Hilal (@chhandni)

Katmanlı bir siyasi alegori, kimlik hikayesi ve otorite üzerine kurulmuş toplumsal bir inceleme. Hikaye, Rita’nın kaçırılarak kendisinin aslında kayıp aile üyesi Szilvi olduğuna inandırılmaya çalışılmasıyla başlıyor. Rita’nın yaşadığı şey fiziksel bir esaretten çok zihinsel ve ideolojik bir kuşatma. Ona sürekli…devamıKatmanlı bir siyasi alegori, kimlik hikayesi ve otorite üzerine kurulmuş toplumsal bir inceleme. Hikaye, Rita’nın kaçırılarak kendisinin aslında kayıp aile üyesi Szilvi olduğuna inandırılmaya çalışılmasıyla başlıyor. Rita’nın yaşadığı şey fiziksel bir esaretten çok zihinsel ve ideolojik bir kuşatma. Ona sürekli kim olduğu söyleniyor. Ne düşüneceği, nasıl davranacağı ve hissedeceği tarif ediliyor. Kendi gerçeğini savunmaya çalıştıkça sistem tarafından cezalandırılıyor. Film sadece Rita’yı anlatmıyor. Devletleri, toplumu, tarikatları ve baskıcı aileleri anlatıyor. İnsanların güvenlik uğruna özgürlüklerinden vazgeçebildiği bütün yapıları anlatıyor. “Çünkü biz iyi işleyen bir aileyiz. Herkesin makinede bir yeri var.” Tarih boyunca görülen otoriter rejimleri hatırlatıyor. Faşizmden Stalin dönemine, askeri diktatörlüklerden günümüz otoriter yönetimlerine kadar birçok sistem bireyi bir insan olarak değil, bir işlev olarak görmüştür. Vatandaş olmak yerine çarkın dişlisi olmak beklenir. “Güven ve mutluluk üretilmelidir.” Tarih boyunca bütün baskıcı sistemler insanlara önce korku satmış sonra da çözüm olarak itaati sunmuştur. Kurallara uyarsan ve rolünü oynarsan korunursun. Bu yüzden Rita'nın yaşadığı ev aslında bir ülke metaforu gibi çalışıyor. Papa yalnızca aile reisi değil, bir otorite/ideoloji figürü. Filmdeki herkes onun kurduğu dünyanın içinde gönüllü olarak yaşıyor. “Bu şehirde hiç kimse olmak çok kolay ama birisi olmak çok zor. Eğer Baba'nın sana verdiği rolü oynarsan, hiçbir şeyden eksik kalmazsın.” Bu cümlede özgürlük ile konfor arasındaki pazarlık yatıyor. Film, insanların çoğu zaman özgürlüğü değil güvenliği seçtiğini söylüyor. Filmdeki aile üyelerinin önemli bir kısmı aslında mağdur olmalarına rağmen sistemi savunuyor. Çünkü sistem onların kimliğinin bir parçası haline gelmiş durumda. Baskı altında yaşayan insanların önemli bir kısmı zamanla baskıyı normalleştirir. Hatta savunmaya başlar. Çünkü yıllarca içinde yaşadıkları düzenin yanlış olduğunu kabul etmek kendi hayatlarının da yanlış olduğunu kabul etmek anlamına gelir. Bu yüzden filmdeki birçok karakter zalim olmaktan çok trajik karakterlerdir. Onlar da bir zamanlar Rita gibiydi. Her ne kadar yönetmen doğrudan belirli bir ülkeyi hedef almadığını söylese de film özellikle Macaristan'da Orban dönemine yönelik bir alegori olarak yorumlandı. Seçim atmosferinde gösterime girmesi, devlet destekli yapımların dışında bağımsız bir başarı elde etmesi ve toplumdaki kutuplaşma tartışmalarına denk gelmesi filmin etkisini daha da artırdı. Birçok eleştirmen ve izleyici Papa figürünü otoriter liderlik anlayışının temsili olarak değerlendirdi. Ama filmi değerli yapan şey yalnızca Macaristan'a ait olmaması. Filmin en etkileyici detaylarından biri de Rita'nın dışarı çıktığında bile gerçek anlamda özgür olamaması. Sokaktaki insanlar başlarını öne eğiyor, yardım etmiyor ve olup biteni görmezden geliyorlar. Böylece baskının yalnızca evin içinde değil, bütün toplumsal düzene yayıldığını görüyoruz. Bu sahne bana Arendt'in kötülüğün sıradanlığı kavramını hatırlattı. Çünkü filmdeki kötülük çoğu zaman aktif şiddetten değil, sessizlikten besleniyor. Bir insanın evi neresidir? Kendisine ait olmadığı bir güvenlik alanı mı? Yoksa bütün risklerine rağmen kendi kimliğiyle yaşayabildiği bir yer mi? Belki de bazı insanlar evinde değildir. Sadece alıştıkları kafesin içinde yaşamaktadır :)

chhandni 1 week ago

Teach You a Lesson

Hong Jong-chan

43 Gönderi

“Eğitim, bilgi ve beceri aktarımının yanında karakter inşasıdır.” Çocuklar zorbalığı doğuştan öğrenmez. Gördükleri dünyayı taklit ederler. Evde şiddet gören çocuk şiddeti normalleştirir. Gücü elinde bulunduranların hesap vermediğini gören çocuk gücü hak sanır. Sosyal medyada aşağılamanın ödüllendirildiğini gören çocuk bunu iletişim…devamı“Eğitim, bilgi ve beceri aktarımının yanında karakter inşasıdır.” Çocuklar zorbalığı doğuştan öğrenmez. Gördükleri dünyayı taklit ederler. Evde şiddet gören çocuk şiddeti normalleştirir. Gücü elinde bulunduranların hesap vermediğini gören çocuk gücü hak sanır. Sosyal medyada aşağılamanın ödüllendirildiğini gören çocuk bunu iletişim biçimi olarak benimser. Zorbalık, toplumsal şiddetin çocuk yaşlara inmiş halidir. Şiddeti durdurmak için güç kullanmak meşru mudur? Hakları korumak için bazı özgürlükler sınırlandırılabilir mi? Kesin bir cevap yok. Ama dizi izleyiciyi rahatsız ederek düşündürmeyi başarıyor. Toplum genellikle mağdur olarak öğrencileri görür. Oysa dizi öğretmenlerin de mağdur olabileceğini hatırlatıyor. İftira suçlamaları, asılsız şikayetler, sosyal medya linçleri, veli baskıları ve kurumsal yalnızlık öğretmenlerin psikolojik dayanıklılığını tüketiyor. Dizi bu gerçekliği kurguya taşıyor. Bir çocuğu korumak için hazırlanan yasa, kötü niyetli kullanıldığında bir öğretmenin hayatını mahvedebiliyor. Bu durum yalnızca eğitim sisteminin değil, hukuk sisteminin de kırılganlığını gösteriyor. Dizi burada hukukun kötüye kullanılmasını eleştiriyor. Çünkü adalet sistemleri kusurlu insanlar için tasarlanır. Kusurlu insanlar ise bazen yasaları koruma amacıyla değil, silah olarak kullanırlar. Dizide beni en çok etkileyen unsurlardan biri de kurbanların mahremiyetine yönelik yaklaşım oldu. Kurbanların haber malzemesine dönüştürülmesini eleştiriyor. Çünkü günümüzde medya ve siyasi kutuplaşma çoğu zaman gerçeği aramaktan çok algı üretmeye çalışıyor. Bu nedenle dizide sık sık karşımıza çıkan teşhir kültürü, aslında çağımızın en büyük sorunlarından birinin yansıması. Hakikatin yerini görünürlük alıyor. Gerçeğin yerini algı alıyor. Vicdanın yerini ise gündem alıyor. Toplum suç işleyenleri cezalandırmayı sever ama onları iyileştirmeyi çoğu zaman önemsemez. Oysa dizi suçlu öğrencilerin bir kısmının aslında yıllardır ihmal edilmiş, istismar edilmiş veya sevgisiz büyümüş çocuklar olduğunu gösteriyor. Bu onları masum yapmaz. Davranışı anlamak, davranışı onaylamak değildir. Dizi bu ayrımı çok başarılı kuruyor. Çünkü yalnızca ceza vermek çözüm değildir. Yalnızca rehabilite etmek de çözüm değildir. Asıl mesele bu ikisi arasında denge kurabilmektir. Bir toplum yalnızca suçlular yüzünden çökmez. İyi insanların sessizliği yüzünden de çöker. Öğretmenler korktuğunda... Öğrenciler konuşamadığında... Veliler sorumluluk almak yerine saldırdığında... Siyasetçiler çözüm yerine algı ürettiğinde... Medya hakikatten çok reyting peşinde koştuğunda... Hukuk adalet yerine prosedüre sıkıştığında... Bu nedenle diziyi yalnızca eğitim sistemi eleştirisi olarak okumak eksik kalır. Aslında anlatılan şey, otorite ile özgürlük arasındaki kırılgan denge, hak ile sorumluluk arasındaki ilişki ve bireysel ahlakın toplumsal düzen üzerindeki etkisidir. Bir okulun çöküşü, aslında bir toplumun geleceğinin çöküşüdür. Çünkü bugün sınıflarda yaşananlar, yarının sokaklarında, mahkemelerinde, şirketlerinde ve devlet kurumlarında karşımıza çıkacaktır. Bu yüzden dizi boyunca verilen mücadele yalnızca birkaç öğrenciyi kurtarma mücadelesi değildir. Bir nesli kaybetmeme mücadelesidir. “Daha kaç öğretmen ve öğrencinin okullarından çıkıp da evlerine varamadıklarına şahit olacağız? Ne zaman bir öğretmen okulda ölse sistemi değiştireceğinizi söylüyorsunuz. Sistem bir hadisenin akabinde kurulmaz, sorunu önlemek için tasarlanır.”

chhandni 3 weeks ago

The Defects

Oh Ki Hwan

6 Gönderi

Tarihe baktığımızda çocuk kaçakçılığı, yasa dışı evlat edinme ağları, insan ticareti, tıbbi deneyler, zorla kısırlaştırmalar ve genetik ayrımcılık zaten yaşanmış olaylar. O yüzden dizinin anlattığı dünyanın tamamen hayal ürünü olduğunu söylemek mümkün değil. Se-hui karakteri, tarihin her döneminde ortaya çıkmış…devamıTarihe baktığımızda çocuk kaçakçılığı, yasa dışı evlat edinme ağları, insan ticareti, tıbbi deneyler, zorla kısırlaştırmalar ve genetik ayrımcılık zaten yaşanmış olaylar. O yüzden dizinin anlattığı dünyanın tamamen hayal ürünü olduğunu söylemek mümkün değil. Se-hui karakteri, tarihin her döneminde ortaya çıkmış son derece tehlikeli bir düşüncenin günümüzdeki temsilcisi gibi. Çünkü Se-hui'nin savunduğu şey aslında modernleştirilmiş bir Öjeni ideolojisi. Nazi Almanyası'nın aklınıza gelmesi çok doğal. Çünkü Hitler ve Himmler döneminde yürütülen Lebensborn programı tam olarak bu mantığa dayanıyordu. Devlet sadece iyi genleri çoğaltmak istiyordu. Ama dizinin rahatsız edici tarafı, eskiden bunu devletler yapıyordu. Bugün bunu yapabilecek teknoloji daha ulaşılabilir. Çünkü dizi geleceği değil aslında bugünün uzantısını anlatıyor. Gazetecilerin tartıştığı "Çocuk Alışverişi Yasası" sahnesi bu yüzden çarpıcı. Dizinin asıl meselesi çocuk satışı değil. Bir insanın metalaştırılması yani insanın bir birey olmaktan çıkıp bir ürüne dönüşmesi. Bugün zaten bunun küçük örneklerini görüyoruz. Bazı ülkelerde yumurta bağışı, sperm bankaları, ticari taşıyıcı annelik, embriyo seçimi, genetik taramalar var. Bunların tamamı tek başına şeytani uygulamalar değil. Birçoğu tıbbi açıdan faydalı. Ancak dizi bu uygulamalarda sınırların olmayacağını gösteriyor. Bir çocuğun ölümcül bir hastalığa sahip olmamasını istemek başka. Boyunu, göz rengini ya da karakterini seçmek başka şeydir. Dizi tam olarak bu gri alanda. Se-hui'nin yapay zeka destekli sperm ve yumurta sınıflandırma sistemi bu yüzden özellikle dikkat çekici. Bir gün yapay zeka insanların değerini hesaplamaya başlarsa ne olur? Tarihte insanları sınıflandırmaya çalışan her sistem sonunda ayrımcılık üretti. Irka, cinsiyete, sınıfa, dine, engellilik durumuna ve gelir düzeyine göre. Şimdi bunlara bir de genetik üstünlük fikri eklenirse ortaya Se-hui'nin hayal ettiği dünya çıkıyor. Mükemmel insanlar, aileler ve çocuklar. Se-hui'nin Tanrı ile ilgili monoloğu ayrıca dizinin felsefi omurgasını oluşturuyor. Nietzsche'den transhümanizme kadar uzanan dev bir tartışma yatıyor. Se-hui kendisini bir bilim insanı gibi sunuyor ama aslında yaptığı şey bilimin ötesine geçmek. O artık yaratmak, seçmek, ayıklamak, kimin yaşayacağına ve öleceğine karar vermek istiyor. Bu yüzden Se-hui'nin en büyük problemi ahlaksızlığı değil, kendisini ahlakın üstünde görmesi. Tarih boyunca en büyük felaketlerin çoğu da böyle başlamıştır. Birileri kendisini sıradan insanların üstünde görmüştür. Birileri toplum adına karar verdiğini söylemiştir ve sonunda milyonlarca insan zarar görmüştür. Bu nedenle Se-hui karakteri sadece bir suçlu değil. Bir ideoloji, zihniyet ve sistem eleştirisidir. İnsan hayatı, ekonomik gücün ve biyoteknolojik imkanların devreye girdiği noktada ne kadar kolay bir şekilde alınıp satılabilen, tasarlanabilen veya yönetilebilen bir ürüne dönüşebilir? İzlediğimiz şey gelecekte kurulabilecek karanlık bir sistem değil sadece. Bugün dünyanın farklı yerlerinde parçalarını görmeye başladığımız bir zihniyetin uç noktaya taşınmış hali.

chhandni 3 weeks ago

Off Campus

Samantha Bailey

57 Gönderi

Evet, dizi romantik fanteziler sunuyor. Evet, klişelerden bolca faydalanıyor. Ama klişeler her zaman kötü değildir. Dizinin başarısını yalnızca kadınların ilgisiyle açıklamak eksik kalır. Günlük hayatta yeterince kafa dolduğu için kafa dağıtacak şeyler izlemek istiyoruz. İşte bu yüzden insanlar yıllardır aynı…devamıEvet, dizi romantik fanteziler sunuyor. Evet, klişelerden bolca faydalanıyor. Ama klişeler her zaman kötü değildir. Dizinin başarısını yalnızca kadınların ilgisiyle açıklamak eksik kalır. Günlük hayatta yeterince kafa dolduğu için kafa dağıtacak şeyler izlemek istiyoruz. İşte bu yüzden insanlar yıllardır aynı dizileri tekrar izliyor. Sonunu bildikleri hikayelere dönüyor. Çünkü bazen sürpriz değil, öngörülebilirlik rahatlatıcı oluyor. Belki de dizinin en dikkat çekici yanı erkek karakterlere yaklaşımı. Uzun yıllar boyunca popüler kültürde iki baskın erkek modeli gördük. Bir tarafta duygularını bastıran sert erkekler vardı. Diğer tarafta ise kaba, sorumsuz ve olgunlaşmamış erkeklerin romantikleştirildiği karakterler. Garrett bu iki kalıbın da dışında duruyor. O bir sporcu. Takım kaptanı. Fiziksel olarak güçlü. Popüler ve yakışıklı. Ancak aynı zamanda hata yapabilen, özür dileyebilen, duygularını tanıyabilen ve konuşabilen biri. Daha da önemlisi karşısındaki insanın sınırlarına saygı gösteren biri. Sosyal medyada sık sık karşımıza çıkan alfa erkek söylemlerinin karşısında duran bir model bu. Gücü baskı kurmak için değil, sorumluluk almak için kullanan bir erkeklik anlayışı. Bu nedenle Garrett'ın gördüğü ilgi yalnızca romantik bir çekicilikten kaynaklanmıyor. Birçok izleyici aslında ekranda nadiren gördüğü duygusal olgunluğu izliyor. Dizinin Hannah karakteri üzerinden anlattıkları da benzer şekilde önemli. Birçok romantik yapımda travma yaşamış karakterlerin iyileşmesi aşkın sihirli gücüne bağlanır. Birisi gelir ve tüm yaralar kapanır. Travma sonrası iyileşmenin temelinde güven duygusu vardır. Bir insan yeniden yakınlaşmayı öğrenmeden önce yeniden güvende hissetmeyi öğrenir. Garrett'ın onun sınırlarına gösterdiği saygı ve anlayış yalnızca romantik bir jest değil. Travma psikolojisinin en temel ilkelerinden biri olan kontrol hissini geri verme çabası. Bu nedenle ilişkileri inandırıcı geliyor. Çünkü dizi seni kurtaracağım safsatasına girmiyor. Bunun yerine yanında olacağım gerçekliğini seçiyor. Aradaki fark çok büyük. Birincisi güç ilişkisi, ikincisi eşitlik yaratır. Güzellik algısı konusunda da yapımın bir tavrı var. Dijital kültür uzun yıllardır belirli bir kadın görünümünü ideal olarak pazarlıyor. Sarışın, zayıf, kusursuz vücut ölçülerine sahip mükemmel kadın karakterler ekranı domine ediyor. Hannah bu kalıbın tam karşısında durmuyor belki ama onu kırıyor. Daha doğal bir görünümü var. Daha erişilebilir görünüyor. Kusursuzluk üzerinden değil, karakter üzerinden var oluyor. Bu detay küçük gibi görünse de temsil meselesi açısından önemli. Çünkü insanlar yalnızca görmek istedikleri karakterlere değil, kendilerini görebildikleri karakterlere de ihtiyaç duyar. Dizi büyük toplumsal sorunlar çözmüyor. Yeni bir anlatı dili icat etmiyor. Televizyon tarihini değiştirmiyor. Ama uzun zamandır unutulan bazı şeyleri hatırlatıyor. Saygının çekici olabileceğini. Rızanın romantizmi öldürmediğini. Duygusal olgunluğun sıkıcı olmadığını. İyi insanların da ilginç karakterler olabileceğini ve en önemlisi sevginin bazen büyük fedakarlıklardan değil, küçük güven duygularından ve anlardan oluştuğunu.

chhandni 1 month ago

Hayvan

Sandeep Reddy Vanga

2 Gönderi

Filmdeki o dehşet, vahşet, şehvet, kan, intikam, toksik güç anlayışı, kadınların sürekli aşağılanan ya da teşhir edilen pozisyonda yazılması tamamen yönetmen Vanga’nın sinema anlayışından geliyor. Bu adamın dünyaya bakışındaki sığlık ve çürümüş erkeklik anlayışı doğrudan filmlerine yansıyor. Vanga’nın kariyerine baktığında…devamıFilmdeki o dehşet, vahşet, şehvet, kan, intikam, toksik güç anlayışı, kadınların sürekli aşağılanan ya da teşhir edilen pozisyonda yazılması tamamen yönetmen Vanga’nın sinema anlayışından geliyor. Bu adamın dünyaya bakışındaki sığlık ve çürümüş erkeklik anlayışı doğrudan filmlerine yansıyor. Vanga’nın kariyerine baktığında zaten aynı zihniyet sürekli tekrar ediyor. Erkek karakterler sevince saplantılı seviyor, öfkelenince insanlıktan çıkıyor, kadınlar ise çoğu zaman ya itaat eden ya aşağılanan ya da erkeğin öfkesinin hedefi haline gelen karakterler olarak yazılıyor. Film, Vijay’ın psikolojik çöküşünü anlatmaktan çok, onun taşkınlığını ve kontrolsüz şiddetini estetikleştiriyor. Onun hastalıklı davranışlarını stilize ederek seyir zevkine dönüştürüyor. Otel sekansı tam da bu yüzden filmin kırılma noktası. Çünkü o sahneden sonra yönetmenin kendi erkeklik fantezisini sergilediği bir güç gösterisine dönüşüyor. Baltalar, makineli tüfekler, yüzlerce insanın tek adam karşısında anlamsız şekilde ölmesi… Bunların amacı gerçekçilik değil. Yönetmen karakteri erkek egosu ikonuna dönüştürüyor. O yüzden polis yok, hukuk yok, mantık yok. Çünkü film artık gerçek bir dünyanın içinde geçmiyor; Vanga’nın zihnindeki ilkel güç fantezisinin içinde geçiyor. Bazıları filmi, cesur sinema diye övüyor ama bence cesaret başka bir şey. Kadın karakterleri sürekli cinsel obje gibi kullanmak, şiddeti erotikleştirmek, toksik ilişkileri tutkulu aşk diye pazarlamak cesaret değil. Bu çok kolay bir yol. Zor olan, erkek şiddetini romantize etmeden de güçlü karakter yazabilmek. Vanga’nın filmlerinde ise sürekli aynı şey var. “Erkek seviyorsa sahip olur, kıskanıyorsa baskılar, öfkeleniyorsa şiddet uygular.” Ve bunu sorunlu bir davranış olarak değil, yoğun sevginin doğal uzantısı gibi sunuyor. Zaten yönetmenin röportajları da bu düşünceleri destekliyor. Filmlerindeki rahatsız edici detayların doğrudan kendi zihniyetinin yansıması olduğunu görüyorsun. Gişe başarısı olması bunu kaliteli yapmıyor. Evet, filmleri büyük iş yapıyor çünkü agresif pazarlanıyor ve özellikle hiper maskülen güç fantezisini satıyor. Ama gişe yapmak başka şey, iyi sinema başka şey. Teknik olarak enerjik sahneler çekmesi ya da müzik kullanımında etkili olması, filmlerinin içerik olarak sorunlu olduğu gerçeğini değiştirmiyor. O yüzden ben filmi, Sandeep Reddy Vanga’nın problemli dünya görüşünün yüksek bütçeli ve teknik olarak parlatılmış bir yansıması olarak görüyorum. Ranbir Kapoor gibi olağanüstü bir oyuncunun performansı bile filmin altında dolaşan o rahatsız edici zihniyeti tamamen örtmeye yetmiyor.

chhandni 1 month ago

Umut

Joon-ik Lee

56 Gönderi

Bugün bile çocuk istismarı anlatılarının çoğu ya travmayı sömürür ya da acıyı dramatik bir gösteriye dönüştürür. Film bunu yapmıyor. Çocuğun bedenini değil, travmanın ağırlığını izletiyor. Bu yüzden filmde fiziksel şiddetten çok sessizlik acıtıyor. Küçük kızın babasının yüzüne bakamaması, saklanması, sessizleşmesi……devamıBugün bile çocuk istismarı anlatılarının çoğu ya travmayı sömürür ya da acıyı dramatik bir gösteriye dönüştürür. Film bunu yapmıyor. Çocuğun bedenini değil, travmanın ağırlığını izletiyor. Bu yüzden filmde fiziksel şiddetten çok sessizlik acıtıyor. Küçük kızın babasının yüzüne bakamaması, saklanması, sessizleşmesi… Özellikle çocukluk travmalarında beden hafızası çok güçlüdür. Film bunu psikolojik açıdan son derece gerçekçi işliyor. Bence filmin en yıkıcı tarafı da tam olarak baba karakterinde saklı. Çünkü baba burada yalnızca çocuğunu koruyamayan bir ebeveyn değil. Aynı zamanda kendi varlığından utanan bir adam haline geliyor. Kızının gözünde bir anda tehlikeli erkek kategorisine düşmesi, onun erkeklik kimliğini de paramparça ediyor. Bu çok ağır bir psikolojik kırılma. Toplum genelde annelerin travmasına odaklanır ama film babanın sessiz çöküşünü de incelikle işliyor. Adam kızına yaklaşmaya korkuyor, yardım etmek isterken bile geri çekiliyor. Çünkü sevgisi bile tetikleyici hale geliyor. İşte burada film, travmanın yalnızca mağduru değil, bütün aileyi dönüştürdüğünü gösteriyor. Travma sadece psikolojik değil, sınıfsal bir meseledir. İyileşmek bile para gerektirir. Rehabilitasyon, terapi, tıbbi bakım, güvenlik, iş gücü kaybı… Bunların hepsi ekonomik yük yaratır. Sistem sana iyileş der ama iyileşmenin maliyetini yine mağdura yükler. Film bunu çok gerçek bir şekilde gösteriyor. Özellikle rehabilitasyon meselesi filmde çok önemli. Çünkü toplum genelde zamanla geçer diyerek travmayı küçümser. Oysa ağır travmaların iyileşmesi kolay değildir. Çocuk bazen iyi görünür, sonra bir anda çöker. Bir ses, bir koku, bir dokunuş her şeyi geri getirebilir. Travma yaşayan çocukların çoğu eski haline dönmez. Yeni bir benlik kurmaya çalışırlar. Burada akran desteği meselesi de çok değerli. Film, çocukların yetişkinlerden daha saf bir empati kurabildiğini gösteriyor. Medya eleştirisi de filmin en sert taraflarından biri. Çocuk kurbanların mahremiyetinin ihlal edilmesi, haberleştirilme biçimi, insanların merak adı altında travmayı tüketmesi… Modern medya düzeninin en karanlık taraflarından biri, acıyı bir içerik nesnesine dönüştürmesi. Toplum bazen suçludan değil, seyir kültüründen dolayı da mağduru ikinci kez yaralar. Filmin asıl meselesi saldırının kendisinden bile çok, saldırıdan sonra hayatta kalmaya çalışan insanların görünmez çöküşü. Çünkü kötülük tek bir anda yaşanıp bitmiyor. O olay, ailenin yemek masasına, evin sessizliğine, okul koridorlarına, ekonomik kaygılara, ebeveynlerin birbirine bakışına kadar her yere bulaşıyor. Filmin sonunda yer alan şu söz aslında bütün filmi özetliyor: “En yalnız kişi en şefkatli olandır. En kederliyse en aydın gülümseyendir. Çünkü onlar, hissettikleri acıyı başkalarının da hissetmesini istemezler.” Bu cümle yalnızca küçük kız için değil, travma yaşamış herkes için geçerli. Çünkü acıyı gerçekten tanıyan insanlar, başkasının canının yanmaması için daha dikkatli yaşamaya başlar.

chhandni 1 month ago

Juvenile Justice

Rich Ting

12 Gönderi

Suça sürüklenen çocukları bu noktaya getiren ihmalleri, aileleri, toplumsal çürümeyi ve adaletin kendi içindeki kırılganlığı çok iyi anlatıyor. Birçok yapım ya çocuk suçluları tamamen kurban haline getirip işledikleri suçları romantize ediyor ya da onları dümdüz canavarlaştırıyor. “Çocuk Ceza Mahkemesi'nin amacı…devamıSuça sürüklenen çocukları bu noktaya getiren ihmalleri, aileleri, toplumsal çürümeyi ve adaletin kendi içindeki kırılganlığı çok iyi anlatıyor. Birçok yapım ya çocuk suçluları tamamen kurban haline getirip işledikleri suçları romantize ediyor ya da onları dümdüz canavarlaştırıyor. “Çocuk Ceza Mahkemesi'nin amacı çocukların tekrar suça karışmamasını sağlamaktır.” Dizinin anlattığı şey ceza değil, döngü. Suçun tekrar üretildiği toplumsal mekanizma. Yani mesele sadece bir çocuğun suç işlemesi değil. O çocuğun neden o noktaya geldiği, neden tekrar aynı yere döndüğü ve sistemin neden bunu engelleyemediği. Bence diziyi özel yapan şey olay örgülerinden çok Yargıç Eun-seok ile Yargıç Tae-ju arasındaki çatışma, temsil ettikleri ahlaki ve felsefi bakış açıları. Eun-seok, çocuk suçlularından nefret ediyor. Ama bu nefret kör bir nefret değil, travmadan doğan bir nefret. Çocukların değişemeyeceğine inanıyor. Tae-ju ise dizinin vicdanı gibi. Kendisi de suça sürüklenmiş bir geçmişten geliyor. Rehabilite edilmiş, doğru yönlendirilmiş ve sisteme yeniden kazandırılmış biri. O yüzden çocukların değişebileceğine inanıyor. Ve Mahkeme Başkanı Kang Won-jung karakteri burada çok kritik hale geliyor. Çünkü o karakter sistemin ikiyüzlülüğünü temsil ediyor. Kendi çocuğu suça karışana kadar adaletten şaşmayan bir adamın, konu kendi evladına gelince değişmeye başlaması inanılmaz gerçekçi. Çünkü insanlar çoğu zaman adaleti prensip olarak değil, mesafe olduğu sürece savunur. Acı kendi evine girince hukuk anlayışı değişir. “Aile içi şiddeti gören çocuklar asla büyüyemezler. Seneler geçer ama yine de istismara uğramış bir çocuk olarak kalırlar.” İstismar gören, ihmal edilen, şiddet ortamında büyüyen çocukların suç oranı daha fazladır. Çünkü çocuk zihni güven duygusunu kaybettiğinde empati gelişimi de bozulabiliyor ve şiddet normalleşiyor. Güç, hayatta kalma mekanizmasına dönüşüyor. Dizinin çok iyi yaptığı şeylerden biri de, çocuk suçluları sadece fakir aile çocukları olarak göstermemesi. Ekonomik yoksulluğun yanında duygusal yoksulluğun da altını çiziyor. “Bir çocuğu yetiştirmek için bütün bir köy gerekir derler. Bütün köy çocuğu ihmal ederse çocuğun hayatı mahvolabilir.” Dizi rehabilitasyonu romantize etmiyor. “Sevgi her şeyi çözer” gibi bir yere gitmiyor. Çünkü bazı çocukların gerçekten tehlikeli hale geldiğini de gösteriyor. Ama aynı zamanda yalnızca cezalandırmanın da çözüm olmadığını söylüyor. “Ebeveynler çaba göstermezse bu suç geçmişi olan çocuklar asla değişmez.” Suçu bireysel ahlaksızlık olarak değil, çok katmanlı bir toplumsal sonuç olarak ele alıyor. Aile, eğitim sistemi, ekonomi, sosyal medya, hukuk sistemi, psikolojik travmalar… Hepsi birbirine bağlı. İzleyiciyi sürekli ahlaki olarak huzursuz bırakıyor. Kesin cevaplar vermiyor. Taraf seçmeni zorlaştırıyor. Çünkü gerçek adalet sistemlerinde de çoğu zaman net iyi ya da net kötü yok. Travmalar, ihmaller, öfke, sınıfsal farklar, aile yapıları ve sistemsel eksiklikler birbirine giriyor. Başarılı bir modern toplum eleştirisi.

chhandni 1 month ago

Asylum

Ozan Uzunoglu

10 Gönderi

Türkiye’de alışılmış anlatı kalıplarını kırmaya niyet eden nadir işlerden biri. Distopik bir evren kuruyor ama o evren aslında fazlasıyla tanıdık. Hatta rahatsız edici derecede gerçek. Botla kaçmaya çalışan insanların dalgalar arasında kaybolması, ardından sahile vuran küçük bir çocuğun bedeni… Bu…devamıTürkiye’de alışılmış anlatı kalıplarını kırmaya niyet eden nadir işlerden biri. Distopik bir evren kuruyor ama o evren aslında fazlasıyla tanıdık. Hatta rahatsız edici derecede gerçek. Botla kaçmaya çalışan insanların dalgalar arasında kaybolması, ardından sahile vuran küçük bir çocuğun bedeni… Bu sahne açık bir şekilde Alan Kurdi’yi hatırlatıyor. 2015’te Bodrum kıyılarına vuran o beden, sadece bir trajedi değildi. Küresel sistemin ahlaki iflasının sembolüydü. Asylum bu sembolü bilinçli şekilde yeniden hatırlatıyor. Suriye İç Savaşı sonrası başlayan göç dalgası hala farklı coğrafyalarda devam ediyor. Dizinin merkezindeki diyalog “Vahşi olan sizlersiniz…” aslında modern dünyanın en kirli tartışmasını yüzümüze çarpıyor. Kim barbar, kim medeni? Bu söylem yeni değil. Avrupa’nın sömürgecilik tarihine baktığında aynı argümanı görürsün. “Biz medeniyet getiriyoruz.” Bugün ise aynı zihniyet, sınır politikaları ve göçmen karşıtı söylemler üzerinden yeniden üretiliyor. Dizi burada zekice bir ters köşe yapıyor. Medeniyet iddiası, en büyük barbarlığın maskesi olarak sunuluyor. Öğrenilmiş çaresizlik vurgusu doğrudan Martin Seligman’ın teorisine dayanıyor. Bireyler sürekli travma ve kontrolsüzlük yaşadığında, kaçma şansı olsa bile denememeye başlar. Dizinin finalindeki şu cümle bu yüzden kritik: “Geçmeniz gereken tek yarış, öğrenilmiş çaresizliğinizdir.” Bu, fiziksel bir kaçıştan çok zihinsel bir isyanı temsil ediyor. Sınırlar sadece coğrafi değil. İdeolojik, psikolojik ve sınıfsal. Zaten dizinin söylediği en sert şey şu, sınırlar gerçek değil, ama onların gerçek olduğuna inanman sağlanıyor. Bu doğrudan bir sosyal yapılandırmacılık eleştirisi. Göç meselesi dizide sadece bir hayatta kalma mücadelesi olarak değil, aynı zamanda sınıf ve statü savaşı olarak ele alınıyor. “Kaynaklarınızı heba ettiniz” söylemi, neoliberal dünyanın klasik suçlama mekanizması. Yani sistem seni sömürüyor ama suç yine sana kalıyor. Bu da Politik Ekonomi perspektifinde açık bir güç ilişkisi. Zengin ülkeler, yoksul coğrafyaların kaynaklarını yıllarca sömürürken, göç başladığında “istilaya uğruyoruz” söylemine sarılıyor. Dizi bu ikiyüzlülüğü doğrudan ifşa ediyor. Irkçılık ve ayrımcılık meselesi de burada devreye giriyor. Biz ve onlar ayrımı, tüm distopyaların temelidir. Dizi, bu ayrımı sadece diyaloglarla değil, mekan tasarımı ve karakter konumlandırmasıyla da kuruyor. Bu noktada dizi, modern dünyanın görünmez toplama kamplarına gönderme yapıyor. Burada soykırım kelimesi doğrudan kullanılmasa da, sistematik yok etme ve değersizleştirme politikaları açıkça hissediliyor. İnsanların yük olarak kodlanması, onları öldürmeyi ya da ölüme terk etmeyi meşrulaştıran en tehlikeli zihniyet biçimi. Bu, tarihte defalarca gördüğümüz bir süreç. Dizinin en cesur taraflarından biri de Türk yapımlarının alışılmış dramatik formüllerini reddetmesi. Türkiye’de ana akım diziler genelde aile, aşk, entrika üçgenine sıkışır. Asylum ise bu kalıbı kırıp küresel bir meseleyi merkeze alıyor. Dizinin yayınlandığı dönem de önemli. Dünya genelinde artan göç karşıtlığı, sınır politikalarının sertleşmesi ve yükselen sağ popülizm… Bugünün korkularını, öfkesini ve ikiyüzlülüğünü arşivliyor. Senaryonun bazı yerlerde yüzeyde kaldığı doğru. Karakter derinliği yer yer zayıf, bazı dramatik anlar yeterince inşa edilmeden servis ediliyor. Bu da dizinin potansiyelini tam anlamıyla gerçekleştirmesini engelliyor. Ama zaten Türkiye’de bu ölçekte bir distopya denemesi neredeyse yok. Bu yüzden Asylum, kusurlarına rağmen başarılı bir iş. Cesaret göstermiş olmaları bile takdir edilesi.

chhandni 2 months ago

Beklenmeyen Misafir

Stanley Kramer

1 Gönderi

1960’ların Amerika’sında ırklar arası evlilikler yasal engellerle karşılaşıyordu. Hatta 1967’ye kadar yani filmin vizyona girmesinden yalnızca birkaç ay önce 17 eyalette bu tür birliktelikler hukuken yasaktı. Yapımın çekim süreci ise Loving v. Virginia kararından hemen önce tamamlandı. ABD Yüksek Mahkemesi’nin…devamı1960’ların Amerika’sında ırklar arası evlilikler yasal engellerle karşılaşıyordu. Hatta 1967’ye kadar yani filmin vizyona girmesinden yalnızca birkaç ay önce 17 eyalette bu tür birliktelikler hukuken yasaktı. Yapımın çekim süreci ise Loving v. Virginia kararından hemen önce tamamlandı. ABD Yüksek Mahkemesi’nin bu kararla söz konusu yasakları anayasaya aykırı ilan etmesiyle filmi tarihin kritik bir eşikte verdiği dönüşümün sinemasal bir karşılığına dönüştürdü. Irklar arası ilişkinin politik doğasını ortaya koyan bir kırılma noktası ve en önemlisi ana akım sinemada siyah bir erkeği ön plana alan ilk büyük adımlardan biri. Joanna’nın ebeveynleri kendilerini açık fikirli, liberal, eşitlikçi olarak tanımlıyor. Ama kızları siyah bir adamla evlenmek istediğinde, bu ilericilik bir anda teste giriyor. Konfor alanları sarsıldığında, içselleştirilmiş önyargılar yüzeye çıkıyor. 1960’lar Amerika’sındaki beyaz liberal kesimin tipik bir portresi. Sivil haklar hareketini desteklemek kolay. Ama bu destek, kendi aile yapına dokunduğunda aynı rahatlıkta devam etmiyor. Filmin tek kusuru, Dr. John Prentice karakterinin kusursuz olmasıdır: eğitimli, nazik, başarılı, etik, sakin, karizmatik… Hatta fazla kusursuz. Bu bir tesadüf değil. Bu, dönemin Hollywood stratejisi. Beyaz izleyiciyi rahatsız etmemek için siyah karakteri aşırı idealize ediyor. Bu yaklaşım politik olarak anlaşılır ama problemli. Siyah karakterin kabul edilebilir olması için olağanüstü olması gerekiyor. Ortalama bir siyah bireyin bu hikâyede yeri yok. Film cesur ama tamamen radikal değil. Sistemle pazarlık yapıyor. Filmin en çarpıcı diyaloğu Dr. John Prentice’in babasıyla tartıştığı sahnede: “Sana hiçbir borcum yok. Çünkü beni bu dünyaya sen getirdin. O günden itibaren, benim için yapabileceğin her şeyi bana borçluydun. Tıpkı benim bir gün oğlum olursa ona borçlu olacağım gibi. Sen benim sahibim değilsin! Bana ne zaman veya nerede haddimi aştığımı söyleyemezsin. Ya da hayatımı senin kurallarına göre yaşamaya zorlayamazsın. Ne olduğumu bile bilmiyorsun baba. Kim olduğumu bilmiyorsun. Ne hissettiğimi, ne düşündüğümü bilmiyorsun. Ve ömrünün geri kalanı boyunca bunu sana anlatmaya çalışsamda anlamayacaksın. Benden 30 yaş büyüksün. Sen ve senin o berbat neslin, sizin zamanda işler nasıl yürüyorsa hep öyle olması gerektiğine inanıyorsunuz. Ve tüm nesliniz ölüp gidene kadar sizin o ölü ağırlığınız varya sırtımızdan inmeyecek!”

chhandni 3 months ago

Sentimental Value

Joachim Trier

14 Gönderi

İşlenmemiş travma, nesiller arası aktarılır. Baba Gustav, kendi annesiyle olan travmatik geçmişini çözmek yerine yeniden üretmeyi seçiyor. Annesiyle kuramadığı bağı, büyük kızı Nora üzerinden yeniden kurmaya çalışıyor. Ama bu bir sevgi değil, bu bir duygusal sömürgeleştirme. Nora, güçlü görünen kırılganlıktır:…devamıİşlenmemiş travma, nesiller arası aktarılır. Baba Gustav, kendi annesiyle olan travmatik geçmişini çözmek yerine yeniden üretmeyi seçiyor. Annesiyle kuramadığı bağı, büyük kızı Nora üzerinden yeniden kurmaya çalışıyor. Ama bu bir sevgi değil, bu bir duygusal sömürgeleştirme. Nora, güçlü görünen kırılganlıktır: Anne yokluğunda çocuk kalamayan bir çocuk. Kendi duygusal gelişimini askıya almış bir birey. Çocukluk tahribatını affedemeyen ve onaramayan taraf. İntihar girişimi de bu bağlamda rastlantı değil. Bu bir ölmek isteme değil, daha çok artık bu yükü taşımak istememe hali. Agnes, kırılgan görünen güçlülüktür: Ablasının kanatları altında büyüyen bir çocuk. Ablasını sığınak olarak kullanabilen bir genç kadın. Çocukluğunu affeden taraf ama bu onun daha az yaralı olduğu anlamına gelmez. Sadece yaralarıyla kurduğu ilişki farklı. Onarmaya çalışan taraf olması aynı zamanda onun için bir savunma mekanizması. Nora’nın “Çocukluğumuz nasıl oldu da seni mahvedemedi?” sorusu aslında bir itiraf. Bu cümle kıyasın ve kırgınlığın sorusu ama en çok da kendi yıkımını anlayamamanın sorusu. Çünkü Nora için çocukluk, taşınması gereken bir yük, atlatılması gereken bir felaket. Agnes için ise aynı çocukluk, yaşanabilir bir deneyim. “Abla, ben sana sahiptim.” Bu cümle filmin en sert tokadı. İki kardeşin farkı yaşadıkları şeyde değil, tutundukları şeyde. Nora, güçlü olmak zorunda bırakılan çocuktu. O, herkes için vardı ama kimse onun için yoktu. Agnes, kırılgandı ama ablasına yaslanabilme imkanı olan güvende bir çocuktu. Ama zaten ablalık, görünmeyen bir travmadır. Çocukken ebeveynleşen çocuklar, büyürken “ablalık” adına yıpratılır ve sömürülürler. Nora’nın mahvolmuşluk anlatısı, Agnes’in dünyasında kurtarıcı bir limandır. İnsan kendi hikayesinin içinde çoğu zaman kendine karşı acımasız bir anlatıcıdır. Baba - Kız dinamiği yaşamı kodlar. Baba sadece varlığıyla değil, yokluğuyla da şekillendirir. Nora’nın kaçınganlığı ile Agnes’in daha dengeli yapısı arasındaki fark, sadece kişilik değil. Babayla kurulan ilişkinin içselleştirilme biçiminde. İfade edilemeyen duygular, ilişkilerin en ağır yüküdür. Gustav duygularını sanatla dolaylı anlatır. Nora susar, içine atar. Agnes konuşur ama duyulmaz. Bu üç farklı iletişim biçimi, aynı problemin üç farklı yüzü: Bağ kuramamak. - Çevresi çiçeklerle sarılı ama çatlak duvarlara sahip bir ev; dışarıdan “iyi” görünen ama içten kırılmış bir aile yapısı - İçinde kırılgan bir vazo; hassas ama sürekli kırılma tehdidi altındaki duygusal denge - Sesleri ileten borular; konuşulmayan ama bir şekilde hissedilen, dolaylı yollardan aktarılan duygular - Güneş olmasına rağmen gölgede kalan odalar; sevgi görünüyor ama ulaşmıyor Film, hafızayı nostaljik bir alan olarak değil, duygusal bir ağırlık olarak konumlandırıyor. Geçmiş burada bitmiş değil. Aksine, bugünün içine sürekli sızıyor. Karakterlerin seçimleri, ilişkileri ve hatta suskunlukları bile geçmişin yankısı. Konuşulmayan her şey kaybolmaz, sadece biçim değiştirir. Filmin en rahatsız edici tarafı, kendinden bir şey bulmamak neredeyse imkansız..