Raf Yorumu: Wolvi (@wolverineh)

Çoğumuzun lisede edebiyat derslerinde sıklıkla adını duyduğu kitap. Ahmet Mithat Efendi'yi "Yazı Makinesi" olarak biliriz. Kitaplarında yazılarınların arasına girerek söylediklerini tasdik etmeye çalışır ve kimi zaman da öğütler verir. O dönem kitaplarında olduğu gibi didaktik eser havası verir kısacası. Bu…devamıÇoğumuzun lisede edebiyat derslerinde sıklıkla adını duyduğu kitap. Ahmet Mithat Efendi'yi "Yazı Makinesi" olarak biliriz. Kitaplarında yazılarınların arasına girerek söylediklerini tasdik etmeye çalışır ve kimi zaman da öğütler verir. O dönem kitaplarında olduğu gibi didaktik eser havası verir kısacası. Bu kitapta Felatun, Alafranga yani Batıyı takip eden bir figürdür. Râkımsa klasik Osmanlı beylerini temsil eder niteliktedir. Ama onun da Batı ile teması kuvvetlidir. Ki kendisi de Batılı yaşam tarzından tamamen uzak kalamamıştır. İlklerden olduğunu, Tanzimat dönemi romanımızın, edebiyatımızın henüz yeni yeni gelişmekte olduğunu bilerek ve göze alarak okumak gerekli elbette. Fakat Ahmet Mithat Efendi'nin taraf tutan yanı bir süre sonra bende bayma hissi yarattı. Râkım sanki dünyanın en mesut veya iyi olması gereken insanıymış gibi, Felatun da ondan gerizakalısı yokmuşçasına anlatılmış. Aslında daha çok Rakım'a yer verilmiş. Felatun okuyucuyu güldürmek için koyulmuş, olayların gidişatına pek de etkisi olmayan bir karakterdi. Râkım, Doğuyu yani bizi temsil ediyor diye tamamen iyi olması düşüncesine de katılmıyorum. Bu fikrimi açıklamak için romandaki kadın karakterlere değinmem lazım. Râkım'ın can dostu, bir ara metresi gibi olan Josephino'su... Haftada iki gün Türkçe dersi verdiği Ziklasların kızları Margeret ve Can. Bir de Cariye olarak aldığı güzel Çerkez kızı Canan. Râkım kültürlü, bilge biri, buna şüphe yok ama kızların etrafında olma konusunda maşallahı var. Bunlar dışında kimseyle görüşmüyor kitapta pek de. Josephino ile bir ara yatıp kalkıyor, Canan'a birden aşkı peydah oluyor... Elbette dönemi düşünürsek Ahmet Mithat Efendi'nin de Râkım'ı dengeli ve başarılı biri olarak addettiğini anlamak zor değil. Sonuçta o dönem çoklu evlilik (Râkım öyle değil.)de vardı ve sosyal hayat bugün gibi değildi. Dolayısıyla bir roman yazıldığında o dönemin şartına göre düşünmek gerektiğini bir kez daha anlıyorum. Kendi kendime bir şeyler anlatıyormuşum gibi oldu ahaha. Roman sürükleyiciydi. Aslında geç bile okuduğum söylenebilir. Ama uzun uzun düşünülecek bir yanı yok.