(@) - Raf

Spoiler içeriyor aslında epey komik bir film olmuş, kapkara mizahı ile. ister kasaba, şehir ister tüm dünyayı düşünelim artık gerçekliği anlatmanın en iyi yolu onu sürrealist kafkaesk absürt biçimlerde ele almak gibi geliyor bana da bir süredir. film bana üstte bahsedilen diğer…devamıaslında epey komik bir film olmuş, kapkara mizahı ile. ister kasaba, şehir ister tüm dünyayı düşünelim artık gerçekliği anlatmanın en iyi yolu onu sürrealist kafkaesk absürt biçimlerde ele almak gibi geliyor bana da bir süredir. film bana üstte bahsedilen diğer filmlerden ziyade kafka'nın romanlarını çağrıştırdı. onu okurken nasıl tahammülsüz veya anlamsızlığın baskısı altında, iletişimden, neden sonuç ilişkisinden kopmuş bir olay örgüsü ile yorulduysam bu filmde de benzer ruh durumunu yaşadım. kartezyen, belirli, deterministik dünyanın yıkılıp yerini kaosa, manasızlığa, belirsizliğe, saçmaya bıraktığı, zaman ve mekan mefhumlarının da yıkılıp dağıldığı grotesk karamsar boğucu bir atmosfer. herkes bir şey bekliyor. bu bekleyiş iyi ya da kötü herhangi bir sona ulaştıracağı için aslında rahatlatıcı da olacak olabilse.. ister kıyamet kopsun ister kasaba kurtulsun. asıl travmatik olan ne olacağını bilememek ve olan bitene anlam verememektir. kasaba da bunun travmasını yaşıyor esasen. fakat mesele bence bu da değil. dini anlatıların bu kültürel kodların her şeyin anlamını nasıl değiştirip insanı esas meseleye yönlendirmek yerine bilmezden gelmeye ve yer yön değiştirmeye(freud) de sebebiyet verebilmesi. burada yatan tehlike aşırı mühim. çünkü kasaba halkı baştan ayağa dökülüyor, çürümüş bir mikro toplum. her şey herkesin önünde olup bitiyor. herkes sorumlu ve suçlu. fakat suç ve ceza bağı da kopmuş. sadece söylencelerdeki gibi tek saf kötü bir varlık adı neyse işte, deccal ve saf iyi bir varlık mehdi ile sorun yeniden farklı biçimde nedenselleştirilip sonuca bağlanmak isteniyor kasaba tarafından. demek istediğim kimse kişisel sorumluluk almıyor ve dini bakış bir safsataya dönüşüyor, gerçeklikten uzaklaştırarak. gerçi buna ne kadar din denirse. mit demeyi tercih ediyorum. ( yaşar kemal'ın dağın öte yüzü üçlemesini anımsayalım) özetle bu kasaba tıpkı antonio gramsci'nin dediği gibi eskinin yıkılıp gittiği yenininse doğamadığı ve bu aralıktan yalnızca canavarların türediği aralık zamanların bir geçişin anlatısı. ikinci dünya savaşından günümüze aşağı yukarı yaşayıp hissettiğimiz de bu. her şey olup biterken yolun kenarından seyrediyor ve öylece kıyameti veya godot'yu bekliyoruz hiçbir şey üstlenmeyerek. bu arada filmin görüntüleri inanılmaz güzel. ben zaten yapraksız uzun ve geniş dallı ağaçları seyretmeye bayılırım. filmde de doyamadım bakmaya. her bir görüntü ayrı estetikti. güzelliği her an her yerde alelade olanın içinden çekip çıkarmak, yakalamak... başka türlü görmek, en hakiki biçimde. sanat işte.

prafheimas 3 years ago

BoJack Horseman

Raphael Bob-Waksberg

85 Gönderi

Spoiler içeriyor kahkahalarla izlediğim bojack'a aşığım. diyalogları, eleştirileri, ofansif mizahı, her birinin yaşamla ilişkisi bambaşka olan karakter inşası ile izlediğim en yaratıcı dizi olabilir. zenginlere adam öldürme yetkisi - iş yerindeki bir kazada çalışanınızın ölmesi hissedarlarınızı rahatsız etmez mi? - o mu?…devamıkahkahalarla izlediğim bojack'a aşığım. diyalogları, eleştirileri, ofansif mizahı, her birinin yaşamla ilişkisi bambaşka olan karakter inşası ile izlediğim en yaratıcı dizi olabilir. zenginlere adam öldürme yetkisi - iş yerindeki bir kazada çalışanınızın ölmesi hissedarlarınızı rahatsız etmez mi? - o mu? elbette! ama o bir kaza değildi ki.. onu ben öldürdüm. çok fazla tuvalet molasına çıkıp diğer çalışanları da bu konuda cesaretlendiriyordu. - çalışanını öldürdüğünün duyulmasından korkmuyor musun? - zenginlere adam öldürme yetkisi veren yasa meclisten geçti duymadın mı? - hayır, çıkmadı! tanrım, çıkmış! - bak bu kadar üzülme, bu konuda bir şey yapmak istiyorsan sen de milyarder ol ve beni öldür. *** amerikan kapitalizminin güzel yüzü [ amerikan kapitalizminin çirkin yüzünü tüm ülkeye göstermene hayranım. ama acaba birkaç tane de insanı iyi hissettiren haberler mi yapsan? ] - babasının kanser tedavisi için limonata standı açan kıza ne dersin? - bu mu iyi hissettiren haber? selam amerika! devlet destekli sağlık hizmeti olmayan tek gelişmiş ülke olduğumuz için bu çocuk babasını hayatta tutabilmek için çaresizce işe atıldı!! *** yapbozdaki oturmayan parça - diane olmak nasıl bir his? - pekala, eğer diane'san tüm hayatını bir yapbozmuş gibi yaşarsın. farklı parçaları bir araya getirmeye çalışırsın. hayatın oturmayan parçalarla doludur. ama bir noktada o parçanın sen olduğunu düşünürsün. oturmayan parça sensindir. ve o hisle o kadar uzun süre yaşarsın ki o his senin yuvan olur. *** dünya senin çöplüğün değil - hadi ama sen kanal yoneticisisin. - yaptığım işle gurur duyuyorum ben. - ne? gurur mu? senin işin her sene yeni bir çöp üretmek. o çöpleri yenilemeye devam edebilmek için yaptığın çöpün bir kısmının daha az kokmasını ummak. böylece emekli olup da bevery çöp'teki kocaman çöplüğüne çekilip eski asistanının çöplerini izleyebilirsin. *** ve en sevdiğim bölüm olan su altından: - kelsey, bu dehşet verici dünyada sahip olduğumuz tek şey kendi kurduğumuz bağlar. kovulduğun için üzgünüm. seni hiç aramadığım için üzgünüm.

prafheimas 3 years ago

Dayım

Tayfun Pirselimoğlu

6 Gönderi

Spoiler içeriyor "onun içinde fırtınalar kopartan, çalkantılı yüreğini titreten melodinin ve kolları arasındaki dayanılmaz ruhun ne olduğunu kimse tam olarak bilemedi." yaratıcılığa olan tutku, merak, arzu. yeteneği olsun olmasın bir şeylerin peşinden gitme cesareti, hevesi. otantik bir varoluş. bir çocuğun en büyük…devamı

prafheimas 3 years ago

Aşk Zamanı

Kar-Wai Wong

98 Gönderi

Spoiler içeriyor sınırın asla ihlal edilmeyişi, kararların yasakların hep uçurum gibi ucunda kalışlar.. dudak dudağa bile değmeden aşkın; her şeyiyle zarif, kırılgan, inanılmaz estetik önsevişme hali.. başlamayan dolayısıyla da sonu olmayan hüzünlü bir hazla bırakan film. güzeldi.

prafheimas 3 years ago

Dokuz Öykü

J. D. Salinger

3 Gönderi

Spoiler içeriyor çavdar tarlasında çocuklar romanıyla tanımıştım ben de çoğu kişi gibi. bir ergenin gözünden tüm hayatı sorgulayış, çıkışsızlık, ne yapacağını bilemeyiş.. var oluş krizi, hayal kırıklığı dunyadan, her şeyin ne denli sahte olduğu, çok içten bir davranışın çabucak gösterişe evrilebildiği, tahammül…devamıçavdar tarlasında çocuklar romanıyla tanımıştım ben de çoğu kişi gibi. bir ergenin gözünden tüm hayatı sorgulayış, çıkışsızlık, ne yapacağını bilemeyiş.. var oluş krizi, hayal kırıklığı dunyadan, her şeyin ne denli sahte olduğu, çok içten bir davranışın çabucak gösterişe evrilebildiği, tahammül etmesi zor yetişkinler dünyasının kalıp yargıları, beklentileri. sözün özü ergenlik buhranlarıyla bir karakter bu kadar mı güzel yaratılır.. beni de kendisine hayran bırakmıştı üslubuyla. şimdi yıllar sonra öykü kitabını okudum, dokuz öyküsünün yer aldığı. öykülerindeki gözlem ve tasvir gücüne yeniden hayran kaldım. karakterlerin neyi nasıl söylediği o sırada ne düşündüğü bunu yaparken ne yaptığı ne yapmadığı ne giydiği mimikleri jestleri ruh halleri.. her şeyiyle sanki bir senaryo metni gibi aynı zamanda. insanlar kıpır kıpır capcanlı. erkeklere özgü o amerikan üslupla diyalogları epey komik. sürekli her lafa bilmiyorum diyerek başlayışları atar giderle: "- evet biliyorum biliyorum. ne bileyim yav! - biliyorum biliyorum ne bileyim ne haltsa. - bir partide mi tanıştınız? ne zaman? - ne bileyim ben. 42 noeli gecesi." diyalogtaki ustalık açısından en çok beğendiğim öyküleri: - muz balığı için mükemmel bir gün'deki anne kız telefon görüşmesi. - yeşil gözlüm, al dudaklım'daki kır saçlı adamla arthur'un çileden çıkaran telefon konuşması. çocukların kendine özgü anlam dünyaları.. tekne öyküsünde babasına evin çalışanı "o salak bir kike" dediği için herkese küsüp tekneye saklanan, yahudilere karşı aşağılayıcı bir sözcük olan kikeyi kite yani uçurtma ile karıştırıp "babama salak uçurtma dediler diye tribe giren çocuk masumluğu. öksüz ve yetim kalmış esme ve kardeşi charles.. charles'in şımarıklıkları.. sarsak dayı connecticut'ta öyküsündeki ramona'nın hayali arkadaşlarıyla oyunları, çocuk hassasiyetleri.. hülasa(swh )benim tabii ki favori öyküm sonuncusu: teddy neden tabii ki diyorum, felsefi olduğu için. reenkarnasyona inanmıyorum elbette, teddy kendisinin öyle olduğunu iddia etse de. mevzu farklı varoluş bicimlerine karşı ilgi uyandırması metnin. dilin, sözcüklerin bir görme biçimi olduğu kadar bir görmeme biçimi de yaratıyor oluşu. buradaki paradoks. başlangıçtaki bilgi ağacına dek götürerek işi tüm bu bellegimizdeki dil, mantık ve anlamın aktarılagelip insanoğlunun ezber hayatlar sürmesine yol açtığını tartışması. felsefenin önemli meselelerinden biri olarak şeyleri oldukları gibi görebilir miyiz sorunu.. sanıyorum bu teddy'nin kafaya taktığı mesele aynı zamanda çavdar tarlasında çocuklar'ın holden'inin de biraz meselesiydi. münzevi hayat yaşayan jalinger'in meselesi de belki. insanlığa ait bu kültürel kodları aşağılayıcı ve körleştirici buluyorlar bir şekilde. otantik varoluş imkanı vermiyor insana. teddy'nin babasının esyayla ilişkisi mesela çok obsesif, korkunç. öykünün başından sonuna bavulumun üstünden in, fotoğraf makinemi bana getir, diye kafa mikiyor. kız kardeşi cocuk sadizminin zirvesinde dolaşıyor ki muhtemelen öykü sonundaki çığlıklar ona ait. teddy, duygusal sevmek yerine varlıkları tanrıyı anne babasını oldukları gibi sevdiğini söylüyor. duygusallıkla sevmek hiç güvenilir değil diyerek. çünkü insanlar başkalarını kendi istediği gibi değiştirip kendi sevme nedenlerine uydukları sürece seviyorlar. bu da epey bencilce, neticede yine kendine yönelen bir sevgi ve tahakküm biçimi. ebeveynlerini sevdiğini söylerken, onlar hoşça vakit geçirsin istiyorum, çünkü bunu seviyorlar diyerek açıklıyor. yani birini sevmek onlar kendilerini nasıl görmekten keyif alıyorlarsa o şekilde olmalarını ummak, istemek demek, kendinden kendi ihtiyaçlarından bağımsız olarak. ailesinin ise bunun tam tersi yönde bir sevgiyle kendisini ve kardeşini sevdiğini ekliyor: "yani olduğumuz gibi sevemiyorlar. bizi birazcık değiştirmezlerse sevemiyorlar. bizi sevme nedenlerini neredeyse bizi sevdikleri kadar hatta çoğu zaman bizden fazla seviyorlar. ..o zaman pek iyi olmuyor." oldukları gibi görmek ve oldukları halleriyle varlıkla ilişki kurmak.. herkes için çok zor. bir de son olarak teddy sırf on yaşında bir cocuk diye çocukları küçümseyen muhatap almayan çocuklardan çocukça davranmaları için birtakım kalıplar beklemek farklı bir üslupta konuşmak da zorba yetişkin tavırlarından biri, bence. teğmen kadınla diyalogunda olduğu gibi, eşitsiz bir iletişim. çocuk her şeyden çok bir insandır. yetişkin değilse de saygıyı hak eden, kendi kişisel sınırları olan.

prafheimas 3 years ago

Karanlık Kız

Maggie Gyllenhaal

11 Gönderi

Spoiler içeriyor filmi çok beğendim, bayıldım. izlerken iki kez kürtaj üç kez düşük yaparak bitirdim o üç küçük velet yüzünden, o ayrı. spoiler vererek başlıyorum, kadın beş ve yedi yaşındaki çocuklarını terk edip akademik kariyeri ve aşkın peşinden gidiyor üç yıl boyunca.…devamıfilmi çok beğendim, bayıldım. izlerken iki kez kürtaj üç kez düşük yaparak bitirdim o üç küçük velet yüzünden, o ayrı. spoiler vererek başlıyorum, kadın beş ve yedi yaşındaki çocuklarını terk edip akademik kariyeri ve aşkın peşinden gidiyor üç yıl boyunca. ve harika geçtiğini söylüyor, geriye dönüp bakarken. harikulade, gerçekten. ağladığına falan bakmamak lazım sonuçta, superego mekanizması böyle tutsak ediyor kadını, icselleştirmişiz daha beş yaşındayken. kadın kendi annelik biçimini doğaya aykırı ve bencil diyerek tanımlıyor ve kendi kendini temsil ediyor tüm baskı ve patriyarkal zorbalığa ve huzursuzluğuna rağmen. halbuki bencil olan erkeklerin ta kendileri. film boyunca kadınları hamile bırakıp ortada görünmüyor güya iş peşinde koşturuyor ve dönüp iki mıncıklıyorlar eşlerinin memelerini, hoş görünmek için sonra maçoluk mallık. çocuklar desen annelere yapışık, sevimli, inatçı, yorucu, rezaletler baba meydanda olmayinca imgesel doneme bile gecemeyip anneyle butunleşiyorlar. toplumsallaşma düzeyleri gelişmiyor yeterince. üstelik kadına anneden başka bir şey olmaya imkan vermiyorlar. haliyle ne cinsel tinsel arzular ne de mesleki vs. herhangi bir alan bırakıyor kadına, eş desteği de olmayınca. leda'nın genç yaşta evlenmis olduğu dallama da inanılmaz bencil. çocuklara börek bile bırakmıyor(swh), karısını tatmin etmeyi önemsemiyor, "banyodan çıktığında bosaltıcam sini, söz." he yavrum he. kadının daha akademide ne yaptığının farkında değil. onu hiç görmüyor bile, ne cinsel ne entelektüel ne de müşterek hayatı paylasabilecek yetilere sahip. öte yandan leda'nın kendi annesi de muhtemelen leda yüzünden okulu bırakmak durumunda kalmıştı eğitimli bir kadın olmasına rağmen. kızının adı bile yates'in şiirinden, mitolojiden geliyor. kendi çocukluğu ve çocukları ile zincirleme giden yıkıcı bir sorumluluk hikayesi anneliğin. ki tatil için gidip kafa dinlemek isterken bile kadınlık durumları insanın yakasını bırakmıyor. her yerde, her kültürde kadına düşen rol aynı. kutsal ve fedakar bir anne rolü oyna, çocuklarınla daima çok mutlu ve masalsı bir hayat yaşıyormuş gibi davran ve kocanı bekle. en gencinden yaşlısına ne kadar maço ve toksik erkek varsa filmde yer alıyor. çükleri ağızlarına verilesiceler, narsisist serseri zorbalar. o sinema filmi izleme sahnesindeki yavşaklıkları yuzunden kurşuna dizesim geldi hepsini. ay, neyse bu erkekler iflah olmaz. gelmiş yetmiş yaşına ( ed harris hala cok karizmatikti, harika dans ediyordu o ayrı. ) kadın iyiyim diyor, hala yok kötüsün, geçer birazdan. yahu niye kötü olmak zorunda bu kadınlar sürekli? evet terk etti, evet geri döndü, evet yanlış şeyler de oldu bencillik fedakarlık birbirine karıştı. hem kendisi olmak hem toplumun yüklediği rolleri çekip çevirmek zor çünkü. annelik başlı başına biricik, karmaşık bir deneyim. anne olan olmayan herkesin bir klişe sözle tacizi, tahakkümü müdahalesi olacak ama illa. neyse, çok güzel filmdi. müziklerini ayrıca sevdim. leda'ya hayran olan akademisyen çok yakışıklıydı, aralarındaki enerjiye bayıldım. adam leda'nın makalesini yorumlarken kürsüde şöyle diyor: 'ona göre ( leda) konukseverlik kişinin dikkatini kriz anlarında bile canlı tutma şeklinde ortaya çıkıyor. simon weil'in dediği gibi "dikkat, cömertliğin en nadir ve en saf biçimidir." kadının danışmanı yaşlı adam dahi kıskançlık tribine giriyor kadın akademide varoluş gösterdi, takdir edildi diye. bununla birlikte bir başka kadın yani yürüyüş yaparken tesadüfen konuk ettikleri ciftten kadın olanı leda'nın derinliğini anlıyor, sevinip hayranlıkla destekliyor. kitaplarından birini istiyor. leda bu sırada kadına müthiş yakınlık hissediyor. hem arzusunun peşinden hiçbir mecburiyeti ve toplumu düşünmeden gidebildiği için hem de weil alıntısında olduğu gibi kendisine dikkat kesilip onu gerçekten görebildiği için. annelik de kadın olmanın zenginliklerinden biri elbette. ama her kadın anne olmayı istemek zorunda değil, bu hiçbir kadını eksik veya doğaya aykırı yapmayacağı gibi kadın olmanın milyon bicimlerinden sadece bir tanesi. dolayısıyla kadın olmayı topluma veya elimize tutuşturulan bebeklere göre değil, arzularımıza ve başka kadınlara bakarak kavrayabiliriz gibi görünüyor. kadın mücadelesinin çok kez imledigi gibi.

prafheimas 3 years ago

Tanrı'nın Eli

Paolo Sorrentino

4 Gönderi

Spoiler içeriyor artık benim de futbol muhabbetim olacak, bu film ile. "futbol asla futbol değildir." dedikten sonra mesela maradona, haysiyetsiz ingiltere'nin malvina adalarında zulmettiği arjantin halkının intikamını aldı. ingiltere'yi küçük düşürdü dostum, emperyalizmi yenmenin mümkün olduğunu gösterdi, diyeceğim vakurane bir tonda bu…devamıartık benim de futbol muhabbetim olacak, bu film ile. "futbol asla futbol değildir." dedikten sonra mesela maradona, haysiyetsiz ingiltere'nin malvina adalarında zulmettiği arjantin halkının intikamını aldı. ingiltere'yi küçük düşürdü dostum, emperyalizmi yenmenin mümkün olduğunu gösterdi, diyeceğim vakurane bir tonda bu politik ve sembolik hareketiyle.(swh) neys... en hoşuma giden kısmı capuano ve fabietto diyaloğuydu. sanatı özelde film yapmayı istemek tek başına yetmez, anlatacak neyimiz var ve yeterince cesur muyuz bunun için , sanat ile gerçeklik gibi sorgulamalar içerdiği için. ah, evet bir de çatışma olmazsa seks olur ve bir işe yaramaz demesi müthiş bir tespit. sadece bu diyalog için bile izlemeye değer. "- capuano. ben fabietto schisa. - bana ne be? - büyük hayranınım. - hayranlardan nefret ederim. ben çatışmayı severim. çatışma olmadan ilerleyemezsin. çatışma olmadan sırf seks olur, seks bir işe yaramaz. - (..) dinle. capuano, ailem dağıldığı için artık hayatı sevmiyorum. artık sevmiyorum, eskisi gibi hayali bir hayat istiyorum. artık gerçeği sevmiyorum. gerçek berbat. bu yüzden film yapmak istiyorum. hem de sadece üç dört film izlememe rağmen. - yeterli değil, schisa. yeterli değil. film.. herkes film çekmek istiyor. film yapmak için taşaklı olman gerek. sende var mı taşak? - bundan şüpheliyim. - yani acıya ihtiyacın var. ondan var mı? - evet, dedim ya o konuda iyiyim. - ne dedin? ne acısı? hayır, acın falan yok, umudun var. umutla ancak rahatlatıcı filmler yaparsın. bu bir tuzak. - beni yalnız bıraktılar, bu acı verici. - bu yeterli değil, schisa. hepimiz yalnızız. yalnız mısın? umrumda değil, çünkü özgün değilsin. acıyı unut ve eğlenceyi düşün. filmlerini böyle çekeceksin. ama söyleyecek bir şeyin olmalı. bir şeyin var mı? hayal gücü ve yaratıcılık bir boka yaramayan masallardır. - söyleyecek bir şeyim var mı bilmiyorum. nereden bileyim? - ben nereden bileyim. benim söyleyecek sadece dört şeyim var. ya senin? - film çekip cekemeyeceğimi görmek için roma'ya gitmek istiyorum. - roma mı? büyük kaçış. dikkatini dağıtıyor. işin sonunda kendine dönüyorsun. başarısızlığa dönüyorsun. her şey başarısızlıktır, boktandır. kimse kendi başarısızlığından kaçamaz ve kimse gerçekten bu şehri terk etmiyor. roma'ymış. roma'da ne bok yiyeceksin? sadece pislikler roma'ya gider. bu şehirde kaç hikaye olduğunu biliyor musun? bak. bu şehrin sana ilham vermemesi mümkün mü? söyleyecek bir şeyin var mı yoksa diğerleri gibi pisliğin teki misin? anlatacak bir hikayen var mı? biraz cesur ol! anlatacak bir hikayen var mı yok mu? hadi aptal! ... - var! - anlat o zaman! - ailem öldüğünde onları görmeme izin vermediler! - kontrolünü kaybetme fabio. - bana herkes fabietto, der. - artık fabio desinler. kontrolünü kaybetme. - bu ne demek? - bunu kendin bulmalısın. kendin bulmalısın bok çuvalı. kontrolünü kaybetme schisa. sakın kontrolünü kaybetme. buna izin veremezsin. - bu da ne demek? neden? - çünkü seni yalnız bırakmadılar. - öyle mi? - öyle, seni terk ettiler." fabietto hikayesi olan insana dönüşünce yeniden doğmuş ya da ergenlikten yetişkinliğe adım atmış gibi adam onun ismini değiştiriyor. artık yeni bir varoluş içindedir. belki de şimdi yeterince cesurdur sanatçı olmak için. geriye bir şey kalıyor: yalnızlığa değil, terk edilmeye rağmen kontrolü kaybetmeden üretebilmek becerisi.

prafheimas 3 years ago

Yaşsız Zaman : Kendi Etnolojini Yapmak

Marc Auge

1 Gönderi

Spoiler içeriyor zaman ve yaş ayrımına dikkat çekmesi ve yaşlılık kavramını sorgulayışı ilgimi çekti yazarın. kedilerin bilgeliği bölümünde tam olarak yazarla aynı şeyi düşünmüşüz. benim de ancak bir kedim olunca zamanı algılayışım değişti tümden. kedimi izlerken onun yaştan azade zamanı özgürce ve…devamızaman ve yaş ayrımına dikkat çekmesi ve yaşlılık kavramını sorgulayışı ilgimi çekti yazarın. kedilerin bilgeliği bölümünde tam olarak yazarla aynı şeyi düşünmüşüz. benim de ancak bir kedim olunca zamanı algılayışım değişti tümden. kedimi izlerken onun yaştan azade zamanı özgürce ve oyun oynayarak keyifli biçimde geçirmesine hayranlık duyuyordum. kedimle ilişkim güzel olan her şeyin geçici olduğunu fakat anın sonsuzmuşcasına tadını çıkarıp geride bırakmayı kabullenmeyi öğretti. yaşlılık nedir? yaşlılık hakkında hiç düşünmediğimi fark ediyorum. yaşlanmış kişileri başkalarına bağımlı, yaşamı seyreden, edilgen, cinselligi olmayan, ton ton kişiler gibi görmeye eğilimliyiz. yazar tam da buna karşı çıkıyor. birine dedeciğim, nineciğim derken aslında şefkatin, nezaketin nasıl da aşağılayıcı olabildiğini ve aslında bir tür yabancılaştırma olduğunu söylüyor. huzur evlerinde veya birlikte yaşarken yaşlılarla olan ilişkiyi bir kez daha düşünmek gerek. iyi davrandığımızı sanarken insanların bireyselliğini ihlal ediyor, özgürlüklerini klişelerle incitiyor baskılıyor olabiliriz çünkü. yaşın sınıfsallığı her şeyde olduğu gibi eşitsizliğin en çok fark edildiği durumlardan biri de herkesin aynı yaşta yaşlanmıyor oluşu. toplumsal sınıfımız, yaptığımız işe göre değişiyor. hem kendi toplumumuzda böyle, hem de ülkeden ülkeye yaşam süresi ve yaş ile var oluş ilişkisi inanılmaz değişiyor. afrika ile avrupa'yı karşılaştırmak bunun için yeterli. yaşınız kaç? ergenliğimde en sevdiğim soru yetişkinlere yaşlarını sormaktı. ya da işte başarılı kimselerin ilk yaşlarını merak ederdim.. sanırım insan o yaşta tercübe, bilgelik, olgunluk, yaratıcılık gibi şeylerin yaşla ilintili olduğunu düşünüyor. otuz yaşında birisi ilk kitabını çıkardıysa, tamam diyordum otuzuma çok var muhtemelen ben de o yaşlarda bunu yapıyor olacağım. sonradan aslında yaş ile deneyimin hiçbir ilişkisi olmadığını anlıyoruz otuz yaşına gelirken. hiçbir şey geçmiş toplumlardaki gibi değildir çünkü. yaşamak için olgunlaşmanız gerekmiyordur çünkü artık. herhangi bir alanda uzmanlaşıp ölene dek ergen kalabilirsiniz. öte yandan bir diğer şey birine yaşını sormanın rahatsız edebileceğini, nahoş olabileceğini de yeni yeni anlıyorum: "yaşınız kaç? bu soru beni uzun zamandır utandırıyor. her şeyden önce bu soruyu soranlar için utanıyorum, nezaketsiz olarak görünen bir soruyla muhatap olduğum için. ikincisi, cevap vermeden düşünmem gerektiği için utanıyorum. nasıl diyeyim ki? yaşımı biliyorum, söyleyebilirim ama buna inanmıyorum." manzaranın geri döndürülemezliği zamanla ilişkimiz biraz da yeryüzüne dair. çocukken gördüğüm manzaraları bir daha bulamamak kişisel tarihimi yaralayıcı oldu hep. insanın bir zamanlar yaşamış olduğu yerlerden izlerinin silinmesi ve yok sayılması gibi bir şey. zamanı ilk fark ettiğimde beş yaşındaydım. daha sonra hayatım boyunca ilginç bulacaktım. şöyle yazmışım oruç aruoba'nın benlik kitabına: " beş yaşındaydım. gidiyorduk. koştum, koridora saklandım. merdivenin trabzanına sarılıp bensiz apartmandan çıkışlarını seyrettim. en kötü gerçekti o an zamanın ayırdına varmak. buradayım, dedim daha sıkı tutunarak yere çöküp. şimdi buradayım. birazdan orada olacağım. orada olduğum zaman şimdi burada'ya ne olacak? nerede bırakıyorum burayı? şimdi burada olduğum halde niye hep burada olan oraya oraya oraya doğru akıp gitmekte? niçin gitmek zorundayım?" yapmaya çalıştığım şey eşyaya dokunarak zihnime kazımaktı anı. asla unutmamaktı. zamanın geri döndürülemezliği ile tanışmam böyle oldu. marc auge şöyle diyor manzarayla ilişkimize dair: " şunu söylemek gerekir ki manzaralar asla sadece tabiat değildir ve onlardaki değişmeler insanların eylemlerine bağlıdır. eğer hatırladığınız manzarayı artık bulamıyorsanız, kendinizi orada bulamadığınız bu manzara size bir yabancı olmuş demektir. eğer manzara somut olarak değişmişse başka insanlar müdahil olmuş demektir. bu bir bakıma sizin kişisel mahremiyetinize müdahaledir, manzaraları bozan projelerin sert bir şekilde protesto edilmesi şüphesiz bu yüzdendir. ekolojiden ziyade özel hayatınıza yapılan müdahale söz konusudur." evet, aslında özel alan ile kamusalın o kadar da birbirinden uzak olmadığını belki keskin biçimde ayrılamayacağını söyleyebiliriz. yabancılaştırmak, kişiyi kendi belleğinden, varlığından silip süpürmek için manzaraları, mekanları silip süpürmek ve değiştirmek.. oldukça acımasız. bedenimize ve ruhumuza yapılan müdahale gibi tıpkı. evimiz kimliğimiz, benliğimizse şayet manzaralar da ortak kimligimizin tarihimizin önemli bir parçası oluyor. kitapta en çok sevdiğim kısım nostaljiye dair olan bölüm oldu. nostalji biçimleri üç tür nostaljiden söz ediyor. 1. geçmişe özlem: yaşadığımız anlara duyduğumuz arzu ve geri dönemeyişi bilmenin nostaljisi. 2. yaşamış olabileceğimize özlem: sadece geçmişe dönmek değil; geçmişi, kişisel tarihi degistirme arzusuna dair nostalji. 3. siyasi nostalji: hiç yaşamamış olduğumuz geçmiş dönemlere özlem duymak, geri dönmek istemek. gelenekçi ve gerici bir nostalji türü. ki ülkemizde de son yirmi yıllık süreçte osmanlı'ya duyulan nostalji bu türden. geçmişi ütopyalaştırma ve yeniden o ihtişama dönebiliriz vaadi. halbuki gerceklikten de tarihten de kopmak demektir bu, en tehlikeli nostalji biçimi. son olarak var oluşumuzu yaşın baskısından, doğrusallıktan ayırarak zamanı daha özgür biçimde algılayıp çocuk, genç, yaşlı gibi kategoriler ve hayatın evreleri gibi yanılsamalar içinde değil; çok katmanlı ve birbiriyle mütemadiyen ilişki halinde derinlemesine yaşayabilmek mümkün diyebiliriz, belki de. zaman ve hatta ölüm insan zihninin dilin icadı ne de olsa. şimdiki zamandan kopup şimdiki istek arzu ve ozlemlerimizi geçmişte aramak nostaljisinden de sıyrılmak da gerekir. hepimiz reşit ve şu anda buradayız. " ölümünden beş dakika önce, mösyö de la polisse hala yaşıyordu. iyi de yapıyordu."

prafheimas 3 years ago

Oslo, 31 Ağustos

Joachim Trier

49 Gönderi

Spoiler içeriyor adam o kadar alkol uyuşturucu tedavisi görüp en yakın arkadaşını ziyarete gidiyor ilk izninde, göt herif öğlen yemeğinde bira açıp "sen de içer misin?" diyor, taşak geçer gibi. anders arzu hissetmiyorum diyor, proust alıntısı yapıyor, "arzuyu anlamak için kadın bedenine…devamıadam o kadar alkol uyuşturucu tedavisi görüp en yakın arkadaşını ziyarete gidiyor ilk izninde, göt herif öğlen yemeğinde bira açıp "sen de içer misin?" diyor, taşak geçer gibi. anders arzu hissetmiyorum diyor, proust alıntısı yapıyor, "arzuyu anlamak için kadın bedenine bakmak zamanı anlamak içinbövövö." sikimin entelektüeli daha filmin başında tepemi attırdı. bir de intihar edecek adamı hayatta tutmak için daha beter zırvalıyor; hiç seks yapmıyoruz eşimle, belim çok ağrıyor, konferans metni yazmadım daha, sürekli oyun oynuyoruz bıdı bıdı. bok gibi hayatın var dostum keşke sen intihar etseydin esas oğlan yerine. anders'in ailesi, cevresi kimse ne halt ettiğini bilmiyor, ortada yoklar hiç. arkadaşları beş para etmez insanlar, rambo filmi çok güzeldi zartın ikinci sezonuna baktın mı.. anders de onlar gibi yaşamış yaşamış ( muhtemelen bağımlılık öncesinde bayağı egosantrik birisiydi ima edildiği gibi) artık bu bok püsür hayatlardan her aklı başında insan gibi sonunda tatmin olmuyor. bir işe yaramak, sevilmek istiyor. fakat ne onun arzusu var ne de ona arzu duyan birisi. intihar etmeyip ne yapsın. mesele kendisinin de söylediği gibi eroin falan deği yanil. hayatı nasıl yaşamak gerektiği, neye bağlanılacağı. ailesi hiçbir şeye bağlanmayı değer vermeyi öğretmemiş, sadece özgür bırakmış, gerektiğinde destek olacağız demiş. ( olmadılar.) ama en önemli meseleyi es geçmişler ki söylediğinde içim acıdı: 'bana yemek yapmayı da ilişki kurmayı da öğretmediler." diş ipi kullanmayı, eşyaları yerine koymayı, bisiklet sürmeyi, dinin bir zaaf olduğunu, demokrasinin en iyi alternatif olduğunu öğretip en önemli şeyi yaşamı öğretmemek. zaten öğretemezler, zira kendileri de yaşamıyor. insanların başarı, kariyer, evlilik, çocuk gibi beklentileri de ayrı bir baskı. evet kardesim 34 yaşındasın, hiçbir şeyin yok. ne olmuş? mutlu olmak mutlu olmak diye bireycilikten nihilizmden atomize hayatlar içinde yanıp yakılacağınıza bir kumdan kafayı çıkarıp dünyaya bakın, bağ kurmayı keşfedin. özgürlük götü başı dağıtmak değil; dostluk kurmak, iyi ilişkiler geliştirebilmek, sevebilmek becerisidir. bu olabildiğinde yaşama arzu da duyabilir insan. en szindan bir başlangıç/ çıkış noktası bulabilir. yangınların içinde bile olsa arzusunun peşinden gidebilir..(w. blake) oslo'yu da refahını da sikerler, kısacası.

prafheimas 3 years ago

Dünyanın En Kötü İnsanı

Joachim Trier

71 Gönderi

Spoiler içeriyor `finnmark yaylaları` bölümünde gülmekten çocuğumu düşürecektim nerdeyse: "eivind sevgilisinin %3,1'lik sami kanıyla taçlanan yeni kimliğinin `psikedelik maddeler` ve alakasız egzotik ritüellerle ne bağlantısı olduğunu anlamasa da onu desteklemeye çalıştı. ama kadın gittikçe militanlaştı. gözleri `iklim değişikliğinin` yerlilere nasıl da zarar…devamı`finnmark yaylaları` bölümünde gülmekten çocuğumu düşürecektim nerdeyse: "eivind sevgilisinin %3,1'lik sami kanıyla taçlanan yeni kimliğinin `psikedelik maddeler` ve alakasız egzotik ritüellerle ne bağlantısı olduğunu anlamasa da onu desteklemeye çalıştı. ama kadın gittikçe militanlaştı. gözleri `iklim değişikliğinin` yerlilere nasıl da zarar verdiğini artık görüyordu. fokların nesli tükendikçe eskimolar açlıktan ölüyordu. buzulların erimesi ren geyiği otlaklarını yok ediyordu. aborjinler ozon tabakasındaki delik yüzünden cilt kanserine yakalanıyordu. eivind new york uçuşunun üstüne artık bir bardak soğuk su içebilirdi. sevgilisi onları daha `sürdürülebilir` yaşamaya yönlendirdi. eivind hep daha iyisini yapabilirdi. ürünlerin içeriklerine daha dikkatli bak. satın aldıklarının çevreye etkilerini hesaba kat. plastik okyanusları öldürüyor. norveç morinası işlenmek üzere gemilerle çin'e taşınıp geri getiriliyor. kobalt madenciliği kongo'yu mahvediyor. pil satın alanların yatacak yeri yok.`:ahah` `batı toplumlarına özgü suçluluk duygusu` adeta vücut bulmuş koltukta yanında oturuyor, geceleri onunla birlikte yatağa giriyordu. hayatta hiçbir şey büyük davadan daha önemli değildi. sunniva'ya ihanet ettiğini düşündü. sami halkına ihanet ettiğini. kendini dünyanın en kötü insanı gibi hissetti, ama karşı koyamadı." çok fena dalga geçmişler, karikatürize ederek. hem batıyla hem de orta/üst sınıf bireyciliği ile. `gıda egemenliği mücadelesini` ahlaki bir zeminden suçluluk/ üstünlük dikotomisi üzerinden kurma vasatlığı. tam da batının liberal ahlakına özgü bir bakış. iklim krizini, doğa sömürüsü vs. yığınla sorunu şahsileştirip ahlakileştirerek bireysel sorumluluğa yükle ve yalnızca bireyleri suçla. neoliberalizmin yaşadığı krizi; çevreci, vegan, yeşil dünya, sürdürülebilir bir kalkınma vaadi gibi türlü güleryüzlü barışçıl dalaverelerle götünü kurtarma çabası. öte yandan tüm güncel sorunların bizzat kendi varoluşundan kaynaklanan devasa boyutlarını unutturarak piyasaya fahiş fiyatlarla güya alternatifler sunuyor. "kimyasal kullanmak zorunda değilsiniz, organik beslenmemek senin suçun!, nüfus bu kadar çogalmasa gül gibi olacaktı dünya.." diye yoksul azarlamaca. "bir de duşta çok kalıyorsunuz, hep ondan.." orta/ üst sınıflara da vicdan masturbasyon hizmeti sundun mu tamam, onlar da oyuncak arıyor zaten hep şımarıkça, yeni bir din bulmuşcasına: "doğanın canını okuyoruz, doğayı kurtarmalıyız!!" ağlaklığı. doğa kendini toplar, kurtarır, ne büyük yok oluşlardan kendini yeniden var etmiş. bizim kendi sonumuz gelecek yakında böyle giderse doğadan önce. sorun ortak. fakat sistemsel alternatifin yapısal çözümlerin topyekun bir karşı duruşun yoksa bu bireysel suçluluk ve bireysel minik tatlı telaşlarla ancak liberal kepazeliği sürdürmek mümkün oluyor. marksizmi bilmeyen birinin sosyal/siyasal olaylar karşısındaki tutumu tıpkı bu filmdeki gibi abuklamaya dönüyor maalesef. tarihsel olanın içindeki neden sonuç ilişkisini kuramayınca ve örgütlü bir bilinçlilik ve ciddi bir karşı çıkış olamadıkça ancak dalyarakça apolitik yükselişler işte.