(@) - Raf

20 seneyi aşan hayranlık ve külliyatını tamamlama çabasını nihayet tamamladım derken (sevincimi kursağımda bırakarak) yazımın yayınlandığı gün raflarda yerini alan kitap: “Empedokles’in Dostları. Böylece külliyat yarışında Amin Maalouf 1 – 0 öne geçti ( her ne kadar kendisinin bu yarıştan…devamı20 seneyi aşan hayranlık ve külliyatını tamamlama çabasını nihayet tamamladım derken (sevincimi kursağımda bırakarak) yazımın yayınlandığı gün raflarda yerini alan kitap: “Empedokles’in Dostları. Böylece külliyat yarışında Amin Maalouf 1 – 0 öne geçti ( her ne kadar kendisinin bu yarıştan haberi olmasa da). Ama bizimde karşı atağımız oldu can dostum 8 Mart kadınlar Günü vesilesiyle kitabı hediye etti. Ben de hemen okuyarak durumu 1 – 1 berabere yaptım. Bakalım Maalouf bu eserinde bizlere ne anlatıyor. Arka kapağı okumaya başlayınca harika bir cümle ile karşılaştım: “İnsanlığın hayatını kolaylaştıran teknolojik gelişmeler artık insanlığın sonunu getirmiştir.” Karamsar gibi gözükmekle birlikte aynı fikirdeyim ama bunları yazsam iş yorumdan çıkar başlı başına kitap olur. “Ama bu gece nezaketin veya kibarlığın anlamı ne? Tüm dünyada her şeyi kurtlu cesetlere dönüştürecek ölüm eşikte dururken ruh inceliğinin ne değeri var?” diyor. Tam benlik bir tartışma cümlesi. Gerçekten son dakikaya kadar ince ruhlu olmanın değeri var mı? Anketlerde, röportajlarda sorarlardı: “Yarın öleceğinizi bilseniz ne yapmak isterdiniz?” İkisini bağdaştırınca gerçekten son yakınken ölüm kapıya gelmişken ne hissederiz, nasıl davranırız? ( ister bireysel ister toplumsal makro – mikro fark etmez) İyiliğimizden, kibarlığımızdan, ince ruhumuzdan (yaptıklarımızdan) gurur mu duyarız? Yoksa yapamadıklarımıza ( kabalık, gerekli cevabı verme, kavgayı kazanma, hakaret ederek içimizi boşaltma) hayıflanır mıydık? “Kütüphanenin raflarından birinde elektronik bir tablet vardı. Kitaplara yaslanmış halde duruyordu. Kimse tarafından fark edilmemişti. Zaten günümüzde ekranlar kimin dikkatini çekiyor ki? Her yerde hazır ve nazırlar, manzaranın bir parçası oldular.” Maalesef durumumuz budur. Manzaranın bir parçası olmaktan öte öyle kişiler var ki ekranlar vücutlarının bir parçası olmuş. Ellerinden düşmüyor, gözlerini ekrandan alamıyorlar. Aynı masada beraber oturdukları arkadaşlarıyla bile ekrandan mesajla konuşuyorlar. Bu aletler parmak uçlarına yapışmış, ellerinin uzantısı olmuş gibi. Bu cihazlar bu kadar yayılmadan önce yani 20 -25 yıl öncesi insanlar ne yapıyorlardı? “Bizimkilerin Yunan isimleri alması boşuna değil. Bu uygarlığı sahipleniyoruz ve özellikle de bazı tarihçilerin ‘Atina Mucizesi’ adını verdikleri olguya, insan zihninin birçok alanda birden serpilip geliştiği, tiyatronun, felsefenin, tıbbın, tarihin, heykelin, mimarinin ve bu arada demokrasinin bir anlamda ‘icat edildiği’ o görkemli döneme büyük saygı duyuyoruz. Bütün bunlar çeyrek asır içinde ve az sayıda insan tarafından gerçekleştirilmişti. Ne önceki ne de sonraki asırlarda eşine benzerine rastlanmayan yaratıcı bir bereket hiç öngörülmedik bir şekilde ortaya çıktı ve yine aniden silinip gitti. Dünyanın benzer bir Rönesans yaşaması için aradan iki bin yıl geçmesi gerekti.” Biraz uzun oldu ama konunun anlaşılması için gerekliydi. Uzun süredir benimde aklımda olan bir soruydu. Ben Yunan ve Roma İmparatorluklarına pek dikkat etmemiştim ama benim listeme eklenebilirler. Mümkün oldukça haklarında okuduğum, dünü ve bugününü araştırmaya çalıştığım medeniyetler var. Başta Mısır… Şanlı tarihleri, Piramitlerin inşası (ki bugün bile çözülebilmiş değil), güneş saati, papirüs gibi icatları İskenderiye Kütüphanesi gibi değerleriyle medeniyete yön veren topluma ne oldu? Bugün üçüncü dünya ülkesi oldular. Aynı şekilde İnkalar, Mayalar gibi uygarlıklara ne oldu da bulundukları bölge bugün geri kalmış toplumlara dönüştü. “Romanından söz edildiği anda aşırı rahatsız olduğunu daha önce de fark etmiştim. Kabul görmüş tek bir eser yazabilen, ömürleri boyunca onu aşmaya, geçmeye çalışan, bunu başaramayan ve sonunda o tek kitaptan hapsolduğu zindanın duvarıymışçasına nefret eden yazarlardandı.” Ne yapalım Bay Maalouf? Her yazar sizin kadar şanslı (yetenekli) değil. Her yazarın kitapları 40 dile çevrilip, çok satanlar / okunanlar listelerine giremiyor. (bu yazar yeteneksiz demek değil ülkeye göre sebepler değişiyor başka bir tartışma konusu) Şaka bir tarafa Maalouf, o duyguları yaşamış gibi bu durumdaki yazarın ruhsal halini çok gerçekçi anlatmış. “Dünya bizim olmaktan çıkmışsa yüz elli yıl daha fazla yaşamak ne işe yarar?” Bu cümle üzerine ne söylenebilir? Söz söyleyebilmek için üzerinde düşünülmesi gereken bir cümle. İlk olarak aslında dünya sadece bizim değil. Birçok varlıkla paylaşıyoruz. Yani adına doğa dediğimiz sistemin bir parçasıyız. Ama insanoğlu olarak gezegeni öyle bir sahiplenmişiz ki birçok bitki ve hayvan neslinin tükenmesine sebep olduk, hala tüketmeye devam ediyoruz. Biz onların dünyasını ele geçirmiş, soylarını kurutmuşken başkaları da neden bizim dünyamıza sahip olup bizi yok etmesin? Bu arada sayı da dikkatimi çekti, belki muhasebeci olduğumdandır. 150 yıl daha yaşamak ne demek? Dünya’da tüketecek kaynak kalmayacak. Dünya kimin dünyası olursa olsun (bugünkü yaşımızı da koyarsak) 150 -200 yıl yaşamak fazla değil mi? Üstelik kaplumbağa mıyız biz de o kadar uzun yaşayacağız. “Bugün insanlığın umutları bir basamak daha tırmandı. Ama sapkın bir umut bu. Bu iki sözcüğün yan yana getirilmesi, bugünün çelişkisini tam olarak yansıtıyor. Ölümsüzlük arzumuz bizi köleliğe götüren yola dönüştü.” ‘Her şeyin bedeli var’ sözünü anımsattı. İsteklerimizin bedeli de kölelik. Aslında ister bireysel ister toplumsal olsun hep öyle olmuyor mu? Servet ve güç isterken paranın esiri oluyoruz. Ölümsüzlük isterken verenin kölesi oluyoruz. Halka böyle devam edip kısır döngü oluşturuyor. Maalouf okumak… Bir söz var onun gibi: ”Anlatılmaz yaşanır.” Bana göre keyifli bir ders gibi, eğlenirken öğreniyor, öğrenirken düşünüyor, düşünürken beyin fırtınasına uğruyorsunuz. Hele bir de aynı fikirdeyseniz sizin düşündüklerinizi dillendirdiyse değmeyin keyfinize. Benim için sonuç hep aynı; hem meraktan bir nefeste okumaya çalışıp acele ediyorum hem de bu tatlı öğretici, eğlenceli yolculuk bitti diye üzülüyorum. Sonra öğrendiklerimi, düşündüklerimi, içimdekileri dökmek için ‘yorum’ adıyla destanlar yazıyorum.

yorumperisi 4 years ago

Sevgi Bağı

Rudyard Kipling

1 Gönderi

*Kipling, merak edip, kalemiyle tanışamadığım bir yazardı. Özellikle Alberto Manguel'in 'Borges'in Evinde' kitabını okuduktan sonra iyice merak ettim Kipling'i çünkü Borges ondan sıkça söz etmiş, alıntılar yapmıştı. *Ailesinden hayatta kalan kimse olmadığı için bakıcı bir kadın tarafından yetiştirilen bir genç…devamı*Kipling, merak edip, kalemiyle tanışamadığım bir yazardı. Özellikle Alberto Manguel'in 'Borges'in Evinde' kitabını okuduktan sonra iyice merak ettim Kipling'i çünkü Borges ondan sıkça söz etmiş, alıntılar yapmıştı. *Ailesinden hayatta kalan kimse olmadığı için bakıcı bir kadın tarafından yetiştirilen bir genç oldukça zorlu geçen bir çocukluk. Bu dönemin belki de tek güzel hatırası, onunla aynı şekilde o eve yerleştirilmiş olan Maisie ilerleyen yıllarda derin ve güçlü bir aşka dönüşecek olan arkadaşlığı. Bir kader ortaklığı. Hayatın ona farklı çizdiği farklı yollar. Resim yeteneğini geliştirmek için gittiği Sudan'da savaşın ortasında kalışı ona çok değerli bir dostun yanı sıra yaptığı savaş resimleriyle de büyük başarı kazandırır. Fakat hayat, her zamanki gibi, hep aydınlık değildir. Hele çöken karanlık, bir ressam için en değerli varlık olan gözlerini elinden alıyorsa... Kör bir ressam hayatını nasıl devam ettirir? Ya sevgili Maisie? O bu hikayenin neresindedir? Nasıl bir sürprizle karşımıza çıkacak ve bizi nasıl hiç beklemediğimiz sonlara doğru götürecektir? (Arka Kapak) *Konu;" Ailesinden kimse kalmayınca bakıcı tarafından yetiştirilen çocuk" olunca diğer yetim konulu klasikler aklıma geldi: Özellikle Uğultulu Tepeler/ Emily Brontë( konu aynı aşık yetimler), Pollyanna - Elenor H. Porter, Heidi - Johanna Spyri, Küçük Kemancı - Elenor H. Porter, Oliver Twist - Charles Dickens, Notre Dame'ın Kamburu - Victor Hugo ve daha niceleri. Karşılıksız aşk konulu ilk akla gelenler: Beyaz Geceler / Dostoyevski, Kürk Mantoolu Madonna / Sabahattin Ali, Bilinmeyen Bir Kadınn Mektubu / Stefan Zweig, Arefesinde / Turgenyev gibi eserler. Klasik dönemin en geçerli konusu herhalde aşk ve yetimlerdi. bu konularda birçok eser olduğuna göre. *Dick'in şımarıklığı, egosu, narsistliği bazen yorucu oldu. Aynı şekilde Maisie'nin açık bir tavrının olmaması, ne kabul etmesi ne reddetmesi, durumu idare etmeside aynı şekilde sıkıcıydı. *Sevgi nedir? Sevdiğine yardımın sınırı var mı? Yardım ederken küçümsemek / ezmek yakışık alır mı? "Senin yerine tabloyu ben yapayım, sen imzala, sergile." demek nedir? Sevginin saflığına yakışır mı? Bu teklifi okuyunca aklıma Michael Douglas'ın oynadığı "Ahlaksız Teklif" filmi geldi. İki teklifte aynı şekilde ahlaksızlık içermiyor mu? *Bir de farklı açıdan bakarsak. Sanatların çoğu eğitim ve yetenek gerektirir. Yemek pişirmek bile bir sanattır, yetenek gerekir, sadece eğitimini almakla olmaz ( büyüklerin dediği gibi el ayarı diye bir şey var). Maisie ressam olmak istiyor (bence tutturmuş, kafaya takmış), ders alıyor ama yeteneği yok. Aldığı dersleri uygulayamıyor, tuvale aktaramıyor, yaptığı tablolar satılmıyor. O zaman ressam olmak için bu ısrar neden? *Neden sevmeyen seviliyor? Red eden niçin isteniyor? Kaçan kovalanır, kıymetli olur mantığı mı bu? Dick'in Maisie'ye tek taraflı, ısrarcı aşkını okurken aklıma bir dizinin jeneriğinde söylenen sözler geldi: "İki kişi birbirini sever de kavuşurlarsa mutluluk olur Biri kaçar öbürü kovalarsa aşk olur İkisi de sever lakin birleşemezlerse İşte o zaman efsane olur."

yorumperisi 5 years ago

Beyaz Zambaklar Ülkesi

Grigory Petrov

67 Gönderi

#yorumperisi #beyazzambaklarülkeside #grigorypetrov 📘 Nihayet bende Atatürk’ün askeri okullarda okutulmasını tavsiye ettiği kitap olan Beyaz Zambaklar Ülkesinde’yi okudum. Kitap Finlandiya’nın değişim destanını anlatıyor ama yazan Rus yazar. Dolayısıyla olanlar dışarıdan, yabancı bir gözlemcinin anlatımı olduğu için abartı ya da taraflı…devamı#yorumperisi #beyazzambaklarülkeside #grigorypetrov 📘 Nihayet bende Atatürk’ün askeri okullarda okutulmasını tavsiye ettiği kitap olan Beyaz Zambaklar Ülkesinde’yi okudum. Kitap Finlandiya’nın değişim destanını anlatıyor ama yazan Rus yazar. Dolayısıyla olanlar dışarıdan, yabancı bir gözlemcinin anlatımı olduğu için abartı ya da taraflı olma kaygısı yok. 📘 “Tarih, halk kitlelerini bir hayvan sürüsü veya çalışkan bir karınca yuvası halinden çıkarıp aşırılıktan uzak ve mutlu bir hayat üreten milyonlarca sanatkara dönüştürmek için ne yapılması gerektiğini ve devlet hayatının nasıl güçlendirilip halk kitlelerinin nasıl eğitileceğini gösteren bir bilimdir.” Demiş yazar. Çocukluğumdan beri sözlük, ansiklopedi dahil bu kadar şey okuyorum; hiç bu kadar güzel, basit, anlaşılır bir ‘tarih’ tanımı okumamıştım. 📘 ”Snelman bütün köylüler, işçiler, meslek sahipleri kısaca geniş halk kitlelerinin her bakımdan aydınlanmalarını, eğitim ve terbiyesini hayatının en önemli görevi saymış.” “Ülke halkının en kalabalık ve önemli bir kitlesinin eğitimden yoksun bırakılması bir cinayettir. Devletin kendi kendini yıkması, yok etmesi demektir.” “Ülkede çalışan ve üreten her fert, büyük bir değerdir.” Ne kadar önemli ve doğru tespitler. Her şeyin temeli eğitim ve kültüre dayanıyor. “Eğitim şart” tabii ama nasıl bir eğitim? İçi boş, yetersiz bir müfredat ve devamlı değişen eğitim sistemi ile nasıl başarı sağlanır? 📘 Kitap; siyaset, tarih, eğitim, memuriyet, futbol, çocuk yetiştirme, aile yapısı gibi konularda tarihten ve medeni ülkelerden örnekler göstererek kendi ülkelerinin medeniyet ve refah seviyesinin yükseltilmesi için neler yapılması gerektiğini anlatıyor. 📘 Kitabı okuyunca bir avuç gönüllü insanın mücadelesiyle bir ülkenin nasıl yüceltildiğini öğreniyorsunuz. Ve Ata’mızın neden bu kitabın okullarda okutulması gerektiği kararını aldığını anlıyorsunuz. 📘 Beyaz Zambaklar Ülkesinde den dökülen yapraklar: 📍 Devlet düzeninin eski temelleri, milletleri yönetmenin eski şekilleri, o dönemler için ne kadar yeterli görülmüşse de, günümüzde artık bu temeller yani eski yönetim usulleri zayıf ve yetersizdir. 📍 Tarih bazı devlet ve milletlerin feci sonlarını yazdığı gibi, bazı devletlerin ilerleyip yükselmesi için de parlak sayfalar açmaktadır. 📍 Finlandiya her zaman Rusya ve İsveç tarafından istila edilme tehlikesiyle karşı karşıyadır. Güçlü ve hırslı komşularına karşı direnebilmesi için kültür bakımından onlardan yüksek olması gerekir. 📍 Herkes hayattan bir şey almak, fakat ona bir şey vermek istemez. Birçok kimse toplum hayatına menfaatçi, zorba ve asalak olarak atılır. Hayatın anlamını bu asalaklıkta arar. 📍 İşte böyle bir değişiklik her ülkede, her ilde, her ilçede ve hatta en unutulmuş ve terk edilmiş bir yerde de yapılabilir! Bunun için de yetenekli, dinamik ve medeniyet yolunda çalışmaktan bıkıp usanmayan insanlara ihtiyaç vardır.

yorumperisi 5 years ago

İki Yeşil Susamuru

Buket Uzuner

5 Gönderi

#yorumperisi Buket Uzuner, sevdiğim yazarlardan özellikle Uzun Beyaz Bulut – Gelibolu adlı kitabı en sevdiğim. O yüzden bu sefer de İki Yeşil Susamuru adlı kitabını okudum. Çağdaş koşullarda yaşayan bir genç kızın kendini ve çevresini tanımlama çabasını konu alan, ilk…devamı#yorumperisi Buket Uzuner, sevdiğim yazarlardan özellikle Uzun Beyaz Bulut – Gelibolu adlı kitabı en sevdiğim. O yüzden bu sefer de İki Yeşil Susamuru adlı kitabını okudum. Çağdaş koşullarda yaşayan bir genç kızın kendini ve çevresini tanımlama çabasını konu alan, ilk baskısı 1991 yılında yapılıp, halen okunan ve yeni baskıları yapılmaya devam eden bir roman. Okumaya başladığımda daha ilk sayfalarda aklıma Orhan Pamuk’un ‘İstanbul, Hatıralar ve Şehir’ adlı kitabı geldi. Teoman ablasını tarif ederken ‘Modigliani boylu’ diyerek tarif ediyor. Amedeo Clemente Modigliani (d. 12 Temmuz 1884, Livorno, Toskana, İtalya – ö. 24 Ocak 1920, Paris, Fransa), Yahudi kökenli İtalyan ressam ve heykeltıraş. 1906'da Paris'e gitti ve Montmartre'deki beş parasız sanatçıların toplandığı Le Bateau-Lavoir'a yerleşti. Orada Pablo Picasso, Constantin Brancusi, Leopold Zborovski, Chana Orloff, Manuel Ortiz de Zárate gibi sanatçılarla tanıştı. Ben onun adını ilk defa bir filmde duydum. Mick Davis'in yazıp yönettiği, Andy García, Elsa Zylberstein, Omid Djalili, Hippolyte Girardot, Eva Herzigova ve Udo Kier'in oynadığı 2004 yapımı biyografik dram filmiydi. Bu filmi de zaten Andy Garcia için seyretmiştim. Sonrasında ise böyle yetenekli ama adı bilinmeyen, kaçırdığımız kaç sanatçı olduğunu düşündüm ve hem onlar hem kendim için üzüldüm. ”Yaşamın yolu gibi, ölmenin yolunu da kendimiz seçmeliyiz.” O halde intihar edebilenler, yaşamın yolunu seçebilen, tercihini yapabilen insanlar mıdır? diyor bir bölümde. Birçok değişik açıdan değerlendirilebilecek iddialı bir cümle. Mesela ötanazi hakkı; ülkemizde yasak olmasına rağmen Belçika, Hollanda, Lüksemburg, Kanada, ABD’nin bazı eyaletlerinde serbest. Bu ülkeler gelişmiş, ekonomik refahı olan ve insan haklarına aslında sadece insan değil hayvan ve doğaya da saygılı ülkeler. İntihar ise farklı bir seçim, kişiyi bu tercihe sürükleyen sebepler göz önüne alınmalı. ”İstanbul’dan gelen çizgi romanları tekrar tekrar hatmediyordum. Kaptan Swing, Tom Braks, Teksas, Tom Miks.” Cümlesini okuyunca bir sürü anı gözümde canlandı. Burada sayılmayan Mister No, Red Kit, Mandrake gibi çizgi romanlar hepimizin kıymetlisiydi ve çoğumuzun özlediği keyif. Tom Braks ve Teksas’ı sevmezdim, favorilerim Red Kit, Mister No ve Kaptan Swing idi. Bugünde yayınlananlar var ama fiyatları el yakıyor, ulaşılabilir değiller, eski tatları da yok. ”Bir insandan bir başkasına geçmek, emek ister sevgi ister, yürek ister. Bunlar bile köprüleri kurmaya yetmez bazen…” Bunu sadece aşk ilişkisi olarak değerlendirmeyin, her ikili ilişki için geçerli. Arkadaş, komşu, iş arkadaşı, akraba vb. adı üzerinde ‘iki kişi’ arasında. İkinci kişinin yani karşı tarafında aynı çabayı sarf etmesi, istemesi lazım. Tek tarafla olmuyor. İki Yeşil Susamuru’ndan dökülenler: 🩸 Ailesiz büyüyen çocukların mutlaka eksik bir duygusal yanları olduğunu çok iyi biliyorum. Bu en ‘mükemmel’ romanda bile, ciddi bir gramer hatası gibi, iz bırakıyor belleklerde. 🩸 Yakın çevresinde ölüm yaşamamış genç insanlar, dostlukları ve sevgiyi bol keseden harcarlar. 🩸 Her adımın bir karar sonucu atıldığını, her kararın bilinçli veya bilinçsiz bir tercih sonucu verildiğini biliyordu.

yorumperisi 5 years ago

Kahire Modern

Necib Mahfuz

2 Gönderi

*Daha önce Necib Mahfuz okumak kısmet olmamıştı. Nobel kazanmış yazar olarak okunacaklar listemdeydi. Kırmızı Kedi Yayınlarının düzenlediği çekilişte kazandım, çok mutlu oldum ve vakit geçirmeden okudum. *Bir bölümde: Kız gülerek "Magdeliene, Genç Werther'in Acıları, Raffaello'nun acı çeken figürleri hoşuma giden…devamı*Daha önce Necib Mahfuz okumak kısmet olmamıştı. Nobel kazanmış yazar olarak okunacaklar listemdeydi. Kırmızı Kedi Yayınlarının düzenlediği çekilişte kazandım, çok mutlu oldum ve vakit geçirmeden okudum. *Bir bölümde: Kız gülerek "Magdeliene, Genç Werther'in Acıları, Raffaello'nun acı çeken figürleri hoşuma giden başyapıtlar bunlar." diye yanıtladı. Okuduğum kitaplardaki isimleri, sanatçıları, eserleri, şehirleri, mekanları, terimleri araştırıp, öğrenmeyi sevdiğimi biliyorsunuz. Raffaello'nun acı çeken figürleri (hayran olmamak elde değil) ve Genç Werther'in Acıları biliyorum ama Magdeliene???? Hemen araştırıldı. Marie Magdeliene ( Mecdelli Meryem), Jules Massenet'nin 1873'te yazdığı ilk önemli eseri, üç perdelik ünlü dramatik oratoryo. Yorumu oratoryoyu dinleyerek yazdım (üç perde diyor ama kayıt 2 saatlik dolayısıyla tamamını dinleyemedim). Bazı bölümler Carmina Burana'yı çağrıştırsa da asla Burana gibi değil. Benim şampiyonum Burana... *Mahcub bir yerde iç hesaplaşması yaparken, kendi kendine tartışırken:"İki genç adamla ilişkisini ve insanların dostluk dedikleri şeyi düşündü. Gerçekten bir dostu var mıydı? Elbette yoktu; hor gördüğü erdemlerden biri değil de neydi dostluk? Onlarla vakit geçirmekten, tartışmaktan ve fikir alış verişinde bulunmaktan hoşlanıyordu ama bütün bunların dostlukla ne ilgisi vardı? Ayrıca onları kıskanıyor ve küçümsüyordu. Kendi çıkarına uyarsa onları yok etmekten de çekinmezdi. " Bu satırları okuyunca insanların iki yüzlüğünü bir kere daha görmekten üzüldüm ve yazarı gözlemleri, insanları tanıyıp, okuyucuya aktarmasından dolayı tebrik ettim. *Bir bölümde: "Ne utanç verici! Nasıl olurdu da bütün prangaları yok etmeyi kafaya koymuş biri sefil kıskançlığa kurban giderdi? Depreşen alaycılığını bastırmak için farklı bir ses tonuyla karşı ateş açtı." diyor. Neden gerçek duygularımızdan utanıyoruz? Niçin duygularımızı saklamak ihtiyacı hissediyoruz? Oysa çoğunluk gerçek duygularını maskelemek için aynı yönteme başvuruyor: Saldırı ve Alaycılık... Bu da aslında karşı tarafa ipucu vermiş olmuyor mu? *Mahfuz'un kitapları Mısır'da ve birçok Arap ülkesinde yasaklanmış. Dini, ekonomiyi, siyaseti, hükümeti, sosyal yaşam yanlışlarını eleştiren cümlelerinden dolayı diye tahmin ediyorum. Bu kitaptaki cümlelerden birkaç örnek: &Memun o öğlen dinlediği cuma vaazını eleştiriyordu. Vaazların radikal bir değişimden geçmesi gerektiğini ve şu anki halleriyle cahilliğe ve batıl inançlara açık bir teşvik olduklarını söyleyerek başladı söze. &Yoksulluğun kokuşmuş havası bilimi, sağlığı ve erdemleri engelliyor. Köylünün hayat şartlarından memnun olan her kmse ya canavardır ya da şeytan. &"Hükümet" zengin tipler ve önemli aileler anlamına gelir. Bakanlar yardımcılarını akrabalarından seçer. Hükümet tek bir ailedir ya da birçok aileden oluşan tek bir sınıftır. Ve bu sınıfın kendi çıkarlarıyla çatışması halinde insanların refahını feda ettiği bir gerçektir. &Seçilmek için yüzlerce lira harcayan bir vekil yoksul bırakılmış insanları temsil edemez. *Aç kaldığı bir dönemde Mahcub'un düşündükleri: "Hindu dervişleri hakkında söyledikleri geldi aklına. Açlığa dayanma konusundaki olağanüstü yetenekleri onu hayrete düşürüyordu." Mahcub'un aklına neden Hindular geldi? Kendi Müslüman değil mi? İslamda nef's ile ilgili ayetler, hadisler yok mu? (dolu) Müslüman alemi nef's terbiyesi için bir ay oruç tutmuyor mu? ( Ayyy, ben bu Mahcub'a sinir oldum :((( ) *Arka kapakta birkaç cümle dikkatimi çekti:" 1922 yılında Mısır İngilizlere karşı tek taraflı olarak bağımsızlığını ilan eder. Kral Faruk yönetimi altında bağımsızlık fikrine alışmaya çalışan bir toplumda, yeni çelişkiler yaratacak fikirlerin, köktenciliğin ve Arap milliyetçiliğinin tohumları atılmaktadır. " Aklıma takılan şey; İngiliz sömürgesinden çıkıyorlar (çok güzel) ama Kral Faruk yönetimine giriyorlar... Bir boyunduruktan çık, başka boyunduruğa gir. Kraliyet, saltanat, monarşi vb. adı her ne olursa olsun; halk için halkın yararına özgürlük, adalet, medeniyet adına bir gelişme var mı? *Dikkat çeken bir cümle de:"Doğruluğu seven herkesten nefret edilir." Bizde de:"Doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar." diye atasözü yok mu? İnsanlığın bu iki yüzlülüğü neden? Hem doğruluğun, dürüstlüğün faziletlerini anlat; hem de içten içe nefret et, dışla... *"Davranışlarımıza yön veren tek faktör aklımız değil. Akıl bilgeliği sunarken, duygular aptallığı doğurur. Demek ki bilgelik aptallığın kökünü kazımalıdır." Üzerinde çok tartışılan ve daha da tartışılacak cümleler. Bilgelik yani akıl / mantık mı, duygular / aptallık mı? Kişinin hep bilgece, akıllı davranılması beklenir ama en ufak ikilemde özellikle ilişkilerde kalbimizin sesini yani duygularımızı dinlememiz tavsiye edilir. Yüz yıllardır süren ve insan var oldukça da sürecek ikilem: Duygu mu akıl mı???? *Doğu'dan yazarları okudukça kafam karışıyor. Neden mi? Yazılanlar hep aynı. İlk önce Kuyucaklı Yusuf'u okudum, 1937 yılında yazılmış. Ardından Sadık Hidayet'ten Kör Baykuş'u okudum, oda 1936 yılında yazılmış, 1937'de basılmış. Şimdide bu kitabı okudum, 1945'te yazılmış. Üçü de temelde aynı hikaye, sadece karakter isimleri ve şehirler farklı. Birbirlerinden etkilendiler desem, yıl 1930 sonları ne internet var, ne de hızlı çeviri, basım, dağıtım var; koşullar günümüz gibi değil. Demek ki Doğu'da yaşananlar örtüşüyor; sosyal hayat, insan ilişkileri, düşünceler, çıkarlar, devlet yapısı, sistem her yerde aynı; edebi olarak işleyecek değişik bir toplumsal olay yok.

yorumperisi 5 years ago

Günden Kalanlar

James Ivory

21 Gönderi

Film 1956 Darlington Malikanesi’nde başlıyor 1920, 30'lar ve 40'lar diye bir zaman helezonlaşması yaşanıyor. Zaman git gel’leri olmasına rağmen sizi yormuyor. Filmin kahramanı olan Bay Stevens, Darlington Malikanesi’nin 2. sahibi olan Farraday tarafından izne yollanır. İş yaşamı boyunca ilk defa…devamı

yorumperisi 5 years ago

Günden Kalanlar

Kazuo Ishiguro

10 Gönderi

"Günden Kalanlar" Kazuo Ishiguro'nun okuduğum ilk kitabı. Yazar o kadar akıcı ve açık bir şekilde yazmış ki okurken hiçbir cümlesini ikinci defa okuma ihtiyacı duymadım. Diğer kitapları da böyleyse hepsini alıp okumak lazım. Bunda çeviri ve yayın evinin de etkisi…devamı"Günden Kalanlar" Kazuo Ishiguro'nun okuduğum ilk kitabı. Yazar o kadar akıcı ve açık bir şekilde yazmış ki okurken hiçbir cümlesini ikinci defa okuma ihtiyacı duymadım. Diğer kitapları da böyleyse hepsini alıp okumak lazım. Bunda çeviri ve yayın evinin de etkisi olduğuna inanıyorum. Roman 1956 Darlington Malikanesi’nde başlıyor 1920, 30'lar ve 40'lar diye bir zaman helezonlaşması yaşanıyor. Zaman git gel’leri olmasına rağmen sizi yormuyor. Kitabın kahramanı olan Bay Stevens, Darlington Malikanesi’nin 2. sahibi olan Farraday tarafından izne yollanır. İş yaşamı boyunca ilk defa izne çıkan baş uşak Stevens, yol boyunca kendini sorgular ve canlanan anıları ve bir iç sorgulama ile yoluna devam eder. Stevens, kendine vakit ayırmayı unutmuştu. Ya Stevens'ın duyguları, aşkları, hayatı ne olacaktı hiç düşünmemişti ta ki iş işten geçene kadar. Hatta babasının ölümüne bile şahit oldu. Hiçbirine ne söyleyecek kişisel bir sözü ne de ayıracak zamanı oldu. Stevens, baş uşaklık görevini, kendi hayatı pahasına önemsemişti ve işinde çok başarılı oldu. Sadakat konusunda tartışılmaz şekilde iyiydi. Kendini adadı, köleleştirdi, makineleştirdi. Ve hayatı hep ıskâladı. Bu da sizde; onu sarsmak, uyandırmak hatta çuvaldız batırmak, hayatın diğer yüzünü, Dünya'yı göstermek isteği uyandırıyor. Başkahraman, görevi uğruna, hayatı kaçırmış ve kalıplaşmış karakteri sebebiyle bir kadının aşkını göremeyecek kadar mesleki sorumluluğunda kaybolmuştur. İshiguro o denli güzel anlatmış ki bu durumu beni şaşırttı ve yazarın hayatını okudum. (Hoş bunu her zaman yaparım, özelikle yeni bir yazara başlarken biyografisini mutlaka okurum, onu tanımak için ) Şaşırdığım şey; gerçek bir İngiliz olmadan (ırk ayrımcılığı yapmıyorum, küçümsemiyorum bekleyin biraz. ) İngiliz soyluluk sistemini bilmeden, yaşamadan; bir Lord'un yanında, malikâne sistemini ve çalışanların yaşam tarzlarını ve hiyerarşilerini bu kadar güzel nasıl gözlemledi ve yansıttı? Anılarda geri dönüş dönemleri 2. Dünya Savaşı'na rastladığı için alt tema olarak yapılan ırk ayrımcılığı ve devranın dönmesiyle duyulan pişmanlık, hatanın telafiye çalışılması da işlenmiş. Sıkılgan bir okursanız ya da okuduklarınızda çok aksiyon arıyorsanız bu kitabı tercih etmeyin; aradığınızı bulamazsınız. Ama benim gibi tarih, biyografi, anı seviyorsanız dönem yapıtlarını, o günleri öğrenme, anlama adına seviyorsanız; yeni bir yazar tanımak istiyorsanız işte bu kitap ve yazar tam size göre. Samimi, bilgilendirici, tasviri bol ve edebi metinleri okumayı seviyorsanız Bay Stevens’ı mutlaka iş yerinde ziyaret edin, onunla ve yazarla tanışın. "Günden Kalanlar" yazarın 3. romanı ve 1989 Booker ödüllünü kazandı. Ve 1993'te James Ivory tarafından uyarlaması yapıldı. BAFTA En İyi Erkek Oyuncu Ödülü, David di Donatello En İyi Yabancı Erkek Oyuncu Ödülü, David di Donatello En İyi Yabancı Kadın Oyuncu Ödülü, Kansas City Film Eleştirmenleri Birliği En İyi Erkek Oyuncu Ödülü, Southeastern Film Eleştirmenleri Birliği En İyi Erkek Oyuncu Ödülü, Robert Award for Best Foreign Film Ödülleri’ni aldı.

yorumperisi 5 years ago

Kör Baykuş

Sadık Hidayet

69 Gönderi

Bir süre önce ( her yazardan okuyacağım diye ) Halil Cibran'dan 'Kırık Kanatlar' adlı kitabı okumuştum. Kör Baykuş'u okumaya başlayınca; tarz, kurgu olarak Cibran'a çok benzettim. Bir bölümde; raftaki zehirli şaraptan, onu içip intihar etmekten bahsediyor ama o zehirli şarabı…devamı

yorumperisi 5 years ago

En Hüzünlü Eylül

Osman Balcıgil

6 Gönderi

Osman Balcıgil’in son kitabı “En Hüzünlü Eylül”ü okudum. Osman Balcıgil çok okunan yazarlarımızdan, daha önce “Yeşil Mürekkep” adlı Sabahattin Ali, "Putlar Yıkılıyor” ve “Ela Gözlü Pars Celile” adlı romanlarını okumuştum. Daha Ela Gözlü Pars Celile’nin yorumunu yazamadan bu kitaba başladım.…devamıOsman Balcıgil’in son kitabı “En Hüzünlü Eylül”ü okudum. Osman Balcıgil çok okunan yazarlarımızdan, daha önce “Yeşil Mürekkep” adlı Sabahattin Ali, "Putlar Yıkılıyor” ve “Ela Gözlü Pars Celile” adlı romanlarını okumuştum. Daha Ela Gözlü Pars Celile’nin yorumunu yazamadan bu kitaba başladım. Ve tarihi bir acının (utancın) yıl dönümüne denk geldiği için önceliği bu kitaba verdim. Sinema çıkışı: “Filmde kitabı tam olarak bulamadığımı söylemeliyim. Öte yandan karakterleri, mekânları, dönemi gözümde canlandırmakta büyük katkısı oldu.” diye konuşuyorlar. Bu konu/ tartışma hala devam etmekte; kitap uyarlamaları çoğunlukla kitabın tadını veriyor. ”18.30 vapuruna yetişmek için çok da acele etmemiz gerekmiyor. İstersen İnci’de birer profiterol yiyebiliriz.” diyor Yorgo ve benim hayal kırıklığımı hatırlatıyor. Son İnci ziyaretimizde (2000 yılı olması lazım); okul aile birliğinden bir arkadaşla Taksim’de Öğretmenler Günü için hediye araştırdıktan sonra hemen hemen aynı cümleyi birbirimize söyledik ve İnci’ye gittik. Ahhh, keşke gitmez olaydık. Profiterolü hemen hemen herkes bilir; içi krema dolu sert hamur topları üzerinde koyu bir çikolata sosu. Ama İnci talebe yetişemiyor, diye fast food tarzı hızlı servis ile tanımlayamadığım bir şey servis ediyordu. Masa da yoktu kokteyl gibi ayakta yüksek masalarda aldığınız tabağı bitirip hızlıca dükkânı boşaltıyorsunuz, sıranın sonu gelmiyor. Profiterol diye hızlıca servis edilen ürün nasıl mı hazırlanıyor? Bir görevli tabağa kare şeklinde kek koyup yan tarafa veriyor, tabağı alan üzerine beyaz krema sıkıyor yan tarafa veriyor ve son arkadaş üzerine çikolata sos döküyor kasaya uzatıyor. Fabrika üretimi gibi seri çalışma ama ürün o değil. Ne yediğimizi bilmeden yedik ve çıktık, gittiğimize pişman olmuştuk keşke her şey çocukluk hayalimizdeki gibi kalsaydı. ”Adettir, Adalı hanımlar eşlerini iskele çıkışında mutlaka karşılar.” Doğrudur hatta 10 – 15 sene öncesine kadar; aynı şekilde adaya gelen misafirde (adaya kaçıncı gelişi olursa olsun, evi ezbere bilse de) mutlaka iskelede karşılanırdı. Yaz sonu adadan ayrılmaları yaklaşırken ada şiirini Yorgo, Lena ve Suzan sırayla okuyorlar ve “Üçümüz de ezbere biliyorduk Yahya Kemal Beyatlı’nın Viranbağ üzerine yazdığı şiiri. “ diyorlar. Viranbağ şiiri ezbere bilinmez mi? Bilinir tabii ya da lise de ezberlenen o güzel dizeleri unutmak mümkün mü? Adalardan yaza ettik de veda Sızlıyor bağrımız üstündeki dağ, Seni hatırlıyoruz Viranbağ! Der ve şiir devam eder… Bir bölümde Uluslararası AICA Konferansı ve birinciliği kazanan Aliye Berger’den bahsediyor. Aliye Berger, Füreya ve Kabaağaçlı ailesi ile ilgili yazılmış çok kitap var. Elime geçtikçe okuyorum. Kabaağaçlı Ailesi, ilginç yapılanmaları olan, nerede ise her bireyi bir sanat dalında yetenekli olan bir aile. Kitabın çoğu bölümünde adı geçen bir isim Baylan, benim için ikinci hüsran… Çocukluğumda Kadıköy Çarşısı’nda en sevdiğim lezzetlerin bulunduğu mekan. Herkes Cup Griye’sini sever ama ben peşmelbasını da en az onun kadar severdim. Onlarda 2008 – 2009 gibi çok bozuldular. Ne eski lezzet ne de eski servis kalitesi vardı, dolayısıyla da müşteri profilleri de değişmişti, kapıdan girmek istemeyeceğiniz bir mekân olmuştu. Kitapta dip notları okurken öğrendim ki 2009 yılında kuruluş el değiştirmiş. Maalesef, bu değişikliğin sebebini anlamış oldum. Neredeyse her bölümde Konyalı ve Talaş böreğinden bahsediyor. Konyalı hâlâ duruyor, son gittiğimde sabah poğaçaları da eskisi gibiydi. Ama Talaş böreğine bakmak hiç aklıma gelmedi. Çocukluğumdan beri duymadığım unutulmuş bir lezzet benim için. Oysa biz çocukken evde ne çok yapılırdı. İştahsız bir çocuk olarak sevdiğim ve yediğim ender lezzetlerden idi. ”Buradaki Rumları rehine gibi mi görüyorsunuz yani?” dedim. Kamil Bey “Gayri nizami harp böyle bir şeydir, Suzan Hanım. “ diyerek karşılık verdi. Bir derneğin ya da devletin, hükumetin kendi vatandaşını azınlık olarak görmesi hele onları dış güçlere karşı koz veya rehine olarak kullanması nasıl bir siyasi zihniyettir? Anlayabilmiş değilim. Hele ki onların kökleri bu topraklarda bizden eski iken sığınacak başka vatan toprakları yokken. Bir bölümde Paskalya ve hazırlıklardan bahsediyor. Ben de Suzan gibi paskalya çöreğini marmelada özellikle erik marmeladına batırmayı severim. Tabii bir de rengârenk paskalya yumurtaları ve yumurta tokuşturma oyunu. Yumurtayı nasıl tutacağınızı bilirseniz hep kazanırsınız, kazanmanın da keyfine doyum olmaz tabii ki… Tarabya, Emirgan gibi kapanan iskelelerden de bahsedilmiş. Bende Kadıköy çocuğu olarak bizim Moda, Kalamış gibi kapanan iskelelerimiz den bahsedeyim. Çoğunun binası yıkıldı yeri belli değil. Sadece Moda İskelesi duruyor ve cafe -restoran olarak kullanılıyor. Bence ne kadar hatalı, siyasi bir karar. 3 tarafı denizlerle çevrili hatta içinden deniz geçen bir şehir olarak toplu taşımacılığı denizden karaya çevirmek gibi bir hata olabilir mi? Ağırlığı kara yoluna verince artan araç sayısı ile trafik sıkışıklığı, park yeri sorunu gibi problemler başladı. ”Hangimizin ailesinde göğsünü düşmana siper edip şehit düşmüş bir büyük baba, amca, dayı yoktu?” sorusunu okuyunca benimle aynı fikirde birini bulmak sevindirdi. Vatana yapılanları gördükçe çoğu zaman ben de bu soruyu soruyorum. Ve verecekleri cevabı çok merak ediyorum. ”Bir anlamda, İstanbul’du Degüstasyon. Bu nedenle yıkılan, parçalanan, dövülen, öldürülen aslında İstanbul’du. “ cümlesi tüm vahşet ve utancı anlatıyor. Evet, öldürülen İstanbul’du ama öldürenler kimdi? Gerçek İstanbullular değildi. Bu yıkımı yapanlar belgelerden anlaşıldığı gibi dışarıdan gelenlerdi, İstanbul’u bilmeyen, İstanbul’da yaşamamış; belki de onu kıskanan gözü dönmüş yabancılardı. İstanbul mozaiği çatlamamış, param parça olmuştu. Bu yaşananların Kıbrıs’taki Türklere faydası oldu mu? Bence hayır, 1955 yılı itibarı ile gerilla taktikleri baş gösterdi. Anadolu'nun işgalinde görev yapmış olan Kıbrıs doğumlu Teğmen Georgios Grivas tarafından 'Kıbrıslı Savaşçıların Milli Mücadele Örgütü' (EOKA) kuruldu. 1955 yılında ilk eylemler gerçekleştirilerek adadaki Türklere saldırılar yapıldı. Türk ve Yunan liderler arasında ikili buluşmalar, BM içerisinde yapılan denemeler, adada karşılıklı saldırılar, sürekli birbirinin önerilerini reddeden taraflar ve bir dolu girişim ile hiçbir yere varılamadan 1974 yılına kadar gelindi. Adadaki saldırı ve ölümlerin devam etmesi üzerine 'Garanti Anlaşması'nın 4. maddesi kullanılarak 20 Temmuz 1974'te adaya çıkartma yapıldı. En Hüzünlü Eylül, her ne kadar aşk hikayesini anlatan bir roman olsa da tarihi gerçeklerin üzerine kurgulandığından dolayı üzerine çok söz söylenebilir. Bana kalsa her cümleye söz söylemek isterim, kitabın tamamını paylaşmak isterim ama maalesef bunu yapmak okumak isteyenlere haksızlık olur. Osman Balcıgil’e bu konuyu işlediği için teşekkür ederim, kalemi daim olsun.

yorumperisi 5 years ago

Noktürnler - Müziğe ve Günbatımına Dair Öyküler

Kazuo Ishiguro

3 Gönderi

*Noktürn: içli, duygulu, romantik anlatımı olan, özgürce bestelenmiş müzik parçası. Piyano parçalarını tanımlamakta kullanılan şiirsel formdur. Gece müziği anlamında kullanılır. Noktürn; İtalyanca gece müziği, serenat anlamına gelen 18. yüzyılda kullanılan Notturno kelimesinden türemiştir. *İlk öykü Aşk Şarkıcısı, Venedik’te geçiyor. (unutamadığım…devamı*Noktürn: içli, duygulu, romantik anlatımı olan, özgürce bestelenmiş müzik parçası. Piyano parçalarını tanımlamakta kullanılan şiirsel formdur. Gece müziği anlamında kullanılır. Noktürn; İtalyanca gece müziği, serenat anlamına gelen 18. yüzyılda kullanılan Notturno kelimesinden türemiştir. *İlk öykü Aşk Şarkıcısı, Venedik’te geçiyor. (unutamadığım şehir) San Marco kahvelerinde gitar çalan bir müzisyenin öyküsü. Venedik denilir de anılar canlanmaz mı? San Marco’ya gittiğimde dikkatimi çeken ilk şeyi paylaşmak istiyorum sizinle. Çoğunuzun bildiği gibi kare şeklinde bir meydan ve dört tarafı kahvelerle çevrili, turist gurupları ise ortadaki meydanda dolaşıyor. Akşamları ise durum değişiyor çünkü canlı müzik çalınıyor. Dikkat çeken ise müzik kahvelerde sıra ile çalınıyor ve oturmayan, dolaşan turist gurupları müzik çalan yerin önünde ayakta durarak dinliyor. Sıra gelip müzik çalınan kahve değiştikçe ayakta dinleyen turist topluluğu da o kahvenin önüne kayıyor. Parça bittiğinde çalan müzisyenleri tüm meydan alkışlıyor. Ne gürültü, ne ses kirliliği var, müzik dışında çıt çıkmıyor. Olanları izler ve uyum sağlarken büyük bir keyfin yanında hem kızdım hem de utanıp üzüldüm. Çünkü aklıma bizim diyarlar geldi. Bizim canlı müzik yapılan Çiçek Pasajı, Kumkapı, Kadıköy Çarşı gibi turistik yerlerimiz maalesef böyle değil. Her yerde aynı anda ayrı müzik çalınıyor, oturanlar bağıra çağıra sohbet ediyor, çatal – kaşık, servis gürültüsü ayrı. Tam bir keşmekeş, ses kirliliği, sanki bir gürültü fabrikası. Büyük bir saygısızlık. Canlı müzik dinlemenin keyfini almaya imkân yok. Siz olsanız benim gibi hem kızıp hem utanmaz mıydınız? *İkinci öykünün adı olan “Come Rain or Come Shine” adlı şarkıyı Eric Clapton’dan dinledim, muhteşemdi dinlemenizi tavsiye ederim. Tabii öyküde geçen Cheek to Cheek (Ella Fitzgerald ve Louis Armstrong), Begin The Beguine (Cole Porter), Here’s That Rainy Day (Frank Sinatra), It Never Entered My Mind (Miles Davis) adlı şarkıları dinledim. Caza doydum ( yalannn müziğe doyulur mu?). Dinlediğim son şarkı April in Paris (Ella Fitzgerald ve Louis Armstrong). Hiç ilgileri olmasa da Ella Fitzgerald ismi bana F. Scott Fitzgerald’ı hatırlattı. Zaten okuduğum öykülerde F. S. Fitzgerald öyküleri tadındaydı. Kitabı bitirip yorumunu yazarken fark ettim ki Fitzgerald’ın son okuduğum kitabı; Caz Çağı Öyküleri. *Her öyküyü anlatıp sizi yormayacağım. Bu keyfi yaşamak istiyorsanız bir zahmet kitabı alın, okuyun :))