Alman kuramcı Walter Benjamin'in sürgünde iken yazdığı kısa ama son derece etkili bir çalışması. Bu Alman ekolüne hayranım ya. Korkunç bir tarihleri olmasına rağmen sanatta, edebiyatta, müzikte, sporda hemen hemen bütün alanlarda çok iyiler. Benjamin, bu incecik eserinde sanat eserlerinin…devamıAlman kuramcı Walter Benjamin'in sürgünde iken yazdığı kısa ama son derece etkili bir çalışması.
Bu Alman ekolüne hayranım ya. Korkunç bir tarihleri olmasına rağmen sanatta, edebiyatta, müzikte, sporda hemen hemen bütün alanlarda çok iyiler.
Benjamin, bu incecik eserinde sanat eserlerinin başta sinema ve fotoğraf olmak üzere birçok gelişimden dolayı kültürel değerinin yitirildiğini savunuyor. O dönemin toplumsal ve siyasal konumu söz konusu olduğunda sanat; olması gerektiği iddia edilen estetik değerini, birtakım ideoloji uğruna harcanmakta olduğunu belirtiyor. Eserin kanıtı resmen ikinci dünya savaşı ve akabinde gelişen sanat eserleri.. İnanılmaz gerçekten.
Günümüzde ise bu savaş, totaliter rejim vb. unsurlar olmadan, teknoloji ile -birtakım applications desek daha doğru olur aslında- doğrudan değer kaybetmekte. Hatta komik bir örnek vermek gerekirse, bu ve buna benzer platformlardaki kullanıcıların (halkın kendisi) sanat eserleri hakkındaki ofansif görüşleri konuyu destekler nitelikte.
1936 yılında yayınlanmasına rağmen günümüzde hala değerli bir çalışma olarak görülüp okunması ve anlaşılması gerektiğini düşünüyorum.
"Sanat eserinin biricikliği, gelenek bağlamına gömülü oluşuyla özdeştir. Geleneğin kendisiyse son derece canlı, olağanüstü şekilde dönüşebilirdir. Örneğin Antikçağ'dan kalma bir Venüs heykelinin, onu tapınmalarının nesnesine dönüştürmüş Yunanlarda sahip olduğu gelenek bağlamı, aynı heykele baktığında uğursuz bir put gören bir Ortaçağ ruhbanınınkinden farklıydı. Ancak her ikisinin de gözüne aynı şekilde görünen yegâne unsur, heykelin biricikliği, başka bir deyişle bunun aurasıydı. Sanat eserinin gelenek bağlamına gömülmüş halinin ilk dışavurumu tapınma olmuştur. Bilindiği üzere en eski sanat eserleri, önce büyü merasimlerinin, sonradansa dinî ritüellerin hizmetinde oluşmuştur. Sanat eserinin bu auraya ait varoluş biçiminin hiçbir zaman ritüel işlevinden kopmamış olması son derece önemlidir. Diğer bir deyişle: "Sahici" sanat eserinin benzersiz değeri, asıl ve ilk kullanım değerini oluşturmuş ritüele dayanmaktadır. Nasıl aktarılmış olursa olsun güzellik tapınmasının en dünyevi biçimlerinde bile seküler bir ritüel olmayı sürdürür. Dünyevi güzellik tapınması, Rönesans ile doğup üç yüzyıl boyunca varlığını sürdürdükten sonra daha maruz kaldığı ilk büyük sarsıntıda bu eski temellerini açıkça belli etmiştir. Çünkü gerçek anlamda ilk devrimci yeniden üretim aracı olan fotoğrafın ortaya çıkışıyla (ve eşzamanlı olarak sosyalizmin doğuşuyla) beraber sanat, bir yüzyıl sonra artık yadsınamaz hale gelen krizin yaklaştığını hissettiğinde, buna sanat ilahiyatı sayılabilecek l'art pour l'art' öğretisiyle karşılık vermiştir. Bu öğretiden yola çıkarak yine olumsuz ilahiyat sayılabilecek, bir "saf" sanat fikri meydana gelmiş ve sanatın sadece toplumsal işlevini değil, maddi içeriğinin her türlü telkinini de reddetmiştir. (Şiirde bu görüşü üstlenen ilk kişi Mallarmé'dir.)"
(Sayfa 17-18)
"Sanat eserinin teknik olarak yeniden üretilebilir hale gelmesi, kitlelerin sanatla olan ilişkisini değiştirir. Bu ilişki, örneğin Picasso'da gerici sayılabilecekken, Chaplin örneğinde en ilerici haline kavuşur. İlerici tutumun özelliği, içerisinde izleme ve deneyimleme hazzının, doğrudan ve derinlemesine şekilde uzman muhakemesiyle ilişkilendirilmiş olmasıdır. Böylesi bir ilişki, önemli bir toplumsal göstergedir. Çünkü bir sanat dalının toplumsal önemi ne kadar azalırsa -resim sanatında açıkça görüleceği üzere- izleyici kitlesinin eleştirisi ve beğenisi birbirinden o kadar sapma gösterecektir. Konvansiyonel olan eleştirisiz kabul görürken, gerçekten yeni olansa büyük bir dirençle reddedilir. Sinemada izleyicinin hem eleştiri hem beğeni tutumları örtüşür. Bunun en önemli sebebi, seyircinin kitlesel tepkisini oluşturan bireysel tepkilerin, gerçekleşmesi an meselesi olan yoğunlaşma tarafından daha baştan belirleniyor oluşuna sinema salonunda olduğu kadar başka hiçbir yerde rastlanmamasıdır. Bireysel tepkiler dışa vuruldukları anda sinema salonunda karşılıklı olarak birbirilerini onaylar. Yine resim sanatından bir örnek verecek olursak: Tablolar, hem birey hem de ufak bir topluluk tarafından izlenme iddiasında olagelmiştir. On dokuzuncu yüzyıldaki gibi tabloların geniş izleyici kitleleri tarafından eşzamanlı olarak izlenmesi, resim sanatının içine düştüğü krizin ilk emaresiydi ve bu kriz, kuşkusuz tek başına fotoğraftan değil, bundan görece bağımsız olarak, sanat eserinin kitlenin ilgisini talep etmesinden kaynaklanıyordu."
(Sayfa 33)
Web yapım aşamasındadır.
En iyi deneyim için mobil uygulamamızı indir.
En iyi deneyim için mobil uygulamamızı indir.
Alman kuramcı Walter Benjamin'in sürgünde iken yazdığı kısa ama son derece etkili bir çalışması. Bu Alman ekolüne hayranım ya. Korkunç bir tarihleri olmasına rağmen sanatta, edebiyatta, müzikte, sporda hemen hemen bütün alanlarda çok iyiler. Benjamin, bu incecik eserinde sanat eserlerinin…devamı
"Her şey güzeldi bir zaman, çok önce Şehirler, insanlar, güneş deniz Mutluluğumu görebilirdiniz Çökmeseydi içime bu son gece Her şey bir anda bitmeseydi, yazık Olmasaydı gençliğime aptalca Belki de o yerlere varırdık O uzak dağlara ulu: koskoca Orada her şey…devamı
"Kalırsa bir soru kalır benden Yanıtı var mıdır bilmem? Denizine, göğüne, toprağına Uçanına, kaçanına bu dünyanın Kalırsa bir soru kalır benden Ölüm gelir, gün akşama kavuşurken. Neyi ararım ben, neyi bulurum? Taştan taşa, düşten düşe sekerek Enginleri aşar da, sığda…devamı
"Ben canımı sokakta buldum efendim! Ben çimenlere yaslamışım ömrümü Birbirinin önünde yamulanlar varken Beni dize bilmez sanma Beni dize gelmez san! Çaresizlik ki kırk kir ile sıvanmıştır hikayemize Bir balığın yaralı ağzıyla konuşuyor olmamız bundan Öyle bülbül! Hadi ordan Kuşların…devamı
"Dünyanın dışına atılmış bir adımdın sen Ömrümüzse karşılıksız sorulardı hepsi bu Şu samanyolu hani avuçlarından dökülen Kum taneleri var ya onlardan birindeyim Yeni bir yolculuğa çıkıyorum kar yağıyor Bir aşk tipiye tutuluyor daha ilk dönemeçte Çocuksun sen sesindeki tipiye tutulduğum…devamı
"Sana buraya bazı şeyler koyuyorum. Yol boyunca aklında olsun. Lazım olursa açar okursun, Olmazsa da olsun, bir zararı yok burada dursun. Şuraya bir cümle koydum. Bırak, acımızı birileri duysun. Hem zaten şiir niye var? Dünyanın acısını başkaları da duysun! Acı…devamı
Her ne kadar kariyerinin zirvesini 70'lerde yaşamış olsa da bugün hala yaşayan en önemli yönetmenlerden biri olarak görülen Francis Ford Coppola'nın 2024 yılında yayımladığı yeni filmi. Üzerine o kadar çok şey söylenir ki... 130 milyon dolarlık bütçesini çöpe atmış desek…devamı
"Karanlık sözler yazıyorum hayatım hakkında. Aşklarım, inançlarım işgal altındadır tabutumun üstünde zar atıyorlar cebimdeki adreslerden umut kalmamıştır toprağa sokulduğum zaman çapa vuran adamlar denize yaklaşınca kumlar ve çakıl taşları geçmiş günlerimi aşağılamaktadır. Karanlık sözler yazıyorum hayatım hakkında. Ve rüzgar buruşturuyor…devamı
"Senin şairin yap beni, ey Gece, peçeli Gece! Gölgende çağlar boyu sessizce oturdu insanlar, şarkılarını söyleyeyim onların. Âlemden âleme sessizce koşan tekerleksiz arabana al beni, sen ki zamanın sarayında bir kraliçe, esrarengiz bir güzelsin! Sorular soran nice akıl, avluna gizlice…devamı
"Sen varken kötü diye bir şey bilmiyorduk Mutsuzluklar, bu karalar yaşamada yoktu Sensiz karanlığın çizgisine koymuşlar umudu Sensiz esenliğimizin üstünü çizmişler Nicedir bir pencereden deniz güzel değil Nicedir ışımayan insanlığımız sensizliğimizden. Sen gel bizi yeni vakitlere çıkar." - İlhan Berk