10 Tl’nin üzerinde resmi bulunan ve kendilerini pek de tanımadığımız, fakat ordinaryüs profesör unvanı almış dünyaca ünlü matematikçi ve bilim insanı olan Cahit Arf’ın 1959 yıllında makine düşünebilirliği bağlamında bir çalışmasına tevafuk ettim ve şaşırdım. O yıllara göre örneğine az…devamı10 Tl’nin üzerinde resmi bulunan ve kendilerini pek de tanımadığımız, fakat ordinaryüs profesör unvanı almış dünyaca ünlü matematikçi ve bilim insanı olan Cahit Arf’ın 1959 yıllında makine düşünebilirliği bağlamında bir çalışmasına tevafuk ettim ve şaşırdım. O yıllara göre örneğine az rastlanır bir konu başlığı. Zaten bu çalışma, yapay zeka ve makine felsefesi üzerine Türkiye'de kaleme alınmış ilk ve en önemli yapı taşlarından biri. Ülkemizde bu tür başarılı şahsiyetlerden ve çalışmalarından haberdar olmak gerçekten kıymetli.
PDF formatındaki tam makaleye internetten ulaşabilirsiniz. İlgililerine makalenin özetini buraya bırakıyorum:
Cahit Arf’ın "Makine Düşünebilir mi ve Nasıl Düşünebilir?" başlıklı makalesi, onun 1959 yılında Erzurum Atatürk Üniversitesi'nde verdiği bir popüler konferansın metnine dayanır.
Alan Turing'in ünlü "Taklit Oyunu" (Turing Testi) makalesinden dokuz yıl sonra yazılan bu metinde Arf, bir matematikçi gözüyle "düşünme" eylemini mekanikleştirip otomatlara aktarıp aktaramayacağımızı tartışır.
Cahit Arf bu makaleye, "düşünme" kavramını insan beyninin dış etkiler altında verdiği tepkiler ve yaptığı işler olarak mekanik bir çerçeveye oturtarak başlar. Arf, beyin fonksiyonlarını refleksler, mantıksal akıl yürütme ve sezgisel yaratıcılık olarak üç gruba ayırır ve o dönemin hesap makinelerinin (otomatların) sadece ilk iki grupta, yani kendilerine verilen sabit emirleri ve mantık silsilelerini çok hızlı uygulamakta başarılı olduğunu belirtir.
Makinelerin gerçekten "nasıl" düşünebileceği sorusuna geldiğinde ise Arf, günümüzün yapay sinir ağları ve makine öğrenmesi teknolojilerini onlarca yıl öncesinden tahmin eden bir çözüm sunar: Bir makinenin düşünebilmesi için dış dünyayı algılayacak sensörlere sahip olması ve sabit kurallarla çalışmak yerine, belirli bir amaca ulaşırken hata yaparak, ödül ve ceza mekanizmalarıyla kendi programını kendi kendine güncelleyebilmesi gerekir.
İnsan ile makine arasındaki en temel farkı "yaşama gayesi, istekler ve estetik hissi" gibi biyolojik ve duygusal motivasyonlarda gören Arf, makinelerin kendi kendilerine bir amaç var edemeyeceğini, ancak insanoğlu tarafından bir gaye ile programlanıp "tekâmül etme" (kendi kendine evrimleşip öğrenme) yeteneği kazandırıldığında, insanı hayrete düşürecek seviyede düşünebileceğini savunur.
Web yapım aşamasındadır.
En iyi deneyim için mobil uygulamamızı indir.
En iyi deneyim için mobil uygulamamızı indir.
10 Tl’nin üzerinde resmi bulunan ve kendilerini pek de tanımadığımız, fakat ordinaryüs profesör unvanı almış dünyaca ünlü matematikçi ve bilim insanı olan Cahit Arf’ın 1959 yıllında makine düşünebilirliği bağlamında bir çalışmasına tevafuk ettim ve şaşırdım. O yıllara göre örneğine az…devamı
“Yavrum, Allah’ın kalbini nurla doldurduğunu görüyorum, bu nuru günahın karanlığıyla söndürme” Demişti İmam Mâlik henüz dokuz yaşında olan deha talebesi İmam Şafiî’ye. İlim, Allah’ın kalplerimize yerleştirdiği bir nurdur ancak günahlarımız bu nurun sönmesine neden olabilir; faydalı ilim bizden çekilip alınabilir.…devamı
Neyi yargılamalı insan? Hep bir suçlu arar ya hani. Bilinmeyenin acziyeti mi yoksa öğrenilmiş çaresizlik miydi hayat serüvenini en iyi tanımlayan. Belkide hep bilmenin(!) verdiği boşvermişlikti onu yaşamını inşada bu derece dikkatsiz kılan. Bir sonun varlığını gidişatından okuyamayan, gittiği yolu…devamı
Eser, Hadîd Suresi 16. Ayetten ilhamla hayatımızda yaratılışımıza dair ötelediğimiz veyahut ertelediklerimize binaen “Vakti gelmedi mi?” sorusuyla bir çağrıda bulunuyor. Nefsin bitmek bilmeyen arzuları ve dünyanın ışıltılı hengamesi çoğu zaman hakikatin önüne bir perde çeker. Hal böyleyken geçici olanın cazibesine…devamı
Görebildiğim en güzel ikinci manzara, her rafı binlerce dünyaya açılan kütüphanemdi. Ona şöyle bir baktığımda ormanda derin bir nefes alır gibi açılır içim, soluklanır kalbim. Kitaplara sahip olmak bir nimet, okumayı sevmek ise başka bir hikmetti. Aslında ben onlara değil…devamı
Bu zamana kadar okuduğum en iyi siyerlerden biriydi. Müellif hem akademik bir titizlik hem de analitik bir tahlil neticesinde çok güzel bir eser çıkarmış meydana. Okurken yeni şeyler öğrendiğim gibi çoğu kez duygulandım. İçimdeki Resul ve ashab sevgisi, hayranlığı sanki…devamı
Yazarın üç bölümden oluşan “el Cevabü’l Kafi” adlı eserinin ikinci bölümüdür. Eserde bazı günah çeşitlerinin şer’i hukuka göre hükümleri ve bu hükümlerin hikmetleri açıklanmakta. Aynı zamanda insanın iç dünyasındaki fücur ve takva mücadelesinin aktörlerinden olan günahlara gidiş yolları teşhir edildiği…devamı
“Taleb şan değildir. Razı ol şan da senin, nam da senin. Varlığını bilinmezlik toprağına göm. Gömülmeyen şey nabit olmaz. Dünya sûretlerinin bulaştığı ayna nasıl parlar? Huzura girmeden önce tevbe sularında yıkan. Kader teneffüs ettiğin her nefeste seninle. Eşyadan eşyaya seyahat…devamı
Bir dönem her insanın hayatında, okuyunca çok etkilendiği ve ciddi bir takım kararlar almasına vesile olan kitaplar olmuştur. Bu kitap da benim için onlardan biri. Yıllar önce ilk okuduğumda üzerimde büyük bir tesir bırakmıştı. Vurguladığı hakikat, toy bünyemdeki sendeyelen fikir…devamı
Yapay zekanın rasyonel sınırları ile insan duygularının karmaşası arasındaki çatışmayı çarpıcı bir fikirle ele alan, temposu düşmeyen etkileyici bir yapım. Rafine oyunculuklar ve özenli görsel tasarımıyla film daha kaliteli hale gelmiş. Bazı bariz mantık hataları barındırsa da filmin verdiği ‘insan…devamı