(@) - Raf

Bazı şehirler insanların süründüğü bir yığın kışla ve gecekondudur, özel bir değeri yoktur. Bu derece karaktersiz bu şehirlere bağlanmak anlaşılmaz bir iştir. Başka bir şehirden daha fazlası olmayan, bir özelliği bulunmayan, en ufak bir sanat görüntüsünden kaçınılan böyle bir şehire…devamıBazı şehirler insanların süründüğü bir yığın kışla ve gecekondudur, özel bir değeri yoktur. Bu derece karaktersiz bu şehirlere bağlanmak anlaşılmaz bir iştir. Başka bir şehirden daha fazlası olmayan, bir özelliği bulunmayan, en ufak bir sanat görüntüsünden kaçınılan böyle bir şehire kimse bağlanmak istemez. Fakat hepsi bu kadar değil. Büyük şehirlerin nüfusu arttıkça gerçek sanat eserlerinden daha yoksun kalıyor. Her zaman daha kaba bir görünüş alıyor, aynı görünüşü arz ediyorlar. Bu modern devrin büyük şehirlerimize kültür katkısı çok yetersizdir. Bütün şehirlerimiz geçmişin şanı ve hazineleri ile yaşıyor. Bugün Münih şehrinden 1. Louis zamanında yapılan şeyleri çıkarınız, o devirden bu yana ne kadar az sanat eseri meydana geldiğini dehşetle göreceksiniz. Berlin için de diğer büyük şehirlerin çoğu için de aynı şey söylenebilir. Asıl mesele şudur. Bugün büyük şehirlerimizde, bütün bir devrin sembolü olarak, şehrin genel görünüşünde ayrı bir özellik taşıyan hiçbir abide yoktur. Oysa orta çağ şehirlerinin her birinde, onun şanını gösteren bir abide bulunurdu. Karakteristik abide özel mülkler arasında değil, umumun müşterek abideleri arasında bulunurdu. Bu abideler geçici bir zamana değil, ebediyete vakfedilmişlerdi. Çünkü bu abideler özel şahısların zenginliğini değil, toplumun yüceliğini ve önemini yansıtıyordu. Böylece, bizim için bugün bile anılaşılması ekseriya güç olan bir şekilde, herkesi şehre bağlayacak abideler dikilirdi. Bir şehirlinin gözünde evler vatandaşların orta derecede olan yapılarıydı. Fakat ortak yapılar çok muazzamdı ve herkese ait idi. Bu ortak yapıların yanında, evler sadece bir aksesuar idi. Eski devlet yapıları ile vatandaş evleri arasındaki azamet farkını mukayese edecek olursak, umuma ait eserlere daima birinci derecede önem verildiğini görürüz. Adolf HİTLER Kavgam

homunculus 1 year ago

Her devirde, bütün halk liderlerinin sanatı, halkın dikkatini bir tek düşmana yönlendirmek ve onu dağıtmamak olmuştur. Bir milletin mücadele isteği ve iradesi ne kadar bir hedefte birleşirse, böyle bir hareketin çekici kuvveti o kadar büyük, darbe kuvveti o kadar yoğun…devamı

homunculus 1 year ago

Hayır! Memur olmak istemiyordum ve olmayacaktım! Babam kendi hayatından örneklerle boş yere bende memuriyet aşkı uyandırmaya çalışıyordu. Ben ise bir gün bir büroya hapsolacağımı, zamanımı istediğim gibi kullanamayacağımı, bütün hayatımı birtakım defterleri doldurmakla geçireceğimi düşündükçe, bu işten büsbütün nefret ediyordum.…devamı

homunculus 1 year ago

Benim okumaktan anladığım mâna, sözde "aydın"larımızın anladığı mâna ile bir değildir. Bir kitabı bitirip başkasına başlayan, bir yazıdan sonra hemen ötekine geçen insanlar bilirim, fakat onlara "okumuş" diyemem. Bir yığın bilgi ve fikre sahip olurlar fakat zekâları bunları ne ayırabilir…devamıBenim okumaktan anladığım mâna, sözde "aydın"larımızın anladığı mâna ile bir değildir. Bir kitabı bitirip başkasına başlayan, bir yazıdan sonra hemen ötekine geçen insanlar bilirim, fakat onlara "okumuş" diyemem. Bir yığın bilgi ve fikre sahip olurlar fakat zekâları bunları ne ayırabilir ne de birbirinden farklı yerlere koyabilir. Bir kitapta unutulmaması gereken değerli şeyi faydasız pasajlardan ayırıp kafalarına yerleştirme sanatları yoktur. Bu faydasız şeyleri mümkünse okumamak, değilse onları faydasız bir safra gibi taşımamak gerekir. Amaç okumak değil, okudukları arasından insanın kendi hedefine ve kabiliyetine göre yararlı olacak şeyleri çıkarmak ve almaktır. Böylece herkes mesleği için şart olan malzeme ve aletlere kavuşur. Bu âlet ve malzeme ona hayatını kazanmakta veya yükselmesinde yardımcı olur. Okumanın ikinci amacı, üzerinde yaşadığımız dünya hakkında genel bir görüş elde etmektir. Fakat her iki halde de okunan şeylerin hafızaya birtakım bölümler ve kitaplar olarak değil, tam yerine oturtulmuş küçük mozaik taşları gibi yerleşmesi, okuyanın zihninde dünya hakkında genel bir görüş oluşturması gerekir. Aksi halde bu bilgiler ona sahip olan kimseye, bütün ahmaklığına rağmen, faydalı olacak yerde, değersiz, dağınık bir karışım olur. Okuyan, kendini ciddi olarak yetişmiş, hayattan bir şeyler anlayan, bilgisi olan bir kimse zanneder. Oysa nasıl okuyacağını bilmeden okumak, onu gerçeklerden daha da uzaklaştırır. Böyleleri ya bir sanatoryuma düşerler, ya da politikacı olurlar. Bu haldeki bir beyin, karışık bilgi yığınları içinden, zamanı gelince ona yarayacak olanı seçip ayıramaz. Çünkü bu aydın tafrası hayatın ihtiyaçlarına göre düzenlenmiş değildir, sadece okunan kitaplar alındıkları gibi üst üste konmuştur. Zaruretler ona eskiden okuduğu kitaplardan doğru olarak faydalanma fikrini verirse bu sefer de kitabın adını ve aradığı bilginin hangi sayfada olduğunu bilmesi gerekir. Yoksa, zavallı ve ahmak adam, uygun olan fikri hiçbir zaman bilemez. Fakat bunun hangi sayfada olduğu söylenmezse, yüz kere de okumuş olsa, kritik zamanlarda daima sıkıntı içinde kalırlar ve çırpına çırpına benzer şartları ararlar. Bunun sonunda da doğru zannedip tamamen yanlış bir tavsiye, yanlış bir reçete ele geçirirler. Hükümetin en tepesindekilerin bu kadar ilim sahibi olmalarına rağmen bu kadar hataya düşmeleri başka türlü nasıl izah edilir? Öyle değillerse, onlarda can sıkıcı patolojik bir hal yoktur da, çok basit bir şekilde alçaktırlar. Okumasını bilen insanlar bir kitapta, broşürde veya gazetede gerek kendi ihtiyaçları için, gerekse genele yararlı bir malzeme olarak saklanması gereken şeyi derhal seçip kapmasını bilirler. Böylece elde ettikleri bilgi, şu veya bu şekilde oluşan görüşlere katılır, bu görüşleri bazen düzeltir, bazen tamamlar, doğruluğunu kuvvetlendirir, mânasını kesinleştirir. Hayat birdenbire bir mesele veya güçlük çıkardığı zaman, okumasını bilen insanın hafızasında, yılların biriktirdiği bilgilere dayanan bir fikir doğar, yeni meseleyi buna göre kontrol eder ve böylece çözer veya aydınlatır. Okuma ancak bu şekilde olduğu ve anlaşıldığı zaman anlamlı ve faydalıdır. Bir hatip, savunduğu bir meselede gerekli malzemeyi bu şekilde temin edemezse, bir rakip karşısında, bin defa haklı ve doğruyu söylüyor bile olsa, savunmasını yapamaz, fikrini anlatamaz. Her tartışmada hafızası onu utandıracak bir şekilde yalnız bırakır. Ne iddiasını kuvvetlendirecek deliller bulabilir ne de susturucu cevaplar verebilir. Bir hatip değil de sadece kendini tatmin etmek isteyen bir insan ise, durumu yine aynıdır. Fakat kader hem çok okumuş hem de güçsüz böyle bir insanı devlet başkanı yapmışsa, durum çok daha endişe vericidir. Adolf HİTLER Kavgam

homunculus 1 year ago

Bu ülkede, sıradan bir şekilde dile dolanması için bir insanın farklı ve zeki olması yeter. Ama ahlaklıymış gibi davranan bu insanlar ne tür hayatlar yaşıyorlar? Sevgili dostum, ikiyüzlülüğün memleketinde yaşadığımızı unutuyorsun." Oscar WILDE Dorian Gray'in Portresi

homunculus 1 year ago

İnsanın kendisini azarlamasının bir zevki vardır. Kendimizi sucladığımızda, başka kimsenin bizi suçlamaya hakkı olmadığını düşünürüz. Bizi affeden şey rahip değil, günah çıkarma eyleminin kendisidir. Oscar WILDE Dorian Gray'in Portresi

homunculus 1 year ago

Kant'ın yalan konusundaki ödünsüzlüğünü asla onaylamıyoruz. Ne demek yani! Meşru müdafaa halindeyken insan öldürmeme izin olacak ama aynı meşru müdafaa hali içinde patavatsızlara karşı yalan silahını kullanmama izin verilmeyecek öyle mi? İnsanın onlara karşı çalışmasını ve düşüncesini koruması haktan da…devamı

homunculus 1 year ago

Hayatta hiçbir şey üzerinde düşünürken sandığınız kadar önemli değildir. Daniel KAHNEMAN Hızlı ve yavaş düşünme

homunculus 2 years ago

ÇIPALARIN KULLANIM VE İSTİSMARLARI Şu noktada çıpa etkilerinin -bazen tetiklemeye, bazen de yetersiz ayara bağlı olarak- her yerde olduğuna kanaat getirmiş olmalısınız. Çıpalamayı yaratan psikolojik mekanizmalar bizi imalara çoğumuzun olmak isteyeceğinden daha fazla maruz bırakıyor. Elbette ki kandırılabilirliğimizi kullanma isteğine…devamıÇIPALARIN KULLANIM VE İSTİSMARLARI Şu noktada çıpa etkilerinin -bazen tetiklemeye, bazen de yetersiz ayara bağlı olarak- her yerde olduğuna kanaat getirmiş olmalısınız. Çıpalamayı yaratan psikolojik mekanizmalar bizi imalara çoğumuzun olmak isteyeceğinden daha fazla maruz bırakıyor. Elbette ki kandırılabilirliğimizi kullanma isteğine ve becerisine sahip kişilerin sayısı da oldukça fazla. Çıpalama etkileri örneğin, keyfi ölçek ayarlamasının neden etkili bir pazarlama taktiği olduğunu açıklıyor. Birkaç yıl önce Iowa'daki Sioux City'de süpermarket müşterileri Campbell hazır çorbasının normal fiyattan %10 indirimli bir promosyonuyla karşılaştılar. Bazı günlerde raftaki bir tabelada KİŞİ BAŞINA 12 KUTUYLA SINIRLIDIR, bazı günlerdeyse KİŞİ BAŞINA SINIR YOKTUR yazıyordu. Müşteriler sınır konulan günlerde, sınırın kaldırıldığı günlerdekinin iki katı kadar, ortalama 7 kutu aldılar. Bunun tek açıklaması çıpalama değildir. Ölçek ayarlaması aynı zamanda malın raflarda hızla tükendiğini ima ederek, müşterileri mal stoklamaya sevk ediyor. Fakat en fazla 12 kutu alınabileceği duyurusunun, bu sayı bir rulet çarkı tarafından üretilmiş olsa bile, çıpalamaya yol açacağını da biliyoruz. Ev fiyatı konusundaki görüşmede, satıcı liste fiyatını belirleyerek ilk hamleyi yaptığında yine aynı stratejinin işlediğini görürüz. Başka oyunlarda da olduğu gibi, tek maddenin görüşüldüğü pazarlıklarda örneğin alıcıyla satıcı arasındaki halledilmesi gereken tek mesele fiyat olduğunda ilk hamleyi yapmak avantaj sağlar. Bir çarşıda ilk kez pazarlık yaptığınızda deneyimlemiş olabileceğiniz gibi, başlangıç çıpasının büyük etkisi vardır. Müzakere dersi verirken öğrencilere, karşı tarafın fahiş bir teklifte bulunduğunu düşünüyorlarsa, aynı ölçüde aşırı bir karşı teklifle mukabele ederek sonraki müzakerelerde kapatılması zor olacak bir fark yaratmamalarını öğütlerdim. Bunun yerine olay çıkararak kalkıp gitmeli veya masadan kalkmakla tehdit etmeli ve hem kendilerine hem de karşı tarafa masada o rakam varken görüşmeyi sürdürmeyeceklerini açıkça belirtmeliydiler. Daniel KAHNEMAN Hızlı ve Yavaş Düşünme

homunculus 2 years ago

ABARTILI DUYGUSAL TUTARLILIK (HALE ETKİSİ) Başkan'ın politikalarını beğeniyorsanız, muhtemelen sesini ve dış görünüşünü de beğeniyorsunuzdur. Bir kişinin gözlemlemediğiniz şeyler dahil her şeyini beğenme (veya beğenmeme) eğilimi hale etkisi olarak bilinir. Bu terim psikoloji alanında bir yüzyıldır kullanımda olmasına karşın, günlük…devamıABARTILI DUYGUSAL TUTARLILIK (HALE ETKİSİ) Başkan'ın politikalarını beğeniyorsanız, muhtemelen sesini ve dış görünüşünü de beğeniyorsunuzdur. Bir kişinin gözlemlemediğiniz şeyler dahil her şeyini beğenme (veya beğenmeme) eğilimi hale etkisi olarak bilinir. Bu terim psikoloji alanında bir yüzyıldır kullanımda olmasına karşın, günlük dilde yaygın olarak kullanılmamaktır. Acıklı bir durumdur bu, çünkü hale etkisi insanlara ve durumlara bakış açımızı biçimlendirmekte önemli rol oynayan yaygın bir önyargıyı ifade etmek için iyi bir isimdir. 1. Sistem'in ürettiği dünya tasvirini basitleştirmenin ve aslından daha tutarlı hale getirmenin yollarından biridir. Bir partide Joan adında bir kadınla tanışıyor ve onu konuşkan, cana yakın buluyorsunuz. Sonra bir hayır işine katkıda bulunabilecek insanlar arasında onun adı geçiyor. Joan'ın cömertliği hakkında ne biliyorsunuz? Doğru yanıt, hemen hemen hiçbir şey bilmediğinizdir, çünkü sosyal ortamlarda hoş davranan insanların aynı zamanda hayır işlerine cömertçe bağışta bulunduğuna inanmamız için pek az neden vardır. Ama siz Joan'u beğeniyorsunuz ve onu düşündüğünüzde beğenme duygusunu geri kazanacaksınız. Aynı zamanda cömertliği ve cömert insanları da beğeniyorsunuz. Çağrışım yoluyla, artık Joan'ın cömert olduğuna inanmaya eğilimlisiniz. Cömert olduğuna inandığınız için de, muhtemelen şimdi Joan'u daha da çok beğeniyorsunuz, çünkü sevimli özelliklerine cömertliği da eklemiş bulunuyorsunuz. Joan öyküsünde, cömertliğe dair gerçek deliller eksiktir ve bu boşluk bir başkasının ona karşı duygusal tepkisine uyan bir tahminle doldurulur. Başka durumlarda, deliller yavaş yavaş birikir ve yorum, ilk izlenime eklemlenen duygu tarafından biçimlendirilir. Solomon Asch, klasikleşmiş bir psikoloji deneyinde iki kişinin tariflerini sunup kişilikleri hakkında yorum istemişti: Alan ile Ben hakkında ne düşünüyorsunuz? Alan: zeki-çalışkan-fevri-eleştirel-inatçı-kıskanç Ben: kıskanç-inatçı-eleştirel-fevri-çalışkan-zeki Eğer çoğumuz gibiyseniz, Alan'a Ben'den çok daha olumlu baktınız. Listedeki ilk kişilik özellikleri, sonradan gelenlerin anlamını değiştiriyor. Zeki bir kişinin inatçılığı haklı görülebilir, hatta saygı bile uyandırabilir, ama kıskanç ve inatçı birinin zekâsı onu daha tehlikeli yapar. Hale etkisi aynı zamanda bastırılmış bir belirsizlik örneğidir; perde sözcüğü gibi, inatçı sıfatı da belirsizdir ve bağlamla tutarlı olacak şekilde yorumlanacaktır Bu araştırma temasının pek çok farklı biçimi var. Bir çalışmada katılımcılar, önce Alan'ı betimleyen ilk üç sıfatı, sonra başka birine ait olduğu söylenen son üç sıfatı dikkate aldılar. Bu iki kişiyi hayal ettiklerinde, katılımcılara altı sıfatın da aynı kişiyi betimlemesinin akla yakın olup olmadığı soruldu ve çoğu bunu olanaksız buldu! Bir kişinin özelliklerinin arka arkaya sıralaması çoğunlukla gelişigüzel belirlenir. Ancak sıralama önemlidir, çünkü hale etkisi ilk izlenimlerin ağırlığını bazen arkadan gelen enformasyonun boşa harcanmasına neden olacak derecede artırır. Profesörlük kariyerimin başlarında öğrencilerin sınav kâğıtlarına alışılagelmiş yöntemle not verirdim. Her defasında bir sınav defterini alır, o öğrencinin denemelerini birbiri ardına okur ve sırayla not verirdim. Sonra toplamını hesaplayıp, bir sonraki öğrencinin defterine geçerdim. En sonunda her defterdeki denemelere ilişkin değerlendirmelerimin çarpıcı bir biçimde homojen olduğunu fark ettim. Verdiğim notların bir hale etkisi sergilediğinden ve not verdiğim ilk sorunun öğrencinin genel notuna orantısız bir etki yaptığından kuşkulanmaya başladım. Mekanizma basitti: ilk denemeye yüksek bir not vermişsem, daha sonraki yanıtlarında muğlak ya da karışık bir cümle gördüğümde, öğrencinin lehine yorumluyordum. Mantıklı geliyordu bu bana. İlk denemeyi çok iyi yazmış olan bir öğrenci, ikincisinde aptalca bir hata yapmazdı! Ancak çalışma tarzımda ciddi bir sorun vardı. Bir öğrenci, biri iyi öteki kötü iki deneme yazmışsa, ilk hangisini okuduğuma bağlı olarak farklı bir nihai not veriyordum. Öğrencilere iki denemenin eşit ağırlıklı olduğunu söylemiştim, ama doğru değildi bu: birincinin nihai not üzerindeki etkisi ikincininkinden çok daha fazlaydı. Kabul edilemez bir şeydi bu. Yeni bir yöntem benimsedim. Defterleri birbiri ardına okumak yerine, tüm öğrencilerin ilk soruya yanıtlarını okuyup not verdim, sonra ikinci soruya geçtim. İkinci denemeyi okurken (bilinçdışı da olsa) yanlı davranmamak için bütün notları sınav defterinin arka kapak içine yazdım. Yeni yönteme geçtikten hemen sonra rahatsız edici bir gözlemde bulundum: Verdiğim notlara eskisine göre çok daha az güveniyordum artık. Nedeniyse, sıklıkla benim için yeni olan bir huzursuzluk duymamdı. Bir öğrencinin ikinci denemesinden hayal kırıklığına uğrayıp defterin arkasına düşük bir not yazarken ara sıra, aynı öğrencinin ilk denemesine en yüksek notu verdiğimi keşfediyordum. Ayrıca bu tutarsızlığı azaltmak için henüz yazmadığım notu değiştirme dürtüsüne kapıldığımı ve bu dürtüye hiçbir zaman teslim olmama kuralına uymakta zorlandığımı fark ediyordum. Tek bir öğrencinin denemelerine verdiğim notlar sıklıkla belli bir aralığın üzerinde değişkenlik gösteriyordu. Bu tutarsızlık beni güvensizliğe ve hüsrana sürüklüyordu. Artık verdiğim notlardan öncesine kıyasla daha az hoşnut ve daha az emindim, ama bunun iyi bir işaret, yeni yöntemin üstünlüğünün göstergesi olduğunu anladım. Daha önce sağladığım tutarlılık yapaydı; bilişsel rahatlık duygusu yaratıyordu, 2. Sistem'im de nihai notu tembelce kabullenmekten mutluydu. Sonraki soruları değerlendirirken, birinci sorunun yanıtının beni güçlü bir şekilde etkilemesine izin vererek, aynı öğrencinin bazı sorulara çok iyi, bazılarına da kötü yanıtlar verdiği görmenin yarattığı uyumsuzluktan kendimi sakınıyordum. Yeni yönteme geçtiğimde ortaya çıkan huzursuz edici tutarsızlık gerçekti; hem tek bir sorunun öğrencinin bilgisini ölçmekteki yetersizliğini, hem de kendi notlarımın güvenilmezliğini yansıtıyordu. Daniel Kahneman Hızlı ve yavaş düşünme