(@) - Raf

Spoiler içeriyor Kitabın sadece bir hikâye anlatmaması; aynı zamanda insanın kendi hayatıyla ilgili de küçük küçük kapılar aralaması oldu. Monika Maron’un kalemi zaten çok yalın ama bir o kadar da içeriye işleyen bir tarzda. Bu kitapta da tam olarak bunu hissediyorsun: bir…devamıKitabın sadece bir hikâye anlatmaması; aynı zamanda insanın kendi hayatıyla ilgili de küçük küçük kapılar aralaması oldu. Monika Maron’un kalemi zaten çok yalın ama bir o kadar da içeriye işleyen bir tarzda. Bu kitapta da tam olarak bunu hissediyorsun: bir karakteri değil, sanki insanın kendi içindeki o hafif karmaşayı okuyorsun. Kitabın temel konusu aslında bir kadının hayatının ortasında, hiçbir şeyin ona iyi gelmediği bir zamanda kendine yeni bir başlangıç arayışı. Büyük olaylar yok, büyük dramlar yok; ama içten içe büyüyen bir boşluk duygusu var. Bu boşluk, karakterin her düşüncesine, her davranışına sinmiş durumda. Maron bunu çok gerçekçi anlatmış. Özellikle karakterin kendi iç sesi, geçmişiyle hesaplaşması, hayata hangi noktada ve neden tutunamadığını kendi kendine sorgulaması beni çok etkiledi. Kitap ilerledikçe aslında insanın hayatı boyunca yaptığı başlangıçların ne kadar acayip olabileceğini fark ediyorsun. Çünkü bazen başlangıç dediğimiz şey büyük bir hareket değil; bazen sadece yerinden kıpırdamak bile yeterli oluyor. Yazar, karakterin küçük bir kararla bile hayatında nasıl değişimler yaşayabileceğini çok doğal bir dille göstermiş. Bu kısımlar bana iyi gelmişti. İçimde bir yerde evet, bazen gerçekten bir adım yeter dedirtti. Ama tam burada şunu da söylemeliyim: Kitabın bazı yerlerinde bu içsel yolculuk biraz yüzeyde kalmış gibi geldi bana. Mesela karakterin düşüncelerine giriyoruz ama bazı sahnelerde o derin bağ kopuyor. Sanki yazar birden hızlanmış, bazı sayfaları sadece doldurmak için yazmış gibi hissettiğim oldu. Hatta bu bölüm olmasa da olurmuş dediğim anlar vardı. Kitabın genel tonu çok güzel ama yer yer o yoğunluk dağılmış. Yine de karakterin iç dünyasında dolaşmak, onun hayata yeniden tutunma çabasını izlemek, bazı şeyleri fark edişine şahit olmak hoşuma gitti. Maron’un en sevdiğim yönü, hiçbir şeyi abartmadan ama tam yerine oturacak bir cümleyle anlatabilmesi. Bu kitapta da özellikle altını çizdiğim bazı satırlar oldu. Çok sade bir cümle, ama okurken insanın içinde bir şey kıpırdıyor. İşte bu, kitabın bence en değerli tarafıydı. Aynı zamanda kitapta hayata dair ufak bilgiler, gözlemler ve deneyimler var. Bunlar okuyucu olarak bana hıh, bu mantıklı dedirten şeylerdi. Kitap bittiğinde hem biraz düşünmüş hem de biraz hafiflemiş hissettim. Sanki yazar bana doğrudan Her şey kötü olabilir ama yeniden başlamak mümkün demiş gibi. Buna rağmen ve bunu söylemeden geçemem kitabın daha derin yazılabileceğini düşündüm. Konusu buna çok müsaitti. İçsel yolculuk, hesaplaşma, yeniden başlama. Bunlar çok güçlü temalar. Bir tık daha ayrıntı, bir tık daha hikâye dokusu görmek isterdim. Belki karakterin geçmişi daha fazla açılabilirdi ya da bazı sahneler daha anlamlı hale getirilebilirdi. Bu yüzden kitap bana biraz zayıf geldi. Güzel ama derinliği tam yakalayamamış gibi.

yasamsiz 4 months ago

Beyaz Kitap

Han Kang

9 Gönderi

Spoiler içeriyor İnce bir yarayı parmaklarımla yoklarken tuttuğum nefes gibi Han Kang’ın yazdıkları öyle tanıdık, öyle kırılgan ki, okurken bazı sayfalarda durup nefesimi topladığımı fark ettim. Kendi hayatımın sessizlikleriyle çakışan bir şey var bu kitapta; özellikle de kaybın, yasın ve hatırlamanın o…devamıİnce bir yarayı parmaklarımla yoklarken tuttuğum nefes gibi Han Kang’ın yazdıkları öyle tanıdık, öyle kırılgan ki, okurken bazı sayfalarda durup nefesimi topladığımı fark ettim. Kendi hayatımın sessizlikleriyle çakışan bir şey var bu kitapta; özellikle de kaybın, yasın ve hatırlamanın o bembeyaz yüzü. Kitap aslında bir hikâyeyi anlatmaktan çok, bir duyguyu yürütüyor. Beyaz nesneler üzerinden ilerleyen çok parçalı bir anlatı gibi ama bu parçalar yan yana gelince insanda derin bir bütünlük bırakıyor. Sanki beyaz dediğimiz şey bir renk değil, bir boşluk; insanın içindeki o hiç doldurulamayan alan. Beni en çok sarsan yer zıbın bölümü oldu. Bir bebeğin ömrüne bile yetemeyen küçücük bir kumaş parçasının bu kadar ağır bir anlam taşıyabilmesi. Ben orayı okurken, Han Kang’ın kırılmış bir anıyı elinde tutup onu bize göstermesini izledim resmen. Bir zıbın üzerinden hem yokluğu hem de bir annenin içinden hiç çıkmayan suçluluğunu, sızısını bu kadar sade ama bu kadar vurucu anlatması. İçimde bir şey düğümlendi, kelimeleri takip etmekte zorlandım. Çünkü ne kadar az şey söylüyor gibi görünse de, altı o kadar dolu ki. Kitapta beni etkileyen bir diğer şey ise yazarın kendi hayatıyla, kaybettiği ablasıyla kurduğu bağdı. Geriye dönüp hiç yaşamamış birinin gölgesini sevmeye çalışmak. Bu bence kitabın en ağır sorusu: Yaşayamamış bir hayatı anmak mümkün mü? Han Kang bunu uzun uzun açıklamadan, sadece hissettiren o kırılgan tonuyla anlatıyor. Tüm bunlara rağmen Beyaz Kitap çok rahat okunan bir kitap. Kendine biraz zaman ayırıp bir oturuşta bitirilecek türden. Çünkü dili akıyor, anlatım fazla çaba göstermeden insanın içine sızıyor. Ama bence asıl güzelliği, okumayı bitirdikten sonra bile üzerinde sessizce düşünmeye devam ediyor olman. Kitabı kapattığında beyaz rengin bile daha ağır, daha anlamlı geldiğini fark ediyorsun.

yasamsiz 4 months ago

Fahrenheit 451

Ray Bradbury

190 Gönderi

Spoiler içeriyor İnsan düşünmezse, hatırlamazsa, sorgulamazsa zaten yavaş yavaş kendini kaybediyor. Ve Bradbury’nin romanı tam olarak bunu anlatıyor. Konusu zaten net. Kitapların yasaklandığı, insanların artık düşünmekten uzaklaştırıldığı, her şeyin yüzeysel olduğu bir gelecek. Devlet kitapları tehlike olarak görüyor ve itfaiyeciler de bu…devamıİnsan düşünmezse, hatırlamazsa, sorgulamazsa zaten yavaş yavaş kendini kaybediyor. Ve Bradbury’nin romanı tam olarak bunu anlatıyor. Konusu zaten net. Kitapların yasaklandığı, insanların artık düşünmekten uzaklaştırıldığı, her şeyin yüzeysel olduğu bir gelecek. Devlet kitapları tehlike olarak görüyor ve itfaiyeciler de bu kitapları yakmak için var. Montag da bu düzenin içinde yaşayan bir itfaiyeci. Ama zamanla, gördükleri ve tanıştığı insanlar sayesinde bu düzenin aslında ne kadar boş olduğunu fark etmeye başlıyor. Montag’ın yaşadığı uyanış bana şunu düşündürdü İnsan bazen hayatın ortasında durup kendine ben ne yapıyorum? diye sormadıkça gerçeklerle yüzleşemiyor. Kitap tam olarak bunu yaptırıyor. Clarisse’in soruları, yaşlı kadının kitaplarıyla birlikte yanmayı tercih etmesi, karısının tamamen boş bir hayat yaşaması. Bunlar Montag’ın zihnini dürtüyor. Ve bence bizim hayatımızda da böyle şeyler var. Bir olay, bir insan, bir cümle bazı şeyleri sorgulatıyor. Bu kitap da o etkiyi yaratıyor. Romanın anlattığı dünya bana çok uzak gelmedi açıkçası. Çünkü bugün de insanlar sürekli ekranlara bakıyor, hızlı tüketime alışmış durumda, sessizliği unuttu. Ve kitap şunu açık açık gösteriyor Eğer insan kendini hazır bilgilere, yapay mutluluklara, düşünmeden yaşamaya teslim ederse, aslında kendi hayatının iplerini bırakmış olur. Bu yüzden kitabın mesajı çok güçlü Okumak sadece bilgi değil, bir duruş. Düşünmek sadece zeka değil, bir özgürlük. Montag’ın ormana kaçıp kitapları ezberleyen insanlarla tanışması da bana şunu hatırlattı Bilgi gerçekten yok olmaz. Saklanır, aktarılır, taşınır. Önemli olan onu koruyacak insanlar olması. Hayatta da böyledir; değer verdiğimiz şeyleri içimizde taşırız, kimse alamaz. Genel olarak baktığımda, Fahrenheit 451 bence kesinlikle okunması gereken bir kitap. Hem konusu sağlam, hem de insana gerçekten bir şey öğretiyor. Şunu fark ettiriyor Eğer düşünmeyi bırakırsa insan, zaten kendi özgürlüğünü kendi yakmış olur. Kitap aslında kitaplardan değil, insandan bahsediyor. Değerlerden, hafızadan, bilinçten Bunları kaybettiğimizde geriye sadece boş bir hayat kalıyor. Benim için kitabın değeri de burada. Hem güzel bir hikâye sunuyor hem de hayatla ilgili ciddi dersler veriyor. Ve ben böyle kitapları seviyorum kapattığımda bana bir şey söylemiş olsun istiyorum. Bu kitap da tam olarak öyle bir eser.

yasamsiz 5 months ago

Ölmek İstiyorum Ama Tteokbokki de Yemek İstiyorum

Baek Sehee

28 Gönderi

Spoiler içeriyor Kronik depresyonla mücadele eden bir kadın. Kitap boyunca onun psikiyatristiyle yaptığı seansların transkriptlerini okuyoruz. Aralarda da kendi düşüncelerini, hislerini, bazen de o anlarda aklından geçenleri paylaşıyor. Yani bu bir roman değil, kişisel gelişim kitabı da değil; daha çok bir terapi…devamıKronik depresyonla mücadele eden bir kadın. Kitap boyunca onun psikiyatristiyle yaptığı seansların transkriptlerini okuyoruz. Aralarda da kendi düşüncelerini, hislerini, bazen de o anlarda aklından geçenleri paylaşıyor. Yani bu bir roman değil, kişisel gelişim kitabı da değil; daha çok bir terapi günlüğü gibi. Ancak tam da bu noktada kitap bende bir eksiklik hissi bıraktı. Çünkü anlatılan şeylerin çoğu, yazarın yaşadığı buhranı derinlemesine göstermek yerine, yüzeyde dolanıyor. Distimi gibi ciddi bir rahatsızlığın, bu kadar hafif ve dağınık bir biçimde aktarılması kitabın etkisini çok zayıflatmış. Yazarın terapi süreci boyunca bir ilerleme yaşayıp yaşamadığını anlamak neredeyse imkânsız. Seanslar bir noktada tekrara düşüyor; aynı duygular, aynı çıkmazlar. Psikiyatristin yaklaşımı da oldukça yetersizdi bence. Kitabın başından sonuna kadar Sen iyi bir insansın. gibi basmakalıp cümlelerle ilerleyen bir terapi süreci gördüm. Bu kadar derin bir acıya, bu kadar karmaşık bir zihin hâline bu kadar yüzeysel cevaplar verilmesi, bana kitabın samimiyetini zedelemiş gibi geldi. Psikiyatristin, yazarın hayatına gerçekten dokunabildiğine dair bir his uyandırmıyor. Bir diğer rahatsız edici nokta ise kitabın içinde yer alan bazı söylemlerdi. Yazarın zaman zaman kadın düşmanı, homofobik hatta küçümseyici bir dile kaydığı bölümler var. Kendi içindeki çelişkileri belki de fark etmeden bu şekilde yansıtıyor. Ancak bunu bir itiraf cesareti olarak görmek de zor. Aksine, bazı yerlerde pick me tavırlarıyla karşılaşıyoruz; başkalarının onayına bu kadar bağımlı bir karakter, kendi iç huzurunu bulma yolunda ilerleyemiyor. Oysa kitap sanki kurtulmuş bir kadının hikâyesi gibi sunulmuştu. Kitabın sonlarına doğru eklenen kısa notlar da bu dağınıklığın devamı niteliğinde. Seanslardan sonra yazdığı o küçük notlarda bile, sanki aynı cümleleri tekrar tekrar okuyormuşum hissine kapıldım. Yazar, ne kendisiyle ne de yaşadığı ülkenin dayattığı güzellik ve başarı standartlarıyla tam olarak yüzleşebilmiş gibi değil. Güney Kore’de dış görünüşe verilen aşırı önem, kadının sürekli kusursuz olması gerektiği algısı, satır aralarında hissediliyor. Fakat bu önemli sosyolojik arka plan bile kitapta derinlemesine ele alınmıyor; oysa asıl mesele belki de buydu. Ben kitabı okurken yazarın vefat ettiğini öğrenmiştim. 35 yaşında hayatını kaybettiğini duyunca ister istemez kitabın her cümlesi daha başka bir anlam kazandı. Sanki o terapi odasındaki cümleleri değil de, artık dünyadan gitmiş birinin son izlenimlerini okuyormuşum gibi hissettim. Bu da kitabı duygusal olarak daha ağır hâle getirdi. Ne kadar yüzeysel bulsam da, bir insanın kendini iyileştirmeye çalıştığı bir dönemin kaydını tutmuş olması değerli. Yine de dürüst olmam gerekirse, kitap bana çok fazla şey katmadı. Ne psikolojik açıdan derin bir çözüm sundu, ne de edebi olarak güçlü bir anlatım. Belki benzer bir süreçten geçen okurlar için yalnız değilim hissi verebilir ama onun dışında güçlü bir etki bırakmadığını düşünüyorum.

yasamsiz 5 months ago

Ben Kirke

Madeline Miller

120 Gönderi

Spoiler içeriyor Mitoloji sevenlerin özellikle ilgisini çekeceği bir roman. Yunan mitolojisinin büyülü ama zalim dünyasında, hep tanrıların gölgesinde kalmış bir kadının hikâyesini anlatıyor. Kirke, başkaları kadar gösterişli ya da güçlü değil belki ama içinde bambaşka bir kudret taşıyor: insan olabilmeyi. Kitabı okurken,…devamıMitoloji sevenlerin özellikle ilgisini çekeceği bir roman. Yunan mitolojisinin büyülü ama zalim dünyasında, hep tanrıların gölgesinde kalmış bir kadının hikâyesini anlatıyor. Kirke, başkaları kadar gösterişli ya da güçlü değil belki ama içinde bambaşka bir kudret taşıyor: insan olabilmeyi. Kitabı okurken, onun dışlanmışlığını, yalnızlığını ve sonunda kendi gücünü fark etmesini derinden hissediyorsunuz. Ailesiyle olan ilişkileri ise beni fazlasıyla sinirlendirdi. Annesi tamamen ilgisiz, babası kibirli ve umursamaz. Kirke’nin kardeşleri de aynı şekilde, sürekli kendini üstün gören, küçümseyici tipler. Kirke onların arasında hep eksik, hep yanlış biri gibi görülüyor. O yüzden ben açıkçası ne annesini ne babasını ne de kardeşlerini sevebildim. Hepsi gıcıktı, hepsi bencildi. Kirke’nin o soğuk, sevgisiz ortamda kendine yer bulamayışını okurken içim gerçekten sıkıştı. Bir de o erkek karakter Kirke’nin ilk aşkı olan kişi. Başta sanki gerçekten seviyormuş gibi davranıyor ama sonradan yaptığı şeyler tam bir hayal kırıklığı. Kirke ona saf bir kalple bağlanıyor ama adamın bu sevgiyi nasıl bencilce kullandığını görmek beni çok rahatsız etti. O bölümde Kirke’ye çok üzüldüm, ama aynı zamanda oradan sonra daha güçlü birine dönüşmeye başladığını da gördüm. Kitapta beni en çok sarsan sahnelerden biri ise, Kirke’nin adasına gelen erkeklerle yaşadığı o olaydı. Onların iyi niyetliymiş gibi davranıp, aslında onu zayıf sanarak saldırmaya kalkıştıkları o an Gerçekten insanın içini kaldıran bir sahneydi. Kirke’nin o an yaşadığı korku, öfke ve çaresizlik hepsi çok güçlü bir şekilde yansıtılmış. Ama aynı zamanda o sahneyle birlikte Kirke’nin içinde bastırılmış gücün patladığını, bir kadının kendi bedenine, hayatına ve sınırlarına sahip çıkma anını görüyorsunuz. O bölüm beni hem öfkelendirdi hem de etkiledi. Doğrusunu söylemek gerekirse, kitabın ortalarına doğru özellikle 230. sayfalardan sonra tempo biraz düştü. Bazı yerlerde uzun betimlemeler okumayı zorlaştırdı. Ama yazarın dili o kadar güçlü, atmosfer o kadar büyüleyiciydi ki, bırakmak istemedim. Özellikle babasıyla yaşadığı o yüzleşme anı beni derinden etkiledi. Hem bir kızın babasına karşı yıllarca biriktirdiği korku hem de sonunda gelen özgürlük duygusu çok güçlüydü. Genel olarak Ben Kirke, hem mitolojiye hem kadın gücüne dokunan bir hikâye. Bazı bölümleri yavaş ilerlese de, karakter derinliği ve anlatımın büyüsü bunu fazlasıyla telafi ediyor. Kirke’nin acıyla, yalnızlıkla ve ihanete rağmen dimdik kalışı, kitabın en vurucu tarafıydı. Benim için 10 üzerinden 7’lik bir kitap. Çünkü anlatımı çok iyi, karakterleri güçlü, ama bazı kısımlarda tempo düşüyor. Yine de mitoloji sevenlerin seveceği, hatta bir kadının gücünü gerçekten hissettirecek bir roman diyebilirim.

yasamsiz 6 months ago

Yaşamak

Yu Hua

189 Gönderi

Spoiler içeriyor Yu Hua’nın Yaşamak kitabını okurken hissettiğim en baskın şey, romanın bana sürekli acı yüklemeye çalıştığı ama o acının içini dolduramadığı oldu. İlk başta sıradan bir adamın hikâyesi üzerinden Çin’in büyük dönüşümlerine tanıklık edeceğimizi düşünüyorsun, ama kısa sürede fark ediyorsun ki…devamıYu Hua’nın Yaşamak kitabını okurken hissettiğim en baskın şey, romanın bana sürekli acı yüklemeye çalıştığı ama o acının içini dolduramadığı oldu. İlk başta sıradan bir adamın hikâyesi üzerinden Çin’in büyük dönüşümlerine tanıklık edeceğimizi düşünüyorsun, ama kısa sürede fark ediyorsun ki roman aslında tek bir şeye yaslanıyor: felaketlerin art arda sıralanmasına. Evet, savaş var, açlık var, devrim var… ama bütün bunların ötesinde sürekli “ölüm” var. Öyle ki bir noktadan sonra ölümler duygu yaratmıyor, sadece “sıradaki trajedi ne olacak” diye bekler hâle geliyorsun. Dramatik yoğunluğun bu kadar hesaplı kurulması, romanı edebi bir deneyim olmaktan çıkarıp tam anlamıyla bir melodram hâline getiriyor. Beni en çok rahatsız eden kısımlardan biri oğul Youqing’in ölümüydü. Doktorun çocuğun bedenini sömürür gibi kan alması ve kan bitene kadar devam edip onu öldürmesi, bana göre düpedüz bir cinayet. Burada yaşanması gereken sahne, bir babanın en derin çöküşünü, en büyük isyanını görmemizdi. Ama Fugui neredeyse tepkisiz, kabullenmiş bir hâlde duruyor. Böyle bir kaybı böylesine soğuk karşılamak inandırıcılığı yerle bir ediyor. Hatta oğlunun ölümünü öğrendikten kısa bir süre sonra karşısına biri çıkıyor ve normal bir sohbet ediyormuş gibi konuşuyorlar; sanki evladını kaybetmemiş gibi “günlük” bir muhabbet dönüyor. Ardından birden “benim oğlum öldü” diyor. Yani bu nasıl bir duygu aktarımıdır? Okur için sahne bir anda komikleşiyor, acının ağırlığı ise tamamen kayboluyor. Bu kadar yüzeysel bir tepkisizlik, romanın tüm duygusal iddiasını boşa düşürüyor. Bir de işin baba karakterinin tavırları var. Fugui, başından beri bencil, sorumsuz, savurgan bir adam. Ama beni en çok iten, kadınlara karşı olan bakışı ve tavırları oldu. Karısına, kızına, etrafındaki kadınlara yaklaşımı; onları küçümseyen, değersizleştiren, sahiplenme ile hor görme arasında gidip gelen bir zihniyet. Yazar, bu bakışı sorgulamak yerine adeta normalleştirmiş gibi. Bu yüzden ben şahsen Fugui’yi hiçbir zaman sevemedim. Bana göre romanın asıl ölmesi gereken kişisi çocuk ya da kadınlar değil, tam da bu baba karakteriydi. Çünkü bütün yıkımın kaynağı aslında onun sorumsuzluğu, onun seçimleri, onun erkekliğe yaslanan hoyratlığı. Buna rağmen o hep hayatta kalıyor, herkes gidiyor ama o kalıyor. İşte romanın en büyük ironisi de burada: yaşamayı en az hak eden kişi yaşamaya devam ediyor. Kitapta en saçma bulduğum örneklerden biri de kızının hikâyesi oldu. Kızı evleniyor, hamile kalıyor, doğum yaparken ölüyor; çocuğu yaşıyor. Derken kızının eşi de ölüyor. Bu kez torun dedesiyle kalıyor. Bir noktada o çocuk da fasulye yerken boğazına takılıp ölüyor. Yani gerçekten Yeşilçam dizilerinden fırlamış gibi: her bölümde bir ölüm, her sahnede yeni bir trajedi. Bu noktada artık romanın amacı dram yaratmak değil, dramı dram için yığmak gibi görünüyor. Bu da kitabı sahici olmaktan çıkarıyor. Kitabın adı Yaşamak ama bana göre ortaya çıkan şey “yaşamak” değil, “katlanmak”. Evet, acıya katlanmak, hayatta kalmaya çalışmak, en sonunda da inatla nefes almaya devam etmek. Ama bu inat, okura bir direnç ya da umut duygusu vermiyor. Tam tersine, bıktırıcı bir tekrar hâline geliyor. Fugui’nin her kayıptan sonra aynı şekilde yoluna devam etmesi, hiçbir şekilde derinleşmemesi, bir insanın ruhsal dünyasından çok bir kuklanın hareketlerini andırıyor. Bu kadar trajedi yaşayıp hâlâ aynı sıradanlıkla nefes alan bir karakter, bana göre ne inandırıcı ne de sarsıcı. Özetle Yaşamak, bana edebi bir yoğunluk değil, fazlaca şişirilmiş bir dram paketini hissettirdi. Arka planda Çin’in tarihi var evet, ama karakterler bu tarihin içinde etten kemikten insan olmaktan çok, sürekli ölümlerle beslenen birer araç gibi. Fugui’nin kadınlara bakışı, oğlunun ölümündeki tepkisizliği, her şeyin üst üste yığılması… bunların hepsi kitabı bana sahici değil, yapay kıldı. Gelecek olursam kitap beni sıktı, içine hiç sokmadı. “Daha ne olabilir ki, hadi sen de öl bitsin” dedirten bir hikâye hâline geldi. Çünkü Yeşilçam dram filmleri gibiydi: ağla, üzül, biraz daha dram ekle, bir ölüm daha koy… ama hiç derinlik verme. O kadar saçmaydı ki bana kalırsa para vermeye değmezdi, verdiğime pişmanım. Baktım herkes övgüler dizmiş ama ben açıkçası bu kadar abartılan bir kitabı hiç hak ettiği yerde görmüyorum. Gerçek dünyada bazen kötüler yaşar, iyiler ölür; evet, ama bunu bu kadar basit, yüzeysel ve tekrar eden bir şekilde vermek edebiyat değil. Benim için mantıksız, yapay ve sahici olmayan bir romandı.

yasamsiz 6 months ago

Sıfır Noktasındaki Kadın

Nevâl es-Saadavi

66 Gönderi

Spoiler içeriyor Kahramanımız Firdevs, başından geçenleri birinci ağızdan anlatıyor. Kitap, onun hapishanede geçirdiği son günlerinde yaşadığı çöküş ve geriye dönüp hayatını anlatmasıyla başlıyor. Daha ilk sayfalardan anlıyorsun: Bu bir kurmaca değil, bu bir “neden buradayım” sorusunun cevabı. Firdevs’in hayatı çocukluktan başlıyor. Yoksulluk,…devamıKahramanımız Firdevs, başından geçenleri birinci ağızdan anlatıyor. Kitap, onun hapishanede geçirdiği son günlerinde yaşadığı çöküş ve geriye dönüp hayatını anlatmasıyla başlıyor. Daha ilk sayfalardan anlıyorsun: Bu bir kurmaca değil, bu bir “neden buradayım” sorusunun cevabı. Firdevs’in hayatı çocukluktan başlıyor. Yoksulluk, baskı, şiddet… Daha küçük yaşta en yakını tarafından istismar ediliyor ama kimse bunu görmüyor, duymak istemiyor. Çünkü toplumun düzeni, susmayı öğretiyor. Erkekler için “normal” sayılan şey, kadının bedenini sahiplenmek, onun ruhunu yok saymak. İşte Firdevs tam da bu düzenin içine doğuyor. Okul, eğitim gibi ışık veren bir kapı aralansa da, o kapının ardında da başka bir çıkmaz var. Çünkü toplumun gözünde kadın, ne kadar okursa okusun, eninde sonunda “bir erkeğin eşi” ya da “bir erkeğin malı” olacak. Firdevs de defalarca evliliğe, ilişkilere, erkeklerin hükmüne sürükleniyor. Yazar burada özellikle erkeklerin dünyasını net bir şekilde eleştiriyor: Erkeklerin çoğu sadece cinselliği, güç gösterisini ve kadını ezmeyi biliyor. Sevgiyi, eşitliği, dostluğu bilmiyorlar. Kitap boyunca en acıtan şeylerden biri şu: Kadının kendi ailesi bile çoğu zaman onun yanında değil. Anne baba, çoğu yerde kızının ne yaşadığını göremiyor, görmek istemiyor. Tacizi fark edemiyor, şiddeti olağan kabul ediyor. Hatta “sus” diyerek, “ayıp” diyerek, “yaşı geldi” diyerek kızlarını daha büyük adamlara teslim ediyorlar. Yani kadının düşmanı sadece dışarıdaki erkek değil; susturulmasına göz yuman bütün bir çevre. Firdevs’in hikâyesi aynı zamanda “sıfır noktası” kavramını da açıklıyor. Yani bir kadının, yaşadığı baskıların, şiddetin, sömürünün ardından varabileceği en uç nokta. Orada artık kaybedecek bir şey kalmıyor. O noktada insan ya tamamen teslim oluyor ya da başkaldırıyor. Firdevs’in seçimi ise kitabın en güçlü yanı. Bu eser, okura sadece bir kadının dramını değil; toplumların kadınlara kurduğu görünmez zincirleri de gösteriyor. Ve şunu fark ediyorsun: Bu zincirler hâlâ kırılmadı. Bugün bile hâlâ kız çocukları, aileleri tarafından susturuluyor. Hâlâ evlilik adı altında köleleştirilen, hâlâ en yakını tarafından istismar edilen, hâlâ sesi duyulmayan milyonlarca kadın var. Yazarın dili yalın ama çok güçlü. Cümleler öyle bir tokat gibi geliyor ki, süsleme yok, masal yok; sadece gerçeğin ta kendisi var. O yüzden kitap bittiğinde, bir roman okumuş gibi değil de, bir kadının gözlerinin içine bakıp onun acısını dinlemiş gibi hissediyorsun.

yasamsiz 6 months ago

Doğmuş Olmanın Sakıncası Üzerine

Emil Michel Cioran

10 Gönderi

E.M. Cioran'ın Doğmuş Olmanın Sakıncası Üstüne kitabı benim için sadece okunup bitirilen bir eser olmadı; gerçekten içine girerek, üzerine düşünerek, sorgulayarak okuduğum bir kitap oldu. Kitap, kısa kısa aforizmalarla ilerliyor ama bu kısalık aslında çok yoğun bir düşünceyi barındırıyor. Varoluşun…devamıE.M. Cioran'ın Doğmuş Olmanın Sakıncası Üstüne kitabı benim için sadece okunup bitirilen bir eser olmadı; gerçekten içine girerek, üzerine düşünerek, sorgulayarak okuduğum bir kitap oldu. Kitap, kısa kısa aforizmalarla ilerliyor ama bu kısalık aslında çok yoğun bir düşünceyi barındırıyor. Varoluşun anlamsızlığı, hayatın ağırlığı, insanın kendiyle ve dünya ile olan çatışması Cioran bütün bunları karamsar ama bir o kadar da düşündürücü bir dille ele alıyor. Benim için en keyifli yanlarından biri, bazı cümlelerin altını çizmek, yanına notlar almak ve sonra o cümleleri çevremdekilere göstermek oldu. Bu söz hakkında sen ne düşünüyorsun? diye sorduğumda, kimi insanlar çok katıldı, kimileri ise katılmadı. O farklı bakış açılarını görmek, kitabı daha da zenginleştirdi. Yani sadece pasif bir okuma yapmadım; tam tersine, kitaba kendi yorumlarımı kattım, onunla bir diyalog kurdum. Bazı cümleleri öyle derin buldum ki, yanına not düşmeden geçemedim. Meselâ Cioran'ın şu sözü: Bizi hayata bağlayan tek şey, onu anlamak için duyduğumuz iştahdır. Bu cümle, kitabı okuma biçimime de çok uyuyor çünkü benim için okumak tam da bu: yazarın ne demek istediğini anlamaya çalışmak, gerektiğinde araştırmak, notlar almak ve sorgulamak. Bir başka yerde ise şöyle diyor: Hayata katlanmamızı sağlayan tek şey, ölüm düşüncesidir. Bu satır, aslında kitabın bütün atmosferini özetliyor. Cioran'ın karamsar bakışı belki herkese hitap etmeyebilir ama bana göre insana varoluşun en çıplak hâlini gösteriyor. Kitabın iç dizaynı da hoşuma gitti; sayfaların yalınlığı, kısa bölümlerin akışı hem okuma kolaylığı sağladı hem de kitabı farklı kıldı. Felsefi kitaplara zaten ilgim var, bu yüzden bu eserden ayrı bir zevk aldım. Hem düşündürdü hem de bana yeni bakış açıları kazandırdı. Genel olarak çok memnun kaldım, bana göre 9 puanı hak eden bir eser. Hem tasarımı hem içeriği hem de bana yaşattığı deneyimle, felsefe seven herkese gönül rahatlığıyla önerebileceğim bir kitap oldu.

yasamsiz 7 months ago

İntihar Dükkanı

Jean Teule

26 Gönderi

Spoiler içeriyor spoi var. Ölümün normalleştiği, umutsuzluğun hayatın parçası olduğu bir dünyada, Tuvache ailesi “intihar malzemeleri” satan bir dükkân işletiyor. İnsanlar yaşamak için değil, ölmek için alışveriş yapıyor. Baba Mishima, anne Lucrèce, çocuklar Vincent ve Marilyn. Hepsi depresif, hepsi karanlık. Ama sonra…devamı

yasamsiz 7 months ago

Günlükler

Sylvia Plath

4 Gönderi

Spoiler içeriyor Bu günlükler, sadece bir kadının değil, bir insanın varoluş mücadelesinin kanıtı gibi. Plath’ın satırlarında en çok çarpan şeylerden biri, kadın olmanın bedeli. Toplumun, hatta en yakındaki erkeklerin bile dayattığı kalıplar. Hep bir rol biçiliyor: iyi eş, iyi anne, güzel kadın.…devamıBu günlükler, sadece bir kadının değil, bir insanın varoluş mücadelesinin kanıtı gibi. Plath’ın satırlarında en çok çarpan şeylerden biri, kadın olmanın bedeli. Toplumun, hatta en yakındaki erkeklerin bile dayattığı kalıplar. Hep bir rol biçiliyor: iyi eş, iyi anne, güzel kadın. Sylvia bu rollere sığmak istemiyor. Ama sığamadıkça kendini suçluyor. Günlüklerinde şöyle diyor: “Yazar mı olacağım, anne mi olacağım, eş mi olacağım? Hepsi olabilir mi?” Bu cümle, sadece bir kadının değil, bir insanın çığlığı. Ama özellikle kadınlar için bu soru hâlâ geçerli. Çünkü toplum, kadından hep bir seçim yapmasını istiyor. Yazmak istiyorsan “bencil”, anne olmak istiyorsan “kendini feda eden” olmalısın. Sylvia bu çelişkide boğuluyor. Ve bu boğulma, sayfalara ilmek ilmek işlenmiş. Ted Hughes ile olan ilişkisi bu baskının başka bir yüzü. Başlarda Ted, onun için bir kurtuluş gibi. Ama zamanla bir gölgeye dönüşüyor. Sylvia, onunla hem büyüleniyor hem de küçülüyor. Şöyle yazıyor: “Onu seviyorum. Ama bazen, ona olan sevgim beni küçültüyor.” Bu satır beni durdurdu. Çünkü burada sadece bir ilişkiden değil, erkeklerin çoğu zaman kadınların hayatındaki baskısından söz ediliyor. Erkek, kadının bütün varlığını kendine adamasını istiyor. Ama kadının kendi hayalleri, kendi sesi, arada boğuluyor. Sylvia, kendi sesini korumaya çalıştı ama en çok sevdiği adamın gölgesinde bile kayboldu. Günlüklerde hissettiğim en güçlü duygu şu: Sylvia, hep ikiye bölünmüş. Bir yanda özgürlük, edebiyat, üretme arzusu. Diğer yanda toplumun dayattığı “iyi kadın” kalıpları. Ve Sylvia, bu iki uç arasında paramparça oluyor. Bu kitap bana çok şey hissettirdi. Hatta diyebilirim ki bir başucu kitabı olabilir. Altını çizdiğim, not aldığım o kadar çok yer var ki. Bazı satırlarda durdum, düşündüm, sorguladım. Çünkü Sylvia’nın cesareti inanılmaz. Hiçbir şeyi saklamamış. En kırılgan hâlini bile yazmış. En çirkin düşüncesini bile cesurca ortaya koymuş. Ve ben okurken şunu düşündüm: “Ben asla bu kadar açık yazamazdım.” Günlükler bana şunu gösterdi: Kadınlara dayatılan rollerin ağırlığı, bazen bir insanı kendi hayatını söndürmeye kadar götürebiliyor. Plath’ın en büyük savaşı kendi zihniyleydi. Ve bu savaşı kaybetti. Ama satırları hâlâ kazıyor, hâlâ sorgulatıyor. Plath bana şunu öğretti: Kendi zihnin bazen en büyük düşmanın olabilir. Ve yazmak, bazen kurtuluş değil; daha derine çekilişin ta kendisi. Bu yüzden bu kitap bende bir yara gibi duruyor. Ama güzel bir yara. Hep hatırlamak isteyeceğim bir yara.