Spoiler içeriyor
" doğa bir şekilde bizim dışımızda, sınırla çevrili ve yabancı, yani ayrı görüldüğü sürece hem bizim için hem de bizim içimizde yitirir. iki doğa; yani özel ve genel doğa, insan doğası ve insandışı doğa birbirinden ayrılamaz; doğa ya da hayatın…devamı" doğa bir şekilde bizim dışımızda, sınırla çevrili ve yabancı, yani ayrı görüldüğü sürece hem bizim için hem de bizim içimizde yitirir. iki doğa; yani özel ve genel doğa, insan doğası ve insandışı doğa birbirinden ayrılamaz; doğa ya da hayatın kendisi hiçbir zaman dolaylı bir şekilde, yani sadece başka kişilerin gözü ve bilgisi yoluyla gerçek bir şekilde anlaşılamaz. bilim de sanat da ne kadar mükemmel ne kadar derin olursa olsun, sonuç olarak işe yaramaz."
(ağaçlar, 65)
bir baba oğul çatışmasını bu kez doğa üzerinden irdeleyen ağaçlar adlı metnin yazarı fowles. diğer kitaplarını okumadığım için romancılığı hakkında bir fikrim yok fakat bu denemesi neredeyse felsefi ve çağımızın temel sorunsalı olan doğayla ilişkimize eğilerek tüm modern bilim, sanat ve gündelik yaşamımızı tartışmaya açıyor.
baba
birinci dünya savaşıyla belirlenmiş bir kuşaktan. yahudidir. entelektüel başarıya, parasal konulardaki zekaya hayran. şiir ve klasik müzik seviyor. kentsel sanatlara ilgili. felsefeye ve büyük alman filozoflarına düşkün. ve en çok önemsediği şey şehir hayatında küçücük bahçesinde yetiştirdiği elma ağaçlarının verimi.
" kendisi de tarih ve aile çevresi tarafından fena halde budanmıştı ve kaderine cevabı ve bununla barışma yolu buydu; platonik bir sıkı sıkıya kontrol altında ve güvenli, kendi cennet bahçesi ideali." (fowles, 23)
oğul
babanın değer verdiği her şeyin tam karşıtı. şehir değil, ikinci dünya savaşı sırasında gittikleri ve doğayla ilk karşılaşmam dediği köy hayatına hayran kalıyor. gri hapishane olan kente karşılık yeşil cennet diye tasvir eder. oğul babanın nefret ettiği her şeye tapacak düzeydedir. kendisi de babasının bahçesinden hiç hoşlanmasa da bir araziyi satın alıp elma yetiştirmeye başlar. babaya asıl meydan okumanın somut biçimidir bu.
" ..adaletsiz kaosta bir düzen işareti." arayışı.
"budamayana meyve yok; bilgiyi sorgulayana meyve yok; insan eli değmemiş ağaçların arasına gizlenenlere meyve yok; insanlığın davasına ihanet edenlere meyve yok." fowles, 26
sizin bahçeniz hangisi?
baba viktoryen biliminin talihsiz mirasını sürdürmektedir. doğaya düşmandır. doğa onun için belirsiz, kontrol edilemez, anarşiktir. kendi ideal cennet bahçesindeki meyveler ise tam tersine sürekli budanıp, ilaçlanır. baba büyümelerini yönlendirip geleceklerini belirler. onları verimli meyveler vermeye zorlar. işte tam da bu ilişkiden doğaya üstün olmaya ve doğayı evcilleştirip kullanılabilir bir formda islevselleştirmeye meydan okur oğul. kendi bahçesindeki ağaçları budamaz, gelişimlerini yönlendirmez, onlarla kuşlar, böcekler gibi diğer sakinlerle birlikte iç içe bir yaşam sürmekten başka bir arzusu yoktur. babasını dehşete düşüren de bu olur.
" vahşi doğayı kullanabilirlik kavramından ayırmadıkça, doğayı ( ya da kendimizi) asla kesinlikle tam anlayamayacak ve kesinlikle hiçbir zaman saygı duyamayacağız."
doğaya yabancılaşmak
fowles daha da ileriye gider. tüm bir uygarlık tarihini mercek altına alıp sorgular. doğaya körlüğümüz bakışımıza öyle işlemiştir ki bir türlü olduğu haliyle görmeyi beceremeyiz.
kendisini linnaeus kafiri olarak ilan eder. yani bir şeyleri sürekli olarak adlandırmak, etiketlemek, kategorilere yerleştirmek bağ kurmak anlamak demek değildir ona göre. ki yabancılaşma aslında bu türden bilgi ile başlıyor. her şeyi ayıran insan antroposantrik bakışından doğayı da sürekli bireyselleştirmeye çalışır. " bir bir dal, bu kuş, öteki gölge, falan yaprak...."
hayır, doğa böyle ayrı ayrı tek şeylerden oluşmaz. organik bir bütündür. birlikte var olur. ve bizim zamanımızla onların zamanı bir değildir. biz her şeyi geçmiş şimdi gelecek kiplerine sıkıştırıp tüm bilgiyi sanatı bilimi anı geçmişin kalıplarına sokup öyle görmeye çalışırken doğa her an değişir. her an yeni bir manzara yaratır. eşdeyişle o yaşam ve oluş halindedir.
elbette bilim önemli, sanat önemli. fakat fowles, doğayı bilinecek nesne veya sanat malzemesi olarak görmenin indirgemenin onu bir terapi yöntemi görmenin duygusal tatminler yaşamanın ötesine geçip nasılsa öyle hatta dilin sözcüklerin ötesine geçip tıpkı dala konmuş bir kuş gibi yepyeni bir gözle özgün biricik deneyimler yasayabilmemizin mümkün olduğuna dikkat çeker.
"çoğumuz hala katı bir şekilde ortaçağlıyız ve sahip olamayacağımız, tam denetim altına alamayacağımız ve göremeyecegimiz yahut anlayamayacağımız şeylerden uzak duruyoruz." (fowles, 60)
Web yapım aşamasındadır.
En iyi deneyim için mobil uygulamamızı indir.
En iyi deneyim için mobil uygulamamızı indir.
Spoiler içeriyor
" doğa bir şekilde bizim dışımızda, sınırla çevrili ve yabancı, yani ayrı görüldüğü sürece hem bizim için hem de bizim içimizde yitirir. iki doğa; yani özel ve genel doğa, insan doğası ve insandışı doğa birbirinden ayrılamaz; doğa ya da hayatın…devamı
"zenginlerin pespaye hayatlarındaki güzel yama olarak sanata ölüm! yoksulların pis ve iç karartıcı dünyalarındaki mücevher olarak sanata ölüm! yaşanmaya değmez bir hayattan kaçmanın aracı olarak sanata ölüm! saraylar, katedraller, mezarlar, müzeler için değil, hayat için çalışın. her şeyin ortasında, herkesle…devamı
"hayatı hep akılalmaz fırsatlarla dolu, sonsuz olasılıklara gebe çok büyük bir şey olarak hayal ederiz. peki ya öyle değilse, diye sorar gibi demirkubuz. hayat ya çıkmaz bir sokaksa, soğuk bir ofis, daracık bir odaysa? uğur'un ömrünü geçirdiği otel odaları gibi…devamı
Spoiler içeriyor
" - şimdi insan eti yemiştir, gayri durmaz. - insan eti? - insan eti. ağaların cemile'yi yemiştir. kim ki başkasının sırtından geçinmiş; insan eti yemiştir. - doğru değildir, ağala.. - şimdi sıra belki sende. belki habibe, yusuf hatta ibrahim.. kim…devamı
"ey aşk! ateştir senin nesebin niteliğin dumandır kaynağın ise rüzgar su tufana dönüştü toprak da küle senin kokunla ateş rüzgara karıştı şirin'siz her saray bisütûn gibi viranedir ferhat'sız her dağ bir saman çöpüdür rüzgarda yedi nesil öteye tüm atalarımız gâmdı…devamı
Spoiler içeriyor
"kosmos, içinde bulunduğu toplulukta elini öpme isteği uyandırabileceği gibi, beklentileri karşılama konusunda hayal kırıklığı yaratması kaçınılmaz bir karakter. kaldı ki düzene etki etme gücünü biraz da, yerel işleyişin içinde tanımsız kalmasından alıyor. her anlamda ikiliklerle dolu. ölüyü diriltebilen dini bir…devamı
köylüleri niçin öldürmeliyiz şiirinin film hali.. ağladım sesli sesli.
Spoiler içeriyor
tekeşlilik metni daha doğrusu sadakat ve ihanet üzerine aforizmaları'nı ne zaman insan ilişkileriyle ilgili bir sorunla karşılaşsam açıp tekrar tekrar okuyorum. bu metin kesinlikle bir bibliyoterapi niteliğinde. beni iyileştiriyor, kendi zihnimde yarattığım ilişkiler ile gercekte olan biteni birbirine yeniden bağlamamı…devamı
Spoiler içeriyor
yol kenarı filmine benzer absürt, karikatürist, kafkaesk bir anlatı hatta kafka'nın bizzat dava metnine yer yer çok benziyor. yaşama mahkum edilmiş bir adam olarak terzinin oğlu da dışarı çıkamaz. zira dışarısı diye bir şey yoktur zaten, ölüme karşılık gelir bu.…devamı
çiçekli dal hep bir sağa bir sola salınır çiçekli dal rüzgarda, hep bir aşağı bir yukarı salınır yüreğim çocuk gibi arasında aydınlık, karanlık günlerin arasında istemenin, vazgeçişin. ta ki çiçekler uçuşuncaya dal meyveye doluncaya, ta ki usanıp yüreğim çocukluktan huzura…devamı