Ben İran sinemasından devam ✍🏻 Günler önce izledim ama etkisinden hala çıkamıyorum bu tarz filmlerde yalın anlatım ,sadelik daha çok hoşuma gidiyor sanırım .Gereksiz yükselen müzik yok, oyunculuklar çok doğal ve gerçek bir dram izleme şansınız oluyor.Bir davette tanışıp evlenen Leyla ve Rıza’nın hikayesi anlatılıyor.Güzel başlayan bir evlilik yıkıcı bir haberle birlikte dönülmez bir yola giriyor.Leyla ve Rıza’nın toplumsal baskılara rağmen asla azalmayan üstelik daha da artan bağlılıkları ve sevgilerini izlemek çok güzeldi.Hatta film boyunca Rızaya hayran oldum diyebilirim tamam Leyla çok güçlüydü ama Rıza da Leyla’sı için daha da güçlü durdu.Herkesin kabullenemeyeceği şeyler yaptı.Birine derinden sevgi duymanın ne demek olduğunu onlarda görebiliyorsunuz.Bu da filmi değerli kılıyor bence.
Tüm Gönderiler
"Bülbül bahçeye girince gülü gördü, aşık oldu; bundandır çektiği cefası…" Arkada Homayoun Shajarian’ın nağmeleriyle, iki saat boyunca yüreğim parçalandı. Ah Rızam, Ah Leylam… Ben, İran sinemasına AŞIĞIM. Film sona erdiğinde, hâlâ taze ve sızlayan bir duyguyla oturup bu incelemeyi yazmak istedim. İki aşık, iki yanan yürek ve birbirinden kopamayan ruhlar... Onların toplum baskısına, örf ve âdetlerin ihtirasına nasıl kurban olduğunu izliyoruz bu yapımda. Bir insan, sevdiği için bir başkasına göz yumabilir mi? Bir insan, sevdiğinin kollarında başkasını düşleyebilir mi? Bir insan, evine bambaşka bir yabancıyı böylesine kabul buyurabilir mi? Peki, bir insan çaresizliğini sevgiyle aşabilir mi? İnanılmaz bir trajedi, sarsıcı bir irade ve tarifsiz bir sevgi var Leylam’da… Bunca baskı, bunca gözyaşı arasında yapayalnızlığın verdiği o burukluğu en derinimde hissettiren nadir yapımlardan biri artık "Leila". "Geliyor, her zerremle onu özledim" -"Çocuğum olmazsa beni boşar mısın" -"Ben bunları önceden de duydum. Ben, seni sen olduğun için seviyorum, çocuk için değil." Bu filmi spoiler vermeden anlatmak neredeyse imkânsız, lakin elimden geldiğince aktarmaya çalışacağım. "Aftersun"dan sonra "Kara Listeme" giren ikinci film olması sebebiyle, "Leila" da bende ayrı bir yerde duruyor. İnanılmaz bir aşk, inanılmaz bir sevgi… Bazı filmler, dilini bilmesen de ruhuna dokunur ya, işte "Leila" da benim için öyle bir yapım. Belki de gerçek hayatta evli olmaları sebebiyle bu derinliği ve içtenliği hissettim, bilmiyorum. Lakin izlerken o yumuşaklık, o narinlik ve zarafet içimi sardı. Karşımda sadece karakterler değil, sözlerinde ve bakışlarında gerçekleri gördüğüm iki insan vardı. Sıradan oyuncular değil; hayatlarında da birbirlerinin eşiydiler çünkü. Rıza'nın evlat sahibi olamamanın yükü, Leyla'nın her şeyin altında ezilmesi ve yetersiz hissetmesi, ikisinin toplum içinde küçülmesi, değersizleşmesi… Çok şey gördüm ben bu filmde. Aslında bu yapım 1997 değil; 2025’in parçalarını taşıyor. Niceleri var ilişkilerde; niceleri var hâlâ bu ihtirasa kurban giden… Bir yazımda, “Gözyaşına sebep olmanın vebali sandığımdan büyükmüş” demiştim; bu filmi izledikten sonra bir kez daha sözlerimin değerini anladım. Akan bir damla yaşın değeri hiçbir şeyle ölçülemiyor Leyla. İnsan, ne olursa olsun, sevdiğinden vazgeçmemeliydi. İnsan, ne olursa olsun, yüreği kor gibi yanarken sevdiğinin gözlerine bakmalıydı. İnsan, ne olursa olsun, çektiği cefaya biraz daha dayanmalıydı… Bu filmden pek çok şey alınabilir, ama ben yine “sevgiyi” aldım ve kendime sakladım. Çünkü sevginin bunları aşamamasına inanamadım. Sevginin bunlara izin verdiğine inanamadım. Sevgi denenin, sevgiyi… Neyse ya, moralim bozuldu. Yazacak çok şeyim var ama yazmak yerine, filmde de sıkça duyduğum ve kendisine hayran olduğum Homayoun Shajarian’ı dinlemek istiyorum. Kendisi, hem filme hem de benim duygularıma tercüman olarak, "Asemane Abri"de şöyle dile geliyor: "Gözlerimin ufuklarından sor, yağmurlu bir buluttur onlar. Gözyaşlarıma sor, yağmur gibi dinmeyen bir seldir onlar. Kalbimin tahtası, hüzün dalgalarında kırılmaya yazgılı; Sırrı öğrenmek istersen, fırtınalarla dolu gönlümdür onlar. Sen yoktun, duymadın; kalbim gözyaşına boğuldu. Hatıralarının arasında oturuyorum; ne yaptın bana? Sen gideli, nereye baksam, senin olduğun yerde... Hüznün gölgesi var senden geriye.. Bu ayrılık gecesinin neresindeyim, Bu bitmeyen yolun hangi ucundayım da Gözlerinin penceresinden, bir tek bakışına bile ulaşamıyorum? Bütün zihnimde tek bir nakış var: Sen. Ne söylüyorsam, ruhumun aynasından sor Aşkının ateşi sonunda beni kül etti, İnanmıyorsan, yıkılmış dünyamdan sor. Söyle bana, aşkının acısından nasıl kurtulayım? Bu kadar yükü hangi yöne taşıyayım? Ne buradan gitmeye mecâlim var, ne burada kalmaya takatim... Kalbimin elini, nasıl senin eline ulaştırayım?.."
uzun zamandir canimi bu kadar sıkıp sinir katsayılarımı arttiran bir sey izlememistim
Leyla ve Rıza tevafuk eseri tanıştıkları bir aile etkinliğinin ardından birbirlerine delicesine aşık olup kısa sürede evlenirler. Hem kendileri hem de aileleri çok mutludur, ancak Leyla'nın çocuk sahibi olamayacağı ortaya çıktıktan sonra Rıza'nın annesi, oğlunun ikinci bir kadınla evlenmesi konusunda Leyla'ya yoğun baskı uygulamaya başlar. İlişkilerde yapılan yanlışlar ve güzel bir toplum eleştirisi görüyoruz aslında. -spoiler içeren alan- İzlerken sinir katsayım arttıkça arttı. Çocuk sahibi olmak gibi hassas bir konu, sadece muhataplarını (yani karı kocayı) ilgilendirmesi gerekirken çevrenin bu yöndeki baskılarını, üstelik kendi nefislerinin istediği bir şeyi İslam böyle emreder safsatasıyla savunmalarını izlemek bir hayli zorlayıcı oldu benim için. Leyla değil de kocası kısır çıksaydı Takdiri ilahi denirdi ama “suç” saydıkları bu imtihanın sebebi olarak Leyla’yı göstermek bazıları için çok kolay oldu. Kocanın mutluluğunu istiyorsan kuma getirmesine izin ver zaten şimdi yapmazsan 5-10 yıl sonra yapmak zorunda kalacaksın baskıları karşısında Leyla’yı öyle bir köşeye sıkıştırdılar ki kadın doğal olarak acaba kocamın çocuk sahibi olma mutluluğunu elinden alıyor muyum diye takıntı yaptı. Psikolojik olarak çok zor bir durum ve tam olarak empati yapamıyorum. Sevdiği adamın mutlu olma potansiyelini elinden aldığı için suçluluk mu duydu yoksa duygusal anlamda kocası tarafından destek görmek mi istedi bilmiyorum. Kocasına sürekli bence kuma al diye tavsiyelerde bulunması belki de her seferinde kocasından “senin aşkın dünyalara bedel” lafını işitmek ve rahatlamak içindi. Kadınlar bir şeyin cevabını bilse bile bu cevabı duymaktan memnunsa o soruyu her daim sorarlar. Leyla her sorduğunda belki de içten içe eşinin bu durumu reddetmesini istiyordu. bir kadın için kendi kocasının başka bir kadınla paylaşmaya zorlanması ne kadar üzücü… "Kimse benim burada ne aradığımı tahmin edemezdi. Kim inanır ki ben burada bir kıza evlenme teklifine giden kocamın dönmesini bekliyorum.” -Rıza’ya ayrı üzüldüm. Karısını mutlu edebilmek için zorla başka bir evliliğe sürüklendi. Leyla’dan aynı sözleri defalarca duymak onu böyle bir karar almaya zorladı. Ama bir noktadan sonra ikisine de sinir olmaya hatta kızmaya başladım. Leyla aptal gibi kuma da kuma diye inat etti. Rıza da annesine bir kere bile dönüp yahu kadın sanane benim çocuğumun olmamasından ben karımla mutluyum biz iki kişilik bir aileyiz bizim aile işlerimize burnunu sokma diyemedi. Sadece karısına çıkışıyordu of annemi dinleme ona kulak asma diye? Annesine sus bile diyemedi. Babası dahi uyardı hatta çizgi çekti oğluyla arasına. Annenin laflarına itimat edersen evliliğin mahvolur dedi bu salak Rıza yine annesinin bulduğu gelin adaylarıyla görüşmeye gitti. Buluşmalar bitince Leyla’ya gelip fıkra gibi anlatıyordu. Sonra karşısına genç güzel bir kız çıkınca kem küm etmeye, duruma sinirleniyormuş gibi roller kesmeye başladı. Bir de diyor ki bak Leyla istersen uzaklara kimsenin bizi tanımadığı yerlere gideriz?? Sen bunu diyeceğine önce erkek ol da karı koca işlerine 3. kişiyi sokma. Leyla da çoktan her şeyi kabullenmiş tutturdu da tutturdu kuma gelsin diye. Görümceleri bile yav noluyo Leyla bir kendine gel nasıl kabul edersin böyle bir şeyi diyor Leyla ise hiç oralı değil Ama sonradan anlıyoruz ki kocasını gerçekten çok seviyor bu kadın. Gördüğüm yorumlarda Leyla kocasını sevseydi terketmezdi demişler. Ben buna katılmıyorum. Rıza’yı ÇOK SEVDİĞİ İÇİN hiç istemediği bu duruma dayanabileceğini sandı ama ÇOK SEVDİĞİ İÇİN dayanamayacağını anladı ve bu keder ona ağır geldi. Bir yuva yıkıldı, iki insanın saadeti eridi gözümüzün önünde. Ne uğruna? Neymiş de soylarının devam etmesi için Rıza’nın ERKEK çocuğu olmalıymışşş sanırsın bana hanedan soyu.. Peygamberimiz s.a.v soyu kızından geliyor ve böyle bir örneğe rağmen erkek çocuk isteklerini bile bir şekilde dine bağlamayı başarıyorlar. Kültürle dini karıştıranları görüp yanlış yorumlamamak işte bu yüzden çok önemli. -evliliğin neden iki kişi arasında kalması gerektiğini çok iyi anlıyoruz. Bizim kültürümüzde de filmdeki durum mevcut aslında. İki kişi evlendiğini sanıyor ama o evde en az 30 kişinin lafı geçiyor çorba gibi bir şeye dönüyor sonra buyurun kepçe getirin içek! Çiftler gerektiğinde kim olursa olsun 3. kişiye hop sen bir dur bakalım köşede demesini bilmeli. Yoksa nice hayatlar evlilik kisvesi altında zindan oluyor. Son sahnede Rıza’yı çocuğuyla görünce içim acıdı. Leyla’dan çok Rıza’ya acıdım. O bakışları hala Leyla’yı deli gibi sevdiğini ama ne yapması gerektiğini bilemediğini söylüyordu. En azından film ucu açık bitti de az çok neler olduğunu tahmin edebildik. Gerçi kötü bir sonla bitseydi de pek bir şey olmazdı. Hatta daha gerçekçi olurdu. Çünkü öyle bir durumda erkeğin kadını hala boşamaması imkansız. Gerçek hayatta yaşansaydı nikahın devam etmesine kız tarafı hayatta müsaade etmezdi.
Leyla ile Rıza'nın toplumsal ve ailevi baskılar altında "kumalık" gerçeğini gözler önüne seren Leyla'nın gözünden anlatımıyla, dramatik bir yapıya sahip, neresinden tutarsak elimizde kalan deyim yerindeyse iki ucu sivri veya boklu değnek misali, kime kızıp, kime üzüleceğimizi bilemediğimiz,yer yer İran müzikleriyle, ezgileriyle ve gelenekleriyle iç içe sarmalanmış olaylar sonucunda, insanın içinde burukluk yaratacak olan izlenilesi İran yapımı kült bir film. "Kimse benim burada ne aradığımı tahmin edemezdi.Kim inanır ki ben burada bir kıza evlenme teklifine giden kocamın dönmesini bekliyorum " --Kısmi spoiler içeren eleştirisel yaklaşım-- Filmdeki başroller Leyla(Leila hatami) ile Rıza (Ali Mosaffa) gerçek hayatta evliler ve iki çocukları var. Filme gelince Leyla ile Rıza tesadüfen tanıştıkları bir aile etkinliğinin ardından birbirlerine aşık olup kısa sürede evleniyorlar. Genç çift ve aileleri çok mutlular, ancak Leyla'nın çocuk sahibi olamayacağı ortaya çıktıktan sonra başta Rıza'nın masum gibi görünen fakat bence pekte öyle olmayan annesi olmak üzere erkek tarafı, Rıza'nın ikinci bir kadınla evlenmesi konusunda Leyla'ya yoğun baskı uygulamaya başlıyorlar. Kaynana figürü; Buradaki kaynana figürü bizimde toplumumuzda aşina olduğumuz gelinlerin veryansın ettiği "şirret kaynana" modeli ile benzerlik gösteriyor.Ulan sevdiğiniz insanla mutlu olmaya bakın işte ailelerde önemli pek tâbi fakat sanırsın aileler evleniyor bu nasıl bir sığ bir bakış açısıdır yahu! soyunun devam etmesi anlayışı var birde ve bunun için "erkek çocuk" doğurma isteği. Rıza'nın 4 kız kardeşi var ailedeki tek erkek çocuk olması ile annesi'nin soylarının devam etmesini isteyip(Soyunuz batsın emi!)bencilce erkek torun istemesi ile Leyla'ya sürekli duygusal manada şiddet uygulaması bundan kaynaklanıyor. Bu durum beni sinir krizlerine sokmuş olsa da kadının yetiştirilme şekli,toplumun ona küçük yaşta empoze ettiği erkek çocuk doğurma diktalarını düşününce, kaynanayı bir nebze anlamaya, onun gözünden bakmaya itmiş olsa da bir kadının bunu başka bir kadından istemesi kadar iğrenç bir şey olmadığı gerçeğini değiştirmiyor.Leyla'nın kısır olması ile kaynana'nın Leyla'ya güzelce yaklaşıp ikna etme çabalarındaki sinsice yaklaşımları mide bulandırıcı geldi.Pikniğe gittiklerinde Leyla ya ilk defa açtığında bu mevzuyu Leyla;Eğer ki Rıza kısır olmuş olsaydı bunu benden yine istermiydiniz?(Bir kadının kocasını paylaşma aynı veya farklı evde başka bir insanla beraber olması durumunu kaldırması veya bir erkeğin karısını başka bir erkekle aynı evde veya başka bir evde paylaşması düşüncesi akla gelince insan çıldırıyor resmen ) cevabını alıncada hemen Allah ve kitap karıştırıp "kadere bağlaması"(buna biz siyasetçilerden aşinayiz zaten de neyse) ile geçiştirmesi ise samimiyetsiz olduğunun ve empatiden yoksun duygusuz,bencil bir varlık olduğunun göstergesidir.Ota boka burnunu sokan her şeyin çocuklarının iyiliği için olduğunu savunup bunu kendilerine siper edip, hayatlarını altüst eden bu zihniyetler, hangi toplumda olursa olsun her daim varlıklarını sürdürüyor olması ise can sıkıcı bir durum.Kaynanalar ve düşüncesiz ebeveynler kaldırılsın! Rıza modeli; Ailedeki 4 kız çocuğunun içindeki tek erkek çocuk muhtemelen öpülmüş popo sendorumu(küçük yaşta bebeklikten gelen ebeveynleri tarafından gereksiz eşit olmayan aşırı ilgiye, alakaya mağruz kalıp kızlardan üstünmüşcesine özellikle "anneleri" tarafından büyütülen erkek çocuklarının ileri yaşlardaki kimleri tarafından bastırılmış olsa da gizli kibiri ile olaylara bakış açısı geliştirmesi durumu) taşıyan el bebek gül bebek yetişmiş bireylerden olan Rıza bunu nerden anlıyoruz;ikinci kadını evine getirdiği zaman akşamdan evi terk eden Leyla'nın sabahsı peşinden evine gidip "bir şey olmadı Leyla gidince sabaha kadar evin içinde dolandım Leyla benim karım ona aşığım o evden ancak kefenle çıkar" sözünden anlıyoruz.Burda kötü manada söylemese de sonuçta yani öyle ya da böyle evlendin mi evlendin. Leyla'ya aşık fakat annesinin aile işlerine karışmasına karşı sözüm ona ilk başlarda tepkili olan fakat çoğu durumda sesini çıkaramaması tam anlamıyla bir patlama noktasına gelememesi rızaya olan ilk başlardaki sempatimi kırmış bulunmaktaydı. Leyla'ya karşı ben çocuk Böyle mutluyum. deyip çocuklar üzerinden kitaptan alıntıyı okuması, Leylayı kaybetme korkusundan olabilirdi.Fakat Leyla'nın da Rıza'nın evlenmesi konusunda ona söylemleri karşısında kesinlike reddeceği halde çoğu zaman ediyordu da fakat sonunda ikinci eş "kuma"olayını kabul ediyor oluşu canımı sıktı..İki üç görüşmede başlarda reddediyor, kızlarla alay ediyor ve Leyla'yla her defasında arabada giderken veya yemek yerken gülüp eğlenen Rıza efendi sonunda 24 yaşında bir hatuna denk gelince arabaya ciddi bir tavırla üzüntülü ve dalgın edayla binince Leyla anlıyor tabi kabul ettiğini. Bu davranışını da Leyla'nın istemesine bağlayıp" Bak Leyla istemezsen hani evlenmem diyor sürekli.Burda Rıza'nın samimiyetini çoğu kez sorgulamış olsam da içten içe anlamaya da çalıştım aslında.Belki de o da pes etmiş bir şekilde içinde bulundukları durumdan ötürü bıkmış durumda ve zaten olayın tuhaflığı karşısında hep dile getiriyor böyle bir şeyi istemediğini.Bir süre sonra kızamaz hale geliyorsunuz fakat kabul etmeyecektin arkadaş "gel bizi kimsenin tanımadığı bir yere gidelim, mutlu olalım yine" söylemleri ve onca tepkileri havada kalıyor yahu! Rıza'nın Leyla'ya aşkının samimi olduğunu sonraları anlıyor insan ama Ah Ulan Rıza sevdim seni tamam tamam. Leyla figürü; Leyla'nın içinde bulunduğu durum ve yaşadığı değişim içimi parçaladı.Kendi iç sesiyle anlatımı hele ki Rıza'nın kız istemeye giderken kendi üstünü başını seçip kocasını giydirmesi "sanki kocamı okula gönderiyorum gibi " demesi veyahut onlar kız evine yaklaşırken Leyla'nın yakınlarda inip kaldırımda akan trafiğin içinde,ağaçlar arasında dolaşırken içsel konuşması"kimse benim burada ne aradığımı tahmin edemezdi.Kim inanır ki ben burada bir kıza evlenme teklifine giden kocamın dönmesini bekliyorum " demesi içime koca bir taş gibi oturdu.Ne istediğini tam bilemeyen belirsizlik içinde yanıp kavrulan, pasifize edilmiş Leyla'nın içler acısı durumu karşında Leyla'ya bir yandan kızıp bir yandan üzülüyordum. Sonuç olarak genellikle bizim Anadolu taraflarında pek yakın tarihimizde de kuma olaylarının olması ve günümüze bakıldığında hâlâ bir çoğumuzun aile olabilmenin bilincine varamadan ,birbirine aşık olan insanların hayatlarını birleştirip fakat aile içi yaşantılarına müdahale eden ebeveynlerinin etkisi altında kalıp,huzurlarını bozmalarına izin vermeleri can sıkıcı bir durum olsada, bu gibi durumlarda bireylerin kendilerini ve karşısındaki kişileri iyice tanıyıp, saçma sapan örfi adetlere takılı kalmadan, özgürce ve mutlu bir hayat sürecekleri bir yaşantıya adım atmalarını temenni ediyorum. Kadınların veya erkeklerin yumurtalarının değil duygularının ve beyinlerinin kısır olmaması dileğiyle.




