba. Agresif. Saygısız.…devamı

sufle55 10 months ago

Hâlâ Buradayım

Walter Salles

10 Gönderi

İnsanın içine taş gibi oturan bir film. Çok sevdiğimiz Brezilyalı yönetmen Walter Salles’ten. Fernanda Torres’in unutulmaz bir oyunculuk sergilediği ve Altın Küre kazandığı film, gerçek bir olaya dayanıyor. 1971 yılında eski kongre üyesi ve siyasetçi Rubens Paiva’nın diktatörlük rejimince sorgulanmak…devamı

sufle55 10 months ago

Mukadderat

Nadim Güç

34 Gönderi

Ülkemizin taşrasında kocası ölen yaşlı ve geleneksel bir kadın ne yapar? Kendine bakabilecek durumdaysa yaşamını tek başına sürdürür, değilse kızının veya oğlunun yanına taşınır, torun bakar, bağ-bahçeyle uğraşır, örgü örer, kadın günlerine gider, ev işi-dini vazifeler filan derken günler geçip…devamıÜlkemizin taşrasında kocası ölen yaşlı ve geleneksel bir kadın ne yapar? Kendine bakabilecek durumdaysa yaşamını tek başına sürdürür, değilse kızının veya oğlunun yanına taşınır, torun bakar, bağ-bahçeyle uğraşır, örgü örer, kadın günlerine gider, ev işi-dini vazifeler filan derken günler geçip gider. Kadınların, hele ki yaşlı kadınların yaşamlarında talepkar olması düşünülemez bile. Filmimizin kahramanı olan Sultan (Nur Sürer/1954) yaşamını sürdürdüğü Kastamonu Cide’de bu geleneksel yapıya çok zıt bir tavır sergiler. Hasta kocasının ölümünden sonraki gün, meşgalesiz yaşayamayacağı için yeniden evlenmesi gerektiğine karar verir. Cide’den çıkıp İstanbul’da bir yaşam kurmuş bankacı kızı Reyhan (Aslıhan Gürbüz/1983) da, Cide’de kahvecilik yaparak yaşamını sürdüren oğlu Nevzat (Osman Sonant/1972) da Sultan’ın bu isteğine karşı çıkar. Sultan ise kararlılıkla olası talip üzerinden eyleme geçer. Evlenmeden önce ona sevdalı olan ve kendisi gibi “dul” kalan Rüstem’e (Necmettin Çobanoğlu/1953) gidip evlilik teklif eder. Sonuç hüsran. Görücü usulü devreye girer ve bir pazarcı olan Muharrem (Osman Alkaş/1955) de “şiddetli uyumsuzluk” nedeniyle listeden düşer. Sıradaki seçenek Almanya’dan memleketi Cide’ye dönen Refik’tir (Şerif Erol/1963). Refikle yaptığı sohbet Sultan’ın başka bir yaşama açılması için itici güç olur. Yıllarca sakladığı cinsel kimliğini ailesine açıkladıktan sonra çocukları ve eşi tarafından reddedildiğini anladığımız güçlü bir kişilik olan Refik, Sultan’a evliliğin tek çare olmadığını kendine bir hobi bulabileceğini söyleyen ilk kişidir. İşte bu öneri ve önüne düşen bir fırsat Sultan’ın pazarcılık ve ev pansiyonculuğu yapmaya başlamasının önünü açar. Filmin diğer güçlü karakteri Reyhan ise babasının erkek kardeşine mirasından daha fazla pay bırakmış olmasını hazmedemediği için son derece ısrarlı bir ‘eşitlik’ mücadelesi başlatır. Hem Sultan’ın evlilik ve pansiyonculuk macerası hem de Reyhan’ın eşitlik ısrarı Cide halkını sarsınca aile içi gerilim yükselir. Filmin senaristi Erdi Işık (1989), Kastamonu Cideli ve annesi bölgenin ilk kadın pansiyon işletmecilerinden biri. Dolayısıyla filmin gerçek yaşamdan izler taşıdığını söylemek yalan olmaz. Yönetmen Nadim Güç (1983), bu rahat akan ve mesajını TV dizisi tadında, çok net veren senaryoyu aynı çizgide çekmiş (-ki kendisi en bilineni Camdaki Kız olan bir sürü dizinin yönetmeni). Dümdüz ve üzerinde çok düşünmeye fırsat vermeyen bir film. Cide’yi uzun yıllar önce Rıfat Ilgaz’ın “Sarı Yazma” isimli otobiyografisiyle tanımıştım. Ilgaz, kitabında çocukluk yıllarını geçirdiği Cide’yi ve çilelerle dolu yaşamını Karadeniz’in emekçi kadınlarını simgeleyen sarı yazmadan yola çıkarak anlatır. Filmde de sarı yazmayı, Sultan’ı pansiyonculuk işine başlatan Hayriye’nin (Deniz Özerman/1969) boynunda görüyoruz ilk kez. Nur Sürer’in oyunculuğuyla parladığı filmi daha derinlikli bir anlatım bekleyerek izlediğim için hayal kırıklığına uğradığımı söyleyebilirim. Ancak, konu edindiği toplumsal sınıfı, o sınıfa mensup insanlara anlatabilmek ve zihinlerde bir pencere açabilmek için doğru yöntem belki de budur. Bu arada 1960 yapımı bir Mukadderat (Ağlayan Gözler) filmi daha var. Muharrem Gürses’in yönettiği filmde Kenan Pars, Mualla Kaynak, Mürüvvet Sim oynamışlar. Merak edip araştırdım, pek bilgi bulamadım. Bendeki kaynakların hepsi “bir aile dramı” diyor. Bizim Mukadderat da komedi gibi durmakla beraber özünde bir dram aslında. Kadınların var olabilmek için hala büyük savaşlar vermek zorunda olduklarının naif şekilde tasvir edilmiş dramı.