H. ⊃∪∩⪽ (@muzikhal)

Son zamanlarda okuduğum, üzerinde en çok tartışılabilecek kitaplardan biri kesinlikle Sarı Yüz. Hem kitabın odağındaki temel soru ("Kültürel bir hikâyeyi anlatmaya sadece o kültürün mensupları mı muktedirdir?"), hem değindiği "kültürel kisve" ve "kültürel mülkiyet" gibi kavramlar, hem de "iyi-kötü" veya…devamı

muzikhal 1 month ago

Adolescence

Stephen Graham

90 Gönderi

Netflix’in son zamanlarda en çok ses getiren yapımlarından biri olan, 8 Emmy ödüllü ve 4 bölümlük mini dizi Adolescence; sadece bir suç draması değil, aynı zamanda dijital dünyanın karanlık yüzüne tutulan sarsıcı bir ayna. Dizi, her ne kadar gerçek bir…devamıNetflix’in son zamanlarda en çok ses getiren yapımlarından biri olan, 8 Emmy ödüllü ve 4 bölümlük mini dizi Adolescence; sadece bir suç draması değil, aynı zamanda dijital dünyanın karanlık yüzüne tutulan sarsıcı bir ayna. Dizi, her ne kadar gerçek bir hikayeden esinlenmiş hissi uyandırsa da aslında son yıllarda İngiltere ve Avrupa genelinde genç erkekler arasında artış gösteren şiddet eğiliminden ilham alıyor. Dizi, dünyada hızla yayılmaya başlayan Manosphere kültürü ve onun en uç kollarından biri olan Incel kavramına odaklanıyor. Bir çocuğun suçluya dönüşme sürecindeki sosyal ve dijital faktörleri titizlikle irdeliyor. Bu irdelemeyi; suçlu-mağdur, katil-maktul gibi kavramların birbirine karıştığı ve grileştiği bir tonda başarıyla gerçekleştiriyor. Dedektiflerin olayı çözerken bocaladığını gördüğümüz anlarda, kuşağın arasındaki o devasa uçurumu iliklerimize kadar hissediyoruz. Dizinin teknik başarısı ise kuşkusuz en çok konuşulan yönü. Yapım, plan-sekans (kesintisiz çekim) tekniği ile çekilmiş; yani yaklaşık 50 dakikalık bölümler hiç ara verilmeden, tek seferde kaydedilmiş. Oyuncular ve teknik ekip, tek bir bölüm için haftalarca prova yaparak her saniyenin koreografisini ezberlemiş. En küçük bir hatada tüm çekimin çöpe gidip en baştan başladığı bu süreçte, örneğin 2. bölüm ancak 13. denemede tamamlanabilmiş. Bu zahmetli tekniğin meyvesi ise izleyiciye geçen aşırı gerçekçi atmosfer, nefes kesen bir tempo ve olayları karakterlerle eş zamanlı yaşama hissi oluyor. İnanması güç olsa da o meşhur drone sahnesi bile bu kesintisiz bütünlüğün bir parçası. Dizinin bir başka etkileyici tarafı ise olayları aydınlatmaya çalışan dedektiflerin, Z ve özellikle Alfa kuşağının dijital evreninden tamamen bihaber olmaları nedeniyle yaşadıkları çaresizlik. Kendi adıma, çocuklarla iç içe olan bir öğretmen olarak, bu dijital kültüre bazen ne kadar uzak kalabildiğimizi fark etmek sarsıcıydı. Özellikle emojilerin renklerinin bile arkasında yatan radikal anlamları öğrendikçe şaşırmamak elde değil. Oyunculukların başarısı, kazanılan Emmy ödülleriyle zaten tescillenmiş durumda; karakterlerin her biri referans niteliğinde bir performans sergiliyor. Adolescence, siyah kalplerin veya şifreli mesajların göründüğü kadar masum olmadığını hatırlatırken, suçlu yaratmaya devam eden dijital algoritmalar üzerine hepimizi derin derin düşünmeye itiyor.

muzikhal 1 month ago

Hayat Boyu İyileşme

Pete Walker

1 Gönderi

Engin Geçtan’ın tabiriyle varoluş sorumluluğumu üstlenip, kendimin daha iyi bir versiyonunu geliştirmek için çıktığım bu yolculukta, bana en çok faydayı sağlayan psikoloji okumalarıma Pete Walker’ın "Hayat Boyu İyileşme" (Complex PTSD: From Surviving to Thriving) kitabı ile devam ediyorum. Ayrıca herhangi…devamıEngin Geçtan’ın tabiriyle varoluş sorumluluğumu üstlenip, kendimin daha iyi bir versiyonunu geliştirmek için çıktığım bu yolculukta, bana en çok faydayı sağlayan psikoloji okumalarıma Pete Walker’ın "Hayat Boyu İyileşme" (Complex PTSD: From Surviving to Thriving) kitabı ile devam ediyorum. Ayrıca herhangi bir sebepten terapiye gidemiyorum diyenler için de okuma listesinde mutlaka olması gereken bir kitap. Kaybolan Bağlar, Zor Bir Ailede Büyümek, Olgunlaşmamış Ebeveynlerin Açtığı Yaraları İyileştirmek, Vücudunuz Hayır Diyorsa ve İnsan Olmak gibi kitaplardan sonra bu eser, yapbozun eksik kalan kılavuz parçası gibi hissettirdi. Yazar okuyucuya; kendi içinde zaman zaman hissettiğin korku, utanç, bunalım, aşırı yalnızlık, eksik ve hatalı olduğuna dair düşüncelerin karışımının (yazar bu kokteyle "terk melanjı" diyor) sebebinin senin sorunlu olmanla değil, yaralı olmanla ilgili bir durum olduğunu söylüyor. Ve bu yaraların da doğduğun andan itibaren yaşadığın duygusal ihmal ve güvenlik eksikliğinden kaynaklandığını ifade ediyor. İhmal edilen, görünmeyen, yetişkin bir birey gibi saygı duyulmayan, olduğu gibi kabul edilip sevilmeyen çocukların; bunu kendi hataları gibi görüp yukarıda bahsettiğim terk melanjının yıkıcı etkilerinden sonra KTSSB (Karmaşık Travma Sonrası Stres Bozukluğu) yaşadığı ve duruma karşı geliştirdiği dört travma tipinden (4F) bahsediyor yazar. Bunlar: Savaş (Fight): Narsisizme yakın duran, insanları kontrol ederek güvende kalmaya çalışan tip. Çok sevilmek ve terk edilmemek için insanları kontrol eden, korkutan, sürekli eleştirip kendine bağlamaya çalışırken onları kaçıran; daha sonra da "Yine terk ediliyorum" diyerek kendini daha da fazla kaybeden yapı. Yazar, bu tipin çok ileri uçlarının sosyopat ve narsisist olabileceğini ve bazen tedavi edilmesinin mümkün olmadığını savunuyor. Kaç (Flight): Yazarın "Sol-Beyin Dissosiyasyonu" olarak tanımladığı; durmaksızın düşünen, plan yapan, mükemmeliyetçi yapı. "Human Being" (Var olan insan) yerine "Human Doing" (Sürekli iş yapan insan) sendromu. Johann Hari'nin Kaybolan Bağlar kitabında bahsettiği "bağ kopukluğunu" sürekli çalışarak doldurmaya çalışır. Don (Freeze): Duygusal anestezi (Analjezi). Hissizleşme, hayallere dalma, eylemsizlik. "Sağ-Beyin Dissosiyasyonu" olarak tanımlanan durum buraya aittir. Yaranma (Fawn): İlişkiyi kaybetmemek için kendi ihtiyaçlarını yok sayıp tamamen karşıdakine odaklanan, boyun eğen ve aşırı uyumlu tip. Kitabın en sevdiğim özelliklerinden birisi, bir terapist olan yazarın da küçükken ihmal edilmiş bir çocuk olarak bu zorlu yollardan geçmesi ve bu deneyiminin okuyucuya güç vermesi oluyor. Kitap ilk önce "Neden böyleyim?" sorusuna cevap verirken, ikinci kısımda ise "Nasıl düzelirim?" diye soranlara iyileşme yolculuğu için bir rota çiziyor. Yazar bu yolculuğu düz bir çizgiden ziyade; iki ileri bir geri adımlardan oluşan, zorlu ama sonunda gerçek benliğini keşfettiğin bir patika olarak değerlendirmiş. Bu kitabı bir başucu kılavuzu gibi, "duygusal geçmişe dönüş" yaşadığınız her an açıp kendinize yol göstermeniz için kullanmanız gerektiğini söylüyor. Hem çeviri kaynaklı hem de işlediği konu itibarıyla özenli bir okuma istiyor kitap. Çok akıcı bir okuma deneyimi sunduğunu söyleyemem ama zaten böyle bir beklentinizin de olmaması gerekiyor.

muzikhal 3 months ago

Sür Pulluğunu Ölülerin Kemikleri Üzerinde

Olga Tokarczuk

7 Gönderi

Ekolojik kitaplar peşimde. İlginç bir tesadüfle okuduğum son 5 kitabın 3’ü ekolojik roman. İlki eko-feminist bir eser olan Duvar, ikincisi bir iklim-kurgu örneği olan Gelecek Bakanlığı ve üçüncüsü ise Sür Pulluğunu Ölülerin Kemikleri Üzerinde kitabı oldu. Doğa bana bir mesaj…devamıEkolojik kitaplar peşimde. İlginç bir tesadüfle okuduğum son 5 kitabın 3’ü ekolojik roman. İlki eko-feminist bir eser olan Duvar, ikincisi bir iklim-kurgu örneği olan Gelecek Bakanlığı ve üçüncüsü ise Sür Pulluğunu Ölülerin Kemikleri Üzerinde kitabı oldu. Doğa bana bir mesaj mı yolluyor diye düşünmedim değil :) Sür Pulluğunu Ölülerin Kemikleri Üzerinde ise eko-gerilim türünde bir kitap. Yazarımız ekolojik bir farkındalık oluşturmak isterken, okuyucuyu işlenen seri cinayetlerle de hikayeye bağlamayı başarmış. Tabii kitap sadece bir "katil kim" hikayesi değil, aynı zamanda yazarımız İngiliz şair ve ressam William Blake’e de el sallamış bol bol. Hatta kitabın ismi bile onun şiirinden alınmış. "William Blake kim?" diye sorarsanız; yaşadığı dönemde düşünceleri ve eserlerinden dolayı "deli" diye yaftalanmış, dehası ve eserlerinin kıymeti ise öldükten sonra anlaşılmış bir sanatçı. Tıpkı Polonya’da, kendi ülkesinde fazla radikal, feminist ve aktivist olarak eleştirilen yazarımız Olga Tokarczuk ya da yaşadığı köyde kaçık bir yaşlı olarak görülen ve ciddiye alınmayan başkarakterimiz Janina Duszejko gibi… Kitabın konusu; Polonya’nın dağlık, soğuk bir köyünde yaşayan, aşırı bir hayvansever, doğa aktivisti ve astrolog olan yaşlı Janina Duszejko’nun hayatı ve köyde işlenen cinayetler üzerinden şekilleniyor. Başta da söylediğim gibi sadece bir "katil kim" romanı değil; aynı zamanda felsefi ve politik düşüncelerin kendini hissettirdiği, modern dünyanın ikiyüzlülüğüne karşı yazılmış, kanla imzalanmış bir manifesto. Kitapta Janina dışındaki tüm karakterlere isim yerine Janina’da uyandırdığı kişisel veya fiziksel özelliklerini belirten sıfatlar (Garip, Siyah Palto, Koca Ayak gibi) verilirken, hayvan isimlerinin de tıpkı özel isim gibi büyük harfle yazılması romanın dikkat çekici başka bir özelliği. Kendi adıma okurken en çok zorlandığım kısımlar, astrolojiye gönülden inanmış ve bağlanmış olan başkarakterimizin tüm kişi ve olayları astrolojiyle açıklamaya çalıştığı kısımlardı. Astroloji severler için ise epeyce bilgi, yorum ve ipucu da var aynı zamanda. :) Sür Pulluğunu Ölülerin Kemikleri Üzerinde, suç edebiyatının gücünü kullanarak okuru alışılmışın dışına çıkaran, düşündürücü bir kitap. Tokarczuk, “medeniyet” dediğimiz ince tabakanın altında yatan gerçekleri gözler önüne seriyor ve okuru şu önemli soruyla baş başa bırakıyor: Bir geyiğin hayatı ile bir insanın hayatı arasındaki değeri kim, neye göre belirliyor? Kitap, bu sorunun kesin bir cevabını vermek yerine, okuru o sorunun derinliklerinde kendi yolculuğuna çıkarmayı tercih ediyor.

muzikhal 4 months ago

Duvar

Marlen Haushofer

2 Gönderi

Roman, post-apokaliptik bir bilim kurgu örneği olarak görünse de daha ziyade varoluşsalcı monologların ağır bastığı bir metindi. Bilim kurgu severleri ters köşe yapabilir. Varoluşsal metinlerin fazlalığı okuma deneyimini zorlaştırsa da etkileyici finali ile güzel bir kitap okuduğumu hissettirdi. Kitap, arkadaşları…devamı

muzikhal 5 months ago

Kaybolan Bağlar-Depresyonun Gerçek Nedenleri ve Beklenmedik Çözümler

Johann Hari

6 Gönderi

Bu yıl bol bol psikoloji okumaları yaptığım bir yıl oldu. Bu kitabı bitirdikten sonra anladım ki okumam gereken ilk kitap Kaybolan Bağlar olması gerekiyormuş. Psikolojiye ya da depresyona giriş niteliğinde bir kitap olmuş. Herkesin kolaylıkla okuyabileceği, akademik bir dili olmayan,…devamıBu yıl bol bol psikoloji okumaları yaptığım bir yıl oldu. Bu kitabı bitirdikten sonra anladım ki okumam gereken ilk kitap Kaybolan Bağlar olması gerekiyormuş. Psikolojiye ya da depresyona giriş niteliğinde bir kitap olmuş. Herkesin kolaylıkla okuyabileceği, akademik bir dili olmayan, onlarca araştırmacının çalışmalarından beslenen, pek çok toplumu inceleyen zengin bir eser Kaybolan Bağlar. Kitabın beni en çok etkileyen özelliği, yazarın bizzat kendi hayatından esinlenerek yazılmış olması. Yazar, uzun yıllar depresyonla mücadele etmiş; depresyondan kurtulmak için türlü yöntemler denemiş, onlarca uzmanla görüşmüş, yıllarca ilaç tedavisi görmüş, belki yüzlerce kitap ve makale okumuş (kitabın arkasında tüm kaynaklar var). Tüm bu tecrübelerinden yola çıkarak depresyona sebep olan etkenleri yedi başlık altında toplamış ve bu sebeplere çözüm önerileri sunmuş. Yazarın kendisi de yıllarca ilaç kullandığı için, depresyonun sadece beyindeki bir aksaklıktan ya da bazı hormonların eksikliğinden ortaya çıkan bir hastalık olduğu düşüncesine şiddetle karşı çıkıyor. Onun yerine, biyolojik/kimyasal bazı sebeplerin yanında asıl olarak sosyal, kültürel ve bireysel bağlantı eksikliklerinin daha önemli bir rol oynadığını savunuyor. Bu konuda gerçekten de ikna edici pek çok çalışma ve araştırma kitabın içinde yer alıyor. Hari, depresyon ve anksiyeteyi bireysel bir sorun veya eksiklikten ziyade toplumsal bir mesele olarak ele alıyor. Hatta şu sözü öne çıkarıyor: “Hasta bir topluma iyi uyum sağlamış olmak, sağlık ölçütü değildir.” Eğer depresyondan muzdaripseniz ve bu kitaptan kesin çözüm içeren bir reçete bekliyorsanız, maalesef böyle kesin bir çözümden söz etmek mümkün değil. Ancak sunduğu önerilerin sizi çözüm yolunda daha iyi bir noktaya taşıyabileceğini söyleyebilirim. Psikoloji ve depresyonla ilgili okumalar yapmak isterseniz, Kaybolan Bağlar iyi bir başlangıç kitabı.

muzikhal 6 months ago

Kaplan! Kaplan!

Alfred Bester

7 Gönderi

Önemli bilimkurgu klasiklerinden olan Kaplan! Kaplan! (The Stars My Destination) kitabını okudum. Kitabı okumak, Mad Max filmini izlemek gibi bir deneyimdi benim için. İçi intikam hisleriyle dolu bir adamın, hikâyenin en başından sonuna kadar maceradan maceraya atıldığı, aksiyonun hiç kesilmediği…devamıÖnemli bilimkurgu klasiklerinden olan Kaplan! Kaplan! (The Stars My Destination) kitabını okudum. Kitabı okumak, Mad Max filmini izlemek gibi bir deneyimdi benim için. İçi intikam hisleriyle dolu bir adamın, hikâyenin en başından sonuna kadar maceradan maceraya atıldığı, aksiyonun hiç kesilmediği bir hikâye… Tüm bu maceraların katalizörü ise uzayda parçalanmış bir gemide hayatta kalma mücadelesi veren Gully Foyle’un, kendisine yardım etmek için durmayan bir başka gemi ve kaptanına duyduğu kin ve nefreti. Gully, kendi intikamı için maceradan maceraya atlarken geminin sahibi şirketi de kendine düşman etmeyi başarır ve olaylar bambaşka bir yöne evrilir. Elbette sadece bu hikâye değil, kitabı önemli yapan başka nitelikler de var. İlerleyen satırlarda bu niteliklere değineceğim. Öncelikle, yazarımız romanında Monte Cristo Kontu’ndan etkilendiğini ve kitabıyla Dumas’a selam gönderdiğini kendisi ifade etmiş zaten. İntikam peşinde olan iri yarı, güçlü, önüne çıkan her şeyi yıkıp geçen — aklınızda Hulk’u canlandırabilirsiniz — aynı zamanda amaçsız, eğitimsiz bir adamın, içindeki intikam ateşiyle yaşadığı değişimin hikâyesi olması hasebiyle gönderdiği selamın yerine ulaştığını söyleyebiliriz. :) Hikâye, 25. yüzyılda insanların teleportasyonla (kitaptaki ismiyle “jauntlamak”) anında ışınlanabildiği, gezegenlere yayıldığı ve hatta gezegenlerin birbirlerine düşman bile olduğu, devasa şirketlerin yönettiği bir evrende geçiyor. Yazar tüm bunları 1950’lerde düşünmüş ve yazmış. Şaşırmamak elde değil. Ayrıca kitap, sınıf çatışması, bireysel özgürlük ve teknolojinin toplum yapısını nasıl dönüştürebileceğine dair yoğun bir alegori ve gelecek projeksiyonu da barındırıyor. Yazarın bir kahraman yerine anti-kahraman kullanması kitabın dikkat çeken bir diğer özelliği. Bu anlamda kitap, modern bilimkurgunun öncülerinden sayılıyor ve kendisinden sonra pek çok esere ilham olmuş. Yine, cyberpunk eserlerin öncülü olduğuna dair görüşler de mevcut. Kitabı birkaç kez sinemaya uyarlamak istemişler ama her seferinde iptal edilmiş. Oysa uyarlansaydı güzel bir aksiyon filmi olabilirdi. Okurken sıkılmayacağınız ve zorlanmayacağınız, aksiyon dolu bir bilimkurgu kitabı okumak isterseniz bu kitaba bir şans verin.

muzikhal 7 months ago

Malma İstasyonu

Alex Schulman

15 Gönderi

Daha önce travmaların kuşaklar arası aktarımını anlatan psikolojik bir kitap (Olgunlaşmamış Ebeveynlerin Açtığı Yaraları İyileştirmek) okuyup incelemesini de burada yapmıştım. O kitapta her yeni gelen kuşağın, geçmişindeki travmaları fark edip bunlar için önlem almadığında, bu travmaları kendinden sonraki kuşağa aktardığını…devamıDaha önce travmaların kuşaklar arası aktarımını anlatan psikolojik bir kitap (Olgunlaşmamış Ebeveynlerin Açtığı Yaraları İyileştirmek) okuyup incelemesini de burada yapmıştım. O kitapta her yeni gelen kuşağın, geçmişindeki travmaları fark edip bunlar için önlem almadığında, bu travmaları kendinden sonraki kuşağa aktardığını ve bu hastalıklı ebeveyn-çocuk ilişkisinin bir döngü halinde ilerlediğinden bahsediyordu. Alex Schulman’ın Malma İstasyonu kitabı, bu bahsettiğim temayı farklı bir kurgu, kolay bir okuma deneyimi ve merak ettiren olay örgüsü ile okuyucuların ilgisini çekecek bir roman hâline getiriyor. Hatta o psikolojik kitabı okumaya çekinenler veya üşenenler için kolay bir alternatif bile olabilir. :) Kitap, üç farklı kuşaktan karakterin hikâyelerini ve bu hikâyelerin birbirine değen, yarım kalan yanlarını anlatıyor. Anlatı sürekli zaman atlamalarıyla ilerliyor; çocukluk, gençlik ve yetişkinlik arasında gidip gelirken okurdan sabır isteyen bir yapı kuruyor. Bu teknik, başta biraz parçalı hissettirse de ilerledikçe taşlar yerine oturuyor ve her bir sahnenin aslında daha büyük bir duygusal boşluğu doldurduğunu görüyorsunuz. Romanın ana teması, üstte belirttiğim gibi travmaların kuşaklar arası aktarımı. Bir neslin yaşadığı sevgisizlik, ilgisizlik ya da kırgınlık, sonraki nesillere sessizce geçiyor. Bir çocuğun görmezden gelinmesi veya sevilmemesi, onun kendi çocuğuna davranışlarını da belirliyor. Bu zincir kitabın merkezinde duruyor ve Schulman bunu zaman zaman fazla dramatize ettiği bir kaç olay olsada genel olarak suskunluklar, soğuk bakışlar ve mesafeli tavırlarla hissettiriyor. Tam da bir İskandinav mesafesi. Bu arada roman bir İskandinav hikâyesi. İşlediği tema, içinde aşırı dramatize edilmiş birkaç olay ve kitabın son zamanlarda dizi ve filmlerde de sıkça karşımıza çıkan travma teması üzerinden ilerlemesi, kitabın ekonomik kaygılarla ve toplumda popüler olan ne varsa onu koyalım düşüncesiyle yazıldığını biraz düşündürmedi değil; ama finalde doyurucu bir okuma deneyimi yaşattı. İnsan ilişkilerinin ve aile bağlarının kırılganlığının hiçbir zaman tek boyutlu olmadığını gösteren; güzel bir kitaptı.

muzikhal 7 months ago

Brüj'da

Martin McDonagh

32 Gönderi

Three Billboards Outside Ebbing, Missouri ve The Banshees of Inisherin filmleriyle tanıdığımız Martin McDonagh’ın ilk uzun metraj filmi olan In Bruges’i izledim. İzlememdeki en büyük etken, The Banshees of Inisherin’deki performansları ve uyumlarıyla dikkatimi çeken Colin Farrell ve Brendan Gleeson…devamı

muzikhal 8 months ago

Amsterdam'da Düello

Ian McEwan

1 Gönderi

Ian McEwan’ın Man Booker ödüllü kitabı Amsterdam’da Düello (orijinal ismi Amsterdam), ilgi çekici bir açılışla beni kendine bağladı. Gelişme bölümünde tempoyu düşürüp kitap hakkında olumsuz düşüncelere kapılmama sebep olsa da, finaliyle güzel bir kitap olduğunu kanıtladı benim için. :) Roman,…devamı