(@) - Raf

Murathan Mungan’la tanışma kitabım. Şiir kitabı bu, başlangıç için doğru bir kitap mı seçtim bilmiyorum ama kitabın içindeki şiirler bana pek hitap etmedi. Üç bölümden oluşuyor: cam yaz ve anahtar külü skor ve şebeke peynir tenekesi ve devrimin başharfi En…devamı

levieden 6 months ago

Karanlıktan Sonra

Haruki Murakami

7 Gönderi

murakami’nin deyim yerindeyse zihninin çarpıklığını çok seviyorum. özellikle zaman, mekan, zihin gibi soyut kavramlar üzerine her şeyi iç içe geçiren, giriftleştiren hikaye anlatımını… koltuktan kafa üstü sarkıp bir şeylere bakmak gibi ya da uykuyla uyanıklık arasında gerçekliği karıştırmamız gibi. bir…devamımurakami’nin deyim yerindeyse zihninin çarpıklığını çok seviyorum. özellikle zaman, mekan, zihin gibi soyut kavramlar üzerine her şeyi iç içe geçiren, giriftleştiren hikaye anlatımını… koltuktan kafa üstü sarkıp bir şeylere bakmak gibi ya da uykuyla uyanıklık arasında gerçekliği karıştırmamız gibi. bir örnek vereyim: hepimizin biriyle konuşup da bizi hiç dinlemediği ya da söylediklerimizin ona hiç ulaşmadığı anları olmuştur. bunu şöyle tasvirlemiş murakami syf 114’te: “Demek istediğim şu, ben ne söylersem söyleyeyim, hiçbiri ona ulaşmıyordu. Sanki benimle Eri Asay arasında saydam bir sünger katmanı yükseliyordu, benim ağzımdan çıkan sözcükler bu süngerden geçerken sanki içlerindeki tüm besin emiliyordu. Aslında, Eri benim dediklerimi dinlemiyordu. Konuşurken anlıyordum bunu. Ve onun ağzından çıkanlar da bana doğru düzgün ulaşmıyordu. Çok garip bir histi bu.“ Bu hissi bu şekilde tanımlıyor. Belki burada tuhaf ne var diyeceksiniz ama bahsi geçen Eri karakterini; arka planda odasında uyurken, farklı evrenlere / realitelere geçmiş bir halde okuyoruz. Yani aslında bu konuşmadan soyutlanma halinin sebebinin başka bir evrende uykuda olmamız anlamına gelebileceği gibi bir fikir ortaya atıyor Murakami. karakterlerini de işte bu atmosferde ince ince iplerle birbirine bağlıyor. belki gerçek hayatta hiç karşılaşmayacağını düşündüğümüz insanların çok doğal bir şekilde ve zaten karşılaşmaları gerekiyormuşçasına bir araya gelişlerini görüyoruz. hikayenin 2 şekilde bir anlatımı var: 1) “biz” diliyle, kim ya da be ne olduğunu bilmediğimiz bir “görüş açısı”nın ağzından okuduğumuz bölümler, 2) tanrısal bakış açısıyla okuduğumuz bölümler. bu bilinmeyen “görüş açısı”nın ya da “biz”in ağzından okumak hikayeyi, tüyler ürpertici bir yan da katıyor ve ben bu hissi çok sevdim. hikaye; bu arada, gece yarısına 5-10 dk kala başlıyor, sabah 7’ye doğru da gün aydınlanınca son buluyor. kitabın sonunu herkes beğenmeyebilir ama benim için okeydi. genel olaraksa hikayeyi okumaktan çok büyük keyif aldım. hatta sahilde kafka’dan daha çok sevdim diyebilirim - bir gece sevdalısı olarak 🫠 4.25 / 5 ⭐️

levieden 6 months ago

Çocuk

Thomas Bernhard

3 Gönderi

Bernhard’ın otobiyografik beşlemesinin son kitabı. Bu kitabın bittiği yer aslında ilk kitabın başlangıcına götürüyor bizi diyebiliriz. Böyle olmasını da çok beğendim çünkü Bernhard’ın okuyucusuyla arasına koyduğu mesafenin bir başka göstergesi olmuş. Çünkü bu kitabında çocukluğuna dair travmatik, utanç verici, üzücü…devamı

levieden 6 months ago

Sıfır Noktasındaki Kadın

Nevâl es-Saadavi

65 Gönderi

Bugün başlayıp bugün bitirdim. Soluksuz okudum (her iki anlamıyla da). Firdevs, güzel kız kardeşim, seni unutmayacağım.

levieden 7 months ago

Robinson Crusoe

Daniel Defoe

26 Gönderi

İlk başladığımda çok ilgimi çekti. Biraz ilerledikten sonra çokça sıkıldığım yerler oldu itiraf edeyim; fakat bir yandan da elimden bırakamadım, öyle ki kitabı iki günde bitirdim ve bitirdiğim gün neredeyse hiç ara vermeden 200 sayfa okuyarak tamamladım bu kitabı. Sanırım…devamı

levieden 7 months ago

Ölüm-Felsefi Bir Deneme

Todd May

1 Gönderi

“Öleceğimiz gerçeği hakkımızdaki en önemli gerçektir. Çünkü o bizim hakkımızdaki tüm diğer gerçeklerin sonudur.” diyor Todd May. Bununla birlikte tüm kitap boyunca ölümün bir son olduğundan hareketle tezini savunuyor. Belli başlı temalar üzerinden ilerliyor: “İlk olarak, ölüm bizim ve deneyimimizin…devamı“Öleceğimiz gerçeği hakkımızdaki en önemli gerçektir. Çünkü o bizim hakkımızdaki tüm diğer gerçeklerin sonudur.” diyor Todd May. Bununla birlikte tüm kitap boyunca ölümün bir son olduğundan hareketle tezini savunuyor. Belli başlı temalar üzerinden ilerliyor: “İlk olarak, ölüm bizim ve deneyimimizin sonudur. İkincisi, bu son bir başarı ya da hedef değil; bir kesintidir. Üçüncü olarak, ölüm bir defa kaçınılmaz ve belirsizdir. Öleceğimiz kesindir, ama ne zaman olacağını bilmeyiz. Böylece ölüm yaşamlarımızın sonunda bulunmaz, onları istila etmiştir. Ve son olarak, ölümün bu üç karakteristiği bizi yaşamlarımızda bir mana olup olmadığına dair bir meraka düşürür.” Yazar metni bizimle konuşuyormuş gibi yazmış. Fakat; anlatmak istedikleri sürekli olarak okuyucunun metni okurken aklına gelebilecek sorulara verilen yanıtlarla bölünüyor, bu durum da takip etmeyi zorlaştırmasa da metnin odağını kaybetmesine sebep oluyor. çevirmenin çeviriyle alakalı aldığı bazı kararlar hoşuma gitmedi. Misal; kelime seçimi: bazı kelimelerin sürekli olarak kullanılması, alternatif seçilebilecekken. örneğin “süregiden” ve “veçhe” Ve en önemlisi -bence- kitapta editoryal sıkıntılar var: Yazarın zihni çok dağınık -ki bu hiç sorun değil çünkü ben de dahil birçok insan öyledir yani- (ama okurken bu sebeple zorlamıyor sizi metin) ve maalesef ki bu dağınıklık bir bütün oluşturmuyor. Ve tekrara düşüyor. Alakasız da çok şey var kitapta - gereksiz daha doğrusu. Heidegger’in düşüncelerini ölümle bağlayabilirsin bu kitapta, tamam. Ama Heidegger’in kitabı olan Varlık ve Zaman’ın 1927’de yayımlandığını söylemene gerek yok bence? Yani metne hiçbir hizmeti yok bu bilginin. Gerçekten yok. Todd May her şeye değinmek istemiş ölüm temasını ele alırken fakat bu metnin değerini azaltmış -benim gözümde-. Örneğin Dini Gelenekler ve Ölüm diye bir kısım var fakat burada sadece Hıristiyanlık ve Budizm’den bahsediliyor neredeyse. Baştan bu kadar kapsamlı bir okuma sunacağına dair iddiası ya da görünüşü olmasaydı kitabın daha kompakt bir versiyonunda kabul edilebilirdi bu hali de diye düşünüyorum. Yine de düşündürücü çok fazla kısmı da var kitabın hakkını yemeyelim. Ama bir yerde kitap yazarın düşünceleri değil de “o ne demiş, bu ne demiş, şu filozof ne söylemiş, o din, bu görüş neyden bahsediyor”a dönüşmüş. Madem böyle bir kitap yazılacaktı o zaman şöyle olsaydı isim: Epikurosçuluk’ta Hazzın ve Acı’nın Ekseninde Ölüm. Ya da Budist Samsara Döngüsü ve Ölüm vs vs. Kısacası bana yeni, daha önce hiç düşünmediğim bakış açıları kattı. Fakat, ölüm üzerine daha önce başka filozofların düşüncelerini ya da başka yazarların kitaplarını okuduysanız bu kitap size çok da yeni bir şeyler vermeyebilir. 7.5 / 10

levieden 7 months ago

Geceye Övgüler

Novalis

7 Gönderi

“Bir zamanlar, acı gözyaşları dökmüştüm; umutlarım acılarda eriyerek yitip gittiğinde, ve karanlık, daracık bir hücrede yaşamımı saklayan çorak tepede dururken - daha önce hiçbir yalnızın olmadığı kadar yalnız; anlatılması olanaksız bir korkunun önünde sürüklenerek- güçsüz, sadece düşüncenin sefaleti. - O…devamı

levieden 7 months ago

Kadın

Simone De Beauvoir

1 Gönderi

İkinci Cinsiyet Cilt 1 İçindekiler —————— GİRİŞ İLK KESİM: YAZGI I. Bölüm: Biyolojik Veriler II. Bölüm: Ruhçözümsel Görüş III. Bölüm: Tarihsel Maddeciliğin Görüşü II. KESİM: TARİH III. KESİM: EFSANELER IV. KESİM: OLUŞUM Giriş I. Bölüm: Çocukluk II. Bölüm: Genç Kız…devamıİkinci Cinsiyet Cilt 1 İçindekiler —————— GİRİŞ İLK KESİM: YAZGI I. Bölüm: Biyolojik Veriler II. Bölüm: Ruhçözümsel Görüş III. Bölüm: Tarihsel Maddeciliğin Görüşü II. KESİM: TARİH III. KESİM: EFSANELER IV. KESİM: OLUŞUM Giriş I. Bölüm: Çocukluk II. Bölüm: Genç Kız III. Bölüm: Cinsel Yaşama Giriş IV. Bölüm: Sevici Kadın Beauvoir bu kitapla (ve anladığım kadarıyla serinin diğer kitaplarında -onları henüz okumadım-) “Kadın doğulmaz, olunur.” düşüncesinin temellendirmesini yapıyor. Şöyle söylüyor: “Erkeklerin insanlık içindeki özel yerlerini gösteren bir kitap yazmak hiçbir erkeğin aklından geçmez. Kendimi tanımlamak istiyorsam, ilkin: demem gerekiyor; (…) Hiçbir erkek, işe, kendini belli bir cinsin üyesi olarak kabul etmekle başlamaz: erkek oluşu, kendiliğindendir.” Bu alıntı aslında tüm kitabı özetler nitelikte - çok kabaca elbette. Beauvoir kadın olmanın bize öğretildiğini erkek olmanınsa “doğal olan” olduğunu söylüyor ve tüm kitap boyunca bu fikirlerin sandığımızdan da derinlere, iliklerimize işlediğini bize örnekler üzerinden anlatıyor. (İçindekiler kısmından hangi açılardan ele aldığını görebilirsiniz.) Örneğin Fransızca’da adamlar sözcüğü insanlar anlamında kullanılmakta; - ki bu Türkçe’de de var- sözcüğün tekilindeki (erkek) anlamı, genel (insan) anlamıyla özdeş olup çıkmıştır. Beauvoir Hegel’in şöyle dediğini söylüyor: “Bilinçte başka bilinçlere karşı temel bir düşmanlık vardır.” “Bir özne, ancak başka öznelere karşı çıkarak ortaya koyar kendini: temel varlık olarak kendini olumlamak, öteki varlığıysa temel olmayan varlık, nesne durumuna sokmak ister.” Okuyunca hepimizin -çoğumuzun- aklına öteki varlık olarak kadınlar geldi değil mi? Elbette postun ve kitabın kadınlarla alakalı olmasının ve günümüzde bile kadınların hak ettikleri hayatı yaşayamamasının etkisi vardır. Fakat bu “öteki”nin kadın olması ya da aklımıza erkektense kadının gelmesi arbitrary (gelişigüzel) mi? Hiç sanmıyorum. İşte Beauvoir ilmek ilmek bunu anlatıyor bu kitabında. Örneğin; * Yahudi erkeklerin kendilerini kadın yaratmayışından ötürü Tanrıya şükretmeleri * Tutucu kentsoylu sınıf için kadının özgürlüğe kavuşmasının kendi ahlak ve çıkarları için tehlike arz etmesi * Kadın değil de denilmesi ne demek? * Mitsein (birlikte varoluş) mümkün mü? * kendilik ve sonradanlık * aşkınlık ~ içkinlik * Anglo-Saksonların regl için “the curse” ifadesini kullanması * Freud’un elektra kompleksini bile kadın üzerinden değil; erkek üzerinden anlatması (erkeğin niteliklerine bakarak tanımlıyor) * anaerkil toplumlar nasıldı? * mitlerde / efsanelerde kadınlar / kadın tanrıçalar nasıldı? Kadının kendisi başlı başına bir efsane, mit mi; uzak, öteki, göz kamaştırıcı? * toprak ve kadın * hukukta kadın (tarihsel açıdan) (akatlar, asurlular, roma, cermenler, 17. yy sonrası Avrupa toplumlarında. doğu toplumları çoğunlukla es geçilmiş) * “yarım kalmış bir erkek” olan kadın * kadın erkek cinselliklerinin farklılığı; hem biyolojik hem toplumsal açıdan. * cinsel hayat ve ilk cinsel birlikteliklerin kadın için her zaman -Beauvoir’ın deyimiyle-: “kesip biçme, ırza geçiş oluşu” * ve daha birçok şey…. Bazı filozoflar / yazarlar ve kadın hakkındaki görüşleri: Rousseau: “Kadının eğitimi erkeğe göre ayarlanmalıdır. Kadın, erkeğin sözünü dinlemek, onun bütün haksızlıklarına katlanmak için yaratılmıştır.” Auguste Comte: kadınları “sürekli çocukluk”ta olmakla itham etmiş; bunun da “zeka zayıflığı biçiminde dışa vurduğunu” söylemiş. Balzac: “Kadının yazgısı ve en büyük utkusu erkeklerin yüreğini çarpıtmaktır.” “Kadın, sözleşme yoluyla elde edilen bir mülktür; taşınabilir mallardandır, çünkü kim alırsa onun olur; ve son olarak, kadın, aslında erkeğin eklentisidir.” Vicor Hugo: “erkeğin yardımcısı, insanlığın sürdürücüsü” kadın. Kadınların çalışma hayatıyla ilgili yasalar: * 1900’de iş günü 10 saat * 1905’te hafta tatili zorunlu * 1907’de çalışan kadın kazandığını dilediği gibi harcama hakkına kavuşur. * 1909’da doğum yapan kadına paralı izin * 1913’te kadınların doğum öncesi ve sonrası dinlenmeleri kurala bağlanır, tehlikeli ve yorucu işlerde çalışmaları yasaklanır. * 1911-43 yılları arasında aynı iş için kadınların aldığı ücret %50 daha az (ki birçoğumuza hiç yabancı gelmiyor bu durum hala eminim) * ve daha birçoğu.. (syf 136’dan itibaren bakılabilir) Elbette kitapta eksik bulduğum kısımlar vardı mesela çok Western-centric oluşu yazarın, bazen de ilginç bir şekilde bazı konularda kadınları suçlaması (neden daha önce direnilmedi? ve “bu kadının suçu”minvalinde /ya da bana öyle geldi/. Bir de çok tekrara düşen kısımları vardı bence. Onun dışında kitabın birçok farklı disiplinden -felsefe, psikoloji, tarih, dilbilim, biyoloji vs.- beslenmesini çok beğendim. İlk 2 kesim dışında da okuması çok rahat. Aslında oralar da zor değil ama ben çok not alarak, altını çizerek ve tekrar tekrar okudum. O yüzden uzun sürdü. 3. Kesim’in daha kolay oluşunun sebebi -benim açımdan- efsane mit vs. okumak tarih kısmından sonra ilaç gibi geldi. Yani tamamen benim ilgi alanım ve zevkimle ilgili. 4. Kesim ise neredeyse tamamen örnek olaylardan, yaşanmışlıklardan gidiyor. Günümüze de yakın bir zaman dilimi çoğunlukla, rahat akıyor o yüzden. Günde min 70-80 syf gidiyor. En çok hangi kesimi okumaktan zevk aldın derseniz Giriş kısmı ve 1. Kesim derdim sanırım. Çok derli toplu ve ilgi çekici kısımlar barındırdığı için. Şimdi iki tarafa alt alta kavramlar sıralayacağım ve hangi taraf kadın hangi taraf erkek bir tahmin edin? Neden öyle düşündünüz? Beauvoir açıklıyor. Okuyunuz efendim bu kitabı. (Ben daha açıklayıcı ve kompakt bir yorum yazmak isterdim ama 1. zihnim öyle çalışmıyor, 2. ne yazsam eksik kalacak..) bilinç ~ madde istem ~ edilginlik aşkınlık ~ içkinlik tin ~ ten

levieden 7 months ago

Eşlikçi Kız

Nina Berberova

3 Gönderi

Eşlikçi Kız sizi oldukça içine alan bir girişle açılıyor: “Bugün annemin birinci ölüm yıldönümü. ‘Anne’ sözcüğünü yüksek sesle defalarca söyledim; dudaklarım alışkanlığını kaybetmişti. Hem garip hem de hoştu. Sonra geçti.” Adeta Camus’nün Yabancı’sını andırıyor bu girişiyle fakat onun kadar etkileyici…devamıEşlikçi Kız sizi oldukça içine alan bir girişle açılıyor: “Bugün annemin birinci ölüm yıldönümü. ‘Anne’ sözcüğünü yüksek sesle defalarca söyledim; dudaklarım alışkanlığını kaybetmişti. Hem garip hem de hoştu. Sonra geçti.” Adeta Camus’nün Yabancı’sını andırıyor bu girişiyle fakat onun kadar etkileyici ilerlemiyor. Bu girişten önce de bir prologue kısmı var, orası da ilgi çekici fakat potansiyeli çok olmasına rağmen aynı ilgi çekicilikte ilerlemiyor kitap. Ana karakterimiz Soneçka’nın annesi bir piyano öğretmeni. Aşçı kadın, küçük Soneçka ve anne Ekaterina Antonovskaya birlikte mütevazı fakat savaşın patlak vermesiyle yoksul bir hayat sürüyorlar. Büyüdükçe annesi gibi piyano çalmaya başlıyor Soneçka da geçimlerini sürdürebilmek için fakat Soneçka’nın gayrı meşru bir çocuk olmasının ortaya çıkmasıyla geçim onlar için iyice zorlaşıyor ve bu süreçte yolları Marya Nikolayevna ile kesişiyor. Opera şarkıcısı olan Marya Nikolayevna’nın yanında eşlikçi olarak piyano çalmaya başlayan Soneçka tam anlamıyla evden, öte yandan da kendisinden bir kopuş yaşıyor. Biz de sonrasında olanları okuyoruz fakat bu yazdıklarımdan öyle derin sorgulamalar, varoluşsal sancılar okuyacakmışsınız gibi bir şey beklemeyin. Kitap tamamen Soneçka’nın erişemediği her şeye -güzellik, ün, zenginlik, farkedilmek, aşk- olan kıskançlığını, özlemini ve az da olsa nefretini anlatıyor. Yazar Nina Berberova da karakteri anlatış şekliyle -gerek fiziksel gerek duygusal özellikleri karakterin- bu haseti destekler nitelikte bir anlatım sunuyor. Ve biz bu uzun öykü boyunca aslında karakterin bir nevi intikam hayallerini okuyoruz. Neyden intikam alacak peki? Sayfa 23’te çok güzel anlatıyor karakterimiz kendisi: “(...) ikimiz sahnede göründüğümüzde: Daha ne istiyorsun? derdim kendi kendime. Hayatta daha ne istiyorsun ki? Öç almak mı? Nasıl? Ayrıca kimden? Sudan daha durgun, çimden daha uysal ol. Bu hayatta fark edilmeyeceksin - gelecekteki hayatsa zaten yok!” Aslında kitabı okudukça görüyoruz ki Soneçka birçok insandan daha iyi bir hayata sahip oluyor fakat bu neyden, kimden, neye karşı olduğunu bilmediği ‘öç alma’ duygusuna öyle kapılmış ki bunların hiçbirinin farkında değil. Bunun için onu pek de suçlayamıyoruz aslında çünkü sürekli olarak -gayrimeşru çocuk olduğu için annesinin hamileliğini ve onu saklamasının da etkisiyle elbette- kendi varlığını yadsıyan bir kişiye dönüşmüş. Böyle yaşamak onun normali olmuş. “Hayatın yanı başımda hareket ettiğini, insanları örttüğünü, ama zorla kendimi kabul ettirmek için ne yaparsam yapayım, beni içine almadığını görür gibi oluyordum.” Kıskançlık, haset, yerini bulamamak, aşağılık kompleksi, güceniklik, ucundan savaş dönemi Rusya’sı hakkında; öyle çok beklentiye girmeden, zaman geçirmelik bir uzun öykü okumak isterseniz bir bakabilirsiniz. Okunması şart bir kitap mı? Hayır. 5.5 / 10

levieden 7 months ago

Kim Bağışlayacak Beni?

Birhan Keskin

12 Gönderi

Birhan Keskin’le tanışma kitabım. Aslında “Ba” ile tanışmak istiyordum ama bununla başlamak daha iyi oldu bence. Çünkü bu kitap Birhan Keskin’in 1991 ile 2002 yılları arasına ait 5 şiir kitabının bir araya getirilmiş hali. Zaten ilk şiirini 1984’te yayınlamış, dolayısıyla…devamı