zczdadafa (@burakx)

burakx 32 minutes ago

"Tüketim Toplumunun Kanlı İtirafı ve Hollywood’u Sarsan Sabotaj"90'ların sonundaki o sahte refah toplumunun kalbinde, her biri birbirinin aynı IKEA kataloglarıyla döşenmiş steril apartman daireleri, aslında modern insanın ruhani hapishanesi haline gelmişti. David Fincher, Chuck Palahniuk’un sistem karşıtı yeraltı romanını sinemaya…devamı"Tüketim Toplumunun Kanlı İtirafı ve Hollywood’u Sarsan Sabotaj"90'ların sonundaki o sahte refah toplumunun kalbinde, her biri birbirinin aynı IKEA kataloglarıyla döşenmiş steril apartman daireleri, aslında modern insanın ruhani hapishanesi haline gelmişti. David Fincher, Chuck Palahniuk’un sistem karşıtı yeraltı romanını sinemaya uyarlarken, isimsiz Anlatıcı ile onun karizmatik, anarşist alter egosu Tyler Durden’ı karşı karşıya getirdiğinde sadece kapitalizmin değil, erkeklik krizinin ve modern yabancılaşmanın da en kanlı röntgenini çekiyordu. Sabun kalıplarından patlayıcılar üreten, morarmış gözlerle plazalardaki masalarına dönen o yeraltı ordusu, tüketim toplumunun yüzüne inen en sert yumruktu; ancak sinema salonlarını altüst eden Fight Club (Dövüş Kulübü) filminin arkasındaki Hollywood stüdyolarında, filmin kendisinden çok daha anarşist bir kaos ve elitlerin nefret savaşı yaşanıyordu. 20th Century Fox’un tepe yöneticisi Laura Ziskin, filmin kaba kurgusunu izlediğinde dehşete kapılmıştı; özellikle Helena Bonham Carter’ın canlandırdığı Marla Singer karakterinin Tyler Durden ile seviştikten sonra söylediği o meşhur, "İlkokuldan beri böyle sevilmemiştim" repliği stüdyoda adeta bir ahlak krizine yol açmıştı. Ziskin, yönetmen David Fincher’a bu cümlenin filmden derhal çıkarılması için yalvarmış, Fincher ise Hollywood tarihine geçecek o şeytani pazarlığı masaya sürmüştü: "Bu repliği değiştiririm ama yerine koyacağım yeni cümleye asla karışmayacaksınız." Stüdyonun çaresizce kabul etmesinin ardından Fincher, Marla’nın ağzından çok daha sarsıcı ve müstehcen olan o meşhur "Kürtaj yaptırmak istiyorum" göndermeli yeni repliği filme ekleyerek sansür mekanizmasını kendi silahıyla vurmuş, Laura Ziskin ise bu yeni cümleyi duyduğunda sinirden odasındaki koltukları tekmelemişti.Kulislerde dönen bu sansür savaşları sadece kurgu odasıyla da sınırlı kalmadı; stüdyonun en büyük yatırımcısı ve medya imparatoru Rupert Murdoch, filmin sunduğu o radikal antikapitalist mesajlardan ve büyük şirket binalarının havaya uçtuğu o sarsıcı finalden kelimenin tam anlamıyla nefret etmişti. Murdoch’ın talimatıyla, filmin pazarlama bütçesi neredeyse tamamen kesildi, televizyon reklamları engellendi ve yapım adeta gişede batması için stüdyo tarafından içeriden sabote edilerek yalnızlığa terk edildi. Ancak Fincher’ın, Brad Pitt’in ve Edward Norton’ın o kusursuz uyumuyla mühürlenen vizyonu, sistemin tüm engelleme çabalarına rağmen sinema salonlarının dışına sızmayı başardı; nitekim filmin gösterime girmesinden kısa süre sonra VHS ve DVD formatıyla evlere girmesi, onu küresel ölçekte bir yeraltı efsanesine ve sistem karşıtı bir manifestoya dönüştürdü. O unutulmaz final sahnesinde, Pixies’in "Where Is My Mind?" şarkısı eşliğinde finans merkezlerinin kuleleri birer birer yerle bir olurken ve Anlatıcı Marla’nın elini tutup, "Hayatımın çok garip bir dönemine denk geldin" derken; Fight Club, arkasındaki tüm stüdyo sabotajlarını ve sansür barikatlarını yıkarak, modern sinema tarihinin en ikonik, en radikal ve yıkılamaz başyapıtlarından biri olarak adını sonsuza dek tarihe kazıyordu.

burakx 49 minutes ago

12 Öfkeli Adam

Sidney Lumet

380 Gönderi

"Klimalardan Sızan Adalet ve Mikrokosmosun İtirafı"Sidney Lumet’in sinema tarihindeki ilk ve en kusursuz adımı olan 12 Angry Men (12 Öfkeli Adam), tek mekan klostrofobisini entelektüel bir hesaplaşma alanına dönüştüren muazzam bir sosyolojik ve psikolojik laboratuvardır. Film, sadece bir cinayet davasının…devamı

burakx 15 hours ago

Prestij

Christopher Nolan

377 Gönderi

Spoiler içeriyor "Sihirli Perdenin Arkasındaki Kanlı İkizler ve Nolan’ın En Büyük İllüzyonu"Viktorya dönemi Londra’sının o isli, loş ve gaz lambalarıyla aydınlatılan sokaklarında, sahne ışıklarının altında iki adam sadece seyircileri büyülemek için değil, birbirlerinin hayatını tamamen yok etmek için amansız bir savaşa tutuşmuştu.…devamı"Sihirli Perdenin Arkasındaki Kanlı İkizler ve Nolan’ın En Büyük İllüzyonu"Viktorya dönemi Londra’sının o isli, loş ve gaz lambalarıyla aydınlatılan sokaklarında, sahne ışıklarının altında iki adam sadece seyircileri büyülemek için değil, birbirlerinin hayatını tamamen yok etmek için amansız bir savaşa tutuşmuştu. Christopher Nolan, Christopher Priest’ın aynı adlı romanını sinemaya uyarlarken, Robert Angier ile Alfred Borden adındaki iki dahi sihirbazın saplantılı rekabetini merkezine alıyor; hırsın, kıskançlığın ve feda etmenin insan ruhunu nasıl bir canavara dönüştürebileceğini sinema perdesinde bir illüzyon numarası gibi inşa ediyordu. Film, kendi yapısını da bir sihirbazlık numarası gibi üç aşamaya bölmüştü: "Vaat", yani seyirciye sıradan bir şeyin gösterilmesi; "Dönüşüm", o sıradan şeyin olağanüstü bir şeye çevrilmesi; ve nihayet Prestij (The Prestige), yani o yok olan şeyin geri getirilmesi. Ancak perdede tıkır tıkır işleyen ve finaliyle sinemaseverlerin beyin kıvrımlarını yakan bu şaheserin arkasındaki Hollywood kulislerinde, en az filmdeki sırlar kadar derin ve tekinsiz bir rekabet, gizli kast savaşları ve yapımcı krizleri yaşanıyordu.Projenin ilk geliştirme aşamasında, Hollywood’un dev yapımcılarından Sam Mendes, kitabın haklarını bizzat satın almak ve filmi yönetmek için devreye girmişti. Ancak kitabın yazarı Christopher Priest, Mendes’in çiğ ve popüler Hollywood formüllerine saplanmasından korktuğu için ona direniyor; o dönem henüz çiçeği burnunda bir yönetmen olan Christopher Nolan’ın çektiği Following ve Memento filmlerindeki o doğrusal olmayan (non-linear) kurgu dehasına hayranlık besliyordu. Priest, stüdyo devlerinin baskısına boyun eğmeyerek filmin haklarını bizzat Nolan kardeşlere teslim etti; bu durum Hollywood’un eski toprak yapımcıları arasında Nolan’a karşı örtülü bir ambargo ve kıskançlık dalgası başlattı. Kurgu odasından sızan en büyük dedikodulardan biri ise, Warner Bros. yöneticilerinin filmin o karanlık, klostrofobik ve sarsıcı finalinden—yani Angier’ın her gösteri sonunda su dolu tanklarda kendini boğarak öldürdüğü o yüzlerce klonunun olduğu sahneden—dehşete kapılmasıydı. Stüdyo, filmin ana akım seyirciyi kaçıracağını savunarak Nolan’dan bu klonlama ve bilimkurgu elementlerini (Nikola Tesla sahnelerini) tamamen çıkarmasını veya hikayeyi basit bir ikiz kardeş numara açıklamasına indirgemesini talep etti. Ancak Nolan, sinematik dehasını konuşturarak stüdyoya adeta bir illüzyon yaptı: İkiz kardeş dramasını Borden karakterine (Christian Bale) saklayıp, Angier’ın (Hugh Jackman) hırsını Tesla’nın makinesiyle doğaüstü bir boyuta taşıyarak stüdyonun sansür makasını bizzat kendi senaryo labirentinde boğdu.Set arkasındaki asıl fısıltılar ve efsanevi gizem ise, dahi mucit Nikola Tesla’yı canlandıran pop ikonu ve sinema dehası David Bowie etrafında dönüyordu. Nolan, Tesla rolü için kafasında sadece Bowie’yi canlandırıyordu ancak efsanevi sanatçı inzivaya çekilmişti ve Hollywood’dan gelen tüm oyunculuk tekliflerini istisnasız reddediyordu. Nolan, Bowie’yi ikna etmek için New York’a bizzat uçtu ve kulislerde konuşulanlara göre ona, "Eğer bu rolde siz oynamazsanız, dünyada bu gizemi ve karizmayı taşıyabilecek başka hiçbir insan yok, Tesla karakterini senaryodan tamamen silerim" diyerek sinema tarihinin en büyük blöflerinden birini yaptı. Bowie, genç yönetmenin bu takıntılı adanmışlığından o kadar etkilendi ki teklifi kabul etti. Ancak setteki varlığı o kadar tekinsiz ve büyüleyiciydi ki, Christian Bale ve Hugh Jackman gibi Hollywood yıldızları bile onunla karşılıklı oynarken heyecandan repliklerini unutuyor, set arkasındaki ekipler Bowie’nin etrafında mistik bir hava olduğunu fısıldıyorlardı.Filmin o nefes kesen finalinde, Borden’ın asıl sırrı—yani iki ikizin tek bir hayatı paylaşarak, birinin her gün Marla’yı diğerinin ise Sarah’yı sevdiği ve sırları uğruna parmaklarını bile feda ettikleri o korkunç gerçek—yüzümüze bir tokat gibi çarparken; arka planda Angier’ın yanan tiyatro salonundaki klon tankları alevler içinde kalıyordu. Prestij, arkasındaki tüm stüdyo baskılarını, Mendes ile yaşanan hak savaşlarını ve sansür girişimlerini bertaraf ederek; sadece sihirbazların değil, bir yönetmenin de seyirciyi kandırmak için ne kadar ileri gidebileceğini gösteren, sinema tarihinin en kusursuz ve en zekice kurgulanmış başyapıtlarından biri olarak adını sonsuza dek altın harflerle yazdırdı. Çünkü seyirci aslında gerçeği bilmek istemiyordu; onlar sadece kandırılmayı bekliyordu.

burakx 15 hours ago

Amerikan Gangsteri

Ridley Scott

17 Gönderi

"Takım Elbiseli Vahşet: Kapitalizmin Kanla Yazılan El Kitabı"Ridley Scott’ın imzasını taşıyan ve gerçek bir suç dehasının yükselişini anlatan Amerikan Gangsteri (American Gangster), geleneksel mafya anlatılarını aşarak organize suçu kurumsal bir başarı hikayesi gibi sunan çarpıcı bir sinematik tefekkürdür. Film, 1970'lerin…devamı"Takım Elbiseli Vahşet: Kapitalizmin Kanla Yazılan El Kitabı"Ridley Scott’ın imzasını taşıyan ve gerçek bir suç dehasının yükselişini anlatan Amerikan Gangsteri (American Gangster), geleneksel mafya anlatılarını aşarak organize suçu kurumsal bir başarı hikayesi gibi sunan çarpıcı bir sinematik tefekkürdür. Film, 1970'lerin Harlem semtinde uyuşturucu tekelini eline alan Frank Lucas (Denzel Washington) ile onu alt etmeye çalışan dürüst ama sorunlu dedektif Richie Roberts (Russell Crowe) arasındaki asimetrik savaşı merkezine alır. Ridley Scott'ın soğuk, analitik kadrajları ve dönemin New York atmosferini tüm yozlaşmışlığıyla yansıtan görselliği, hikayeyi alelade bir "polis-hırsız" kovalamacasından çıkarıp sistemik bir eleştiriye dönüştürür. Frank Lucas, uyuşturucuyu doğrudan kaynağından (Vietnam Savaşı'ndaki askeri kanallardan ve Amerikan askerlerinin tabutlarından) tedarik ederek aracıları aradan çıkaran, malını "Blue Magic" markasıyla ucuza ve yüksek kalitede pazarlayan vahşi bir tekelci kapitalisttir. Karakterin bu vizyonu, klasik İtalyan mafyasının feodal kurallarını yıkarak suçu tam anlamıyla "Amerikan Rüyası" normlarına ve kurumsal şirket mantığına uydurur. Denzel Washington’ın jilet gibi keskin, sakin ama her an patlamaya hazır oyunculuğu, karakteri sinema tarihinin en karizmatik sosyopatlarından biri yapar.Ancak filmi ve arkasındaki üretim sürecini asıl efsanevi (ve tekinsiz) kılan unsur, yapım aşamasında Holywood kulislerini sallayan büyük dedikodular, set arkası gerilimleri ve gerçek dünya karanlığıdır. Başlangıçta projenin yönetmen koltuğunda Antoine Fuqua oturuyordu ve başrollerde Denzel Washington ile Benicio del Toro yer alacaktı; hatta çekimlere sadece birkaç hafta kalmışken Universal Studios maliyetlerin kontrolden çıkması ve Fuqua ile yaşanan "yaratıcı vizyon çatışmaları" nedeniyle üretimi tamamen durdurdu. Bu ani iptal Hollywood’da şok dalgası yarattı, çünkü stüdyo film çekilmeden Denzel Washington'a sözleşmesi gereği 20 milyon dolar, del Toro'ya ise 5 million dolar tazminat ödemek zorunda kalmıştı. Kulislere sızan en büyük fısıltılardan biri, gerçek hayattaki Frank Lucas'ın set danışmanı olarak prodüksiyona dahil olması ve hem eski suç ortaklarının hem de kokuşmuş New York polis teşkilatının (özel harekat birimi SIU) kirli çamaşırlarını doğrudan ifşa etmesiyle ilgiliydi. Söylentilere göre bazı eski özel dedektifler ve o dönem hayatta olan yozlaşmış polis figürleri, filmin gerçekleri çok net anlatmasından rahatsız olmuş ve yapımcılara çekimlerin Harlem sokaklarında yapılmaması yönünde "örtülü tehditler" savurmuştu. Hatta filmin gösteriminin ardından, gerçek hayattaki Richie Roberts ile Frank Lucas'ın uyuşturucu imparatorluğunu çökerttikten sonra garip bir şekilde çok yakın dost haline gelmesi ve Roberts'ın, eski düşmanı Lucas'ın oğlunun vaftiz babalığını yapması, senaryonun arkasında kamuoyuna hiç açıklanmayan çok daha derin ve karanlık bir "anlaşma" olduğu dedikodularını sonsuza dek körükledi. Amerikan Gangsteri, bu arkasındaki sis perdesiyle birlikte, suçun sadece sokaklarda değil, sistemin en tepesindeki takım elbiseli odalarda organize edildiğini gösteren sinematik bir anıttır.

burakx 16 hours ago

Gözü Tamamen Kapalı

Stanley Kubrick

116 Gönderi

"Perdenin Arkasındaki Gölgeler ve Ölümcül Bir İtiraf"Stanley Kubrick’in sinemaya ve dünyaya veda busesi olan Eyes Wide Shut (Gözleri Tamamen Kapalı), sadece evlilik içi sadakatin ve bastırılmış burjuva arzularının bir panoraması değildir; o, perdenin arkasındaki asıl egemenlerin dünyasına fener tutan tekinsiz…devamı"Perdenin Arkasındaki Gölgeler ve Ölümcül Bir İtiraf"Stanley Kubrick’in sinemaya ve dünyaya veda busesi olan Eyes Wide Shut (Gözleri Tamamen Kapalı), sadece evlilik içi sadakatin ve bastırılmış burjuva arzularının bir panoraması değildir; o, perdenin arkasındaki asıl egemenlerin dünyasına fener tutan tekinsiz bir antropoloji çalışmasıdır. Arthur Schnitzler’in Rüya Romanı eserinden uyarlanan film, rüya ile uyanıklık arasındaki o puslu çizgide yürürken, Tom Cruise ve Nicole Kidman’ın canlandırdığı Harford çiftinin evliliğindeki kırılmayı, yüksek zümrenin sapkın ve ezoterik ritüelleriyle sarmalar. Kubrick’in alametifarikası olan simetrik kadrajlar, yoğun renk paleti ve tekinsiz atmosfer, seyirciyi Dr. Bill ile birlikte New York’un seçkin, maskeli yeraltı dünyasına ve güç elitlerinin karanlık dehlizlerine doğru sürükler.Ancak Eyes Wide Shut’ı sinema tarihinin en gizemli yapıtı kılan şey, ekrandakilerden ziyade ekranın arkasında yaşanan ve günümüzde bile sönmeyen o büyük dedikodu ve komplo teorileri girdabıdır. Kült yönetmen Kubrick’in, filmin ilk kurgusunu Warner Bros. stüdyolarına teslim ettikten sadece 6 gün sonra ani bir kalp kriziyle hayatını kaybetmesi, sinema dünyasında adeta bir bomba etkisi yaratmıştır. Bu zamansız ölüm, internet kültürünün ve modern komplo teorisyenlerinin en büyük besin kaynağı haline geldi: Yaygın dedikodulara göre Kubrick, dünyayı perde arkasından yöneten gizli tarikatları, elitlerin organize sapkınlıklarını ve cinsel ritüellerini deşifre ettiği için küresel güç odakları (Illuminati) tarafından ortadan kaldırılmıştı. Hatta stüdyonun, yönetmenin ölümünün ardından filmden yaklaşık 25 dakikalık "aşırı ifşaat içeren" sahneyi sansürleyip kestiği iddiaları kulaktan kulağa yayıldı. Günümüzde Jeffrey Epstein skandalı gibi elitlerin adının karıştığı gerçek dünya olayları patlak verdikçe, sinemaseverler Kubrick’in bir kurgu yapmadığını, aksine dünyayı çok önceden uyaran bir vizyoner olduğunu hararetle savunmaya devam ediyor.Her ne kadar rasyonel kanatlar bu teorilerin altının boş olduğunu ve filmin 1926 tarihli bir novellaya sadık kaldığını belirtse de, Kubrick’in o obsesif mükemmeliyetçiliği ve zamansız gidişi, bu filmi sonsuza dek "tehlikeli bir ifşaat" gibi hissettirmektedir. Eyes Wide Shut, sinema salonundan çıktıktan sonra bile gözlerimizi neye karşı "tamamen kapatmayı" seçtiğimizi sorgulatan, her karesi felsefi ve gizemli bir başyapıttır.

burakx 1 day ago

Başlangıç

Christopher Nolan

393 Gönderi

"Zihnin Labirentlerinde Kaybolan Gerçeklik ve Nolan’ın Zamana Karşı Kumarı"2010 yılının o puslu yazında, sinema salonlarının kapıları kapandığında seyirciler kendilerini sadece rüyaların içinde rüya görülen bir mimarinin değil, gerçekliğin kendisinin büküldüğü devasa bir zihinsel labirentin içinde buldular. Christopher Nolan, Cobb adındaki…devamı"Zihnin Labirentlerinde Kaybolan Gerçeklik ve Nolan’ın Zamana Karşı Kumarı"2010 yılının o puslu yazında, sinema salonlarının kapıları kapandığında seyirciler kendilerini sadece rüyaların içinde rüya görülen bir mimarinin değil, gerçekliğin kendisinin büküldüğü devasa bir zihinsel labirentin içinde buldular. Christopher Nolan, Cobb adındaki bir rüya hırsızının ve onun suçluluk duygusuyla kavrulan bilinçaltının hikayesini anlatırken, aslında sinemanın katmanlı yapısını yeniden inşa ediyordu; rüyaların o fizik kurallarını yıkan yapısı, Paris sokaklarının kendi üzerine katlanması ve döner koridorlardaki o yerçekimsiz dövüş sahneleri sinema perdesinde adeta görsel bir devrim yaratıyordu. Ancak beyaz perdede kusursuz tıkırdayan bir saat gibi işleyen Inception (Başlangıç) filminin arkasındaki Hollywood stüdyolarında, Christopher Nolan ile Warner Bros. yöneticileri arasında milyar dolarlık bir güven ve finans kumarı oynanmaktaydı. Nolan, bu orijinal ve karmaşık fikri stüdyoya ilk sunduğunda yöneticiler dehşete kapılmıştı; çünkü o dönemde Hollywood, sadece çizgi roman uyarlamalarına ve devam filmlerine büyük bütçeler yatırıyor, seyircinin kafasını karıştıracak böylesine entelektüel bir senaryoya 160 milyon dolar gibi astronomik bir parayı riske etmek istemiyordu. Kulislerden sızan bilgilere göre stüdyo, Nolan’a filmin anlaşılması için aralara anlatıcı sesler koymasını, rüya katmanlarını azaltmasını ve hikayeyi basitleştirmesini dayatıyordu. İşte tam bu noktada Nolan, The Dark Knight (Kara Şövalye) filminin kazandığı devasa başarıyı bir koz olarak masaya sürdü ve stüdyoya adeta rest çekerek, "Eğer bu filmi benim istediğim karmaşıklıkta ve özgürlükte çekmeme izin vermezseniz, bir daha sizinle hiçbir Batman veya süper kahraman filmi çekmem" diyerek tüm geleceğini bu projeye bağladı.Bu yapım krizinin ötesinde, set arkasında Nolan’ın o meşhur ve takıntılı pratik efekt sevdası, oyuncuları ve yapım ekibini kelimenin tam anlamıyla fiziksel bir sınavdan geçiriyordu. Nolan, yeşil ekran (green screen) teknolojisinden nefret ettiği için, Paris’teki o kafenin patlama sahnesinde oyuncuların arkasına dijital efektler koymak yerine, gerçek yüksek basınçlı azot gazı topları yerleştirmişti; Leonardo DiCaprio ve Ellen Page, sahnede arkalarında gerçek devasa patlamalar yaşanırken yüz hatlarını bozmadan oynamak zorundaydı ve set arkasındaki fısıltılara göre oyuncuların yaralanma riski o kadar yüksekti ki sigorta şirketleri çekimleri birkaç kez durdurma noktasına getirmişti. Aynı şekilde, o meşhur otel koridorundaki dövüş sahnesi için bilgisayar efekti kullanmayı reddeden Nolan, mühendislere 30 metre uzunluğunda dönen devasa bir santrifüj silindiri inşa ettirmiş, Joseph Gordon-Levitt haftalarca bu dönen mekanizmanın içinde kusana kadar antrenman yaparak o sahneleri dublörsüz çekmişti. Tüm bu fiziksel zorlukların ve stüdyonun "bu film çok karmaşık, gişede batacak" korkularının ortasında, film nihayet vizyona girdiğinde o meşhur final sahnesiyle sinema tarihine kazındı; Cobb’un masanın üzerinde dönmeye bıraktığı o küçük totem tam yalpalamaya başladığı an ekranın aniden kararması, seyirciyi sinema salonlarında kelimenin tam anlamıyla çıldırttı. Kulislere sızan en büyük dedikodulardan biri, stüdyonun Nolan’dan toteminin net bir şekilde düştüğünü gösteren alternatif bir son çekmesini yalvararak istemesi, ancak Nolan’ın bu sahneleri kurgu odasında bizzat imha ederek gerçeğin ne olduğunu sonsuza dek kendi zihninde saklamayı seçmesiydi. Inception, arkasındaki bu büyük yapımcı baskılarını ve stüdyo korkularını yerle bir ederek, seyircinin zekasına güvenen orijinal bir fikrin de dünya çapında bir fenomene dönüşebileceğini kanıtlayan, sinema tarihinin en görkemli zafer anıtlarından biri oldu.

burakx 1 day ago

Kan Dökülecek

Paul Thomas Anderson

61 Gönderi

Spoiler içeriyor "İnsanoğlunun Hırsla Kazdığı En Derin Kuyu" Bazı filmler sadece izlenmez, adeta ruhunuza ağır bir petrol tabakası gibi çöker; Paul Thomas Anderson’ın başyapıtı There Will Be Blood tam olarak böyle tekinsiz ve büyüleyici bir deneyim sunuyor. Yönetmen, Amerikan rüyasının temelini oluşturan…devamı