(@) - Raf

Spoiler içeriyor édouard louis kitabı. dün başlarken 92 doğumlu yani akranım olduğunu öğrenince biraz bozuldum. tamam önceleri on altı on yedide bile yazanlar var ama onlar geçmişte kalmıştı bana göre, dahiydiler falan. şimdi bunca gösterge bombardımanı altında dikkat dağıtacak milyon şey varken…devamıédouard louis kitabı. dün başlarken 92 doğumlu yani akranım olduğunu öğrenince biraz bozuldum. tamam önceleri on altı on yedide bile yazanlar var ama onlar geçmişte kalmıştı bana göre, dahiydiler falan. şimdi bunca gösterge bombardımanı altında dikkat dağıtacak milyon şey varken mümkün değildi bu. edebiyat öldü mü, üslup tükendi mi, siyaset tıkandı mı diye teorize sorunlara kendimi boğarken önümde benimle aynı yaşta ve günümüzün en etkili genç yazarlarından diye tanıtılan biri duruyor. [hay sikeyim..] kesin bir diplomat çocuğu, beyaz yaka zart zurt büyük dedesi papyonlu olan entelektüel bir ortamda büyümüştür dedim. ikinci cümlede işçi çocuğu olduğu yazıyor. [ bu kadarı da fazla ama!] klasikler dururken bu tırt çaylak yazarlara vakit ayırmak diye hala bok atmaya çalışırken mecbur okudum elime aldığım için. ve çok hoşuma gitti. bir aralık arkadaşıma kendimden yakınırkenki şöyle bir diyaloğumuzu anımsattı bu bahaneler eşliğinde arzu edileni erteleme ve kendimi yeterli görmeme semptomuma dair: - iyisin ve kendini hırpalıyorsun. her şeyi yapabilme ve bunu sağlayacak motivasyonu verecek her şeye sahipsin. kurtar kendini şu histen. - söylemesen fark etmeyecektim ama! nefret ediyorum. - etmiyorsun. - ediyorum. - etme. - gözlerimi deşmek istiyorum. şu ana dek hiçbir şey görmedim zaten. - kendini sadece böyle ifade etmeye alıştın. - hiçbir şey neden yeterince umrumda olamıyor! hep atlıyorum üzerinden durup bakmak derinine inmek varken. - bak bundan sonrası sadece yıkılarak ilerlediğini düşünmek olur. - doğruyu söylüyorum. hiçbir yetimi kullanamıyorum. - hayır, sen kendini kıyaslamaktan alıkoyamıyorsun. - koklayamıyorum, tadamıyorum, duyamuyor, göremiyorum. uzaklaşıyorum yaşamdan. - kendini dip olarak görüyorsun, asıl dibi görmeyi dene. böylece yerini anlarsın. hep yukarıya bakınca sadece yukarıda sandıklarının içinde olduğunu düşünürsün. seni seviyorum. bunun da sebepleri var, senin olan, senin parçan olan sebepler. senin gördüğün, aldığın, bildiğin şeylerdir o sebepler. - böyle neyi nasıl yazabilirim ki?! - görmediklerinden değil, gördüklerindensin. yazar gördüklerini düşünür, her şeyi görmeyi değil. *** gülümsedim şimdi, haklılığını anımsayarak. işte yazmıştı yaşıtım birisi. babamın sikik hayatını kim merak eder, kim okur diye düşünmeden. doğrudan siyaset ile özel hayat ilişkisini cesurca kurarak, politika yapıyor diye elestirilme kaygısı duymadan. olduğu gibi yalın ve güzel bir gözlemle gördüğünü ifade ediyor ve çağına tanık olmasını beceriyordu. çağındaki sorunlardan her yazarın sorumlu olduğu gibi. neyi söyleyip neyi söylemediğinden sorumlu olarak. bugün özellikle içine doğduğum ve yetiskinlige dek birlikte geldiğim son yirmi yıllık dönemi hiç yaşamamış ve hiç etkilenmemiş gibi nasıl üzerinden geçip gidebiliriz ki? bunları kim anlatacak ve anlatmaya cesaret edecek tıpkı louis gibi.. bahaneleri rasyonelize etmenin ne anlamı var.. neyse artık kitaba döneyim: " baba kendi hayatını anlatma imkanından mahrumdur, oğulsa asla alamayacağı bir yanıtı beklemektedir." (e. louis) biçim olarak babaya yazılmış bir mektup gibi. doğrudan ona hitap ediyor yazar ki otobiyografik zaten. temel sorumuz şu evet: baba seni kim öldürdü? - toksik erkeklik mi? - homofobiklik, eğitim karşıtlığı, cahillik mi? - hayal kırıklığına uğratan evlatların ve özelde ben mi? [ gey olduğum için? ] - babanın sen beş yaşındayken evi terk etmiş olması mı? annene sürekli şiddet uygulaması mı? - annemin seni terk etmesi mi? - paran ve koşulların uygun olmadığı için düşlerini gerçekleştirememiş olman mı? - dünyanın gerçekliğinden yani tarihten, biyolojiden, siyasetten bihaber oluşun mu? - gençliğinin elinden çalınmış olması mı? - tıpkı ailenin yaptığı gibi senin de fabrikaya girip sanki kaderin buymuş gibi çalışman mı? - fabrikada beline bir ağırlık düştüğü için artık yürüyemez olman mı? -2006'da cumhurbaşkanı jacques chirac ve sağlık bakanı artık çok sayıda ilacın devlet tarafından karşılanmayacağını söylediği için ilaçlarını satın alman zorlaştığı için mi? - 2007'de cb adayı sarkozy senin gibi çalışamaz durumda olanlar devletin kamburu oluyor diyerek seni aşağıladığı için mi? - 2009'da sarkozy hükumeti "aktif dayanışma yardımı" adı altında seni çalışmak zorunda bıraktığı için mi? -2016'da hollande'ın cumhurbaşkanlığında "çalışma yasası" çıkarak seni daha fazla çalıştırıp belini daha da eğmeleri mi? - 2017'de macron reformlara engel olan tembeller diyerek seni ve senin gibi çalışamaz durumda bırakılan sakatlanan insanları suçladığı için mi? aynı yıl yoksullardan ayda 5 euro keserken zenginlere vergi indirimi ilan ettiği için mi? evet, özetle tüm bu ismini saydığı adamlar, siyasiler, egemenler hiç tanımadıkları babasının doğrudan bizzat belini ezmiş, senelerce gençliğini yaşamasına imkan tanımayıp otomat gibi çalışmaya maruz bıraktıktan sonra sakatlayıp hurdaya ayırmış ve böyleyken bile zorla çalıştırıp yatağa bağlamıştır. siyaset nedir? tam da budur: babamı öldüren şey. böyleyken onunla nasıl ilgilenmez ve babamın katili olduklarını görmezden gelebilirim ki diyen bir roman. ne üzücü ve benzer bir deneyim. ben de bir işçi çocuğu ve aynı süreçlerden geçmiş birisi olarak -sadece eşcinsel değilim fazladan azınlık dezavantajım yok- gerçekten tam olarak böyle şeyler yaşadım. egemenlerce yönetilen fiziksel veya kültürel emek gücünden başka verecek bir seyi olmayan toplumsal sınıfım gibi. babamla aramızdaki tüm gerilim ve çatışmalar siyasetten bağımsız olmadı hiç. seneler sonunda o değişti. ama benim söylemlerimle değil, yaşam ona da sert biçimde öğretti gerçekliği. egemenlerin insanın belinin ağzına sıçmasının gençliği, insan gibi yaşamı yaşama sevincini çalıp hepimizin katili olmalarının yanında inançlı olup olmamanın, eşcinselliğin, giyim tarzının vs. aslında hiçbir şey olduğunu gösterdi. romanın son cümlesi gibi " haklısın, galiba bir devrim şart." denecek bilinç düzeyine gelen ebeveynler ama tüm yaşamlarını kurban vererek. babalar çocuklarını değil, çocuklar onları değiştirebilse iste o zaman daha iyi hayat mümkün olabilecek elbet.

prafheimas 4 years ago

Viva Zapata!

Elia Kazan

6 Gönderi

Spoiler içeriyor bu filmi çok seviyorum. hem mücadeleyi hem de iktidarı sorunsallaştırdığı için. yaşar kemal romanlarındaki gibi ezilen halkın efsane yaratmaları ve içlerinden güçlü, cesur bir lider çıkarıp kendilerini ancak böyle savunuşları.. ki tüm efsanelerdeki gibi emiliano zapata da öldürülünce atı dağlara…devamı

prafheimas 4 years ago

Anatomy of a Scandal

Melissa James Gibson

13 Gönderi

Spoiler içeriyor zehra çelenk'in önerisi üzerine ilgimi çekince izlediğim mini dizi. dizide baş karakter james whitehouse, ayrıcalıklı bir sınıfın başarılı, yakışıklı, sportif neredeyse mükemmel biricik karakteridir. ebeveynleri daha çocukken oynadığı oyunlarda hileler yaptığını, yalanlar söylediğini ve gerçeği manipule ettiğini görür fakat yaptığının…devamızehra çelenk'in önerisi üzerine ilgimi çekince izlediğim mini dizi. dizide baş karakter james whitehouse, ayrıcalıklı bir sınıfın başarılı, yakışıklı, sportif neredeyse mükemmel biricik karakteridir. ebeveynleri daha çocukken oynadığı oyunlarda hileler yaptığını, yalanlar söylediğini ve gerçeği manipule ettiğini görür fakat yaptığının yanlış olduğunu söylemez aksine hep destekler. çünkü onlara göre bu politik olmaktır ve kişinin kendi çıkarı yolunda yaptığı her şey mübah. çocuk çevresi tarafından da sürekli şımartılır. gençliğinde hepten burjuva piçine döner, zevk eğlence alemlerinde. hiçbir kadın onu reddetmediği için önüne gelenle seks başlatır fakat bir yerden sonra zorbalığa varır. karşısındaki kadın ona devam etmek istemediğini söylediğinde ise " gösterip de vermemek olmaz." diyerek tecavüz eder. hiçbir şey olmamış gibi hayatına devam eder. zaten tüm toplum da bu imtiyazlı adamın yanındadır. bu arada ingiltere'de eşle zorla cinsel ilişkiye girmek 1991 yılına dek tecavüz sayılmıyormuş. daha önce f. berktay da bu güya çok gelişmiş ülkede 19. yüzyıla kadar kadını istemeyince pazarda mal gibi satıldığından söz etmişti. haliyle bu bilgiye de hiç şaşırmadım. kadınların kazanımları özellikle sekste `rıza kavramı` 1960 ve 70'lerin feminizm mücadelesinden kazanılan bir hak. ülkemizde de 2005'te ancak yürürlüğe girebilmiş. korkunç biçimde geç. neyse bu ayrıcalıklı dalyarak üni. yıllarından güzel alımlı bir kadınla evlenip aile olması ve bakan olmasıyla devam eder. başkan da burjuva piçi ve gençliğinde bir suç ortaklığı var james ile üstünü kapattıkları. james whitehouse'ın eşi sophie kariyer ve eğitimi sallayıp meslek sahibi olmak yerine bu james dallamasına adıyor hayatını. tek misyonu adamın iyi eşi olmak. adama sonsuz güven duyuyor, en ufak bir eleştiri yapmıyor evliliği boyunca. ta ki meclisten bir çalışanı ile adamın ilişkisi ortaya çıkıp üstüne de tecavüzle suçlandığı dava başlayana kadar. dizi bu davayı konu ediniyor baştan sona. acaba tecavüz mü etti james whitehouse yoksa bu tutkulu bir seks miydi? yani kadının rızası var mıydı yok muydu? evet mi hayır mı demişti sekste? bu ayrım tecavüz olup olmadığını belirleyecektir. fakat ne toplum ne adam ne de hukuk dünyasında yeterince net görülmez bu ayrım: `hayır, hayırdır.` erkeğin dünyası için aldatmak, sadece seksti demek, idare edilmek, kadını sekse zorlamak başladıysa gerekirse zorla vajinaya girmek doğaldır. kadınlar razı olmalıdır buna. zehra çelenk de yazısında çok güzel dikkat çekiyor, bu ayrıcalıklı beyaz erkeklerin ne aile ne toplum ne politika hiçbir yerde elestirilmemesi, sınırlarının belletilmemesinin, asla reddedilmemesinin içlerindeki caniyi, katili, tecavüzcüyü nasıl ortaya çıkarıp rızanın ve şiddetin her türlüsünün erkek lehine muğlak kılındığını. finali umut verici: " kendi imkanları ile öğrenemiyorsa, yaptığının yanına kâr kalmaması geç de olsa bir öğretme metodu." `z. çelenk` insanları sürekli övmek onlara sınırlarını göstermemek de bir tür suç ortaklığıdır. kişi iyi biriyse bile onu bayağılaştırmaya motive etmektir bu. https://www.gazeteduvar.com.tr/riza-imtiyaz-tecavuz-makale-1562746

prafheimas 4 years ago

Haset ve Şükran

Melanie Klein

2 Gönderi

Spoiler içeriyor bu metni her annenin okuması gerektiğini düşünüyorum. çünkü anne bebek ilişkisinde tüm yaşamı etkileyecek ve ilişkilerin temelini ve taslağını oluşturacak kritik bir deneyim süreci analiz ediliyor. `ilk nesne ilişkisi olarak meme` tüm insanlığın evrensel özlemi malum annenin karnına dönmek ve…devamıbu metni her annenin okuması gerektiğini düşünüyorum. çünkü anne bebek ilişkisinde tüm yaşamı etkileyecek ve ilişkilerin temelini ve taslağını oluşturacak kritik bir deneyim süreci analiz ediliyor. `ilk nesne ilişkisi olarak meme` tüm insanlığın evrensel özlemi malum annenin karnına dönmek ve onunla bir bütün olma arzusudur. doğarken bu bütünlüğü yitiren bebek yalnız ve mutlak güçsüzlük, çaresizlik içinde doğum travması yaşar. doğduğunda şiddetli zulmedilme kaygısı ( kaygının ilk biçimi) ve yaşam- ölüm içgüdüleri ile doludur. ilk ilişki kendisine sunulan anne memesi ile kurulur. meme, besin kaynağı ve yaşam içgüdüsünü tatmin ettiği için de yaşamın kaynağı olarak iş görür. ilksel nesne olan meme yine de anne ile doğum öncesinin yerini tutamaz. öncesinde göbek bağı ile bağlı iken şimdi her istediğinde ona gelmeyen başkasına ait bir nesne vardır çünkü. haliyle ilk ilişkide; `" hüsran ve doyumsuzluk kaçınılmazdır." ` ilksel nesne ben'de yeterince güvenli biçimde kök salabilirse olumlu bir gelişimin temelini oluşturur. anne yani sevilen nesne/ meme içe yansır. başlangıçta annenin içinde olan çocuk, şimdi anneyi kendi içinde taşımaktadır. meme annenin bütün iyiliği, sabır, cömertlik, yaratıcılık kavramlarının ilk örneğini oluşturacaktır. böylece sevgi ve nefret itkileri bebekte doğuştan çatışma halindedir var olurken meme doğru biçimde iyi meme ve kötü meme diye ilk ayrım yapılabilecektir. `iyi meme` ben'in çekirdeğini oluşturur. umut, güven ve inancın kökeni, temeli olur. `bebek yeterli beslenmezse neler olabilir?` memeye ilk duyulan hissin hüsran ve doyumsuzluk demiştik. eğer ihtiyacı yeterince karşılanmanmazsa hüsrana uğratan meme, doyuma alıkoyuyor inancı gelişir. yani arzuladığım şey beni doyurmuyor, çünkü başkasına ait ve bana değil ona haz veriyor. bu durum kızgınlık ve öfkeye yol açar. `meme kötüdür.` sahibinden bozup alınmak, kirletilmek istenir. yıkıcılık ve haset burada gelişir. `kıskançlık,` kendi hakkım olan sevgiye rakibim el koyuyor/ tehlikesi oluştuğunda ortaya çıkar ve baş etmesi daha mümkün. bazen soylu rekabet biçiminde de olumlanabiliyor. `aç gözlülük` ise doyurulması imkansız bir istektir. memeyi tümüyle yutma ve içe yansıtmak ister. en aşağılık duygu olarak; `haset ` ise başkasının mutluluğundan sıkılır, sefaletinde ise huzur bulur. bu nedenle hasetli birisi mutlu edilemez. hasedi kendi içinden kaynaklıdır ve daima bir nesne bulur kendisine. yıkıcı itki, aç gözlülük ve haseti hafifletecek olan meme'den haz alma ve bu hazzın yol açtığı şükran duygusunu hissedebilme becerisidir. `şükran`, sevginin bir türevidir. kişinin kendinde ve başkalarındaki iyiliği görmesini sağlar. temelinde gelişmiş sevgi yetisi ve bu yeti sayesinde oluşan zevk ve memnunluk vardır. bütün mutlulukların temelinde şükran duygusu vardır ve şükran her türlü aşk ve dostluk ilişkisinin koşuludur, başkası ile bütünleşme imkanıdır. güvenli ilişki kurma ve yineleme deneyiminin, iç zenginliği başkasına/ dışarıya aktarmanın ve yeniden içe yansıtmanın yoludur. şükran sayesinde ben zenginleşme ve derinlesme imkanı bulacağı bir döngü kurabilir. `annenin memeyi verme biçimi önemli` anne fazla kaygılı, telaşlı bir tavırla bebek her ağladığında süt verirse yararlı olmaz bebek için. bebek hem kaygıyı hisseder ve kendisi de kaygı duyar hem de hiçbir engelle karşılaşmadığı için çatışma oluşmaz, anneye bağımlılık arttığı gibi kişilik geliştirme ve benliği güçlendirme imkanını da elde edemez. dolayısıyla aşırıya kaçmayan bir engelleme bebeğin dış dünyaya adapte olmasını ve gerçeklik duygusunun gelişmesini sağlayan itici bir güç oluşturur. kaygı duyan bebek engel ortadan kalkınca bununla başa çıkabilirim duygusunu da geliştirecektir. burada mühim olan bebeğin güvenli, doğru zamanda ve yeteri kadar beslenme ve sevgi ihtiyacının bakım veren tarafından karşılanması gerektiğidir. ilk nesne olan meme iyi meme ve kötü meme diye net biçimde ayrılıp daha sonra nesnenin iki yönü olarak sentez edilip iyi yönü sürdürüp kötü yön ile başa çıkmak üzere butunleyemezse kişilik gelişiminde aksamalar olacaktır. iyi nesne ideal nesneye dönüşme kötü nesne ise çok kötü nesne olarak zayıf bir ben tehlikesi doğurabilir. sevme yeteneği güçlü bir bebek daha az savunma mekanizmasına ihtiyaç duyarken, nesneleri idealleştirmeye de o denli az ihtiyaç duyacaktır. `iyi nesneye şükran, ilişkileri sürdürmeyi sağlar` ilksel iyi nesneyi güvenli kuran kişiler nesnenin kusurlarını görseler bile sevmeyi sürdürebilir. bunu yapamayan bebekler ise aşk ve arkadaşlıkta sürekli idealleştirme ihtiyacı duyduklarından hayal kırıklığı, tatminsizlik ve haset ile karşı karşıya kalma ihtimalleri çok daha yüksektir. ilginç olan bir diğer şey mesela evli kadınların eşleri ile birlikte olan kadınların bu davranışlarının temelinde anneye duyulan kızgınlık olduğunu söylemesi yazarın. bebek yeterince beslemeyen anneye olan hasedini ileride annesi yerine koyduğu evli kadınların eşlerine yönelerek içten içe kendi annesinden intikam almaya çalışmaktadır. ya da evli kadınların kayınvalide ile çoğu kez anlaşamama ve çatışma yaşama durumu yine benzer biçimde kendi annelerine olan duygularının aktarımı olduğunu düşünür. anneden ogulu alıkoyarak kendi doyurulmamış arzusunun yaşam kaynağının acısını çıkartmak ister bilinçdışında.

prafheimas 4 years ago

Ecinniler

Dostoyevski

7 Gönderi

Spoiler içeriyor dostoyevski'nin rusya'da nihilizmin yaygınlaştığı bir dönemi siyasi çalkantılarıyla birlikte anlattığı romanı. nihilizmin en keskin elestirilerinden birini yapar dostoyevski eserinde, toprak köleliğine karşı olsa da devrimci demokratlarla da uyuşmaz. batıya yönelmeyin, ulusal degerleri koruyun ve hiristiyan degerlerine geri dönün der. nihilizme…devamıdostoyevski'nin rusya'da nihilizmin yaygınlaştığı bir dönemi siyasi çalkantılarıyla birlikte anlattığı romanı. nihilizmin en keskin elestirilerinden birini yapar dostoyevski eserinde, toprak köleliğine karşı olsa da devrimci demokratlarla da uyuşmaz. batıya yönelmeyin, ulusal degerleri koruyun ve hiristiyan degerlerine geri dönün der. nihilizme inançsızlığın bir sonucu olarak bakar. eserde en belirgin nihilist kişisi stavrogindir. egoizm, manasızlık, yadsıma ve amaçsızlık içinde kavrulurken sonu yıkım olur.(n. coşkun karataş) "stavrogin inanırsa inandığına inanmaz, inanmazsa inanmadığına inanmaz."(sisifos söyleni) "krillov: yaşamak acı çekmektir, yaşamak korku duymaktır. ..yeni bir insan gelecek, gururlu, mutlu: ona göre ölüm ve doğum aynı şey olacak. yeni insan odur! acıyı, korkuyu yenecek. kendisi tanrı olacak. öteki tanrı olmayacak! taşta can acısı yok, taştan gelen korkuda acı var. tanrı, ölüm korkusunun verdiği acıdır. can acısını ve korkuyu yenen kendisi tanrı olacak." tarkovski'nin kurban filminde ölüm diye bir şey yok oğlum, ölüm korkusu var sözlerini anıştırıyor krillov'un taş metaforu. krillov'a göre kişinin tek özgürlüğü kendini öldürmeye gücünün yetmesidir. sadece kaybetmeye razı olduğumuz veya gözden çıkarabildiğimiz şeyler bizimdir, der ursula guin de. acaba ölümden korkunca, yaşamı gözden çıkaramayınca körlemesine bağlıyor olabilir mi bizi? peki krillov'a göre bu niçin insanı alçaltıyor? bence salt ölüm korkusu insanı yaşama bağlıyorsa kişi ölmemek için her şeyi yapabilir, demektir. sokrates baldıran zehrini nasıl tereddütsüz içebildi mesela? ölümden korkmadığı için. daha doğrusu yaşama arzusunun kararlarını etkileyip onu alçaltmasına izin vermediği için. ölümü aştığı için yaşarken. sorgulanmamış bir hayat yaşamaya değmezdi zaten ona göre. zehri içerek kendisinin tanrısı olmuştu, özgürdü. yaşamak için yaşama boyun eğmek onur kırıcıydı. tıpkı yaşamaya evet, hayatta kalmaya hayır. mottosundaki gibi. belki krillov'un arzu ettiği yeni insan da böyle birisidir. "varvara petrovna: sadaka vermek zevki, ahlak dışı bir zevktir. zenginliğinden, gücünden, dilenci ile kendisi ile yaptığı karşılaştırmadan memnun olan zengin kişinin zevki. sadaka hem vereni hem alanı bozan bir şeydir; üstelik de amacına ermez. çünkü yoksulluğu artırmaktan başka bir işe yaramaz." "yüzbaşı lebyadkin: bir hamam böceği vardı şu dünyada doğuştan bir yaktı yaşamak kendisine bir gün düşüverdi, sineklerin yiyeceği bir besinle dolu bardağın içine." bu şiirdeki hamam böceği ile kafka'nın gregor samsa'sı arasında bir bağlantı kurulabilir mi acaba diye sormadan edemiyorum ayrıca.

prafheimas 4 years ago

Uysallar

Hakan Günday

76 Gönderi

Spoiler içeriyor son üç bölüm kaldı. güzel eğlendim bayağı komik. orta sınıf sirki tadında keyfim yerine geldi. en son kutsal geyiğin ölümü ile gözleri tamamen kapalı filmlerini izlerken böyle keyif almıştım. anımsattı zaten. bu hapishane projesi de kafka'nın romanlarına döndü. ne başlıyor…devamı

prafheimas 4 years ago

Biz

Yevgeni İvanoviç Zamyatin

8 Gönderi

zamyatin'i ursula k. le guin'le keşfedip okudum. sabaha karşı toprak şifa bulacak adlı bir öykü kitabı daha var. minimal öykü tarzında, inanılmaz keyifli. biz romanına gelince zamyatin 1917 devriminden duyduğu hayal kırıklığıyla yazar bu antiütopyayı. bolşevikleri, kendi devrimlerini son kabul…devamı

prafheimas 4 years ago

Algı Kapıları

Aldous Huxley

1 Gönderi

Spoiler içeriyor aldous huxley'in nedense pek bilinmeyen ama okuyanın algılarını mutlaka degiştiren ve iz bırakan eseri. beni en çok büyüleyen şey cennet cehenneme dair tespitleridir. zihnim algılamakta güçlük çekiyor ve oldukça sıkıcı buluyor çünkü kutsal kitap anlatılarını. ama huxley zihnin öteki yanına…devamıaldous huxley'in nedense pek bilinmeyen ama okuyanın algılarını mutlaka degiştiren ve iz bırakan eseri. beni en çok büyüleyen şey cennet cehenneme dair tespitleridir. zihnim algılamakta güçlük çekiyor ve oldukça sıkıcı buluyor çünkü kutsal kitap anlatılarını. ama huxley zihnin öteki yanına uzanan yolculuğu, algı kapılarının ötesini keşfederken müthiş gözlemler yaparak şaşırtmıştı. mesela meskalin kullanımı ile meydana gelen değişiklikleri şöyle sıralıyor: 1. anımsama ve mantıklı düşünme yeteneğinde azalma olmuşsa bile çok azdır. 2. görsel izlenimler güçlenir, göz çocukluğun önyargısız algısının birazını yeniden kazanır. ancak duygularla algılananlar derhal bir kavrama dönüştürülemez. uzama olan ilgi ortadan kalkar, zamana olan ilgi neredeyse sıfıra düşer. 3. yine de zihin hicbir şekilde zarar görmemiştir, algılama olağanüstü güçlenmiştir ancak irade daha kötüye doğru derin bir değişim geçirmiştir. meskalin kullanan kişi herhangi bir şey yapmak için hiçbir neden görmez ve normalde onu harekete geçirecek çoğu nedene derin bir ilgisizlik duyar. onun bu tür şeylerle çanı sıkılmaz, çünkü düşüneceği daha iyi şeyler vardır. 4. bu iyi şeyler dışarıda veya ıçeride ya da iç ve dış her iki dünyada aynı zamanda veya arka arkaya yaşanabilir. "eğer algı kapıları temizlenseydi her şey insana olduğu gibi görünürdü; sonsuz." william blake "doğası gereği her vücut bulmuş ruh tek başına acı çekmeye ve zevk almaya mahkumdur." "cennetteki kutsal varlıklar hiçbir şey yapmazlar, sadece var olmak onlara yeter. ...eylem zihnin bölgesinin sakinleri için doğal değildir. meşgul olmak bizim varlığımızın yasasıdır. onların yasasıysa hiçbir şey yapmamaktır." "görsel deneyim her zaman keyif verici değildir. bazen berbattır. burada bir cehennem de söz konusu, sadece cennet değil. bu, olumsuz olarak dönüştürülmüş dünya zaman zaman edebiyat ve sanata da girebilmiştir. van gogh'un son dönem manzaralarında kıvranışlarını ve tehditlerini hissederiz. kafka'nın bütün hikayelerinin teması budur. gericault'un zihinsel evidir, orada sağırlığı ve yalnızlığı sürecince goya'da oturmuştur." "cehennem psikolojik olarak gerçektir. verdiği acıların çoğu şizofrenlerce ve uygun olmayan koşullarda meskalin veya lijersik asit alanlar tarafından yaşanmıştır." "görsel deneyimin keyifli olmasını garanti eden şey inanç veya şefkatli güven duygusudur. olumsuz duygular hangi koşullarda ve hangi zaman diliminde gerçekleşmiş olursa olsun, görsel deneyimin dehşete dönüşeceğinin garantisidir." "cinsel kucaklaşma sırasında kişilik yok olur, kendisi olmaktan çıkar ve kişilikten uzak o muazzam evrenin bir parçası haline gelir." "pascal'ın dediğine göre, eğer insanlar sessizce odalarında oturmayı öğrenselerdi toplam kötülüğün büyük bir kısmı yok olurdu."

prafheimas 4 years ago

İvan'ın Çocukluğu

Andrei Tarkovsky

10 Gönderi

Spoiler içeriyor "gelişmeyen neredeyse durgun bir karakterde, ihtirasın baskısı aşırı derecede yoğunlaşır ve bu yüzden adım adım gelişen bir insanda olduğundan çok daha belirgin ve inandırıcı bir şekle bürünür. işte dostoyevski'yi de bu tür bir ihtirası anlattığı için seviyorum. benim bütün ilgim…devamı

prafheimas 4 years ago

Sevme Sanatı

Erich Fromm

32 Gönderi

Spoiler içeriyor herkesin okumasını dilediğim kitap. özellikle doğu batı düşünce yapısını karşılaştırarak tanrı sevgisinin geçmişten günümüze evrilişi çok ilgi çekici. sevme(me) biçimlerini kapitalizm uzerinden eleştirerek sevmeyi politik bir eylem biçimi olarak görmesiyle de gönlümde yeri ayrı yazarın. `sevgi bir yetenek sorunu mu,…devamıherkesin okumasını dilediğim kitap. özellikle doğu batı düşünce yapısını karşılaştırarak tanrı sevgisinin geçmişten günümüze evrilişi çok ilgi çekici. sevme(me) biçimlerini kapitalizm uzerinden eleştirerek sevmeyi politik bir eylem biçimi olarak görmesiyle de gönlümde yeri ayrı yazarın. `sevgi bir yetenek sorunu mu, nesne sorunu mu?` insanlar sevmenin kolay olduğunu fakat sevilecek nesneyi bulmanın zor olduğunu zanneder. sevmekten çok sevilmek için uğraşır dururlar. oysa bu kapitalizmin her şeyi metalaştırmasıyla ilgili. kişi hem kendini hem karşısındakini nesne gibi algılamaktadır. `kişilik pazarı`na çıkar ve kendi değerinin altında gitmemek için piyasadaki en uygun kişi ile alışveriş yapar. aşk dediği de bu uygun takastan başka şey değildir. oysa sevmek bir nesne değil, yetenek ve eylem sorunudur. `sevgi, insanın varoluş sorununun yanıtıdır` insan doğadan ve hayvanlar aleminden koparak yalnız olduğunun bilincine varmış bir canlıdır. bu yalnız oluş her çağın insanı için en önemli sorundur. peki ayrı olmanın üstesinden nasıl geleceğiz? hayvan totemleri, uyuşturucu, alkol, dinsel ayinlerle transa geçme, cinsel birleşme gibi yöntemlerle. fakat bunlar kısa süreli çözümler, sonrasında daha da ayrı ve yalnız hisseder insan. bazen de toplum ile uyumlulaşır onun bir uzvu haline geliriz. işçi makinenin, memur bürokratik kurumun bir parçası olur. böylece kendi olmaktan çıkar. kapitalizm insanın bu bütünleşme ihtiyacına eşitlik söylemi ile karşılık verir. oysa; `kapitalizmde eşitlik`, bireyselliğini yitirmiş otomatların eşitliğidir. standartlaşmayı eşitlik olarak sunar. kant eşitliğin olabilmesi için hiçkimsenin bir başkasının amacına araç olmaması gerekir, der. herkes birbirine sadece amaç olarak baktığında herkes eşit olabilir. sosyalizm de buradan sözü alır; `sosyalizmde eşitlik`, en başta insanın insanı kullanmasının önüne geçmektir. aklın, bireyin, emeğin araçsallaşmasına bir karşı çıkıştır. içinde bulunduğumuz toplum da bizi yabancılaştırır, kapitalizmin sen farklısın, biriciksin söylemi de hepiniz kardeş, özgür, esit ve aileyiz söylemi de boşa çıkar. insan daha da yalnız üstelik yabancılaşmış hisseder. kimisi ise birliğe ulaşma yöntemini `yaratıcı edim`de bulur. oysa sanat yapıtı da kişiden çıkıp bağımsızlaşır ve kendi başına var olmaya devam eder. tek ve nihai çözüm fromm için insanın başka bir insanla sevgi içinde kaynaşabilmesidir. başka bir insanla nasıl kaynaşacağız? edilgen biçimde, etkin biçimde ya da ortak yaşam birliği için olgun sevgi ile. `mazoşizm`: bu eğilim edilgen biçimidir. yani "ben hiçbir şeyim, o ise her şey" demektir. onun parçası olmaktan başka değeri yoktur kişinin. mazoşist karar vermez, sorumluluk almaz. bağımsızlığı, bütünlüğü ve bireyselliği yoktur. hatta tam olarak doğmamıştır. yaşama sorununu üretici faaliyetle çözme gereksinimi duymaz. efendisine bağlı bir köledir, o. `sadizm`: bu ise etkin biçim. başkasını kendisinin parçası yapar. boyun eğen olmadan varoluş gösteremez. emreder, sömürür, can yakar, efendidir fakat o da kölesine bağımlıdır ve üretken değildir onun gibi. bu bakımdan çok da farklı değildir, sadist ile mazoşist birbirinden. `olgun sevgi`: kendi bireyselliğini koruyarak gerçekleştirilen birliktelik. "sevmek bir eylemdir, edilgen bir duygu değil. bir şeyin içinde olmaktır, bir şeye kapılmak değil. en genel biçimiyle sevginin etken yapısı sevmenin almak değil, öncelikle vermek olduğu biçiminde tanımlanabilir." s.30 `marks`: "eğer sevginiz sevgi doğurmuyorsa bu sevginizin sevgi üretemediği anlamına gelir." sevgi üreten bir güçtür, güçsüzlük sevgi üretemeyiştir. `sevginin temel unsurları neler?` `1. ilgi` sevdiğimiz şeyin büyümesi ve yaşaması için ilgi göstermek gerekir. ilgi yoksa sevgi de yoktur. kişi uğrunda emek harcadığı şeyleri sever ve kişi sevdiği şeyler için emek harcar. `2. sorumluluk` dışarıdan yüklenmiş bir görev değildir sorumluluk. iradi bir edimdir, seven kişi kendisine ve başkasına karşı sorumluluk duyar. `3. saygı` sorumluluk saygı içermezse kendine bağlamaya ve zorbalığa dönüşme tehlikesi gösterir. sevilene saygı duymak onun dilediğince büyütüp gelişmesine ilgi duymak demektir. özgürce kendisi olmasına destek vermektir. böylece sömürünün de yokluğunu gerektirir. " sevgi, özgürlüğün çocuğudur." `4. bilgi` ilgi, saygı ve sorumluluk eğer bilgisiz ise içi boştur. bilmek sevileni tanımak, derinlemesine bağ kurmaktır. onu keşfetmektir. parçalayarak değil, öğrenme isteğiyle kendini ona vererek kaynaşarak hem kendini hem ötekini tanıma girişimidir. `sevgi, anne baba ve çocuk arasında başlar` * çocuk sevgisi: seviyorum, çünkü seviliyorum. * yetişkin sevgisi: seviliyorum, çünkü seviyorum. * olgunlaşmamış sevgi: seni seviyorum çünkü sana ihtiyacım var. * olgunlaşmış sevgi: sana ihtiyacım var, çünkü seni seviyorum. `anne sevgisi` koşulsuzdur. herkesin özlemini çektiği sevgidir bu. `baba sevgisi` hak edilmiş sevgidir, kaybetme korkusu vardır. anne içinden çıkılan yuva, toprak, doğa, okyanustur. baba ise çocuğun yol göstericisidir. `yetişkin insan` her iki sevgiyi de kendi içinde birleştirebilen kişidir. yani olgunlaşmış bir sevgi anne ve baba güdüsünü birlikte eyleme dönüştürür, dengeler. tıpkı bir anne gibi seni benim sevgimden, mutlu bir yaşam dileğimden yoksun bırakamaz hiçbir şey der. bir baba gibi sınır da çizer. yanlış yapınca yanlış yaptın, der. bunun sonucundan kaçamazsın ve eger seni sevmemi istiyorsan tutumunu değiştirmelisin, der. aksi halde salt anne sevgisi kişiyi sapıklaştırıp toplumdan koparır ve bayağılaştırır. salt baba sevgisi ise kişiyi huzursuz, kaygılı ve yetersiz hissettirir. `ya tanrı sevgisi?` bu sevgi en yüce değere ulaşma biçimidir. fromm için tanrı soyut ve genel bir sevme yeteneğidir aslında. tarih içinde şekillenir, evrilir ve gelişme gösterir. anaerkil dönemde anne sevgisine benzer bu sevgi. ataerkil dönemle birlikte tanrı bir babaya dönüşür. sevap kavramı böyle girer inançların içine. cennet cehennem var olur. anne sevgisi gibi baştan verili değildir, hak edilmesi gerekir. günümüzün tanrı anlayışı da ataerkil bakış açısından henüz kopmuş değildir. tanrı hala antropomorfiktir, bir baba olarak anlaşıldığı için. fromm tek tanrılı dinlerin de nihayetinde soyut bir tanrı fikrini yani sevgi, saygı, adaleti kişinin kendi içinde taşıyıp olgun biçimde kavrayacağı zamanların geleceğini düşünür, umar. tanrı inancını doğu ve batı üzerinden karşılaştırır: `doğu'daki tanrı ` yani çin, hindistan'da eylem ön plandadır. paradoksal mantık hakimdir. herakleitos, diyalektik, oluş kavramları önemlidir. taoist düşünce ve hint felsefesi. "tanrı ne odur, ne de o olmayan." dünyayı ve tanrıyı kavramak doğru eylemden geçer doğuda. bu nedenle tanrıya ne dendiği, nasıl inanıldığından, nasıl bir söyleme sahip olduğundan çok nasıl yaşadığın neler yaptığın önemlidir. `batı'daki tanrı` aristoteles mantığına dayanır. eylem değil, düşünce önemlidir. tanrıya inanmak her şeyden önce gelir. düşünceyi önceledigi için dogma, kilise, bilim, teknik gelişimi batıda gerçekleşir. doğu ise tanrıyı içinde keşfeder ve tanrı ile birlikte yaşar. başa dönecek olursak anne baba çocuk arasındaki ilişki tarihsel olarak tanrı sevgisinin aşamalarıyla paralellik gösterdiğini fark ederiz. * çocuk yaşama tüm varlığının temeli olan annesine bağlı olarak başlar. kendini çaresiz hisseder, annesinin onu saran sevgisine gereksinimi vardır. * ardından babasına yönelir. baba düşünce ve eylemini yönlendiren bir ilkedir. bu aşamada babasının beğenisini kazanmak için çabalar. * `tamamen olgunlaştığında`, kendisini anne babasının koruyucu ve hükmedici gücünden kurtarmış, annelik ve babalık ilkelerini kendi içinde oluşturmuştur. kendi kendisinin anne babası olmuştur, kendisi anne ve babadır. insanoğlunun tarihi de aynı gelişmeyi görmekte olduğumuzu düşünür fromm. tanrıya çaresizce bağlılık ardından itaat edilen baba tanrıdan sonra insanlık sonunda her iki biçimi de içselleştirip kendisi adil ve sevgi ile edimde bulunma aşamasına gelecektir. böylece dışsal bir güç olarak ne tanrıya ne de tanrıçaya gereksinim duyacaktır. o zaten tanrıyı icselleştirerek tanrı ile işbirliği içinde hareket edecektir. `tanrıyı sevmek`, sevmek sanatının ta kendisidir. kendini ve başkasını saygı, ilgi, emek ve özgürlük temelinde başlayıp yavaş yavaş evrenselliğe varan varoluşun tümünü sevebilmektir. öyle bir sevgi ki bu özgürlük, eşitlik, adalet, onurlu ve insanca yaşamın güzelliği herkesi kapsar. orada yağmur herkesin üzerine yağar, güneş herkes için doğar. sevmek bir sanat olur, orada. ve insan tanrı ile beraber yan yana iç içedir orada. - tanrım, seni bana soruyorlar, senin için kimdir diyeyim? - ben, benim. onlara benim adımın adsızlık olduğunu söyle.