Puanlar
Kategoriler
Daha Fazla
- Yazar:
- Kaan Murat Yanık
- Basım Yılı:
- 2015
- Sayfa Sayısı:
- 390
- Yayınevi:
- Kapı Yayınları
Açıklama
Edebiyat dünyasının son yıllarda dikkat çeken ismi Kaan Murat Yanık’tan sıradışı bir psikiyatrın romanı: Butimar – Sessizliğin Kanatları Bir tarafta dünya ile arasında ciddi problemler olan, yanlış yüzyılda yaşadığını düşünen, çarşafa bürünüp kadın kılığında İstanbul sokaklarını arşınlayan, hastalarının hayatlarına müdahil olan ve kendi rüyalarını dahi tasarlamaya çalışan bir psikiyatr… Diğer yanda ise başka bir yüzyılda akan kırmızı bir hayat: Savaş, aşk, simya, büyü, göç, devrim, sefalet ve dostluk… 20. Yüzyıl Başları, Erivan, Bolşevik Devrimi, Ermenilerle Türkler Arasındaki Kavgalar-Aşklar, Simya ve İlkel Psikoloji… BUTİMAR – Sessizliğin Kanatları, gerçekle hayal arasındaki sınırın silikleştiği bir roman. Doğu-Batı, laik-muhafazakâr ve madde-mânâ çatışmalarıyla örülen bir arka plan… Edebiyat dünyasının son yıllarda dikkat çeken ismi Kaan Murat Yanık, hayaller, rüyalar ve halüsinasyonlarla karışık bir belleği, büyülü gerçeklik akımına da göz kırparak resmediyor. Ve okura akıcı, şaşırtıcı, doyurucu bir roman vaat ediyor. Butimar’la herhangi bir yerde mahsur kalmak isteyeceksiniz. “İki husus kafamda dolaşıyordu; ölmek ve delirmek. İki hal de ne hissedilebilir ne de doğrulanabilirdi. Ölmüş ya da delirmiş olabilirdim yani. Yalnızlığın bilmem kaçıncı evresini yaşadığımı bilmez halde, tamamlanmamış insanları yararak yürüdüm. Otobüsler, tramvaylar, duraklarda bekleyen insanları metal canavarlar suretinde yutup hızla kaçırıyorlardı. Eve girer girmez bir şarkı koydum kendime. Bir daha, bir daha başa sarıp dinledim. Bir tarafım söylemek istediklerimle doluyken, diğer yanım onları yok etmekle meşguldü. Arada kalan bendim ve ufalanıp yok olmamam bir mucizeydi. Bir yanım diğerine şunu söyleyebilmişti en azından, bunu duyabildim… Şarkıyı değil, o şarkıyı ilk dinlediğin zamanki kendini özlüyorsun. O zamana dokunamadığını anlayınca da şarkıyı bir daha dinliyorsun.”
Yorumlar
Güzel, zengin kızla, yakışıklı ve bir o kadar gururlu fakir oğlanın eksik olmadığı televizyona, dondurma tanıtırken kadın pazarlayan reklamlara, kitleleri uyuşturan futbola, insanları aptallaştıran popüler kültür zırvalıklarına, vıcık vıcık yaşanan aşklara, sistemin koyunlarının tapındığı siyasi putlara, milyon dolarlarla oynayıp Müslümanlara kanaat etmeyi öğreten din hocalarına, sanatı bir klozet markası sanan cahil insanlara bir saniye dahi olsa tahammül edememek... Yani dünyanın neredeyse yüzde doksanına hakim olan her şeye.
Kalemi fevkalâde kuvvetli Türk yazarlar tanıdıkça bir tek ben mi mutlu oluyorum böyle, bilmem 🐛💫 Girizgâhı şuradan yapalım, ben galiba Inception (Başlangıç) filminin kitap versiyonuyla karşılaşmışım 😁 Filmde rüya katmanları arasında dolanılıyordu, kitapta ise karşımıza hikâye katmanları çıkıyor. Ana hikâyeye yerleştirilmiş başka başka hikâyelerle karşılaşıyoruz. Buna kurgu içinde kurgu, anlatı içinde anlatı da diyebiliriz. Her bir karakterin ayrı bir hikâyesi var olduğu gibi, her bir karakter de ara ara ayrı hikâyeler anlatıyordu kitap boyunca. Bu açıdan birbiriyle ilintili anlatıları ve ortak paydada buluşturan detaylarıyla kurgusu gayet sağlam örülmüş. (Bu detaylara gönderinin altına ayriyeten yorum ekleyerek spoilerlı değinirim, bu yazıyı spoiler vermeden yazmak istiyorum.) Kitabın merkezine aldığı rüya ile hakikat, hayal ile gerçek çatışması bana biraz Puslu Kıtalar Atlası romanını da anımsattı. Benzer bir masalsı büyülü gerçeklik iki kitapta da sizi sarıp sarmalıyor lakin tek farkı Butimar'da gerçeklik sizi daha bir sıkı kuşatıyor gibi, hayal veya rüya kısımlarının var olmadığını kabullenesi gelmiyor insanın, onları da gerçek sayma hissiyatı kemiriyor içinizi. Sayfalarda sizi sadece rüyalar alemi beklemiyor tabii. Ana merkeze aldığı aşk, dostluk, simya ve savaşın yanında felsefe, psikoloji, dram, yoksulluk, tarih, Çarlık Rusya, Lenin, Bolşevik Devrimi, soykırım, din, tasavvuf, hırs, suçlar, günahlar ve ara ara çok güzel şarkı ve türküler de taşıyor satırlardan. Kitap çeşitli çağrışımlar, bilgi ve derinlik yönünden yükünü güzel sırtlamış, taşıdığı mesajlarını hışır hışır yaymış sayfalarına. Ayrıca kitap cidden çok güzel kurgulanmış, sürükleyiciliği üst düzeyde ki düşünün 360 sayfalık kitabı ben iki günde bitirdim, bir gün 50 küsür, diğer gün 300 küsür sayfa okuyarak. Uzun zamandır bu şekilde odaklanarak kitap okuduğumu hatırlamıyorum, okursam anca günde 20-30 sayfa civarı okuyup bırakıyordum ama bu kitaptaki merak unsurları ve akıcılık kitabı bırakmama mâni oldu, okumaktan yorulsam bile meraktan devam edesim geliyordu. Yani bu açıdan kitapta merak unsurlarının gayet güzel yerleştirildiğini düşünüyorum, yazarın ara ara düğümler atıp atıp çözmesi akıcılığı kuvvetlendirmiş. Acaba olacak mı olmayacak mı, ne olacak diye hep merak edilecek bir soru bırakılıyordu kucağınıza kitap boyunca. Özellikle vurgulamak istediğim bir başka yansa dili, üslubu ve anlatım kısmı. Yazarın şiirsel bir dili mevcut, betimlemeleri kuvvetli ve 5 duyu organını birbirine katarak kavramlara verdiği sıradışı, farklı özelliklerin anlatımı şahlandırdığını düşünüyorum, yani kısacası baştan sona benim çok hoşuma gitti kullanılan dil. Bu bayıldığım kuvvetli betimleme dilini daha somut ifade edebilmek adına daha ilk sayfadan önümüze dizilerek "Durun siz, kitapta daha ne nice güzel cümleler gözlerinizin yollarına dökülecek" dercesine bize el sallayan birkaç cümleyi misal göstermek istiyorum: "...Boynuma çaprazlama astığım karınca derisinden çantamın ön gözünden taşan arka yüzü paslanmış aynam göğe bakıyordu; yürüdükçe yıldızlar ve kehanetler, yüzü bin derde dava ay çıkınıma doluyordu. Yola girdiğimden beri, etrafımda çölün tenhalığını soluyan pervaneler vardı sadece. Savsaklamış vaziyette kanat çırpıyorlar, yıldızlardan dökülen ateşle büyüyorlardı..." Şu kısacık kesitteki anlatımı incelersek yazar gece tasvirini çantasına doldurmuş, ıssızlığı nefes gibi derin derin içimize çektirmiş, yıldızların aydınlattığı yerlerin ışığına ateşler yakmış... Bu anlatıma kuvvetli denmezse ne denir bilemiyorum. Kitap boyunca her bir cümlenin genişleyip yüklendiği anlama, masalsı anlatımına ayrı ayrı mest oldum 💫 Son olarak şunu da belirtmeliyim ki bu kitap içime öyle bir çöküp kaldı ki beni kaç yıl yaşlandırdı sayamadım. Sen ne ettin ee beynamaz, değer miydi... :') 9/10 ⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐⭐☆ ------------------------------------------------------------------------ Kitaptan çizilesi birkaç güzel cümle de bırakıyorum buraya ✨ 📌 Sf. 12 "Ama insanın, düşünceleri ve eylemleri arasındaki tezatları, çeşitli bahanelere sığınarak görmezden geldiğini iyi bildiğim için şaşırmıyordum kendime." 📌 Sf. 14 "Ancak güzelliğinden şüphe duyulmayacak bir hikâyesi olanlar, sağ salim varacaklardı kendilerine." 📌 Sf. 17 "Aramanın bulmaktan kutsal olduğunu bilenler dünyanın hazinelerine değil, sırlarına meylederler." 📌 Sf. 24 "Hiçbir şey yapmadan oturan insanların aslında devasa yükler taşıdığından şüphelenirdim. Zor olan zihninde dönen binlerce fikre rağmen hiçliği koruyabilmekti çünkü. Herkes bağırırken onların seslerini dahi bastıracak kadar susmak gibi." 📌 Sf. 32 "Bugün de bir şey olmadı. O olmayan şey her neyse, onu özlüyordum." 📌 Sf. 33 "Kendimle temasımı yitirmemeye gayret ederek içimdeki volkanın ağzına sonradan yaşamaya söz verdiğim anlara tıktığımı fark ettim. Şu zamana kadar patlamış olsaydı muhakkak duyardım sesini." 📌 Sf. 41 "Evet, bir hastalığa tutulmuştum. Evet! Bilmek bir yıkımdır." 📌 Sf. 42 " Çünkü geçmiş bazen şimdiyle savaşıp geleceği esir alabiliyor." 📌 Sf. 64 "Sizin gibi düşünmüyor diye ucu kötülüğe temas etmeyen birinin fikirlerine müdahale etmek, onu kendi düşüncelerinize göre evriltmek zorbalık olur." 📌 Sf. 77 "Kitap okurken, acılarını sadeleştirmeden yazanlara tesadüf ettiğim zaman şunu idrak ediyorum en çok: Böylesine yoğun bir acıyla muhatap olan sadece biziz sanıyoruz ama çok şükür sandığımız kadar yalnız değiliz." 📌 Sf. 92 "Cahilin gölgesi bilmediği kadardır, koca dünyayı karartmaya yeter." 📌 Sf. 127 "Sizin yerinizde olmak isterdim; evvela benden genç olduğunuz için, ikincisi daha okumadığınız yüzlerce kitap olduğu için, üçüncüsü de daha sabah kahvenizin ilk yudumunu almadığınız için." 📌 Sf. 136 "Kimi ruhlar evvelden aşinadır birbirine, bunu biliyorum." 📌 Sf. 137 "Aklınız mı yetmedi ki, yumruklarınızdan medet umdunuz." 📌 Sf. 140 "İnsanlara gelince... Sizi yargılarlar. Onlara kulak asarsanız daha çok yargılarlar, kulak asmazsanız yine yargılarlar. En iyisi ellerine bir kalem verip eleştirdikleri şey her neyse "Al, doğrusunu sen yap" demektir. O zaman susarlar." 📌 Sf. 145 "İnsanın yazgısını arayışları tayin eder bazen de." 📌 Sf. 147 "İnsanın kendi olabilmesi, varlığını böyle idare edebilmesi hem masraflı hem de meşakkatli bir işti ve böyle yaşayanlar her zaman bir bedel ödüyordu. Halbuki başkasını taklit ederek maskelerle dolaşanlar, herhangi bir engelle karşılaşmadan, mutsuz olduklarının farkında bile olmadan yaşayıp gidiyorlardı." 📌 Sf. 193 "Geri kalan ömrünün kaçıncı gününde olduğunu düşündü, telafisi olmayan, yaşayamadığı ne varsa hepsini özledi." 📌 Sf. 261 "Kendine âmâ olan birisi tüm dünyaya sahip olsa ne olur..." 📌 Sf. 289 " Kulakların duymasa da kalbin çok iyi duyuyor bazı şeyleri." "Bu yorgunluğumuz, hep söyleyemediklerimizden..." 📌 Sf. 348 "Hayal ile gerçeğin sınırlarının birbirine karıştığı yerde herkes aynı dili konuşur, susarak."
Kitabın son sayfasını okurken bu kadar büyük bir şok yaşayacağımı tahmin etmiyordum. Gerçekten güzel ve bir o kadar da etkileyici bir kitaptı. Yazarın dilini çok beğendim hem merak unsurunu dozunda kullanıyor hem de kullandığı kelimeler ağır bile olsa çok yormuyordu, anlaşılır ve akıcı bir dili vardı. Öncelikle Butimar'ın ne olduğundan bahsedelim: Doğu mitolojisinin efsanevi bir kuşu olan Butimar, kıyıya çöküp denizi seyreder ve suyunu içemeden öylece beklermiş. O suyu içerse denizin kuruyacağından korkar bu yüzden de susuzluktan ölse de bir damla bile içmezmiş. Uçmaya yeltendiği vakit de hayal kırıklığına uğrar çünkü bu kuşların bir türü de başka bir kuşa aşıkken uçamazmış. Yani tüketmekten korktuğu şey onu tüketirmiş. Butimar... Ah Butimar..! Kitabın ilk sayfalarında bir psikiyatrist bizi karşılıyor. Danışanlarından daha kötü bir ruh halinde olan bu psikiyatristin cinsiyetini ilk başta anlayamamıştım bir ara erkek olduğunu düşündüm bir ara da çarşaf giyip topluluğa karışmasından dolayı kadın zannetmiştim. Yazarın amacı bu olabilir çünkü kitabın ilk sayfalarında gördüğümüz bu kişiyi kitabın sonunda tekrar görüyoruz ve gerçekten hiç beklemediğimiz bir şekilde karşımıza çıkıyor. Bir gün danışanlarından biri olan Oktay Reisay ona, büyük dedesinin bir kadına yazmış olduğu mektupları getiriyor. Bu mektuplara göre de dedesi gayrimüslim bir kadına aşık olmuş ve yıllarca mektuplaşmışlar. Mektupların içeriğini çok merak etmiştim fakat çok akıllı (!) psikiyatristimiz o mektupları okumak yerine hepsini denize dökmüş ve bir muammaya sürüklemişti. Önemli olan dedesinin mektupları değil, büyük amcasının dedesine yazmış olduğu mektuptu çünkü sürekli rüyalarına girdiği Butimar adındaki kızı büyük amcasının dedesine yazmış olduğu mektupta görüyordu. Bu bir tesadüf müydü tevafuk muydu bilinmez. Daha sonra geçmişe gidiyoruz taa Yusuf amcasının zamanlarına. Yusuf en yakın arkadaşı Behzad ve Ali Garbi ile birlikte Sakız Gölü'ne gider, oturur akşama kadar sohbet ederdi. Bir gün arkadaşına rüyasını anlatır ve rüyasında Butimar adında bir kızı gördüğünü söyler. Butimar'a aşık olmuştu ve bir gün onu görmeyi ümit ediyordu. O dönemler köyleri rusların işgali altındaydı. Sürekli askerler etrafta dolanıyor ve halkı rahatsız ediyordu bu yüzden ailesi Anadolu'ya abisinin yanına gitmeye karar verir onun da gelmesini isterler fakat Yusuf bir gün öylesine gittiği Revan şehrinde rüyasında gördüğü kızı, Butimar'ı, görür bu yüzden de gitmeyi reddeder. Butimar müslüman değildir bu yüzden kızın babası kızını vermemek için müslümanlığını bahane eder, aslında altında daha farklı bir sebep vardır. Neyse öyle böyle derken Yusuf Behzad'ın da yardımıyla Butimar'ı kaçırır. Kaçırma esnasında bir olay daha yaşanır ve Behzad'ın hayatında bir değişim meydana gelir. Ben Behzad'ın hikayesini daha çok beğendim ve yaşadığı o değişimden sonra neler olduğunu çok merak ettim keşke yazar kitabın devamını getirse ve bizi bu konuda aydınlatsa. Bu arada Yusuf simyaya merak sarmıştı zaten başına ne geldiyse bu merakından geldi. Herkes yapma etme dediyse de dinlemedi kendi kazdığı kuyuya kendi düştü. Şu an kitap hakkında söylemek istediğim o kadar çok şey var ki. Çoğunu kitap değerlendirmesi yaparken konuşmuştuk fakat şu an aklıma geldikçe geliyor. Çok güzel bir kitaptı ve her olay bir sonuca bağlanıyordu. Çok karakter tanıdık: Baba Abdullah, Sağır kız Hatice, Kamer, Kitapçı, Galust, Saveçya, Hrant, Göğçe ana, Mahmut Ağa, Dul Zekiye'nin kaynı, Badımcan... Her birini anlatsam çok uzun bir yazı olur ama yoruldum. Tasavvufi yönü ağır basan bir kitaptı. Yusuf ve Butimar'ın aşkını anlatıordu fakat sadece aşk romanı dersek diğer karakterlere haksızlık ederiz. Demem o ki okuyun, okutturun.
🕯"Bugün de bir şey olmadı. O olmayan şey her neyse, onu özlüyordum." 🕯" Geceden gölgemi ayıkladım. geriye can çekişen yıldızlar kaldı." 🕯"Aşk bir bela mıdır, şifa mı?" 🕯"Kimi ruhlar evvelden aşinadır birbirine,bunu biliyorum." 🕯"Bu yorgunluğumuz, hep söyleyemediklerimizden..." Rüyalarında gördüğü kıza aşık olan bir psikiyatrist rüyalarını kontrol edebilmek için çalışmalara başlar. Bu zamana kadar kimse bunu başaramamıştır. Peki o başarabilecek mi? Kitap genel olarak bana #y:121 kitaplarını hatırlattı. Onun kitaplarını da severek okuduğum için, yazarın okuduğum ilk kitabı olan bu kitabı da sevdim. Olaylar, bir gün psikiyatristin muayenehanesine gelen bir adamın, ona verdiği ve dedesinin erkek kardeşine ait olduğunu söylediği mektuplar ile başlar. Yusuf, yani doktorun büyük amcası, bugün Ermenistan'ın başkenti olan Erivan'da yaşamaktadır. O zamanki adıyla Revan olan şehirde, birlikte mutlu yaşayan Müslümanlar ve Hristiyanların huzuru Rusların işgali ile son bulur. Hikayenin siyasasi boyutu ile ilgili yorum yapmak istemiyorum. Rus işgali ile başlayan sıkıntılı günlerin içinde, Yusuf'un rüyasında sürekli gördüğü ve adına Butimar koyduğu kıza karşı filizlenen hayali aşkının, kızı gerçek hayatta görüşü ile rüyadan sıyrılıp cisimleşmesine şahitlik ediyoruz. Günümüzde olsa böyle bir olayı bize anlatan birine saçmalama deriz :) fakat Yusuf'un en yakın dostları olan Behzad ve Hocası Ali Garbi rüyasında gördüğü kızın gerçek olduğunu söyleyen Yusuf'a sorgusuz sualsiz inanırlar. Butimar'a kavuşana kadar her şeyin anlamı O'dur Yusuf için. Ama Butimar'a kavusup ilk heyecan ve heves geçince ( ki buna cicim ayları da denilmektedir ),her aşk hikayesinde oldugu gibi, Yusuf'un icindeki ateş yavaş yavaş kül olmaya başlar.Bundan sonra canından çok sevdiği bu iki dostu ile uğruna ölmeyi göze aldığı aşkı Butimar'ı bile unutturan bir başka aşkın ateşi yanar Yusuf'un yüreğinde. Bu aşk, Simya aşkıdır. Yusuf'u Butimar'dan uzaklaştıran, Butimar'ı yapayalnız ve çaresiz bırakan ve Yusuf'un sonunda tekrar Butimar'a dönmesine sebep olan yine bu Simya aşkıdır. Bu hikayede yanan; Butimar'dır.
“Güzel, zengin kızla, yakışıklı ve bir o kadar gururlu fakir oğlanın eksik olmadığı televizyona, dondurma tanıtırken kadın pazarlayan reklamlara, kitleleri uyuşturan futbola, insanları aptallaştıran popüler kültür zırvalarına, vıcık vıcık yaşanan aşklara, sistemin koyunlarının tapındığı siyasi putlara, milyon dolarlarla oynayıp Müslümanlara kanaat etmeyi öğreten din hocalarına, sanatı bir klozet markası sanan cahil insanlara bir saniye dahi olsa tahammül edememek… Yani dünyanın neredeyse yüzde doksanına hâkim olan her şeye… “
Para hırsı dünyadaki en tehlikeli şey olsa gerek... Öyle ki, aileni, arkadaşını, dostunu hatta hayat arkadaşını bile gözden bile çıkarabilecek duruma gelebiliyorsun(keşke sadece bu olsa). Ve sen farkında olmadan bu şey seni günden güne zehirler durur, kendine geldiğin zaman her şey bitmiş olur, geriye sadece pişmanlıkların kalır. İşin daha acı tarafı ise kitaba bakınca bu para ve zenginlik hırsının yüzyıllar önce de mevcut bir şey olduğunu görebilmem, görebilmemiz. Neyse, ben az söyledim siz çok anlayın. İşte okuduğum, öyle bir kitaptı... Aslında hayır sadece böyle bir kitap dersem hem kitaba hem de Kaan Murat Yanık'a haksızlık etmiş sayılırım. O kadar etkileyici konusu ve üslubu vardı ki... Şunu rahatlıkla söyleyebilirim ki son zamanlarda hikâyesinden bu kadar etkilendiğim bir kitap okuduysam da o da yine Kaan Murat Yanık'ın Uzakların Şarkısı kitabıdır. Öyle bir kalemi var ki sanki yazıyı kağıda değil de sizin yüreğinize yazıyor... Bu kitap hakkında uzun uzadıya yazmak isterdim ama kitap hakkında duygularımı tarif etmekte güçlük yaşadığımı itiraf ediyorum. Kitaptan en sevdiğim alıntı; "Bu yorgunluğumuz; hep söyleyemediklerimizden..."
"Bu yorgunluğumuz, hep söyleyemediklerimizden..." Büyülü gerçekçilik akımının güzel işlendiği, olay örgüsü çok çok güzel olan; aşkı, dostluğu edebi anlatımıyla güzelce hissettiren benim favori kitaplarımdandır.
İnanılmaz bir olay örgüsü üzerine kurulu harika bir kitap, okuyup bitmesini istemedim hiç. Ama her güzel şeyin bir sonu var. 🙂











