(@) - Raf

Spoiler içeriyor ●Beyaz Gemi, Cengiz Aytmatov'un okuduğum ikinci kitabı. İlki birçok kişi gibi 'Toprak Ana' kitabıydı benim için de. İki kitabı da çok beğendim. Normalde pek masalsı kitapları sevmem ve bu kitap biraz öyleydi ama yine de çok sevdim. Bana biraz buradaki…devamı●Beyaz Gemi, Cengiz Aytmatov'un okuduğum ikinci kitabı. İlki birçok kişi gibi 'Toprak Ana' kitabıydı benim için de. İki kitabı da çok beğendim. Normalde pek masalsı kitapları sevmem ve bu kitap biraz öyleydi ama yine de çok sevdim. Bana biraz buradaki çocuk 'Şeker Portakalı' kitabındaki 'Zeze'yi hatırlattı ve ikisini de çok iyi hissettim, anladım ve çok sevdim. Bu kitabı yazarın, en sarsıcı ve en sembolik romanlarından biridir. İlk bakışta küçük bir çocuğun hikâyesi gibi görünür; ama aslında masumiyetin, doğanın, iyiliğin ve insanın acımasızlığının, çocukların korkunç kalabalık içindeki eriyişinin hikayesidir. Romanın merkezinde adı bile verilmeyen yedi yaşındaki küçük bir çocuk vardır. Annesi onu bırakmış, babasını hiç tanımamıştır. Dedesi Mümin Dede ile dağlarda yaşar. Dağda onlardan başka sadece iki aile vardır, bu ailelerden biri de teyzesinin evidir. Teyzesinin kocası Orozkul zalim ve bencil bir adamdır. Karısı ona bir çocuk veremiyor diye herkese, her şeye karşı öfkeli ve nefret doludur. Mümin Dedeye asla saygı duymaz, onu yanında az bir paraya çalıştırır ve karısını her sarhoş olduğunda çok kötü döver. Ne acı ki her dönemde ve neredeyse dünyanın her yerinde kadınlara yapılan mumaleler hep aynı! Küçük çocuğun yaşadığı bu dağda, bu ormanlık alanda, bu küçücük çevrede Büyükler çıkarları için birbirlerini ezer Sevgi çok azdır. Çocuk kendini yapayalnız hisseder. Bu yüzden çocuk gerçek dünyaya dayanabilmek için hayal kurar. Eşyaları ile konuşur. Dürbünü, çantası ile gezer ve onlarla ciddi ciddi konuşur. (Bu çok hoşuma gitti) Hayal kurmak onun için oyun değildir; yaşama biçimidir. Başka türlü gerçeklere dayanamaz. Öz nenesi olmayan kadının sevgisizliği, eniştesinin acımasızlığı, dedesinin acizliği, teyzesinin yaşadıkları ve annesi ile babasının yanında olmaması... her şey çok zor ve acıdır onun için. Romanın kalbi aslında Mümin Dede'nin anlattığı Boynuzlu Maral Ana efsanesidir. Esaneye göre Maral Ana, Kırgız halkını yok olmaktan kurtarmış, insanlara annelik etmiş kutsal bir geyiktir. Bu nedenle geyik yalnızca bir hayvan değildir. O; merhamettir, annedir, doğadır, geçmiştir, vicdandır. Çocuk bu efsaneye bütün kalbiyle inanır. Fakat büyükler inanmaz. Dedesi hariç. Onlar için geyik yalnızca ettir. İşte romanın trajedisi de burada başlıyor. Romanın en ağır sahnesi Maral Ana'nın soyundan gelen geyiğin öldürülmesidir. Bu yalnızca bir av değildir. Bu olayla birlikte insanlar: doğayı öldürür, vicdanı öldürür, efsaneyi öldürür, çocuğun bütün inancını öldürür. Çocuk artık dedesinin anlattığı dünyanın da gerçek olmadığını görür. Onun için artık hiçbir şey kalmamıştır. Romanın en acı karakterlerinden biri Mümin Dede'dir. O iyi biridir. Kimseye kötülük yapmaz. Herkese yardım eder. Fakat kötülüğe karşı da duramaz. Orozkul'un baskısı karşısında susar. Karısının onu ezmesine ses etmez. Aytmatov burada çok önemli bir şey söyler: Sadece kötü insanlar değil, kötülüğe sessiz kalan iyi insanlar da felaketlerin parçası olur. Kötülere fırsat verir. İnsan okurken sürekli keşke bir şey dese, bir şey yapsa ölmek pahasına da olsa yapsa diyor. Bu yüzden Mümin Dede hem sevilen hem de insanı üzen bir karakterdir. Çocuk inanır ki bir gün kafası insan kafası olarak kalmak suretiyle bir balık olacak ve dürbünü ile ara ara izlediği Beyaz Gemi'ye gidecek. Babası orda çalışıyor ve ona kavuşacak, bir yeri yurdu olacak. Sevilecek. Her şey iyi olacak... Aslında önemli olan geminin kendisi değildir. Beyaz gemi umuttur. Çocuk babasının o gemide çalıştığına inanır. Belki doğru değildir. Ama çocuk buna inanmak ister. Gemi, "bir gün beni biri sevecek" umududur. Ve Beyaz gemi başka bir dünyadır. Dağdaki dünya: şiddet, yalnızlık, baskı, çaresizlik ve kötülük doludur. Gemi ise ulaşamadığı temiz dünyadır. Beyaz rengin seçilmesi de tesadüf değildir. Beyaz; saflığı, temizliği, masumiyeti simgeler. Beyaz gemi çocukluğun kendisidir. Romanın sonunda çocuk kendini suya bırakır. Maral Ana'nın (ya da soyundan olan geyiğin bu kısımdan emin olamadım şu anda) insanlar tarafından avlanıp ziyafet verilerek yenilmesi, herkesin sarhoşluğu onu kahreder. Zaten o ara üşütüp hasta da olmuştur, birde en son gökte görüp teyzesi için boynuzlarına sihirli bir beşik takıp getirmesini, böylece iyilik, güzellik getirmesini istediği Maral Ana'nın bu sonu çocuğun bütün umutlarını, hayallerini yok eder ve çocuk herkesin sarhoşluğunun arasında gidip kendini çaya bırakır. Kitap çocuğun sonunu söylemez. Öldü mü, kaldı mı bilinmez. Çocuğun kendi kendine son söyledikleri "Balık olmak daha iyidir, balık olmak en güzeli..." ve belki de gerçekten bir balık olmuştur ve Beyaz Gemi'ye ulaşmıştır ya da küçük çocuk olarak suda veda etmiştir bu korkunç dünyaya. Başlangıç/Bitiş: 5 Ağustos Çarşamba 6 Ağustos Perşembe-2026

zelda_ 3 weeks ago

Karmaşık Duygular

Stefan Zweig

20 Gönderi

Spoiler içeriyor ●Kitapta yedi hikaye var. Ve iki hikaye hariç (5 ve 6) hepsi aşkla, sevgiyle ilgili. 1. Hikaye: Ormanın Üzerindeki Yıldız: Bu hikaye biraz garip. Platonik ve ani bir aşkın hikayesi. Pek inandırıcı ve güzel gelmedi gibi bana. Bir adamın ilk…devamı●Kitapta yedi hikaye var. Ve iki hikaye hariç (5 ve 6) hepsi aşkla, sevgiyle ilgili. 1. Hikaye: Ormanın Üzerindeki Yıldız: Bu hikaye biraz garip. Platonik ve ani bir aşkın hikayesi. Pek inandırıcı ve güzel gelmedi gibi bana. Bir adamın ilk görüşte tutulduğu kadın uğruna kendini tren raylarının altına atması biraz abartılı sanırım yani en azından aşkını kendi kendine kanıtlamak açısından abartılı. Gidip kadınla konuşsa daha iyi olurdu belki?.. 2. Hikaye: Erika Ewald'in Aşkı: Bir genç kızın ilk aşkı, ilk heyecanı ve korkularından dolayı o aşkı kaybetmesinin acısını işleyen bir öykü. Güzeldi bu hikaye. 3. Hikaye: Unutulmuş Düşler: Kitabın en kısa ve sanırım en anlamsız hikayesi benim için yani bir tat alamadım ben. İki eski aşıktan biri olan kadın evlenmiştir ve adam onu sürpriz bir şekilde ziyaret eder. Kadın ise adama, aşka ve onun geçiciliğine dair adamı şaşırtan sözler söyler. (Yanlış hatırlamıyorsam böyle bir şeylerdi?..) 4. Hikaye: Alacakaranlık Hikayesi: Gecenin karanlığında genç adama uzanan eller, dudaklar ve sıcacık soluk kimin?.. genç adam bunu düşünür ve evdeki herkesi gözlemler. En sonunda kuzenleri olan üçüzlerden biri diye düşünür ve o saatten sonra bundan emin olarak onu hayal eder ve hatta ona aşık olur. Oysa ki tahmin ettiği kişi değildir, üçüzlerden bir diğeridir bunları yapan ve ona aşık olan. Sonu aşk üçgenine varan, hüzünlü bir hikaye. 5. Hikaye: Zıt İkizler: İkiz kız kardeşlerin kıskançlık sebebi ile yaptıkları ve şaşırtıcı sonları. Bu hikaye gerçekten güzeldi. 6. Hikaye: Bir Yüreğin Çöküşü: Bu hikaye tek bir kitap halinde de var. Çok güzel buluyorum bu hikayeyi. "Bir kalbi temelinden sarsmak için kader her zaman sillesini vurmaya, sertçe müdahale gücüne gerek duymaz; aksine, asıl sudan sebeplerden yıkım üretmek onun zapt edilemez yaratma hevesini kamçılar."(131.s) Zweig bu öyküsünde Salomonsohn isimli yaşlı bir adamın ruh dünyasını ve yalnızlaşmasını yansıtmış. Salomonsohn yaşadığı yerde özel ticaret müşaviri olarak çalışır. Uzun yıllar çalışmasının sonucunda eşini ve kızını maddi anlamda rahat bir konuma getirir fakat çalışmakla geçen yıllarda farkına varamadığı her şeyi tatilde anlar. Paskalya Tatili için geldikleri bir otelde gecenin bir yarısı şiddetli bir ağrıyla uyanan yaşlı adam daha büyük bir acıyla yüzleşmek zorunda kalır. Küçük kızı Erna, gecenin bir yarısı başka bir erkeğin odasından dönmektedir, yaşlı adam için her şey bu noktada günyüzüne çıkmaktadır. Yaşlı adam kızmak, bağırmak, hesap sormak ister; fakat bunu yapamaz hiç yapamayacaktır da. Yaşlı adam o korkunç gerçeği öğrendikten sonra eşi ve kızını gözlemlemeye başlar. Oteldeki diğer bekar erkeklerle olan samimiyetleri, sohbetleri hiç bitmiyor, yaşlı adamın varlığını kendileri için utanç verici olarak görüyorlardır. Bu olanlara, gördüklerine kalbi dayanmayan Salomonsohn’un içi içini yiyip bitirse de ağzını açıp tek kelime etmeye cesareti kalmamıştır. Kızını ve eşini ve dolayısıyla kendini de bu durumdan kurtarmanın tek yolunun otelden hemen o gün gitmek olduğuna inanıp bunu eşine söylediğinde azar işitip oturur. Sözünü bırak kişiliğine bile saygı kalmamıştır artık. Eşi ve kızı partilerden eğlencelere gezip dururlar, yaşlı adamın varlığını bile unutmuşlardır. Yaşlı adam, yalnızlığında hüzünle hayatını gözden geçirip acı çekerken; birden bir şeyler olur. Kalbi hızlı hızlı atar, ağrı girer, nefes alamaz sonra birden her şey durur. Kalbinin durduğunu ve öldüğünü düşünür; evet kalbi durmuştur fakat yaşamsal faaliyetlerini yerine getiriyordur. Duygulara, hislere durmuştur kalbi. O an yaşlı adam her şeyi anlar. Artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacaktır. Karısı ve kızını önce otelde sonda da bütün hayatlarında kendi hallerine bırakır ve gerçekten ölene kadar arık bir ölü gibi yaşar. Kendini ilk defa dine yakın hisseder ve onunla iç içe ama yapayalnız yaşar. Ailesine sadece parasal konularda yardım eder çünkü onların da tek istediği paradır. Ve bir gün ölür. 7. Hikaye: Karmaşık Duygular: Kitaba adını veren son ve garip hikaye. Bir üniversite öğrencisi gencin yaşlı hocasına karşı olan yakınlığı, sevgisi ve sonrasında hocasının da kendisine açılmasını hatta bu konu ile ilgili bütün geçmişini anlatmasını işliyor yazar bu hikayede. Kitabın bu hikayesi eşcinselliği içerdiği, anlattığı için eleştiriliyormuş ama benim için böyle şeyler sıkıntı değil pek yani en azından şu anki ben için. Ama kitabı genel olarak pek beğenmedim maalesef. Daha güzel, daha farklı bir şeyler beklemiştim sanırım duygularla ilgili. Yine de okunabilir tabii. Başlangıç/Bitiş: 31 Temmuz Cuma 4 Ağustos Salı-2026

zelda_ 3 weeks ago

Ağrıdağı Efsanesi

Yaşar Kemal

49 Gönderi

●Bu kitabı da eklemeyi unutmuşum halbuki çok güzel, değerli bir kitaptı benim için. Dağı, ağalık sistemini ve sevdayı anlatan ve anlatırken her şeyi bir resim gibi insanın gözünün önüne seren bir kitap.

zelda_ 3 weeks ago

Yolda

Yaşar Kemal

2 Gönderi

●Bir ara Yaşar Kemal'in seçme hikayelerinin olduğu bu kitabı okudum. Bazı hikayeleri hatırlıyorum ama bazıları hiç aklımda yok maalesef. Uygun bir zamanda yazarın, tüm hikayelerinin içinde bulunduğu 'Sarı Sıcak' kitabını alıp bütün hikayeleri tekrar okurum diye umud ediyorum. Kitabın son…devamı

zelda_ 3 weeks ago

Kalanlar

Tezer Özlü

12 Gönderi

●Önsözde Ferit Edgü'nün sözleri ile 'Kalanlar' kitabı: Bu kitapta Tezer’den kalanlar var. Ardında bıraktıkları. Yaşadığı anların notları. Hiçbiri yayımlanmamış. Ama yayımlanmak üzere yazılmış. Evet, anları severdi Tezer. Onları yazdı. Acıyla, yalnızlıkla, ama aynı zamanda coşkuyla, aşkla dolu anlarını. Anlarının anılarını.…devamı●Önsözde Ferit Edgü'nün sözleri ile 'Kalanlar' kitabı: Bu kitapta Tezer’den kalanlar var. Ardında bıraktıkları. Yaşadığı anların notları. Hiçbiri yayımlanmamış. Ama yayımlanmak üzere yazılmış. Evet, anları severdi Tezer. Onları yazdı. Acıyla, yalnızlıkla, ama aynı zamanda coşkuyla, aşkla dolu anlarını. Anlarının anılarını. Başkaldırma anlarının. ☆Bu kitap yazarın ölmeden önce birçok konuda yazdıklarının toplamı. Ölümünden sonra yayınlanmış. Kitaptan bazı sevdiğim kısımlar: "Beni öldürdüm. Her insanı öldürmek kanısı ile öldürdüm. BEN BEN MİYİM? BEN HERKES MİYİM? BEN HER ŞEY MİYİM? Yatıyorum."(16.s) "Cem’in de öldüğünü öğreniyorum. Aynen Hayalet Oğuz gibi öldüğünü. Ciğerlerimizi boğan, Asmalımescit’i, Beyoğlu yaşamını bu denli erken gömen yalnız sigara mı? Hiç de değil. Solunan soluklarla soluyamayan kuşağımız."(29.) "İktidardaki egemen sınıf ve benim toplumumdaki düzen her gün sayısız kez benim ve benim gibileri vazgeçmeye ve bizi kendisi gibi olmaya zorladı. Ben bir kezinde aklımı yitirdim ama kendimi yeniden kendi elime geçirdiğimde daha da zor yenilebilir durumdaydım."(31.s) "Gençlik ve olgunluk çağlarında yaşamlarını palavra üzerine kuran bu insanlar şimdi yaşlılıklarında kendi başlarının çaresine baksın, diledikleri köşelerinde kendi başlarına ölsünler. Çocukluğumuz üzerine kâbus gibi çöreklenenler, bilinçli yıllarımızı elimizden alamayacaklar, kendi çaresizlikleri sıkıntıları –bize kendi mutluluklarımızı çok görerek– tepemize atamayacaklar. Ben kimseye acımıyorum."(31.s) "Artık giderek dünya insanları bana birer fabrika ürünü gibi görünüyor."(32.s/Tam da şu anki dönem!) "Öyle anılar var ki gerçek mi yoksa düşünülmüş mü olduklarını bilemiyorum."(34.s) "Mayakovski’nin aşk özlemi, aşkın kendisine âşık olmak, tutulmak olduğunu tüm mektupları kanıtlıyor. Özellikle son mektubu. Tutulmak, bağlanmak istediği kadar bağlıdır. Aslında gerçek bir tutku."(34.s) "Yalnız değilsin. Mozart seninle. Pavese seninle.(35.s/Ve daha niceleri) "Sorunlar, acılar, göçler, dünyanın sonu gelmez akışı idi."(36.s) "Bana herkesi özletti."(38.s) "Dünyanın çeşitliliği ve yaşamın uzunluğu ne kadar şaşırtıcı. O zamanlar gençtim. Kafama elektrik verdiklerinde. Kafama. Elektriği beyin hücrelerime daha iyi gönderebilmek için tuz kullanıyorlardı. Dayan buna, diye düşündüm. Senin düşüncelerini değiştirip kendilerininkine nasıl olsa uyduramayacaklar. Seni görmek istedikleri gibi olmayacaksın hiçbir zaman. Tanımadığın sürece her acı dayanılabilir."(46.s) "Dün Tender is the Night’ı bitirdim. Kitabı okumam iki gün sürdü. Birinci gece bırakmak istedim. Kitap çok güzel, çok duygulu, çok yumuşak, çok zarif, çok acıklı, çok büyük. Kaldırıp, ilerde, İstanbul’daki can sıkıcı gecelerde okumak istedim. Ama gene okuyabilirim. Pavese’yi de yıllar sonra bu kadar büyük ve gittikçe büyüyen ilgiyle okuyup çektiği acıları duyduğuma göre. Benim de tek avuncum acı çekmek değil miydi? Kitabın sonunda, 'Ne kadar can sıkıcısınız hepiniz' diyor. Sanki 385. sayfa hepinizin ne kadar can sıkıcı olduğunu söylemek için yazılmış."(49.s) "Bir şeyin değişeceği beni ürkütüyor, bir şeyin değişmeyeceği de."(59.s) "Yaşadığım anların, onları yaşarken anıya dönüştüğünü algılar, onları yaşarken anılaştırırdım. Sonra bunu en güzel biçimde Savinio’da okudum: 'Yaşanan an da anı olacak.' "(59.s) 3 Ağustos Pazartesi-2026

zelda_ 3 weeks ago

Çocukluğun Soğuk Geceleri

Tezer Özlü

33 Gönderi

●Tezer Özlü bu kitabında çocukluğuna, ailesine, çocukluğunun geçtiği evine, gençliğine, ilişkilerine ve en önemlisi de ruhsal sıkıntılardan ve onlardan dolayı bir dönem kliniklerde yattığı zamanlara ve o zamanlarda yaşadıklarına, hissettiklerine değiniyor ve bunu yaparken bir düzen içinde gitmiyor. Bir an…devamı●Tezer Özlü bu kitabında çocukluğuna, ailesine, çocukluğunun geçtiği evine, gençliğine, ilişkilerine ve en önemlisi de ruhsal sıkıntılardan ve onlardan dolayı bir dönem kliniklerde yattığı zamanlara ve o zamanlarda yaşadıklarına, hissettiklerine değiniyor ve bunu yaparken bir düzen içinde gitmiyor. Bir an ordayız bir an burda kitabı okurken ama bu rahatsız etmiyor insanı bence. Tezer Özlü'yü biraz olsun tanımak adına ilk olarak bu kitabından başlanabilir okunmaya. Çünkü sanırım bir insanı çocukluğundan ve yaralarından tanımak en doğrusu. Bu güzel kitaptan bazı sevdiğim kısımları bırakıyorum aşağıya: "Genç bir kızım. Ölü gövdemin güzel görünmesi için gün boyu hazırlık yapıyorum. Sanki güzel bir ölü gövdeyle öç almak istediğim insanlar var. Karşı çıkmak istediğim evler, koltuklar, halılar, müzikler, öğretmenler var. Karşı çıkmak istediğim kurallar var. Bir haykırış! Küçük dünyanız sizin olsun. Bir haykırış! Sessizce yatağa dönüyorum."(12.s) "Ailemizde bir gelenek var. Ölülerimizi gömdükten sonra mezarlarını yaptırmıyoruz. Hiçbirimiz de mezarlığa uğramıyoruz. Ölüm kesin bir sınır olmadığı için mi?"(15.s) "Sıkıntılarımızın özünde, bu yasaklanan duygunun özlemi yatıyor. Kıllarımız çıktığında sevişmeler kendiliğinden bitiyor. Artık kendi kendine oynamaktan başka boşalım yolu yok. Bu da insanı bir yalnızlığa sürüklüyor. Sevişmeyi kendi gövdelerimizde tatmaya, kendi bedenlerimizde öğrenmeye koşullandırılıyoruz. Erkek gövdelerine, erkek organlarına yabancılığımız giderek büyüyor. Yılların çabası gerekiyor, erkeğe alışmak, erkeklik organını sevmek için."(24.s) "Hayalet Oğuz ile yatmak bir kelebekle yatmak gibidir. İnsanın bacağına ya da organına değer. Hiç sesi çıkmaz. Heyecanlandığı anlaşılmaz. Boşaldığı, ıslaklığından belli olur. Öylesi dostluklar vardır. O dostla konuşmak, o dostla yolda yürümek, bir lokantada yemek yemek, o dostla yatmak. O dosttan gizlenecek, o dosttan saklanacak, o dostla paylaşılmayacak hiçbir olgu yoktur. Ne bir cinsel boşalma ne de cinsel organ. Hayalet bu dostlardandır..."(29.s) "Ben büyük bir erkek-kadın ayrımı yapmıyorum. Önemli olan yanındaki insanın sıcaklığı ile kendi bedenini birleştirmek, ikisinin kaynaşması."(35.s) "Sinir hastalığı da bulaşıcı bir şey."(40.s) "Neden bunalımları çözümleyemiyoruz? Neden dost olmadan, erkek-kadın, karı-koca olmaya çalışıyoruz? Yirmi yaşlarının başındaki insanlar böyle mi olmalı? Sevişmek için, ilkin nikâh imzası mı atılmalı? Ya da yalnız kalıp, yıllar yılı erkek-kadın özlemiyle kendi kendilerine mi boşalmalılar? Erkekler, kadın resimlerine mi bakıp heyecanlanmalılar? İlk kadını genelevde mi tanımalılar? Karı-kocalar birbirlerinin gövdelerine 'mal' gözüyle mi bakmalılar? İnsanın doğal yapısı bu davranışların tümüne aykırı. Bizim insanlarımızın insan sevmesi, insan okşaması çocukluktan engelleniyor. Saptırılıyor. Çarpıtılıyor."(44.s) 3 Ağustos Pazartesi-2026

zelda_ 1 month ago

Baba

Yılmaz Güney

2 Gönderi

Spoiler içeriyor "Her şey değişti ve değişmekte..." ●Benim için Yılmaz Güney filmlerinden belki de en iyisi ve en acısı bu filmdi. İzlerken ağladığım nadir filmlerden biri oldu. Kalbim acıdı böyle bir şeylerin yaşanmış ve yaşanıyor olma ihtimaline karşı. Yoksulluğu ve çocukların hayatın…devamı

zelda_ 1 month ago

Palyatif Toplum - Günümüzde Acı

Byung-Chul Han

10 Gönderi

●"Palyatif Toplum: Günümüzde Acı" aslında tek bir temel soruyu soruyor: "Modern insan neden acıdan bu kadar kaçıyor ve bunun bedeli nedir?" Han'ın cevabı şu: Acıyı yok etmeye çalışırken hayatın derinliğini de yok ediyoruz. "Palyatif", tıpta hastalığı iyileştirmeyen ama ağrıyı azaltan…devamı●"Palyatif Toplum: Günümüzde Acı" aslında tek bir temel soruyu soruyor: "Modern insan neden acıdan bu kadar kaçıyor ve bunun bedeli nedir?" Han'ın cevabı şu: Acıyı yok etmeye çalışırken hayatın derinliğini de yok ediyoruz. "Palyatif", tıpta hastalığı iyileştirmeyen ama ağrıyı azaltan tedavi demektir. Han diyor ki: Eskiden insanlar acıya katlanmayı öğrenirdi. Şimdi ise toplumun amacı: üzülmemek, sıkılmamak, incinmemek, beklememek mutsuz olmamak haline geldi. Yani artık her şey bizi rahatlatmak için tasarlanıyor. Eskiden acı: insanı değiştirirdi. Bugün ise acı: hemen ortadan kaldırılması gereken bir hata gibi görülüyor. Acının yaşanmasına izin verilmiyor. Han ise şöyle düşünüyor: Acı yaşanmalı çünkü acı insanı olgunlaştırır. Acı düşünmeyi sağlar. Acı kişiyi kendisiyle karşılaştırır. Sürekli mutlu olmaya çalışan insan aslında gerçek mutluluğu da kaybeder ve aslında mutluluk acı ile iç içedir. Etrafımızda çok fazla uyaran var. Çeşit çeşit sosyal medya uygumaları ve onların bitmek bilmeyen bildirimleri, oradaki insanların bitmek bilmeyen paylaşımları var. (Bu uygulamayı şu anda kullanıyor olmam da bir garip ama burayı tamemen bir not defteri gibi kullanıyorum bu yüzden kendi kendimi biraz rahatlatabiliyorum şu anda.) Bu yüzden insan acı üzerine düşünemiyor. Çünkü acının sessizliğe ihtiyacı vardır. Telefon ise sessizliği öldürüyor. Bu yüzden modern insan: acı çekmiyor gibi görünüyor. Aslında sadece dikkatini başka yere çeviriyor. Acı içinde katmerleşiyor ve patlayacak yer arıyor. Eskiden insanlar başkaları tarafından sömürülüyordu. Şimdi ise insan: kendisini sömürüyor. Daha çok çalış, daha üret, daha başarılı ol, daha fit ol, daha güzel görün. Bütün bunlar insanı yoruyor. Ama bu yorgunluk bile konuşulmuyor. Çünkü herkes: "Ben iyiyim." demek zorunda hissediyor ve kalabalığa uyuyor olmak normal olan olarak görülüyor. Acı yok olursa: empati de yok olur diyor yazar. Çünkü başkasının acısını anlayabilmek için önce acıyı tanımak gerekir. Acıdan kaçan toplum: başkasının acısından da uzaklaşır. Böylece insanlar daha yalnız olur. Kitabın sonunda Han'ın söylediği şey şu: İnsan olmak demek acı çekebilmek demektir. Acı: sevginin bedelidir, özgürlüğün bedelidirj yaşamanın bedelidir. Acıyı tamamen ortadan kaldırmaya çalışan toplum, aynı zamanda aşkı, tutkuyu, cesareti, derin düşünceyi de kaybeder. Kitabın vermek istediği ana mesaj Byung-Chul Han'a göre günümüz insanı sürekli "iyi hissetmeye" odaklanıyor. Oysa yaşam yalnızca hazdan ibaret değildir. Acı, kayıp ve kırılganlık da insan deneyiminin ayrılmaz parçalarıdır. Acıyı bastırmak ya da sürekli ondan kaçmak, bizi daha özgür yapmaz; aksine yüzeysel, sabırsız ve kendi iç dünyasından uzak insanlar hâline getirebilir. Bu yüzden Han, acıyı övmekten çok, onun anlamını geri kazanmamız gerektiğini savunur. Acıyı yalnızca yok edilmesi gereken bir düşman olarak görmek yerine, insanı dönüştürebilen bir deneyim olarak düşünmemizi ister. Han bu kitabında; Nietzsche, Heidegger, Hegel, Foucault ve Ernest Jünger gibi birçok yazara, filozofa değinir göndermeler yapar. ☆Kitabın son bölümü olan 'Son İnsan' kısmını pek anlamadım, belki de pek odaklanamadım şu anda o yüzden o kısım için biraz yapay zekadan yardım aldım. Şöyle bir şeyler çıktı ortaya: (ayrıca genel olarak da bazı kısımları tam olarak anlayamadım ama çok beğendim kitabı) Bu bölüm, aslında kitabın bütün tezini toparlayan sonuç bölümü. Han burada şunu soruyor: "Acıyı ortadan kaldırmaya çalışan toplumun sonu nereye varacak?" Cevabı ise oldukça karamsar: İnsanlığın kendisini kaybetmesine. 1. "Son İnsan" kim? Burada Han, önce Francis Fukuyama'dan söz ediyor. Fukuyama'nın çok ünlü bir iddiası vardı. Soğuk Savaş bittikten sonra Sovyetler Birliği çöktü. Fukuyama dedi ki: "Artık insanlığın ulaştığı en son siyasal sistem liberal demokrasidir. Büyük ideolojik savaşlar bitti." Kitabının adı da Tarihin Sonu. Fakat Han diyor ki: İnsanlar sadece demokrasiye ulaşmadılar. Aynı zamanda Nietzsche'nin söylediği "Son İnsan"a dönüştüler. 2. Nietzsche'nin "Son İnsan"ı nedir? Burası kitabın en önemli kısmı. Friedrich Nietzsche, Böyle Buyurdu Zerdüşt kitabında "Son İnsan" diye bir tip anlatır. Bu insan... risk almaz, mücadele etmez, acı çekmek istemez, büyük idealler peşinden koşmaz, kahraman olmak istemez sadece rahat yaşamak ister. Hayattaki amacı yalnızca şudur: Rahat olayım. Sağlıklı olayım. Eğleneyim. Kimse bana dokunmasın. Nietzsche bunun insanlığın çöküşü olduğunu düşünür. Kitaptaki şu cümle bunun özeti: "Mutluluğu keşfettik." Son insanlar bunu söyler ve göz kırpar. Yani artık: "Hayatın anlamı yok. Yeter ki huzurum kaçmasın." 3. Han neden bunu "Palyatif Toplum" ile ilişkilendiriyor? Çünkü kitabın başından beri söylediği şey tam budur. Modern insan acı çekmek istemiyor. Üzülmek istemiyor, yas tutmak istemiyor, başarısız olmak istemiyor, beklemek istemiyor, yalnız kalmak istemiyor. Her şeyi hemen düzeltmek istiyor. İlaç. Eğlence, sosyal medya, alışveriş, dopamin, telefon. Hepsi acıyı uyuşturuyor. İşte Han buna palyatif toplum diyor. 4. Megalothymia nedir? Han bunu yine Fukuyama'dan alıyor. Fukuyama eski Yunan'dan iki kavram kullanıyor. Megalothymia büyük olma arzusu. Yani üstün olmak, kahraman olmak, tarihe geçmek, büyük işler yapmak, saygı görmek. Isothymia ise bunun tam tersi. Herkes eşit olsun, kimse öne çıkması kimse diğerinden üstün olmasın. Han diyor ki bugün insanlar büyük işler yapmak yerine, rahat yaşamayı seçiyor. Dolayısıyla kahramanlık ölüyor, hazcılık kazanıyor. 5. Ernst Jünger neden geliyor? Burada Han, Ernst Jünger'i anıyor. Jünger de modern insanı eleştiriyordu. O diyordu ki: Artık insanlar güvenli ev, sıcak oda, para, konfor, teknoloji içinde yaşıyor. Hiçbir risk almak istemiyor. Han bu yüzden onu örnek gösteriyor. 6. Han neden Çin ile Amerika'yı aynı cümlede söylüyor? Burası önemli. Han diyor ki son İnsan sadece liberal demokraside ortaya çıkmaz. Yani mesele demokrasi değildir. Çin de olabilir. Amerika da olabilir. Çünkü sorun siyaset değil. Sorun konfor kültürü. İnsan neredeyse aynı hale geliyor. 7. Pandemi neden anlatılıyor? Kitap o dönem yazıldı, yayınlandı. COVID salgını çok yeniydi. Han diyor ki: Pandemi bahanesiyle devletler insanları daha fazla izlemeye başladı. Telefonlar, QR kodlar, sağlık kayıtları, konum bilgileri. Bunların hepsi normalleşti. Han burada sadece devleti değil, şirketleri de eleştiriyor. 8. Big Data neden kötü? Han'ın başka kitaplarında da geçen konu bu. Big Data demek insan hakkında devasa miktarda veri. Telefonun biliyor: ne yiyorsun, neredesin, ne satın alıyorsun neyi seviyorsun, kimi takip ediyorsun, kaç saat uyuyorsun Bu bilgiler para ediyor. Han buna gözetleme kapitalizmi diyor. Yani ürün aslında sensin. 9. "Eskiden insanlar veri vermek istemezdi." Han ilginç bir karşılaştırma yapıyor. Eskiden insanlar devleti "Benim bilgilerimi alma." diye protesto ediyordu. Bugün ise Instagram'a, TikTok'a, Facebook'a her şeyi kendimiz koyuyoruz. Kimse zorlamıyor. Kendimiz anlatıyoruz. İşte Han'ın söylediği en tehlikeli nokta bu. Artık baskıyla değil, isteyerek gözetleniyoruz. 10. "Hakimiyet ve özgürlük aynı şey oluyor." Bu çok önemli bir cümle. Eskiden biri seni izliyorsa rahatsız olurdun. Bugün ise "Saatim kalp ritmimi ölçüyor." "Telefonum beni takip ediyor." "Konumum açık." "Her şeyim kayıt altında." ama "Ben özgürüm." diye hissediyorsun. Han diyor ki işte en güçlü iktidar budur. Çünkü insanlar baskıyı özgürlük sanıyor. 11. Transhümanizm neden geliyor? Sonra Han bu kez David Pearce'dan bahsediyor. Pearce çok radikal bir fikir savunuyor. Diyor ki: Bir gün biyoteknoloji sayesinde acı olmayacak, depresyon olmayacak, mutsuzluk olmayacak, aşk acısı bile olmayacak. Han buna karşı çıkıyor. Çünkü ona göre acıyı tamamen silersen, insanı da silmiş olursun. 12. Son paragraf ne demek? Bence kitabın en güçlü kısmı burası. Han diyor ki: Acı ile ölüm kardeştir. Acı bize ölümlü olduğumuzu hatırlatır. Kaybetmeyi öğretir, sevmeyi öğretir sabretmeyi öğretir, olgunlaştırır. Eğer acıyı, ölümü, eksikliği, başarısızlığı tamamen silersen, geriye insan kalmaz. Sadece biyolojik olarak yaşayan ama gerçek anlamda yaşamayan bir varlık kalır. Bu yüzden son cümlesi çok çarpıcıdır: "İnsan hayatta kalmak uğruna kendini ortadan kaldırır." Yani insan, sadece daha uzun yaşamak, daha güvenli olmak ve acıdan kaçınmak isterken; onu insan yapan kırılganlığı, cesareti, sevgiyi ve anlam arayışını kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya kalır. Bu bölümün tek cümlelik özeti Byung-Chul Han'a göre modern insan, acıyı, riski ve ölümü tamamen ortadan kaldırmaya çalışırken "son insan"a, yani yalnızca konfor, güvenlik ve sağlık isteyen bir varlığa dönüşmektedir. Dijital gözetim ve biyoteknoloji bu dönüşümü hızlandırır; ancak acının tamamen silindiği bir yaşam artık gerçek anlamda insanca bir yaşam değildir, sadece "hayatta kalma"dır. Bu kitabın en temel mesajı da aslında budur: Acı sadece kaçınılması gereken bir yük değil, insan olmanın kurucu unsurlarından biridir. 29 Temmuz Çarşamba-2026 Alıntılar yorumda...

zelda_ 1 month ago

Saplantı

James Foley

13 Gönderi

Bir ara böyle bir film izlemiştim. Şimdi burda görünce hatırladım. Hemen hemen dünyanın her yerinde yaşanan ve yaşanabilecek olan bir olay maalesef. Pek beğenmemiştim sanki?.. Bu arada bugün birdenbire küçük kız kardeşime tam da böyle bir şeylerden bahsetmiştim. "Serseri ve…devamı

zelda_ 1 month ago

Coşkuyla Ölmek

Şule Gürbüz

6 Gönderi

●Coşkuyla Ölmek: Şule Gürbüz’ün üçüncü hikâye kitabı. Dört hikâyeden meydana gelen kitapta Gürbüz’ün diğer eserlerinde olduğu gibi zaman temel bir mesele olarak ortaya çıkar. Tüm hikâyelerde yazarın anlatıcı kahramanın kendi kendine mi karşısında biri varmış da onunla mı yoksa okurla…devamı