Fenerbahçe'nin Süper Lig'de ilk yarı fikstürü Alanyaspor Göztepe (D) Kocaelispor Gençlerbirliği (D) Trabzonspor Kasımpaşa (D) Antalyaspor Samsunspor (D) Karagümrük Gaziantep (D) Beşiktaş (D) Kayserispor Rizespor (D) Galatasaray Başakşehir (D) Konyaspor Eyüpspor(D)
Web yapım aşamasındadır.
En iyi deneyim için mobil uygulamamızı indir.
En iyi deneyim için mobil uygulamamızı indir.
Devamı ; şu youtube listesinde tamı tamına 450 adet, sadece japonları öldürme temalı çin yapımı film var. istisnasız hepsinde gaddar japonları döven, öldüren, pentakill atan çinliler var. bu filmler yurtdışında yaşayan çinliler için youtube'a atılanlar. kendileri zaten youtube'a giremiyorlar. bunları…devamıDevamı ;
şu youtube listesinde tamı tamına 450 adet, sadece japonları öldürme temalı çin yapımı film var. istisnasız hepsinde gaddar japonları döven, öldüren, pentakill atan çinliler var. bu filmler yurtdışında yaşayan çinliler için youtube'a atılanlar. kendileri zaten youtube'a giremiyorlar. bunları izlemek için girmelerine de gerek yok. her an, her saniye çin kanallarında binlercesi oynatılıyor. çin'e giderseniz kaldığınız otelde televizyonu açıp kanallar arasında şöyle bir gezinin. daha üçüncü kanala gelmeden kung fu ile derdest edilen japon asker sahnesine denk gelmezseniz dişimi kırarım.
bu saçma filmler serisinin cilalısı ve yurtdışına satılanı ise bildiğiniz gibi ip man serisidir. adam yeri gelir hong-kong'da ingiliz boksör döver, yeri gelir japon generallerini tokatlar. en olmadı abd askerlerini sıradan geçirir. gerçek hayatında köyünden çıkmamış, kung-fu adlı sahte dövüş sanatının bir alt türü olan wing tsun hocasıdır. amatörün amatörü çinli bir mma dövüşçüsü yıllardır bu kolpa kung-fu olayını ifşa ediyor. bu o kadar taşak geçilen bir konu haline geldi ki adam devlet tarafından tehdit edilmiş. bu bizim milli değerimizdir, sen nasıl sifularımızı döversin demişler. hatta uzak eyaletlerde yapacağı dövüşlere gidememesi için adamın uçak, tren bileti alması yasaklanmış. adam arabayla gitmeye çalışıyor. diğer videolarına mutlaka bakın, çok eğlenceli bir mevzu. hayt huyt bağırıp üzerine koşan üstadları kaplan daşağı stili demeye kalmadan ağzına ağzına vurarak bertaraf ediyor.
kardeşlik türküsü, halkların eriştesi anlatısını ise devlet televizyonu cctv'de bolca görebilirsiniz. özellikle bahar festivali (bkz: çin yeni yılı) galasında rengarenk geleneksel kıyafetleriyle şarkı söyleyip dans eden azınlık temsilcileri bu propagandanın en bilinen örneğidir. devlet, azınlıkların dillerini, dinlerini ve kültürlerini koruduğunu ve desteklediğini iddia eder. örneğin içinde tek bir moğol olmayan bir dans grubu, moğollarla uzaktan yakından alakası olmayan, yarısı çince bir şarkıyla şöyle dans eder: https://youtu.be/PnE33DiFGw4?si=cADpYcITTFugj7Xz
peki iç moğolistan halkı buna katılıyor mu? dilleri baskılanmıyor ve kültürlerini doyasıya yaşıyorlar mı? onlar da köylerinde sabah akşam abidik gubidik danslar yapıyorlar mı? tabi ki hayır. iç moğolistan halkı uzun yıllardır direnmeye çalışıyor. video , haber
hatta çin'in moğolları bu kadar baskılaması, mandarin dayatması üzerine moğolistan aksiyon alarak kendi ülkesinde eski moğol alfabesine geçme kararı aldı. haber
bu aslında insan hakları ihlalleri ve asimilasyon suçlamalarına karşı bir savunma mekanizmasıdır. bakın, biz ne kadar çeşitli ve hoşgörülü bir ülkeyiz imajı yaratarak uluslararası alanda soft power oluşturmayı hedefler. dikkat edin, internette çin savunan türkler de aynı ağızla konuşurlar. dünyanın en eski ve kesintisiz medeniyeti olduğunu iddia ederler. çünkü yıllardır tekrar tekrar anlatılan bu hikaye çin halkı için güçlü bir birleştirici ve gurur kaynağı, sloganı haline geldi.
bunlara bir de demografi parçalama operasyonlarını ekleyin. azınlık bölgelerine, özellikle sincan ve tibet'e sistematik olarak han nüfusu göç ettirilerek demografik dengeyi bozuyorlar. ben bu bölgelere iç sömürge diyorum. gerçi sadece ben demiyorum, batılı araştırmacıların neredeyse hepsi ortak şekilde kullanıyor bu tabiri. bu bölgelerin sadece insanlarını değil bütün yeraltı ve yerüstü kaynaklarını sömürüyorlar. iç moğolistan'ın ormanlarının anasını bellediler. bir zamanlar çam ağaçlarıyla meşhur ormanları artık yok. dağlarına kurdukları madenlerde ne kaldı bilmiyorum ama her sene bizdeki soma faciaso benzeri onlarca kaza yaşanıyor. bunu da çok normal karşılıyorlar.
https://youtu.be/kBig7N6Pvks?si=5WD589bhPQZWFpbd
içeride internet sansürü olduğu için bir çok konudan haberleri de olmuyor insanların. mesela çin arama motorlarında uygur meselesi, tibet, tiananmen vs. hiç birisi sonuç vermez. mao'nun da yediği haltlara değinilmez. hep ulusun ulu lideri olarak anılır. aynısı şimdiki liderleri için de geçerlidir. daha önce anlatmıştım. winnie the pooh esprisini bile arasanız karşınıza sonuç getirmiyor.
anlayacağınız bunların hepsi sistematik bir propagandanın minik parçalarıdır. çin öyle sanıldığı gibi yekpare bir kütük değildir. tarihini kazırsanız altında moğol var, türk var, mançu var ama çin komünist partisi sanki tek bir çizgide ilerleyen, kesintisiz, lineer bir han kültürü varmış gibi pazarlar. yani qin hanedanı'ndan mao'ya kadar hepsi aynı hikayenin kahramanıymış gibi davranılır da arada neredeyse yirmi asır hükmetmiş diğer hanedanlıklar yok sayılır. çünkü asıl amaç tarih anlatmak değildir. maksatları bağlılık ve itaati, tarih üzerinden kurgulamak, meşru göstermeye çalışmaktır.
Çin halk cumhuriyeti 🇨🇳 Manpüle ve inanmışlık // komünist devlet liberal ekonomi (kapitalist) ekonomi” hibrit sistem !?! çin medeniyetinin 5000 yıldır uzamaya devam ederken göklere değen bir bambu ağacı gibi süreklilik arz ettiğini zannediyorlar. propagandanın gücüne hayran kalmamak elde değil.…devamıÇin halk cumhuriyeti 🇨🇳
Manpüle ve inanmışlık // komünist devlet liberal ekonomi (kapitalist) ekonomi” hibrit sistem !?!
çin medeniyetinin 5000 yıldır uzamaya devam ederken göklere değen bir bambu ağacı gibi süreklilik arz ettiğini zannediyorlar. propagandanın gücüne hayran kalmamak elde değil.
bugün 5000 yıllık kesintisiz çin uygarlığı diye yutturulmaya çalışılan anlatının, gerçek tarihle uzaktan yakından alakası yok. çin komünist partisinin başlattığı siyasi bir söylem sadece. komünist parti iktidarı ele geçirdiği dönemde, bütün dünya çin olarak tayvan'ı tanıdığı için kendilerine bir legitimasyon, yani meşruiyet üretmek zorundaydılar.
bunun benzeri bizde de var. 5000 yıllık devlet aklı, bilmem kaç bin yıllık kadim kürt medeniyeti gibi söylemlerin hepsinin altında bu meşruiyet kaygısı var. yalnız çin'deki durum daha sofistike, daha ideolojik ve daha tehlikeli. çünkü burada mesele sadece bir geçmiş uydurmak değil, bugünü dizayn etmek.
çin dediğimiz yapı, tarih boyunca yüzlerce farklı halktan, dilden, gelenekten oluşmuş bir imparatorluklar mozaiğidir. yeri gelmiş moğol da yönetmiş, mançu da, türk kökenli tabgaç da. ama komünist parti bugün han milliyetçiliğini çin'in doğal hali gibi pazarlıyor. yani bir tür 5000 yıllık han çinlisi hakimiyeti miti yarattılar. halbuki ming hanedanlığı ile başlayan çok kısa bir han egemenliği dönemi dışında çin, çoğu zaman başka halklar tarafından yönetilmiştir. yani çin etnik bir kavram değildir, hiçbir zaman da olmamıştır.
çin, eskiden olduğu gibi bugün hala etnik olarak homojen değil. aşağı yukarı 1.4 milyar nüfusun içinde yaklaşık 120 milyona yakın etnik azınlık var. buna mukabil müslüman çinli (bkz: huiler) nüfusu da azımsanamaz. bu insanlar dinin etkisiyle otomatik olarak kendilerini han çinlilerinden ayırıyorlar. mançular ise aşırı asimile oldular fakat kendilerine sorarsanız 60 milyondan fazla nüfusları olduklarını iddia ediyorlar ki doğruysa bu 120 değil 160 milyon azınlık eder.
günümüzdeki bu halkların birçoğu, tarihsel olarak çin'e sonradan katılmış, çoğu zorla entegre edilmiş, bağımsız kimlikleri olan topluluklar. mesela uygurlar ve türk kökenli azınlıkların çin'e katılmasının tarihi hepi topu 70 sene. 1949 senesinde doğu türkistan kendi başına bir cumhuriyetti. moğol nüfusunun büyük kısmının yaşadığı, bugün iç moğolistan olarak bilinen bölge bağımsızdı. tibet ve mançurya'dan bahsetmeme gerek yok.
yani eğer çin, fikri bir etnik birlik üstüne kurulsaydı bu halklar dışarıda kalacaktı. o yüzden çkp, içeride kardeşlik türküsü söylüyor. hepiniz zaten 5000 yıldır çin'in parçasıydınız. siz bizim çin ulusumuzun doğal bileşenlerisiniz mesajı veriyor. çok güzel bir propaganda örneği vereyim:
https://youtu.be/lwMlpp8GIAI?si=6j-4XtVCgZWoB3DM
jackie chan son yirmi yıldır benzer filmler çekiyor. bir çoğunda yapımcı veya çin kültür bakanlığının tarafında yetkili oluyor. dragon blade adlı bu filmin bütün teması bu kardeşlik türküsü üstüne kurulu. ipek yolunda yer alan bilumum türk halkları, müslüman çinliler, moğollar vs. hepsi bir olup roma/batı askerlerine karşı çin'i savunuyorlar. biliyorum senaryo çok saçma ama filmin kendisi komple saçmalık. biri yere düşer jackie abi; aman uygur kardeşim bayıldı su getirin, bir savaşçı espri yapar; hay benim tibetli dayıma be! çeker. filmde sürekli bir kedi canını senin şirinlikleri yaşanır. temel mesaj dediğim gibi bütün bu halkların çin'in çatısı altında birleşerek, şeytan batılılara karşı savaşmasıdır.
bu söylemin maksadı bittabiki asimilasyonu meşrulaştırmak. tibet, qing hanedanının doğal mirasıdır. uygurlar teee tang döneminden beri bizimledir. tayvan zaten çin'in kadim toprağıdır vs. vs. koca tarihi parantezleyip sündürüyorlar. esas amaç dediğim gibi meşruiyet kazanmak. normalde xinjiang yani yeni sınır dedikleri doğu türkistan ve halkı ne ara senin kardeşlik mozaine girdi denilmesi lazım ama propaganda daha tatlı geliyor bir çoğuna.
aslında yaptıklarının batılı devletlerin anlatılarından pek farkı yok. çinlilerin fikriyattan iktisada batıdan kopyalamadıkları alan yokken, anlatıyı da onlardan çalmayacaklarını düşünmek saflık olur. batı dünyasının roma'yı hem imparatorluk, hem hristiyanlık hem de batı uygarlığı olarak yutturmaya çalıştığı bir hikaye var ya. hepi topu iki asırlık tarihi olan abd'nin başkentini roma mimarisiyle tasarlamış olmasına, obeliskler dikmesine sebep olan o anlatı. hah işte çin, onun benzerini imite ediyor fakat altını dolduramadığı için havada duruyor.
mao döneminde çin bir günde komünist oldu, kültürel devrimle kendi tapınaklarını yıktılar. bugünkü yöneticiler o kadar radikal değil. ya da daha sinsi oldular. xi jinping başa geçtiğinden beri hem han milliyetçiliğine hem de tarihsel süreklilik masalına dayanarak yeni bir otorite kurdu ama aradaki boşluğu o da dolduramıyor. çünkü bu tek vektörlü bir propaganda değil. çin, bugün sadece komünist değil. aynı anda hem imparatorluk mirasçısı, hem sosyalist devrimci, hem de küresel süper güç olduğunu pazarlamaya çalışıyor.
devletlerin yeni kimlikler ve mediumlar yaratma çabalarını anlıyorum. çin özelinde de mantıksız değil fakat çok fazla yalanın içinde kendileri de kayboluyorlar. dışarı yapılan propaganda, filmler, reklamlar, sosyal medya çalışmaları vs. fasa fiso. asıl propaganda kendi içlerinde dönüyor.
mesela eğitim sistemini bu anlatı üzerine yeniden kurdular. müfredat han merkezli ve kesintisiz medeniyet anlatısına dayalı. çocuklara anaokulundan itibaren zhonghua minzu yani çin ulusu kimliği empoze ediyorlar. yeniden fetih adında bir bayramları var. hong kong'u ve bizim haberimiz dahi olmayan kimi bölgeleri geri alışlarını kutluyorlar. coğrafi haritalarda tayvan, güney çin denizi, tibet doğrudan çin toprağı olarak çiziliyor. moğol imparatorluğunu bile çin'in, han soylu bir hanedanı gibi öğretiyorlar.
--- ara not ---
şimdi dalyarağın teki çıkıp aynısını türkiye de yaptı diyebilir. hani türk bir üst kimlik olduğu için bize de zorla türküm doğruyum dedirttiniz teranesi. olayın sizinle hiç ilgisi yok arkadaşım. osmanlı zaten en başından beri çok uluslu bir halktı. atatürk'ün yaptığı devrimler ise cumhuriyet altında ve demokrasi opsiyonuyla geldi. ne mao gibi halkı kıtlıklarda kırıp geçirdi, ne gidip aya sofya'yı yıktı. aksine anadolu değerlerini sahiplenerek, yeni kimlik inşaasını bunların üzerine kurdu. sapla samanı karşılaştırıp bana saçma sapan argümanlarla gelmeyin, kalbinizi kırarım.
--- ara not ---
bizimle benzer bir tarafı varsa tarihi dizi çekme hastalığını örnek gösterebilirim. yalnız bizimkilerde öyle veya böyle bir gerçeklik payı var. bunların ki tamamen alternatif evren senaryolarıyla bezeli. örneğin sabah akşam filmlerinde dizilerinde japonları öldürürler. hani japonlar bize zulüm etti sonra onları yendik teması sanmayın. böyle tarantino filmi gibi dümdüz, sadistçe japon askeri öldürülen filmler var. buna keza başka hiç bir dönemi olmamış gibi sadece han imparatorluğunun, ming hanedanlığının olmayan fetihleri anlatılır. mançular veya moğollar ise tamamen çinlileştirilmiş ya da hain barbarlar olarak betimlenirler. çok acayiptir.
inanmıyorsanız ıspatlayayım; https://www.youtube.com/watch?v=XgCx8_JSMP0&list=PLchGjvsPxgIXfyZEDYBe0WNYJ9-3jPY3H
Devamı altta 👇 …
“kimseden hiçbir şey beklememek, güç gibi görünür; aslında derin bir yorgunluktur.”
Spoiler içeriyor
1. birinci haçlı seferi (1096–1099) papa ii. urbanus'un 1095'te clermont konsili'nde yaptığı çağrı ile başladı. amaç, müslümanların elindeki kudüs'ü “kurtarmak”tı. • batı liderleri: normandiya dükü robert, toulouse kontu raymond, boulogne kontu godfrey (daha sonra kudüs kralı oldu). • türk-müslüman savunucular:…devamı1. birinci haçlı seferi (1096–1099)
papa ii. urbanus'un 1095'te clermont konsili'nde yaptığı çağrı ile başladı. amaç, müslümanların elindeki kudüs'ü “kurtarmak”tı.
• batı liderleri: normandiya dükü robert, toulouse kontu raymond, boulogne kontu godfrey (daha sonra kudüs kralı oldu).
• türk-müslüman savunucular: selçuklu komutanı kılıç arslan.
• önemli olaylar: haçlılar anadolu'dan geçerken büyük katliamlar yaptı. antakya kuşatmasında aç kalan haçlı askerleri ölü müslümanları yemek zorunda kaldı; bu yamyamlık vakası kaynaklara geçti.
• sonuç: kudüs alındı (1099); kudüs krallığı kuruldu. müslümanlar, yahudiler ve doğulu hristiyanlar katledildi.
• ekonomi: yol boyunca haçlılara kredi veren italyan şehirleri (cenova, venedik) erken finans sistemi oluşturdu. ilkel anlamda senet, borçlandırma ve teminat uygulamaları görüldü.
2. ikinci haçlı seferi (1147–1149)
urfa'nın müslümanlarca alınması üzerine çağrıldı. ancak sefer büyük başarısızlıkla sonuçlandı.
• batı liderleri: alman imparatoru iii. konrad, fransa kralı vii. louis.
• türk-müslüman savunucular: selçuklu kuvvetleri (özellikle anadolu'da), musul atabeyi zengi'nin oğlu nureddin zengi.
• olay: anadolu'da türk süvarileri haçlı ordularını parçaladı. şam kuşatması başarısız oldu.
• sonuç: müslümanlar karşısında moral üstünlük kazandı. haçlılar arasındaki çatlaklar büyüdü.
3. üçüncü haçlı seferi (1189–1192)
selahaddin eyyubi'nin 1187'de kudüs'ü alması üzerine batı'da büyük infial yarattı.
• batı liderleri: ingiltere kralı aslan yürekli richard, fransa kralı philippe auguste, alman imparatoru friedrich barbarossa (anadolu'da boğularak öldü).
• müslüman lider: selahaddin eyyubi.
• olay: haçlılar akka'yı aldı ama kudüs'e ulaşamadı. selahaddin ile richard arasında diplomasi gelişti.
• sonuç: kudüs müslümanlarda kaldı. hac yolları hristiyan hacılara açıldı.
• musevilere etkisi: avrupa'daki yahudilere yönelik pogromlar arttı; yahudiler “tanrı'nın kudüs'ü kaybetmesine sebep olan hainler” olarak suçlandı.
4. dördüncü haçlı seferi (1202–1204)
asıl hedef mısır'dı. ancak sefer venedik'in çıkarları doğrultusunda istanbul'a yöneldi.
• batı liderleri: haçlı lider bonifatius montferratlı, ama asıl güç venedik dükü enrico dandolo idi.
• müslümanlarla savaşılmadı.
• olay: haçlılar bizans'ı yağmaladı, ortodoks hristiyanlara büyük zulüm yaptı.
• sonuç: latin krallığı kuruldu. bizans 57 yıl çöktü.
• finans: venedikliler, donanma karşılığında ilk “teminatlı borçlandırma” sistemlerini uyguladı. haçlılara kredi verdiler, karşılığında limanlar aldılar.
5. beşinci haçlı seferi (1217–1221)
mısır'a saldırarak kudüs'e ulaşmak hedeflendi.
• batı liderleri: macaristan kralı ii. andrás ve avusturya dükü leopold.
• müslüman savunma: eyyubiler (el-kamil).
• olay: dimyat alındı ama nil taşkınları altında kaldılar.
• sonuç: haçlılar büyük kayıplar vererek çekildi.
6. altıncı haçlı seferi (1228–1229)
frederick ii, papa'nın aforozuna rağmen sefer düzenledi.
• batı lideri: kutsal roma-germen imparatoru ii. frederick.
• müslüman lider: mısır sultanı el-kamil.
• olay: kudüs savaşsız olarak frederick'e teslim edildi.
• sonuç: kudüs kısa süreliğine hristiyanlara geçti ama müslümanların egemenliğine son verilemedi.
• önemli gelişme: ilk defa diplomatik yollarla bir kutsal şehir teslim edildi.
7. yedinci haçlı seferi (1248–1254)
louis mısır'a saldırdı, ama dimyat'ta esir düştü.
• batı lideri: fransa kralı ix. louis.
• müslüman savunma: eyyubiler.
• sonuç: büyük başarısızlık. louis esir düştü, ancak fidye karşılığı serbest kaldı.
8. sekizinci haçlı seferi (1270)
louis tunus'a yöneldi. ama sefere hastalık damga vurdu.
• batı lideri: ix. louis.
• müslüman savunma: hafsîler (kuzey afrika).
• sonuç: louis sefere başlamadan öldü. sefer başarısız oldu.
9. dokuzuncu haçlı seferi (1271–1272)
kudüs'ün müslümanlarca kesin olarak geri alınmasının ardından son bir hamleydi.
• batı lideri: ingiliz prensi edward (sonradan kral i. edward).
• müslüman savunma: memlûklar.
• sonuç: başarısızlıkla sonuçlandı. haçlı seferleri fiilen sona erdi. kudüs müslümanların kesin hâkimiyetine geçti.
sonuçlar ve kültürel-ekonomik kalıntılar:
• haçlı seferleri, avrupa'da erken bankacılığın, kredi sisteminin ve senet uygulamalarının doğmasına yol açtı.
• museviler, seferlerin bahanesiyle avrupa'da pogromlara uğradı; birçok yahudi cemaat yok edildi.
• mozarablar (islam topraklarında yaşayan hristiyanlar), müslümanlara yakınlıkları nedeniyle hedef haline geldi.
• italyan şehirleri (venedik, cenova) bu süreçte hem ekonomik hem politik olarak güçlendi.
• avrupa, islam medeniyetinden tıp, felsefe, matematik, tarım ve kâğıt gibi pek çok bilgiyi bu dönemde tanıdı.
• doğu'dan gelen ipek, baharat ve cam gibi lüks mallar sayesinde ticaret yolları gelişti.
çocuk haçlı seferi, 1212 yılında avrupa'da gerçekleştiği iddia edilen, olağanüstü dramatik ve tartışmalı bir olaydır. geleneksel anlatıya göre binlerce çocuğun kudüs'ü fethetmek üzere yola çıktığı, fakat çoğunun köle tüccarlarına satıldığı, öldüğü ya da kaybolduğu söylenir. ancak bu olayın tarihî gerçekliği yüzyıllardır tartışmalıdır. yine de ortaçağ avrupa'sının dinsel fanatizmini, yoksulluğunu ve umutsuzluğunu yansıtan çok güçlü bir sembol hâline gelmiştir.
çocuk haçlı seferi (1212): olayın özeti
1. nasıl başladı?
• iki merkezde eşzamanlı olarak gelişti:
• fransa'da étienne (stephen) adlı bir çoban çocuk, hz. isa'nın kendisine göründüğünü ve müslümanların kudüs'ten barışla çekileceğini söylediğini iddia etti.
• almanya'da nikolaus (nicholas) adlı bir çocuk, benzer bir iddiayla çocukları topladı ve kutsal topraklara yürüme çağrısı yaptı.
2. kimler katıldı?
• katılımcıların çoğu gerçekten çocuk değildi.
• bir kısmı yoksul köylü çocuklarıydı.
• diğerleri genç işçiler, köylüler, kimi zaman da haydutlardı.
• kadınlar, yaşlılar ve sakatlar da bu “çocuk saflarında” yer aldı.
• tahminen 15.000 ila 30.000 kişi bu harekete katıldı (bazı kaynaklarda 7.000 denir, rakamlar değişken).
3. ne oldu?
• grubun büyük bölümü denize ulaşmadan açlık, hastalık ve bitkinlikten öldü ya da dağıldı.
• marsilya'ya ulaşan fransız çocukların bir kısmı, gemiyle kutsal topraklara taşınmak vaadiyle kandırıldı.ahlaksızlığa uğradı.öldürüldü.
• ancak bu gemiler aslında köle tacirlerine aitti.
• gemiler kuzey afrika'ya giderek çocukları müslüman tüccarlara köle olarak sattı.itaya da satıldı.
• alman grubunun çoğu alpleri geçemedi, bir kısmı italya'da kaldı.
“fareli köyün kavalcısı “ hikayesi çoçuk masalı bu dramı hikayeleştirilmesidir.
fareli kavalcı, renkli giysiler giyen, büyüleyici bir şekilde çocukları peşinden sürükleyen bir figürdür.
• tıpkı çocuk haçlı seferi'nin liderleri étienne (stephen) ve nicholas gibi… onlar da çocuk yaşta, “ilahi bir görevle” hareket ettiklerini iddia etmişlerdi.
• kavalcı burada belki de karizmatik ama felakete sürükleyen bir liderin alegorisidir.
çocukların topluca ortadan kaybolması
• hamelin kasabasında 1300 çocuk, esrarengiz bir şekilde kavalcı tarafından götürülür.
• çocuk haçlı seferi'nde de binlerce çocuk almanya'dan (muhtemelen ren bölgesi civarından) yola çıkar, bir daha geri dönmez.
• bazı tarihçiler, masaldaki bu toplu kayboluşun, çocukların haçlı seferinde ölmesi veya köleliğe satılmasına dair halk hafızasında kalan travmanın simgesel anlatımı olduğunu savunur.
• chronica regiae coloniensis (köln kraliyet yıllıkları): nicholas'ın önderliğini anlatır.
• alberic of trois-fontaines: marsilya'daki fransız çocuklarının köleliğe satıldığını aktarır.
• matthew paris: olayın alegorik anlatımını yapar, bazı mucizevi iddialar da içerir.
masal, haçlı seferi'ne giden çocukların geri dönmemesiyle oluşan kolektif suçluluk ve kayıp duygusunu sembolik olarak işler.
gerçek çok ağır olduğu için masallaşmıştır.
bazı alman çocuklar doğu avrupa'daki yeni topraklara (transilvanya, polonya) göç ettirilmiş olabilir.kaçırılmış satışmış olması.
masal, haçlı seferi travmatik bir sonuç olarak anımsıyor olabilir.
sonuç:
• fareli köyün kavalcısı, masal formuna bürünmüş bir toplumsal travma anlatısıdır.
• en güçlü olasılık: bu hikâye, çocuk haçlı seferi'nde yitirilen çocukların yok oluşunu, halkın hafızasında mistik bir kaçırılma şeklinde şekillendirmiştir.
• masal, avrupa kültüründe derin bir masumiyet kaybı, liderlerin sorumluluğu ve toplumun sessizliği temalarını taşır.
kaynaklar:
• amin maalouf – arapların gözüyle haçlı seferleri
• steven runciman – haçlı seferleri tarihi
• thomas asbridge – the crusades: the authoritative history of the war for the holy land
• carole hillenbrand – the crusades: islamic perspectives
• claude cahen – islamiyet ve batı
• britannica, history today ve encyclopaedia of the middle ages
çoçuk haçlı seferleri
• chronica regiae coloniensis (köln kraliyet yıllıkları): nicholas'ın önderliğini anlatır.
• alberic of trois-fontaines: marsilya'daki fransız çocuklarının köleliğe satıldığını aktarır.
• matthew paris: olayın alegorik anlatımını yapar, bazı mucizevi iddialar da içerir.
modern tarihçiler:
• norman cohn – the pursuit of the millennium
• peter raedts – the children's crusade of 1212
• gary dickson – the children's crusade: medieval history, modern mythistory
nasa yıldızlararası bir cismin çok yüksek bir hız ile `güneş sistemi'ne girdiği tesbit edildi nasa da dahil olmak üzere gökbilimciler, çok yüksek hızla güneş sistemi'ne giren ve interstelyer (yıldızlararası) kökenli olduğu düşünülen yeni bir cismi tespit etti. bu yeni ziyaretçi…devamınasa
yıldızlararası bir cismin çok yüksek bir hız ile `güneş sistemi'ne girdiği tesbit edildi
nasa da dahil olmak üzere gökbilimciler, çok yüksek hızla güneş sistemi'ne giren ve interstelyer (yıldızlararası) kökenli olduğu düşünülen yeni bir cismi tespit etti. bu yeni ziyaretçi a11pl3z, uluslararası kabul gören ismiyle 3i/atlas olarak da adlandırılıyor.
ne biliyoruz?
hızı ve yörüngesi
• hem atlas teleskop ağı (hawai, güney afrika) hem de esa, nasa ve uluslararsı gözlem merkezleri verileri üzerinde anlaştı.
• yörüngesi “hiperbolik” yani güneş sistemi'ne ait değil, hızından da anlaşıldığı üzere yıldızlararası bir kökene sahip
• hızı yaklaşık 245.000?km/sa (152.000?mph) seviyesinde ?.
boyut ve doğası
• yaklaşık 12 ila 40?km çapında olduğu tahmin ediliyor; kesin değerler için gözlemler sürüyor ?.
• henüz “kayalık mı, buzlu bir kuyruklu yıldız mı” kesin değil; a11pl3z'in daha ziyade kuyruklu yıldız olma ihtimali öne çıkıyor ?.
ne zaman en yakın olacak?
• güneş'e en yakın geçişi ekim 2025'te (güneşin yaklaşık iki katı uzaklığında) gerçekleşecek
• dünya'ya herhangi bir tehlikesi yok; bu dönemlerde gezegenimiz güneş'in diğer tarafında bulunacağı için çarpma ihtimali yok ?.
neden önemli?
1. sadece 3. onaylı yıldızlararası cisim — ilki 2017'de keşfedilen 'oumuamua (1i/2017 u1), ikincisi 2019'da keşfedilen 2i/borisov'du ?.
2. yüksek eksantrisite: hesaplamalara göre yörüngesinin eksantrisitesi 6–10 aralığında; ilk iki obje ile kıyaslandığında çok daha hiperbolik ?.
3. gözlem fırsatı: ekim'de yaklaşırken rubin gözlemevi, nasa ve esa teleskoplarıyla gözlemler artacak. mars yakınından da geçeceği için olası görüntü, veri paylaşımı bekleniyor.
özetle:
• bu cisim, interstelyer (yıldızlararası) kökenli olduğu düşünülen 3. cisim.
• gözlem süreci tüm yıldız, uzay ajanslarının katılımıyla ilerliyor.
• güneş'e ekim 2025'te yaklaşacak; dünya'ya tehlike yok.
• bilim insanları, bu nadir cisim sayesinde başka yıldız sistemlerinden gelen materyallerin yapısını inceleyerek galaksimizin yapısına dair yeni bilgiler edinebilir.
bu cisimler, evrendeki yaşamın yapı taşlarının nasıl yayıldığını anlamamıza yardım edebilir.
“uzayda bir misafirimiz var. nereden geldiğini bilmiyoruz,ama muhtemelen başka bir yıldız sisteminden. ne getirdiğini anlamaya çalışıyoruz.”
romantik komedi fransız filmleri 1. l'amour est un crime parfait (2013) – aşk kusursuz bir suçtur / fransa-isviçre üniversitede yaratıcı yazarlık hocası olan marc, genç kadın öğrencileriyle ilişkilere girer; biri ortadan kaybolunca işler karışır. erotik atmosferi, kara mizahı ve gizemli…devamıromantik komedi fransız filmleri
1. l'amour est un crime parfait (2013) – aşk kusursuz bir suçtur / fransa-isviçre
üniversitede yaratıcı yazarlık hocası olan marc, genç kadın öğrencileriyle ilişkilere girer; biri ortadan kaybolunca işler karışır. erotik atmosferi, kara mizahı ve gizemli anlatımıyla “saplantı + arzu + suç” üçgeninde dolaşır. soğuk erotizmin güzel örneği.
2. les valseuses(1974) – kayıp aşklar / fransa
iki başıboş adam, yolda karşılaştıkları kadınlarla ilişkiler yaşarken hem suç işler hem seks yaparlar. bu bernard blier klasiği; fransız sinemasında erotizmin anarşist bayrağını diken yapıtlardandır. absürt, ahlaksız, çarpıcı.
3. sex is comedy(2002) – seks komedidir / fransa
bir film setinde seks sahnesi çekmeye çalışan bir kadın yönetmen ve iki oyuncunun absürt çatışması… gerçekten bir seks sahnesinin ne kadar komik olabileceğini gösteriyor. meta sinema, erotizm ve mizah iç içe. yönetmen claire denis'nin kendine has toniği var.
4. mon pire cauchemar (2011) – kâbusum / fransa
zengin ve kültürlü bir kadın, oğlunun serbest ruhlu arkadaşının kaba babasına aşık olur. başrollerde isabelle huppert ve benoît poelvoorde'un çatışması hem tensel hem sınıfsal. seksüel tansiyonu bol, “uyumsuz aşklar komedisi”.
5. la belle époque (2019) – güzel çağ / fransa
yaşlanmış bir adam, geçmişteki aşkını canlandırmak için “retro zaman” deneyimi sunan bir şirkete gider. eski karısı, eski tutkular, eski erotizm… mizah, nostalji ve seksüel çekim ustalıkla harmanlanmış. estetik bir duygusallıkla geliyor.
6. cucina italiana (2010) – italyan usulü aşklar / italya
yemek, seks ve aşkla dolu bir yaz. sicilya'da geçen bu sıcak filmde, üç kadın, erkeklerle ve birbirleriyle kurdukları ilişkilerle hayatın tadını çıkarıyorlar. hem görsel hem bedensel doyumun komedisi. erotiklik doğaldan geliyor.
7. l'auberge espagnole (2002) – ispanyol pansiyonu / fransa-ispanya
erasmus öğrencilerinin bir pansiyonda geçen uluslararası, çok kültürlü, çok dilli, çok yataklı hayatları… hafif erotik, çok eğlenceli. avrupa gençliğini tanımak için birebir. “karmaşık flörtler komedisi” denebilir.
8. ma mère (2004) – annem / fransa-ispanya
kontrolden çıkmış bir cinsel özgürlük, tabu tanımayan ilişkiler ve bir annenin oğluna bıraktığı ahlaki boşluk… catherine breillat tarzına yakın, rahatsız edici ama zaman zaman kara mizah barındıran bir erotik başkaldırı. ağır bir film ama kesinlikle sınır zorlayanlardan.
9. the overnight(2015) – gece boyunca / abd-fransa
iki çift, çocukları vesilesiyle tanışır, birlikte bir gece geçirirler… ama gece uzadıkça, flörtler cinsel gerilime, mahremiyet oyunlara dönüşür. seks, kahkaha ve kıskançlık arasında mekik dokuyan “modern ilişki komedisi”.
10. jeune & jolie (2013) – genç ve güzel / fransa
17 yaşındaki bir kız, yaz tatilinde cinsel kimliğini keşfetmeye başlar ve gizli bir hayat kurar. françois ozon imzalı film, hem şiirsel erotizm hem de fransız soğuk mizahı içerir. gülümsetmez, rahatsız eder. ama kesinlikle düşündürür.
romantik // komedi // aşk filmleri
1. sex and lucia (2001 – ispanya)
julio medem'in yönettiği bu ispanyol yapımı filmde, sevgilisini kaybeden bir kadın, bir adaya gider ve geçmişin sırlarıyla baş başa kalır. erotik sahneler şiirsel anlatımla harmanlanır. komedi öğeleri hafif ama tahrik edici dozda romantizm var.
2.y tu mamá también (2001 – meksika)
iki genç adam, olgun ve gizemli bir kadınla yola çıkar. seks, gençlik, sınıf farkları ve dostluk temaları üzerinden ilerleyen filmde erotizm ve kara mizah iç içedir. alfonso cuarón'un yönettiği bu film, latin erotizminin ve yolculuk ruhunun en iyilerindendir.
3. the dreamers (2003 – fransa/italya/ingiltere)
paris 1968. üç sinema aşığı genç, politik fırtınalar eşliğinde bir dairede hem sinemayı hem birbirlerini keşfeder. bernardo bertolucci'nin bu yapımı, erotizm, entelektüel fanteziler ve üçlü ilişkilerle bezeli. mizahı da var, tahriki de.
4. wet hot american summer (2001 – abd)
1981 yaz kampında, hormonlar tavanda, mantık ise yerlerde. parodi dozajı yüksek, absürt, kitsch ve seksüel göndermelerle dolu bu komedi, “aptallıkla erotizm el ele” diyor adeta. paul rudd, amy poehler gibi isimlerle bir cult klasik.
5. amira & sam (2014 – abd)
irak savaşından dönen bir asker, arap kökenli bir kadınla tanışır. farklı kültürlerin çarpıştığı bu romantik komedide erotizm dozajı düşük ama zarif ve sıcak. seks değil, tensel samimiyet ön planda. kalbi olan erotik komedilerden.
6. sex is comedy (2002 – fransa)
bir kadın yönetmen, setteki oyuncuları cinsellik sahnesine ikna etmeye çalışır. film, erotik sahne çekmenin absürt zorluklarını anlatırken hem meta-komik hem de tahrik edici. jeanne (yönetmen karakteri), sinema dünyasının iç yüzünü esprili şekilde açığa çıkarıyor.
7. the to do list(2013 – abd)
brat tarzı 90'lara saygı duruşu yapan bu gençlik komedisinde, bir kız üniversiteye başlamadan önce “seksüel deneyim listesi” hazırlar. romantik değil, dürüstçe cinsellik odaklı. komedi dozajı bol, feminist tonu kayda değer.
8.9 songs (2004 – ingiltere)
michael winterbottom'un yönettiği film, gerçek seks sahneleriyle dikkat çekiyor. konu basit: bir çiftin ilişkisi boyunca yaşadıkları seks ve konser deneyimleri. konuşma az, beden çok. mizah az ama dürüst bir tensel samimiyet var.
9. lie with me (2005 – kanada)
cinsel olarak özgür bir kadınla, içine kapanık bir adamın erotik ve duygusal ilişkisini anlatan bu film, hem görsel olarak kışkırtıcı hem de duygusal olarak kırılgan. aralara serpiştirilen utangaç mizah anlarıyla erotizmi dengeliyor.
10. my awkward sexual adventure (2012 – kanada)
erkek arkadaşından cinsel anlamda sıkıcı olduğu için ayrılan bir adam, striptizci bir kadından yardım alır. seksle ilgili bilmediği ne varsa öğrenmeye çalışır. komik, sıcak, erotik ama aynı zamanda düşündürücü. seks, mizah ve insanlık bir arada.
farklı ülkelerden komedi // aksiyon filmleri 1. rrr (2022 – hindistan) 1920'lerde geçen bu epik aksiyon-müzikalde, iki efsanevi devrimci, ingiliz sömürgeciliğine karşı mücadele eder. film; bollywood aksiyonu, bromance, dans ve melodramayı öyle bir harmanlıyor ki, ciddiyetle absürt arasındaki çizgiyi yok…devamıfarklı ülkelerden komedi // aksiyon filmleri
1. rrr (2022 – hindistan)
1920'lerde geçen bu epik aksiyon-müzikalde, iki efsanevi devrimci, ingiliz sömürgeciliğine karşı mücadele eder. film; bollywood aksiyonu, bromance, dans ve melodramayı öyle bir harmanlıyor ki, ciddiyetle absürt arasındaki çizgiyi yok ediyor. her sahnesi “olmaz artık!” dedirtir.
2. the art of self-defense (2019 – abd)
jesse eisenberg'in oynadığı bu bağımsız kara komedi, pasif bir adamın karate kursuna yazılarak dönüşümünü anlatıyor. fakat dojo, düşündüğü kadar masum değildir. erkeklik, şiddet ve toksik toplum üzerine alttan alta sert taşlamalar içeriyor. sessiz patlayan bir bomba gibi.
3. deerskin (2019 – fransa)
başrolündeki adam sadece geyik derisi ceket giymek ve başka hiç kimsenin ceket giymemesini sağlamak isteyen biri… evet, konu bu. absürt fransız mizahı sevenler için biçilmiş kaftan. quentin dupieux'nun o kafası başka zaten.
4. the president's barber (2004 – güney kore)
kore'nin yakın tarihini, bir berberin gözünden alaya alan tatlı/sert bir film. gamsız bir berber, ülke darbeyle çalkalanırken bir anda devletin en güvenilir adamı ilan edilir. trajikomik, duygusal, yer yer çılgın ama oldukça insani bir yapım.
5. chicken police(into the hive) (2025 – macaristan/animasyon)
noir tarzında çekilmiş absürd bir hayvan evreninde geçen bu bağımsız animasyon, konuşan horoz polisler, gangster kedi mafyaları ve karanlık bir cinayet soruşturması sunuyor. tam anlamıyla kara mizah ve bağımsız animasyonun buluşma noktası. (evet, 2025 yapımı.)
6. rubber (2010 – fransa/abd)
bir araba lastiği düşün. psikokinetik güçleri var ve insanları öldürüyor. neden? “nedensizlik üzerine bir film” çünkü. tamamen sinema kuramlarıyla alay eden, çılgın mı çılgın bir deney. quentin dupieux yine iş başında.
not: bu film sinir bozucu derecede keyifli olabilir.
7. big nothing (2006 – ingiltere)
bir ingiliz öğretmen, bir call center çalışanı ve bir dindar karı-koca, şantaj planı yapar… ama olaylar kontrolden çıkar. simon pegg ve david schwimmer'ın başrolde olduğu bu film, kara mizah, suç ve panik komedisini birleştiriyor. kısaca “aptallığın anatomisi”.
8. boy (2010 – yeni zelanda)
taika waititi'nin yazıp oynadığı bu filmde, michael jackson hayranı bir çocuk ve yıllar sonra geri dönen başarısız babası anlatılıyor. tatlı, tuhaf, yer yer absürd ama çok içten bir film. mizahıyla insanın kalbine dokunanlardan.
9. the lobster (2015 – yunanistan/ingiltere/irlanda)
yorgos lanthimos'un bu distopik kara komedisinde, bekar insanlar eğer 45 gün içinde eş bulamazlarsa hayvana dönüştürülür. mizahı kuru, absürtlüğü yüksek ve inanılmaz özgün. colin farrell'ın performansı unutulmaz.
not: “aşk” ve “sistem” böyle manyakça anlatılmamıştı.
10. who killed captain alex? (2010 – uganda)
sıfır bütçeyle çekilmiş, ama sonsuz enerjisi olan bu film, uganda'nın “wakaliwood” akımının en meşhur örneği. hatalarla dolu, bilinçli olarak komik, kahramanlık, intikam ve bol patlama içeriyor. çılgın mı? fazlasıyla. eğlenceli mi? delicesine!
eğlencelik aksiyon/komedi karışımı filmler. 1. the nice guys (2016) 1970'lerin los angeles'ında geçen film, beceriksiz bir özel dedektif ile sert bir ayakçının, kaybolan bir genç kızı bulma görevinde istemeden suç örgütlerine bulaşmalarını konu alıyor. ryan gosling ve russell crowe'un uyumu,…devamıeğlencelik aksiyon/komedi karışımı filmler.
1. the nice guys (2016)
1970'lerin los angeles'ında geçen film, beceriksiz bir özel dedektif ile sert bir ayakçının, kaybolan bir genç kızı bulma görevinde istemeden suç örgütlerine bulaşmalarını konu alıyor. ryan gosling ve russell crowe'un uyumu, bol kahkaha ve tempolu aksiyonla birleşiyor.
2. tropic thunder (2008)
bir grup ünlü oyuncunun, ormanda savaş filmi çekerken gerçek çatışmanın ortasında kaldığı bu film, hollywood'u hicveden absürt sahneleriyle dikkat çekiyor. robert downey jr.'ın karakter performansı kültleşmiştir. sürreal espriler ve patlamalar iç içe geçiyor.
3. midnight run (1988)
bir kelle avcısının, kaçak bir muhasebeciyi ülkenin öbür ucuna götürme çabası; hem mafya hem fbi peşlerindeyken yaşanan kovalamacaları konu alıyor. robert de niro ve charles grodin'in atışmaları, aksiyonla birlikte samimi bir mizah sunuyor.
4. game night (2018)
evde geçen masum bir kutu oyunu gecesi, gerçek bir suç zincirine dönüşüyor. jason bateman ve rachel mcadams'ın başrolünde olduğu film, şaşırtıcı olay örgüsü ve sürükleyici mizahıyla öne çıkıyor. beklenmedik ters köşeleriyle dikkat çekiyor.
5. the other guys (2010)
iki arka planda kalmış polis memurunun, büyük bir finansal suç örgüsünü çözmeye çalışmasını anlatan film, will ferrell ve mark wahlberg ikilisinin zıt karakterlerinden doğan komedisiyle seyirciyi güldürüyor. aksiyon sahneleri de bol ve dinamik.
6. kiss kiss bang bang (2005)
bir hırsız, yanlışlıkla oyunculuk seçmelerine girer ve kendini hollywood'da cinayetlerin ortasında bulur. robert downey jr. ve val kilmer'ın sivri zekâlı diyaloglarıyla bezeli film, kara komediyle polisiye gerilimi başarıyla harmanlıyor.
7. 21 jump street (2012)
iki genç polis, liseye sızarak uyuşturucu şebekesini çökertmeye çalışır. jonah hill ve channing tatum'un başrolde olduğu film, lise dramı, aksiyon ve bol kahkahayı bir araya getiriyor. gençlik enerjisiyle dolu, tempo hiç düşmüyor.
8. the heat (2013)
bir fbi ajanı ile sert bir sokak polisi, büyük bir uyuşturucu çetesine karşı işbirliği yapmak zorunda kalır. sandra bullock ve melissa mccarthy'nin uyumu sayesinde film hem kadın buddy-cop dinamiğini hem de komedi-aksiyon dengesini iyi kuruyor.
9-kung fu hustle (2004) – kung fu sokağı
stephen chow'un yönettiği bu çılgın çin yapımı filmde, mafyanın hüküm sürdüğü bir mahallede çıkan savaşlar, neredeyse looney tunes animasyonlarına dönüşüyor. kung-fu, çizgi film estetiği ve hong kong komedisi bir arada. görsel şamata had safhada.
four lions (2010)
ingiltere'de geçen bu kara komedide, bir grup beceriksiz “cihatçı”, terörist olmaya çalışırken kendi kendilerini sabote ediyor. hem politik taşlama hem kara mizah hem de yürek burkan anlar bir arada. gerçekten “trajikomedi” kelimesinin sinemasal karşılığı.
smoking aces (2006)
bir grup kiralık katil, aynı hedefin peşindeyken birbirine girer. tarantino vari bir anlatımla, çılgın karakterler, sert aksiyon ve grotesk mizah harmanlanır. alicia keys'ten ray liotta'ya geniş kadrosuyla dikkat çeker. temposu nefes aldırmaz.
12- man bites dog (1992) – insan köpeği isırırsa
belçika yapımı bu sahte belgeselde, seri katilin gündelik yaşamı kameraya alınır. fakat ekip zamanla suça ortak olur. absürt, karanlık ve tüyler ürpertici bir kara mizah örneği. gülme sınırlarını zorlayan bağımsız bir başyapıt.
13- turbo kid(2015)
kıyamet sonrası bir gelecekte geçen filmde, bmx bisikletli bir çocuk, punk kötüleri alt etmeye çalışır. 80'ler nostaljisi, bağımsız ruh, çılgın aksiyon sahneleri ve geyik kanı dolu patlamalarla dolu. düşük bütçeyle maksimum eğlence!
the world's end (2013)
beş eski arkadaş, yıllar sonra çıktıkları içki turunda uzaylı istilasıyla karşılaşır. edgar wright imzalı film, hem nostalji hem komedi hem de absürd bir kıyamet hikâyesi sunar. “barda içilen son biraya kadar dünyayı kurtarma” fikri yeterince çılgın zaten.
why don't you play in hell? (2013) – cehenemde oynar mısın?
japon yönetmen sion sono'dan, yeraltı sinemasıyla mafya savaşlarının kesiştiği, kanlı ve delirmiş bir film. bir grup genç sinemacı, gerçek bir çatışmayı filme alarak sinema tarihine geçmek ister. hem sinemaya hem şiddete hem de mizaha tekmeyi basıyor.
cop secret (2021) – gizli polis
izlanda yapımı bu parodi filmde, gizli polis olan iki adam, erkeklik, suç ve aşk üçgeninde birbirleriyle yüzleşir. hollywood polis filmlerinin absürt bir yansıması. bol patlama, bol kas gösterisi, bol kafa karışıklığı.
the good the bad the weird (2008)
kore yapımı bu film, sergio leone'nin western'ine bir saygı duruşu. 1930'larda mançurya'da geçen, üç silahşörün peşinden gittiği bir hazineyi konu alıyor. vahşi doğu sineması diyebiliriz. mizahı da, aksiyonu da çok güçlü.
big man japan (2007)
bir japon süper kahraman (!) gündüz sıradan bir adamken, geceleri dev bir yaratığa dönüşüp ülkesini savunur. ama halk artık ondan bıkmıştır. hem japon toplum eleştirisi, hem kaiju parodisi, hem de son derece tuhaf bir deneyim.