(@) - Raf

Tarihin en çarpıcı psikoloji deneyini duymuş muydunuz? 1973 tarihli, orijinal adıyla "Delilerin Arasında Akıllı Olmak" Deneyi yürüten kişi David Rosenhan isimli bir psikolog. Rosenhan’ın amacı, akıl hastası olduğuna inanılan kişilere konan psikiyatrik tanıların geçerli teşhisler olup olmadığını incelemek. Rosenhan, bu…devamıTarihin en çarpıcı psikoloji deneyini duymuş muydunuz? 1973 tarihli, orijinal adıyla "Delilerin Arasında Akıllı Olmak" Deneyi yürüten kişi David Rosenhan isimli bir psikolog. Rosenhan’ın amacı, akıl hastası olduğuna inanılan kişilere konan psikiyatrik tanıların geçerli teşhisler olup olmadığını incelemek. Rosenhan, bu araştırma için tamamen sağlıklı 8 kişiden oluşan bir grup kurdu. Plan oldukça basitti: Bu sahte hastalar farklı psikiyatri hastanelerine başvuracak ve görevlilere yalnızca kafalarının içinde "boşluk", "oyuk" ve "güm" gibi anlamsız kelimeler fısıldayan sesler duyduklarını söyleyeceklerdi. Başvuru sonuçları şaşırtıcıydı; 8 kişinin tamamı da hiç zorlanmadan hastanelere kabul edildi ve yatışları yapıldı. İçeri adım attıkları andan itibaren, planlandığı gibi tamamen normal ve sağlıklı davranmaya başladılar. Görevlilere artık hiçbir ses duymadıklarını ve kendilerini çok iyi hissettiklerini söyleseler de seslerini duyuramadılar. Hatta, hastane personelinin fark edemediği bu sahtekarlığı gerçek akıl hastaları anlayıp dile getirmiş fakat kimse onlara aldırış etmemiş. Hiçbir rahatsızlıkları olmamasına rağmen, yoğun ilaç tedavilerine ve terapilere maruz kaldılar. Tabi Hastanede kalış süreleri 7 gün ile 52 gün arasında değişti. İşin en çarpıcı kısmı ise taburcu edilme süreçleriydi. Sırf başlangıçta o birkaç kelimeyi duyduklarını söyledikleri için, bu insanlardan 7’sine şizofreni, 1’ine ise manik-depresif psikoz teşhisi kondu. Resmi raporlarına ise "Şizofreni hastası ama şu an semptom göstermiyor" notu düşüldü. Kısacası, üzerlerindeki akıl hastası etiketi varlığını korumaya devam etti. Rosenhan deneyin sonuçlarını paylaştığında, psikiyatri camiasında adeta bir deprem yaşandı. Bu duruma şiddetle itiraz eden prestijli bir eğitim hastanesi, Rosenhan’a meydan okuyarak şu iddiada bulundu: "Bizim kurumumuzda böyle bir yanılgı asla yaşanamaz. Bize sahte hastalarını gönder, onları anında tespit edelim!" Rosenhan bu teklifi kabul etti ve önlerindeki 3 ay boyunca hastaneye rastgele zamanlarda sahte hastalar göndereceğini ilan etti. Hastanedeki tüm psikiyatristler, doktorlar ve hemşireler en üst düzeyde alarma geçerek gelen her hastayı ince eleyip sık dokumaya başladı. 3 ayın sonunda hastane yönetimi büyük bir zafer edasıyla şu verileri açıkladı: Başvuran 193 kişiden 41'inin sahte hasta olduğundan ciddi şekilde şüphelendiklerini, bunlardan 19'unun ise kesinlikle Rosenhan’ın gönderdiği ajanlar olduğunu belirttiler. Tam bu sırada Rosenhan, psikiyatri tarihine geçecek o meşhur cevabını verdi: "Ben size 3 ay boyunca tek bir sahte hasta bile göndermedim.” Bu ikinci şok dalgası, psikoloji ve psikiyatri dünyasında köklü bir kırılma noktası yarattı. Günümüzde psikiyatristlerin başucu kaynağı olan tanı el kitaplarının sil baştan yazılma süreci bu deneyle birlikte büyük bir ivme kazandı. Buna rağmen, modern çağ insanının ve toplumun değişken yapısı nedeniyle, psikoloji bilimine karşı duyulan güvensizlik ve bu alandaki teşhislerin sorgulanması günümüzde de varlığını güçlü bir şekilde sürdürmekte. Şimdilerde en ufak bir ruh hali değişimini bile hemen psikolojik bir tanıya dönüştürdüğümüz tuhaf bir çağdayız. Yukarıda anlattıklarım üzere Psikoloji bilimi kendi doğası gereği akademik düzeyde bile tartışılırken, hiçbir uzmanlığı olmayan bizler adeta birer "tanı makinesine" dönüştük. Her hüznü depresyon, her titizliği OKB, her heyecanı DEHB sanıyor; kendimizi ve çevremizdekileri birer vakaya indirgiyoruz. Oysa her duygu durumunun bir saptaması, bir etiketi olmak zorunda değil. Eskiden insanı etiketlemeyen, onu sadece o anki iklimiyle kabul eden zarif bir kavramımız vardı: Hâlet-i rûhiye. Yani insanın o anki içsel durumu, ruh hali... Belki de ihtiyacımız olan şey yeni tanılar değil, bu eski ve esnek bakış açısıdır. Bazen bir teşhise değil, sadece anlaşılmaya ve halimizin kabul görmesine ihtiyaç duyarız. Ve bence, gönülden gelen bir teselli, reçete edilmiş en büyük tedavidir.

beyruha 4 weeks ago

Davet Yolunda Hazırlık

Fethi Yeken

1 Gönderi

Kitabı anlatmadan önce kitabın öznesi olan “davetçi” kelimesinin ne demek olduğundan bahsedeyim. Dinimizde davetçi, İslam'ın ilahi mesajını, emir ve yasaklarını insanlara tebliğ eden, onları hakka, doğruya ve güzel ahlaka çağıran kişidir. Kelime kökeni olarak "çağıran, seslenen" anlamına gelen dâî (çoğulu…devamıKitabı anlatmadan önce kitabın öznesi olan “davetçi” kelimesinin ne demek olduğundan bahsedeyim. Dinimizde davetçi, İslam'ın ilahi mesajını, emir ve yasaklarını insanlara tebliğ eden, onları hakka, doğruya ve güzel ahlaka çağıran kişidir. Kelime kökeni olarak "çağıran, seslenen" anlamına gelen dâî (çoğulu duât) veya dâvetyâllah kelimeleriyle ifade edilir. Gelelim kitaba. Yaklaşık 112 sayfalık hacmiyle oldukça kompakt bir yapıda olan bu eser, sahada aktif olarak çalışan veya çalışmak isteyen "davetçi" figürü için pratik bir el rehberi niteliğinde. Bir davetçinin sahip olması gereken vasıfları, bu süreçte karşılaşacağı zorlukları ve yapabileceklerini anlatmakta; kısacası sünnetten temel kaidelerle ona yol göstermekte. Özellikle İslami çalışma yürüten STK'lar, gençlik hareketleri ve bireysel olarak tebliğ bilincine sahip olmak isteyen her Müslüman için bir temel eğitim/oryantasyon kitabı diyebiliriz. Peki her Müslüman bir davetçi midir? * Genel Sorumluluk Boyutuyla: EVET. İslam inancına göre, her Müslüman kendi hayat alanı içinde, bildiği ve gücünün yettiği ölçüde dini temsil etmek ve aktarmakla yükümlüdür. Bu yönüyle her Müslüman potansiyel ve doğal bir davetçidir. * Profesyonel ve Metodolojik Boyutuyla: HAYIR. Derin bir dini ve ilmi birikime sahip olmak, muhatabın psikolojisini bilip nabzını tutabilmek ve çağın entelektüel tartışmalarına cevap verebilecek stratejik donanımı taşımak... İşte tüm bu nitelikler, İslami çalışmaları organize eden, toplumsal dönüşüm hedefleyen ve kitlelere hitap eden kişilerin sıradan birer fert değil, yetişmiş birer davetçi olmasını zorunlu kılar. Özetle: Herkes Temsilci, Bazıları Tebliğci’dir. Yani mimar (uzman davetçi) planı çizer, ama binayı hep birlikte (tüm Müslümanlar) inşa ederiz. Neticede hepimiz aynı davanın neferleriyiz. Kimimiz diliyle, kimimiz hal diliyle ama hepimiz aynı amaca hizmet ederek İslam’ın güzelliğini dünyaya taşımakla mükellefiz. Kitabın verdiği mesajda da olduğu gibi: İyi bir niyet tek başına yeterli değildir; doğru bir niyet, ancak doğru bir usul, nitelikli bir hazırlık ve organize bir disiplinle birleştiğinde toplumsal bir dönüşüm gerçekleştirebilir. Tüm bunlara bakınca, davetçinin işi oldukça zordur. Özellikle olgunlaşmamış insanlara tebliğ yapmak meşakkatli ve çetin bir yoldur; ancak davetçinin bu yolculuktaki sıkıntılara üstün ve güzel ahlakıyla galip gelebileceği gerçeği, Resulullah’tan bizlere kalan en büyük mirastır. İmam Hasan el-Benna’nın da dediği gibi: “Tıpkı meyve veren bir ağaç gibi olun ki, insanlar onlara taş atarlar da onlar insanlara meyve atarlar.” Temelde iyi bir davetçi olmak istiyorsak: 1- “Davetçi her şeyden önce güçlü bir imana, sağlam bir yaşantıya ve geniş bir kültüre sahip olmalıdır. Yine Allah’a olan güveni tam olmalı ve azminden ve sabrından hiçbir şey kaybetmemelidir.” Ve en büyük gayesi Allah’ın rızasını kazanmak olmalıdır. 2- “Sonra hiç mümkün müdür ki, bir insan sadıkane Allah’a çağırsın da, çağırdığı dini bilmesin.” Dinimizi öğreneceğiz, öğrendikçe öğreteceğiz. 3- “Yaşayarak bir şeyi ortaya koymak, konuşarak göstermekten daha tesirlidir.” Öğrendiklerimiz ile amel etmede çok gayetli olalım ki samimi ve doğru bir temsil ortaya koyabilelim.

beyruha 4 weeks ago

Güzel bir günün sonunda arkadaşımla vedalaşırken aklıma gelen düşünceyle bir an duraksadım ve elinden nazikçe tuttum; önce Asr suresini, ardından da mealini okudum. Yaşadığı kısa şaşkınlığın yerini, bunu bir manaya binaen yaptığımı anlayan tebessüm aldı. Meraklı gözlerle hadi anlat dercesine…devamıGüzel bir günün sonunda arkadaşımla vedalaşırken aklıma gelen düşünceyle bir an duraksadım ve elinden nazikçe tuttum; önce Asr suresini, ardından da mealini okudum. Yaşadığı kısa şaşkınlığın yerini, bunu bir manaya binaen yaptığımı anlayan tebessüm aldı. Meraklı gözlerle hadi anlat dercesine baktı. Kendisine özetle anlattığım meselenin mahiyeti tam olarak şuydu: Taberânî’den rivayetle sahabeden iki kişi birbiriyle karşılaştıklarında biri diğerine Asr Suresini okumadan, sonra da biri diğerine selam vermeden ayrılmazlarmış. Bu müthiş adet, İslam ahlakı ve sahabe hayatı üzerine yapılan araştırmalarda sıkça karşımıza çıkan, sahabe arasındaki köklü bağlılığı ve Kur'an ile olan canlı ilişkiyi gösteren çok meşhur bir tespitti. Sahabenin buluşmalarını bu sureyle bitirmesi rastgele bir tercih değildi. İmam Şafiî’nin Asr Suresi hakkındaki şu meşhur sözü, sahabenin bu davranışının arkasındaki felsefeyi çok iyi açıklıyor: "Şayet Allah, kullarına hüccet (delil ve yol gösterici) olarak sadece bu sureyi indirseydi, bu bile onlara yeterdi." Peki neydi bu Asr Suresi? Meali : “Asra yemin olsun ki, insan gerçekten ziyandadır. Ancak iman edip salih ameller yapanlar, birbirlerine hakkı tavsiye edenler ve birbirlerine sabretmeyi öğütleyenler müstesna!” Arkadaşım bu bilgilendirmeden memnundu ama benim halen onunla işim bitmemişti. “Dur nereye? Beni selamla uğurlamayacak mısın?…” Buradaki ince detaylardan biri de, ayrılırken de selam verilmesidir. İslam ahlakında selam sadece bir yere "girerken" veya biriyle "karşılaşınca" verilmez; ayrılırken de verilir. Özetle sahabe efendilerimiz için bir araya gelmek sadece dünyalık sohbetler etmekten ibaret değildi. Onlar en kısa buluşmaları bile zamana değer katan, birbirlerine sorumluluklarını hatırlatan ve ayrılırken birbirlerine dua eden (selamlaşan) manevi birer fırsata dönüştürüyorlardı. Gerçekten ezber bozan bir yaşayış! Bizlerin de hayatına intikal etmesi gereken ne hoş bir ahlak, bir arada olduğumuz dostlarımıza uygulanacak ne güzel bir tarife. Birlikteliğimizin de ayrılığımızın da bu nahif hasletle bereketlenmesi duasıyla...🌱

beyruha 1 month ago

Meşhur bir soru vardır, ıssız bir adaya düşseniz yanınıza alacağınız üç şey ne olurdu diye. Herkes muhakkak bu üç şeyi bir kez dahi olsa düşünmüştür. Bir zamanlar ben de strateji geliştirip doğru araçları seçmeye çalışır ama her seferinde tam emin…devamıMeşhur bir soru vardır, ıssız bir adaya düşseniz yanınıza alacağınız üç şey ne olurdu diye. Herkes muhakkak bu üç şeyi bir kez dahi olsa düşünmüştür. Bir zamanlar ben de strateji geliştirip doğru araçları seçmeye çalışır ama her seferinde tam emin olamazdım. Fakat öğrendiğim bir kıssadan sonra artık cevabım netleşmişti: Issız bir adaya düşsem yanıma alacağım üç şey; iki saliha dost ve bir salih amel. Nasıl yani?… Anlatayım. Kur’ân-ı Kerîm’de zikredilen “Ashâb-ı Rakîm”, İsrailoğulları zamanında yaşamış üç gençtir. (Kehf, 9) Resulullah sallallâhu aleyhi ve sellem onların pek çok yönden ibretlerle dolu kıssasını şöyle anlatır: Sizden evvelki ümmetlerden üç kişi yola çıktılar. Yağmur başladı. Korunmak için dağdaki bir mağaraya sığındılar. Derken dağdan bir taş yuvarlandı ve mağaranın ağzını tamamen kapattı. Birbirlerine: “Vallahi bizi bu kayadan, ihlasla yaptığınız salih amellerinizi vesile ederek Allah’a dua etmekten başka hiçbir şey kurtaramaz.” İçlerinden birisi şöyle dua etti: “Allah’ım! Benim çok yaşlı bir annem ve babam vardı. Ben onlardan önce ne aileme ne de hayvanlarıma bir şey içirmezdim. Bir gün (hayvanları otlatmak için) uzak bir yere gitmiştim, onlar uyuyana kadar dönemedim. Akşam sütlerini sağdım ama onları uyumuş buldum. Onlardan önce aileme ve çocuklarıma süt içirmeyi de hoş görmedim. Süt bardağı elimde olduğu halde uyanmalarını bekledim, nihayet şafak söktü. Annem ve babam uyandılar ve sütlerini içtiler. Allah’ım! Eğer bu işi Sen’in rızan için yapmışsam, bizi bu sıkıntıdan kurtar!” Bunun üzerine taş bir parça açıldı, lakin çıkılacak gibi değildi. İkincisi şöyle yalvardı: “Allah’ım! Amcamın bir kızı vardı. Bir erkek, bir kadını ne kadar çok sevebilirse, ben de onu o kadar seviyordum. Onunla beraber olmak istedim. Lakin teklifimi kabul etmedi. Birkaç sene sonra bir kıtlığa uğrayınca bana başvurdu. Kendini bana teslim ederse, ona yüz dirhem vereceğimi söyledim. Çaresiz kabul etti. Tam el uzatacağım sırada: ‘Allah’tan kork da haksız olarak mührümü bozma!’ dedi. Elimde imkan olduğu halde, Allah’tan korkarak ondan uzaklaştım. Verdiğim paraları da ona bağışladım. Allah’ım! Eğer bu işi sırf Sen’in rızanı kazanmak için yapmışsam, içinde bulunduğumuz belayı üzerimizden gider!” Mağaranın kapısı bir parça daha açıldı, ancak yine çıkılabilecek derecede değildi. Üçüncü şahıs da şöyle dua etti: “Allah’ım! Ben birtakım işçiler çalıştırmıştım ve ücretlerini de vermiştim. Ancak bir tanesi ücretini almadan bırakıp gitti. Ben de onun ücretini ürettim, çoğalttım; öyle ki bundan büyük bir mal varlığı meydana geldi. Bir süre sonra o işçi çıkageldi ve: ‘Ey Allah’ın kulu! Bana olan borcunu öde’ dedi. Ben de ona: ‘Şu gördüğün develer, sığırlar, koyunlar ve köleler senin ücretinden çoğalanlardır, hepsini al götür’ dedim. İşçi: ‘Ey Allah’ın kulu, benimle alay etme!’ dedi. Ben de: ‘Seninle alay etmiyorum, gerçekten hepsi senindir’ dedim. Bunun üzerine o, malların hepsini topladı ve tek bir şey bırakmadan alıp götürdü. Allah’ım! Eğer bunu Sen’in rızan için yapmışsam, içinde bulunduğumuz belayı üzerimizden defet!” Nihayet taş, mağaranın ağzından kaydı, onlar da mağaradan çıkarak yollarına devam ettiler.” (Buhârî, Müslim, Ahmed) Bu öğrendiklerim sonrasında ıssız ada klişesi yerini şu mantıklı cümleye bıraktı; “Eğer bir gün sığındığın mağaranın kapısı kapanırsa, o kapıyı açacak iki saliha dostun ve bir salih amelin olsun.” Bugün hangimizin kimsenin bilmediği, sadece Allah ile kendi arasında olan, “Rabbim bunu sadece senin için yaptım” diyebileceği bir ameli var? Hepimiz amellerimizi vitrine koyuyoruz. Ama mağara kapandığında beni vitrindeki amelim değil, kalbimdeki ihlasım kurtarır. Velhasıl biz de bu gençler gibi, hayatımızda samimi ve güzel ameller biriktirmeliyiz. Öyle ki, ağır bir imtihanla sınandığımızda, o temiz amellerimizi vesile edip Rabbimizden yardım istemeye, ona sığınmaya yüzümüz olabilsin.

beyruha 1 month ago

Şair Fatih: Avni

İskender Pala

1 Gönderi

Tutkulu bir şiir sever değilim fakat bazı şahsiyetlerin şiirlerini okumayı ayrıca severim. İşte bunlardan biri olan Fatih Sultan Mehmet Han.. Avnî mahlasıyla yazdığı şiirlerini okumayı veya dinlemeyi pek değerli bulduğum müthiş insan. Daha önce, yine şiirlerinden birini dinlerken aynı zamanda…devamıTutkulu bir şiir sever değilim fakat bazı şahsiyetlerin şiirlerini okumayı ayrıca severim. İşte bunlardan biri olan Fatih Sultan Mehmet Han.. Avnî mahlasıyla yazdığı şiirlerini okumayı veya dinlemeyi pek değerli bulduğum müthiş insan. Daha önce, yine şiirlerinden birini dinlerken aynı zamanda okuyabileceğim bir metinsel kaynak bulmak ümidiyle araştırmış, bu eseri bulmuş ve hemen edinmiştim. Kitapta hem Sultan Mehmed’in yazdığı orijinal dizeleri görebiliyor hem de bugünün diliyle "Burada aslında ne demek istemiş?" sorusunun cevabını uzman bir edebiyatçının yorumuyla okuyabiliyorsunuz. Bense düzenli bir okuma yapmıyorum, ara sıra açıp bir kaç sayfasını okumaktan daha çok keyif alıyorum. Fakat bu kitap oldukça minimal; asıl eserden ise çoğumuz bihaberiz. Fatih Sultan Mehmed’in günümüze ulaşan tek eseri olan ve içinde derin anlamlar barındıran birçok manzumesinin yer aldığı asıl kitabı 'Dîvân'ın ilk baskısının, 1904 yılında Berlin’de, Doğu Dili ve Edebiyatına ilgi duyan bir Alman profesör tarafından yapılmış olması gerçekten çok ilginçtir. Profesörün bu girişimi, Fatih'in şiirlerinde kullandığı terimlerden hareketle onun coğrafya, felsefe ve astronomi gibi ilimlerle yakından ilgilendiğini açıkça görmesinden kaynaklanır. Sultan'ın hem siyasi dehasını hem de edebi yönünü araştırmaya, şiirlerinin derinlerindeki manaları keşfetmeye değer bulan bu istek, nitekim o günden bugüne birçok akademik araştırmaya da konu olmuş. İşte tam burda bizlere haklı bir eleştiri doğuyor; bahsini ettiğim eserin, ülkemizde basımı için çok geç kalınması, eğitim içeriğine dahil edilmemesi ve divan şiiri kategorinde eksik değerlendirilmesi büyük bir kayıp. Bu durumun Divan Edebiyatına yönelik önyargılar ve siyasi nedenlerden kaynaklı olduğunu söyleyebiliriz. Klasik Türk Edebiyatı araştırmacılarımız da bu konuya temas eden tespitlerde bulunmuşlardır. Onlar, bu çalışma gibi Dîvân edebiyatı geleneğinden beslenen nice eserin gölgede kalmasını, Cumhuriyet'in ilk yıllarında yeni rejimin ve sistemin kök salabilmesi için eskiye ait değerlerin bir dönem geri planda tutulması politikasına bağlarlar. Ancak bu devlet politikasının zamanla katı bir doğmaya ve bağnazlığa dönüştüğünü; okullarda onlarca yıl boyunca Dîvân edebiyatının halktan kopuk, sadece saraya hitap eden, dili ağır ve dalkavukça bir edebiyat olarak kötülenerek öğretildiğini ifade ederler. Geleneksel okul kitaplarında sadece "saraya hitap eden yüksek zümre edebiyatı" olarak anlatılsa da, aslında askeri yazışmalardan halkın dilindeki mevlide kadar hayatın içine sinmiş, estetik derinliği çok yüksek 700 yıllık muazzam bir klasik kültür mirasıdır, Dîvân Edebiyatı. Bu muazzam kültürel hazineyi yeniden canlandıracak nesiller elbet olacaktır inşallah. Bu durumun bir deliline de Diyarbakır gezim sırasında şahit oldum. Orada ziyaret ettiğim tarihi bir caminin kütüphanesinde, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı tarafından basılmış birçok nadide eser gördüm. Bunların arasından “Fâtih Dîvânı ve Şerhi” adlı esere de rastladım ve büyük bir mutlulukla satın aldım. Henüz cildini bile açmaya kıyamadığım 615 sayfalık bu dev eseri, hakkıyla okuyabilmek için doğru zamanı bekliyorum. Ayrıca kitap Raf’da bulunmadığı için eksik içerik olarak da bildirdim.

beyruha 1 month ago

10 Tl’nin üzerinde resmi bulunan ve kendilerini pek de tanımadığımız, fakat ordinaryüs profesör unvanı almış dünyaca ünlü matematikçi ve bilim insanı olan Cahit Arf’ın 1959 yıllında makine düşünebilirliği bağlamında bir çalışmasına tevafuk ettim ve şaşırdım. O yıllara göre örneğine az…devamı10 Tl’nin üzerinde resmi bulunan ve kendilerini pek de tanımadığımız, fakat ordinaryüs profesör unvanı almış dünyaca ünlü matematikçi ve bilim insanı olan Cahit Arf’ın 1959 yıllında makine düşünebilirliği bağlamında bir çalışmasına tevafuk ettim ve şaşırdım. O yıllara göre örneğine az rastlanır bir konu başlığı. Zaten bu çalışma, yapay zeka ve makine felsefesi üzerine Türkiye'de kaleme alınmış ilk ve en önemli yapı taşlarından biri. Ülkemizde bu tür başarılı şahsiyetlerden ve çalışmalarından haberdar olmak gerçekten kıymetli. PDF formatındaki tam makaleye internetten ulaşabilirsiniz. İlgililerine makalenin özetini buraya bırakıyorum: Cahit Arf’ın "Makine Düşünebilir mi ve Nasıl Düşünebilir?" başlıklı makalesi, onun 1959 yılında Erzurum Atatürk Üniversitesi'nde verdiği bir popüler konferansın metnine dayanır. Alan Turing'in ünlü "Taklit Oyunu" (Turing Testi) makalesinden dokuz yıl sonra yazılan bu metinde Arf, bir matematikçi gözüyle "düşünme" eylemini mekanikleştirip otomatlara aktarıp aktaramayacağımızı tartışır. Cahit Arf bu makaleye, "düşünme" kavramını insan beyninin dış etkiler altında verdiği tepkiler ve yaptığı işler olarak mekanik bir çerçeveye oturtarak başlar. Arf, beyin fonksiyonlarını refleksler, mantıksal akıl yürütme ve sezgisel yaratıcılık olarak üç gruba ayırır ve o dönemin hesap makinelerinin (otomatların) sadece ilk iki grupta, yani kendilerine verilen sabit emirleri ve mantık silsilelerini çok hızlı uygulamakta başarılı olduğunu belirtir. Makinelerin gerçekten "nasıl" düşünebileceği sorusuna geldiğinde ise Arf, günümüzün yapay sinir ağları ve makine öğrenmesi teknolojilerini onlarca yıl öncesinden tahmin eden bir çözüm sunar: Bir makinenin düşünebilmesi için dış dünyayı algılayacak sensörlere sahip olması ve sabit kurallarla çalışmak yerine, belirli bir amaca ulaşırken hata yaparak, ödül ve ceza mekanizmalarıyla kendi programını kendi kendine güncelleyebilmesi gerekir. İnsan ile makine arasındaki en temel farkı "yaşama gayesi, istekler ve estetik hissi" gibi biyolojik ve duygusal motivasyonlarda gören Arf, makinelerin kendi kendilerine bir amaç var edemeyeceğini, ancak insanoğlu tarafından bir gaye ile programlanıp "tekâmül etme" (kendi kendine evrimleşip öğrenme) yeteneği kazandırıldığında, insanı hayrete düşürecek seviyede düşünebileceğini savunur.

beyruha 1 month ago

Günah Kalbi Öldüren Zehir

Haifaa Younis

1 Gönderi

“Yavrum, Allah’ın kalbini nurla doldurduğunu görüyorum, bu nuru günahın karanlığıyla söndürme” Demişti İmam Mâlik henüz dokuz yaşında olan deha talebesi İmam Şafiî’ye. İlim, Allah’ın kalplerimize yerleştirdiği bir nurdur ancak günahlarımız bu nurun sönmesine neden olabilir; faydalı ilim bizden çekilip alınabilir.…devamı“Yavrum, Allah’ın kalbini nurla doldurduğunu görüyorum, bu nuru günahın karanlığıyla söndürme” Demişti İmam Mâlik henüz dokuz yaşında olan deha talebesi İmam Şafiî’ye. İlim, Allah’ın kalplerimize yerleştirdiği bir nurdur ancak günahlarımız bu nurun sönmesine neden olabilir; faydalı ilim bizden çekilip alınabilir. Allah hayrını murad ettiği kuluna bu zafiyetine karşın bazı işaretler gönderebilir. Mesela İmam Mâlik’e göre hafızamızın kötüleşmesi, unutkanlığın sıkça baş göstermesi bunlardan biridir. Yine misalen bize bir sorun hasebiyle müracat eden kişiye birikimimize rağmen yanıt vermekte güçlük çekmek de bu ilahi ikazlardandır. Halbuki meseleye dair kitaplar okumuş bir şeyler bildiğimize eminken lal olmamız, cümlelerimizin birbirine girmesi yahut muhatabımıza anlattıklarımıza rağmen etki edemeyişimiz; bir sebeple arkadaşımızla uzun süreli küs kalmamızdan veya dışarıda gezinirken harama yönelen bakışlarımızdan yahut basit görülen bir yalandan kaynaklı olabilir. Küçük günahların ardındaki gizli tahsilat tam olarak böyledir. Eğer binbir meşaaketle öğrendiğimiz ilmin kalıcı olmasını istiyorsak küçük-büyük her günahtan itinayla sakınmamız elzemdir. Filhakika Mü’minin gözü de kulağı da filtreli olmalı ki ilmini muhafazada muvaffak olsun. Kitap da bize İslami kaynaklarca günah kavramını ve büyük-küçük günahlar arasındaki farkları; manevi yanımızı nasıl cılızlaştırdığını nahifçe anlatıyor. Allah’ın kullarına olan şefkat ve bağışlamasını; kulun günahlarına rağmen tövbeyle tertemiz olacağını da unutmadan hoşça eklemiş. Zaten yazar hanımefendi de çok tatlı ve donanımlı birisi, kalemine bereket. Kitabın özeti mahiyetinde olan şu satırları da ekleyip bitireyim: “İbnü’l Kayyım rahimehullah şöyle demiştir: ‘Günah işlemememin nedeni dindar olmam değil, Allah’ın beni koruyor olmasıdır. Günah işlemeye başladığım an Allah korumasını benden çekmiş ve bunu yapmama izin vermiş demektir.’ Allah’ın çok merhametli ve bağışlayıcı olduğunu biliyoruz ancak imtihan gereği onun korumasını üzerimizden çekip istediğimizi yapmamıza izin verebileceğini de unutmamalıyız. İşlediğimiz her günah başkalarından veya şeytandan kaynaklanacak diye bir şey yoktur; bu bizim Allah ile olan bağımızla ilgilidir ve bu itaatsizliğe iten davranışlarda bulunduğumuzu bize gösterir."

beyruha 1 month ago

Neyi yargılamalı insan? Hep bir suçlu arar ya hani. Bilinmeyenin acziyeti mi yoksa öğrenilmiş çaresizlik miydi hayat serüvenini en iyi tanımlayan. Belkide hep bilmenin(!) verdiği boşvermişlikti onu yaşamını inşada bu derece dikkatsiz kılan. Bir sonun varlığını gidişatından okuyamayan, gittiği yolu…devamı

beyruha 1 month ago

Vakti Gelmedi mi?

Burhan İşliyen

1 Gönderi

Eser, Hadîd Suresi 16. Ayetten ilhamla hayatımızda yaratılışımıza dair ötelediğimiz veyahut ertelediklerimize binaen “Vakti gelmedi mi?” sorusuyla bir çağrıda bulunuyor. Nefsin bitmek bilmeyen arzuları ve dünyanın ışıltılı hengamesi çoğu zaman hakikatin önüne bir perde çeker. Hal böyleyken geçici olanın cazibesine…devamıEser, Hadîd Suresi 16. Ayetten ilhamla hayatımızda yaratılışımıza dair ötelediğimiz veyahut ertelediklerimize binaen “Vakti gelmedi mi?” sorusuyla bir çağrıda bulunuyor. Nefsin bitmek bilmeyen arzuları ve dünyanın ışıltılı hengamesi çoğu zaman hakikatin önüne bir perde çeker. Hal böyleyken geçici olanın cazibesine kapılıp ebedi olanı ihmal etmek, insanın kendi yolculuğundaki en büyük yanılgısı oluyor. Bir vakit içimizde oluşan tanımlayamadığımız bazen minimal bazen devasal obruklar hep bu gizli manevi erimenin neticesidir. Ol sebepten, bize asıl dünyamızı hatırlatma gayretinde olan bu kitap, sadece dindar kesime değil, hayatın hızından yorulmuş ve içsel bir boşluk hisseden her kesimden okura hitap ediyor. Benim için de kitap; bildiklerimi uygulamadaki heyecan ve refleksime dair test ettiğim hızlı bir check-up niteliğinde oldu. Yine insanın iyiliği, ibadeti, tövbeyi ve sevgiyi sürekli bir gelecek zamana hapsetmesi kitabın en önemli eleştirisi. Buna paralel yazar teşhisi koymuş: Modern dünya bizi uyuşturuyor. Tedavi ise bellidir: Uyanmak ve hemen şimdi harekete geçmek. Son olarak bu meseleye dair İmam Gazalî’nin (rahimehullâh) çok güzel bir tespitini yazmak istiyorum. Der ki "Ey oğul! Farz et ki bugün öldün. Hayata geri dönmek için ne kadar yalvaracağını bir düşün. O halde bugün, o yalvarıp istediğin 'ikinci şans' günüdür. Vaktini ziyan etme." Yine Hasan-ı Basrî rahimehullâh da der ki “Ey Ademoğlu! Sen günlerden ibaretsin. Bir gün geçince senin de bir parçan gidiyor demektir. Giden parçan geri gelmeyeceğine göre, uyanmak için daha neyi beklersin?" Sahi vakti gelmedi mi? "İman edenlerin, Allah’ı anmak ve O’ndan inen gerçek (Kur’an) sebebiyle kalplerinin ürpermesi vakti gelmedi mi? Onlar daha önce kendilerine kitap verilenler gibi olmasınlar. Onların üzerinden uzun zaman geçmiş de kalpleri katılaşmıştı. Onlardan birçoğu da yoldan çıkmış kimselerdir." (Hadîd Suresi/ 16)

beyruha 1 month ago

Görebildiğim en güzel ikinci manzara, her rafı binlerce dünyaya açılan kütüphanemdi. Ona şöyle bir baktığımda ormanda derin bir nefes alır gibi açılır içim, soluklanır kalbim. Kitaplara sahip olmak bir nimet, okumayı sevmek ise başka bir hikmetti. Aslında ben onlara değil…devamı