(@) - Raf

adam phillips adem ve havva'dan başlayarak yasa, yasak, arzu ve haz üzerine sorgulamalar yaparak psikanalizin dinlerin otoritelerin ve aslında hiçbirimizin pek de ilgilenmediği yasaklanmamış olabilecek hazlara bakışımızı yöneltir. yasaklanana öyle odaklanır ve arzu duyarız ki tek isteğimiz haline gelir. halbuki…devamıadam phillips adem ve havva'dan başlayarak yasa, yasak, arzu ve haz üzerine sorgulamalar yaparak psikanalizin dinlerin otoritelerin ve aslında hiçbirimizin pek de ilgilenmediği yasaklanmamış olabilecek hazlara bakışımızı yöneltir. yasaklanana öyle odaklanır ve arzu duyarız ki tek isteğimiz haline gelir. halbuki bu bir tür haz hiyerarşisi yaratmak demektir. oysa haz neyin değerli değersiz olduğunu ölçmekten ziyade bir haz çeşitliliği olarak yaşamı zenginliği içinde görebilmek demek olabilir. bunu ise en iyi çocuklar bilir. yetişkinler üstbenlerinin kölesi olmuş kendi içinde bölünmüş ve yasak olana göz dikerek kendi kendini daraltmış, köreltmişken çocuklar arkadaşlık, oyun, şefkat, hayal gücü, bir şeye tüm dikkatini verebilme keyfi gibi yasak olmayan birçok haz yaşarlar. dolayısıyla yasaklayıcı ahlakın dışında acaba yasak olmayan bir ahlak var mıdır, mümkün müdür, arzudan doğan esinlenen bir ahlak olabilir mi? dünyayı istemenin başka birçok çeşidini keşfedemez miyiz? diye sorar ve yasaklanmamış en güzel arzulardan biri olarak birbirine eşlik etmek eşdeyişle sosyalleşmek hazzı ile bizi bu soruları düşünerek kendi kişisel tarihimiz ile baş başa bırakır. " bencillik, kişinin dilediği gibi yaşaması değil, başkalarından kendi istediği gibi yaşamalarını talep etmektir. bencil olmamak da başka insanların hayatlarına ilişmemek, onlara müdahale etmemektir. ..insanın kendine ait düşünceleri olması bencillik değildir. kendi düşünceleri olmayan insan hiç düşünmüyor demektir. insanın komşusundan kendisi gibi düşünmesini, kendisiyle aynı görüşe sahip olmasını istemesi son derece bencil bir davranıştır." "insanın kişisel tarihi, başka ne olursa olsun, insanın itaatinin tarihçesidir. herkes açısından geçmişe dönük soru sorma daima, neye razı geldiğimiz, neye boyun eğmek zorunda kaldığımız, çocukken gerçekte hemfikir olmadığımız halde neyi kabullendiğimizdir. ..tüm ahlaki sorunlar aslında itaat sorunudur." "trajik kahramanların kendi inançlarına mutlak, tartışmasız bir itaati vardır. tüm trajediler itaatin trajedisidir. itaat bize bir şeyi yasaklayarak başka bir şey sunan yasak olmayan hazdır. ..zihnimizi daraltır, inanan ve inanılabilir insanlar olarak kendimize dair imgemizi daraltır." " bilinçdışı bir itaat halinde yaşarken kendimizi itaatkar olarak değil de gerçekçi, normal ya da mantıklı olarak düşünürüz. hayatın gerçekte nasıl olduğunu biliyormuş gibi yaşarız. en kötü itaat farkında olmadığımız itaattır." " yanlış itaat sahte umuda yol açar, doğru itaat ise gerçek umuda." "itaat bir şeyi bilmeme arzusudur. zamanı durdurma arzusudur; itaat bize kuralları hatırlatarak buyumemizi durdurur." "üstben ahlaki olmaktan ziyade ahlakçıdır. kötü huylu bir ebeveyn gibi koruma kılıfı altında zarar verir; iyi rehberlik sunma fikri altında suistimal eder. sözde sağlık ve güvenlik namına korku ve kendi kendine yabancılaşan bir hayat yaratır. bir şeyi cezalandırılma korkusuyla yapmamakla yanlış olduğuna inandığımız için yapmamak arasında büyük bir fark vardır. ..gözdağından doğan ahlak ahlaksızdır."

prafheimas 4 years ago

Bir Deli Değilin Defterleri

Feyyaz Kayacan

1 Gönderi

Spoiler içeriyor feyyaz kayacan'ın en sevdiğim öyküsü. doktorun tüm "senin karın yok" kabullendirme çabasına rağmen günlüklerine karısını çok özlediğini yazan fakat karısının kendisini aldattığından şüphelenen ve aldattığı kişinin de bizzat kendi sol eli olduğu hezeyanlarına kapılarak uykuları kaçan kendi koluna düşman kesilen…devamı

prafheimas 4 years ago

Eros'un Istırabı

Byung-Chul Han

3 Gönderi

Spoiler içeriyor byung- chul han bu metninde aşkın günümüzdeki halini irdeliyor ve yine kendi önermelerini ortaya koyuyor. aşk öldü mü? aşkın sonu mu geldi? evet, çünkü olanaklar sınırsız ve başka'nın bolluğu içinde yaşıyoruz. haliyle bir kişiyi seçip ona kapılamıyoruz, acı çekemiyoruz ve…devamıbyung- chul han bu metninde aşkın günümüzdeki halini irdeliyor ve yine kendi önermelerini ortaya koyuyor. aşk öldü mü? aşkın sonu mu geldi? evet, çünkü olanaklar sınırsız ve başka'nın bolluğu içinde yaşıyoruz. haliyle bir kişiyi seçip ona kapılamıyoruz, acı çekemiyoruz ve aşkın o bizi sarsan, değiştiren ve kendimizi yeniden bulduran negatif yönü kalmadı. alternatif bolluğu bizi konfora, sekse, hazza, kısaca ilişkileri de birer meta olarak tüketmeye indirgedi. byung-chul han ise bu düşünceye itiraz ediyor. sebep sonuç ilişkisi yanlış diyor. olan şey başka'nın sonsuzluğu değil hep aynılık cehennemi. yani ortada aşkı mümkün kılan iki farklı özne deneyimi yok ki zaten aşk olsun. eros ıstırap çekiyor çünkü olan şey birin birle çiftleşmesinden ibaret. zaten bu yüzden bir insan başka bir insanla kolayca takas edilebiliyor. bu mübadelede ya da muadil meselesine de başkası değil olsa olsa negatif anlam içermeyen farklı kavramı söz konusu. yani çeşitlilik, tüketim nesnesi ve tamamen pozitif bir seçenek imkanı. salt alternatif olmak. birinin verebildiğini başkasının da kolayca verebileceği bir dünya. narsisizmi ve depresyonu da tetikleyen besleyen bir dünya. oysa başka; sahip olunamaz, el konulamaz, bilinemez olandır. başarısız bir girişim olması kaçınılmazdır. bir tür ölüm deneyimi yaşatır bu yüzden aşk. incitir doğası gereği. seks ne kadar başarmak ise aşk da o kadar başaramamaktır. kişinin hakikatle karşılaştığı yerdir. eksikliğini fark ettiği ve kendini başkasına teslim ederek kaybettiği ama sonra yeniden bulduğu yerdir. başka'nın armağanı tam da budur. bizi kendimizle buluşturması. becerememeyi becererek insan olma deneyimine yaklaşmayı. öteki türlü narkissos gibi kendi kendimize kapanarak boğuluruz çünkü. yazar eros'un salt aşk olmadığının aynı zamanda erotik gücünün, yaratıcılığının da nasıl iğdiş edildiğini, evcilleştildiğini, pornografiye dönüştürüldüğünü, cinsel ve duygusal tatmin nesnesine indirgendiğini temellendirir metninde. eros; arzu, gözüpeklik ve akıl demektir, üçünün bir arada olabilmesidir. oysa " neoliberalizm, bilhassa eros'u cinsellik ve pornografiyle ikame ederek toplumun genel olarak siyaset dışı kalmasını sağlar." artık hepimiz tıpkı para gibi aynılaştırılmış, kendi başarı ve başarısızlığından sorumlu, kendi kendini sömüren birer performans öznesi olarak yorgunluk toplumunu oluştururuz. fakat buna toplum bile denemez, çünkü biz ve ortak eylem artık imkansızlaşmıştır böylesi bir cehennemde. haliyle eros; aşk, siyasal eylem ve ayaklanmalar, kölelikten azadelik, tüm yaratıcılık, özgürlük, adalet ve güzellik istemi aslında hep birbirine bağlı. birbirini besliyor ve geliştiriyor. salt cinsellik ve haz bayağılaştırırken, eros kutsallığı ile insanlaştırıyor, biricikleştiriyor ve toplumsallaştırıyor. son olarak özet bir alıntı bırakayım, tüm kitapları birbirinden değerli filozoftan: " günümüzde aşk bir haz formülüne dönüştürülerek pozitifleştiriliyor. her şeyden önce hoş duygular uyandırması bekleniyor. o artık bir olay örgüsü, bir anlatı, bir dram değil herhangi bir sonuca yol açmayan bir coşku ve uyarım sadece. yaralanmanın, aniden gelişin veya düşüşün negatifliğinden bağımsız. aşka düşmek fazlasıyla negatif sayılıyor. oysa aşk tam da bu negatiflikten oluşur. 'aşk bir imkan değildir, bizim inisiyatifimize bağlı değildir, bir temeli yoktur, bize aniden gelir ve bizi incitir.' her şeyin mümkün olduğu, her şeyin inisiyatif ve projeden ibaret olduğu, becerebilme'nin egemenliğindeki başarı toplumunda ise incinme ve tutku olarak aşka geçit yoktur." s.21

prafheimas 4 years ago

Kötülük Üzerine Bir Deneme

Terry Eagleton

2 Gönderi

-insan eylemleri açıklanabilir ise kötü olamazlar önermesi ile kötüler kötü oldukları için kötülük yapar önermesine bir üçüncü çıkış noktası öneren ve edebiyat kişileri üzerinden kötülüğü sorguya çeken, yorumlayan çok hoşlanarak okuduğum metin. " martin ölemez çünkü kendini ebediyen yok olamayacak…devamı

prafheimas 4 years ago

Fakat Müzeyyen Bu Derin Bir Tutku

İlhami Algör

62 Gönderi

Spoiler içeriyor sevişmelerini betimleyen şu satırlar hoştu: "birlikte tüy gibi havalanıyor, yükseliyor, oralardan ok gibi inip, zıpkın gibi saplanıyor, çapkın, şakacı, çocuk yunuslar gibi dibe iniyor, dipte yılanbalıklarına dönüşüp kıvrılıyor sonra toprağı delip köpüklü dalgalara bakan yamaçlarda rüzgara çıkıyor, yeşil ve taze,…devamısevişmelerini betimleyen şu satırlar hoştu: "birlikte tüy gibi havalanıyor, yükseliyor, oralardan ok gibi inip, zıpkın gibi saplanıyor, çapkın, şakacı, çocuk yunuslar gibi dibe iniyor, dipte yılanbalıklarına dönüşüp kıvrılıyor sonra toprağı delip köpüklü dalgalara bakan yamaçlarda rüzgara çıkıyor, yeşil ve taze, kendimize ve birbirimize dolanıp yükseliyor, dallanıyor, açıyor ve.. tekrar ve tekrar, yaprak, polen, böcek olarak dökülüyorduk." *** bir adam bir kadın ve bir çocuklu roman. anlatıcı yazar adamın kendisi. diğerlerini konuştururken de kendi üslubuna uydurur hep. müzeyyen koçum der, eşyalar abi der, sadri alışık baba der, dönüp yine kendisi usta der müzeyyen'e çıkışımız yok mu bu hikayede? bu üslup adamın bir yandan hikayeyi yazarken öte yandan bizzat yaşıyor olmasıyla ilintili muziplikten olabilir. benim hoşuma gitti. hikaye bahanesiyle aralarda mizahi eleştirel ayrıntılar da serpiştirir. bir ara kahramanına çok kızıp kürt sendikacı sansınlar dövüp öldürüp bir kenara atsınlar, üçüncü sayfada çıksınlı bir son yazar mesela. istanbul semtlerinde oynayan çocuklar üzerinden sınıf meselesini çok inceden verir laf arasında falan, neyse. esas adam diye tutkulu baslayan kahramanın hikayesi üçüncü şahsa dönüşerek buruk biter. ama zaten bitse ne bitmese ne? nin hikayesidir. ilişkilerin hiçbir zaman yolunda gideceğine inanan birisi değildir adamımız. evlilikten, toplumsal, kurumsal ilişkilerden kaçınan hatta yersiz yurtsuz tıpkı hikayesindeki gibi kopuk bir uçurtma misalidir. film montaj işinde çalışırken kovulmuş ve hikaye yazmaya fena halde takmıştır. hem filmlerle hem de müzikle arası iyi olduğu için istanbul'un sokaklarında avaramu diye diye oradan oraya savrulup dolaşırken veya müzeyyen'le ne oluyor diye anlamaya çalışırken hep filmler şarkılar türküler karışır araya. son imparator, charade , ben senin resmine aşığım ile sevmek zamanı, rain man , the shining , irma la douce ve casablanca filmleri dahil olur. arada kaçırdığım birkaç film daha vardır muhtemelen. en çok üzerinde durduğu kişi sadri alışık in özel bir yeri var ki, zaten kitabın kapağında müzeyyen portresinde gözünden çaresizce pırtlamış şekilde resmedilmiş. sık sık anılması da boşa değil. neticede korkulan olur. sadri alışık'ın hep üçüncü şahıs olarak ağlak kalması gibi aşk üçgenlerinde, anlatıcı yazar da yazdığı hikayedeki adam da aynı sonla bitecektir. romana adını veren fakat müzeyyen bu derin bir tutku meselesi müzeyyen için ikna edici gelmeyecektir hiçbir zaman. ne teoride ne hikayede ne de gerçek hayatta. müzeyyen bu his ithal olmasın sakın? derken anlatıcı yazarı kendi tutkusundan bile şüpheye düşürür. acaba adamımız müzeyyen'e gerçekten aşık mıdır yoksa oyun mu oynuyordur kendince? bir aşk oyunu.. mecnun olma oyunu.. müzeyyen olanla ve bu oyunlarla yetinmediği gibi kendisi de bir kopuk uçurtma gibidir. ikisi de kaçarak kaçınarak bir an birbirlerine takılmıştır hepsi bu. adamsa dolaşıp kalır muzeyyen'e bir süre daha tek taraflı. kendisini de asla ortaya koyamaz. soramaz, anlatamaz, tutkusunu geçiremez, heyecanlandıramaz kadını. edilgen biridir daha çok. eşyalarla konuşur, kendi içine içine konuşur hep. kadın ise zaten ne istediğini bilmez, yetinmez, bir arayış halinde, özgür ruhlu, ketum ve baskın. adamımız geyik gibi bakmak dışında bir müdahalede bulunamaz olacak olanlara... niye niye diye kendi kendine mırıldanır anca ve hikaye çıt eder. çünkü hikayede adamın çocuğa dediğini düşündüğü gibidir her şey biraz da: " ama bunu büyükler oynar canımın içi, diyecektim. ve üç kişiyle oynanır. dördüncü katılırsa oyun değişir ve ikili takımlar halinde oynanır. sonra ikililerden birine üçüncü biri katılır ve böylece bazıları anlar ki, asıl olan birdir ve bir esastır. fakat nedense bir'i yarım sayar ve iki yaparak tamamlamaya çalışırlar. iki lanet bir sayıdır, kendine yetmez, hep üçe koşar ve sonra sil baştan." adam müzeyyen'e veda bile edemez. bir zarfa koyar anahtarı gönderir bakkal çırağıyla uzaktan bakarak: "güle güle müzeyyen. ..güle güle, te ben senin sülaleni.." *** filmi de fena değil bu arada. açıkçası sadece erdal beşikçioğlu'nu izlemek uğruna kitabı alıp okudum ve filmi izledim. kitabı okumadan izlemiş olsaydım biraz daha yüzeysel gelebilirdi. böyle birbirlerini tamamladılar hiç olmazsa zihnimde. böylesi olaysız bir kitaptan senaryo çıkarmak elbette bir marifet, ama filmler, muzikler ve o hem uçarı mizahi hem arabesk üslup da filme yansıtılsa bir de çocuklu diyaloglar da yer alabilse daha hoş ve renkli olabilirdi. yine de filmin son sahnesindeki müzeyyen'in gitmesem ne olurdu sorusuna arif'in verdiği yanıt müthiş elbette. ama yine soruyu anımsamakla yetineyim: neyi kaçırırız giderken veya niçin gider insan? gitse ne gitmese ne?

prafheimas 4 years ago

Peruk Gibi Hüzünlü

Yalçın Tosun

1 Gönderi

Spoiler içeriyor "çocuklar tekinsizdir annelerse uçurum; olur olmaz düşülür. bitmemiş her sevişme paslı bir iğne gibi doğrudan kalbe yürür. söz bitimi gibidir odanın her köşesi bir kuşatma büyütür. gece sona ermeden peruk takan birini öpmezsem yaram büyür" *** yalçın tosun'dan okuduğum ilk…devamı"çocuklar tekinsizdir annelerse uçurum; olur olmaz düşülür. bitmemiş her sevişme paslı bir iğne gibi doğrudan kalbe yürür. söz bitimi gibidir odanın her köşesi bir kuşatma büyütür. gece sona ermeden peruk takan birini öpmezsem yaram büyür" *** yalçın tosun'dan okuduğum ilk kitap. on altı öyküsünün çoğundan hoşlandım. öykü kişilerinin çocuklar, ergenler, yaşlılar, eşcinseller, travestiler, zihinsel engelli çocuk/ yetişkinler, azınlıklar vs. olması bakımından çok ilgimi çekti. bu tarz kitapları özellikle türkiye edebiyatı açısından düşünürsek herhalde çok az okumuş olduğumu fark ettim. belki de zaten çok az. çocuk kahramanlı olanlardan bazı köfteleri okuyunca orhan kemal'in çikolata adlı cocuk dilini, psikolojisini nefis yansıtan ama aynı zamanda iç burkan öyküsünü anımsadım. hatta buradan da okuyabilir dileyen: çikolata çok güzel çünkü.. benzer hislerle doldum bazı köfteler'de de. bir de kahramanı çocuk olan ve içimi oyup yer eden benzer tema vüsat o. bener'in kömür öyküsünü anımsadım dost/ yaşamasız kitabındaki. ah be.. öykülerin birbirinden değişik ve aynı zamanda her yerde olan kadınları, adamları, ulaşılmaz aşkları, bastırılmış istekleri bir yana neredeyse tabu halinde olduğu için bahsetmesi cesaret isteyen ensest istismarı hem anne hem baba üzerinden iki ayrı öyküde verebilmiş yazar. okurken hem katlanamadım, sarsıldım hem de bu gerçekliği yapay ya da bakın ben böyle şeylerden bahsediyorum işte gibi görev misali yüklenerek değil tabii biçimde kurabilmiş olmasına imrendim. öte yandan gazetede, televizyonda, sosyal medyada sürekli görmemize rağmen bir şekilde de yüzleşemiyoruz yeterince. edebiyatsa hala gerçeğin üstünü kaldırıp karşı karşıya bırakmada müthiş bir etkiye sahip. gerçekliğin içinde pornografikleştirileni alıp yeniden yeni bir gözle görebileceğimiz gerçekliğe dönüştürüyor. ve bu sayede kurgu bizi gözetleyen/ seyreden veya teşhir edilen, ifşa olunan durumlardan çıkarıp bizzat gerçeğin kendisiyle baş başa bırakıyor, bütünüyle tanık kılıyor olana. belki de yazmak ciddi bir iş olduğu için ancak tesir ediyordur, gerçekler. bilemiyorum. ama bir biçimde edebi metnin veya sinemanın bu etkisini, sarsıcılığını hatta bence sorumluluğunu yalçın tosun öyküleri üzerinden bir kez daha anımsadım. on altı öyküden benim en sevdiğim öyküsü ise: beyaz sabun

prafheimas 4 years ago

Ayna

Andrei Tarkovsky

33 Gönderi

Spoiler içeriyor walter benjamin'in son bakışta aşk'ta "dolayısıyla hiçbir zaman telafi edemeyeceğimiz bir şey vardır: on beşimizdeyken evden kaçmamış olmak. sonradan anlarız." sözlerine benzer bir diyalog geçiyor bu filmde. şöyle: "bir arkadaşımın on beş yaşındaki oğlu 'sizi terk ediyorum. iki yüzlü bir…devamı

prafheimas 4 years ago

Kurban

Andrei Tarkovsky

18 Gönderi

Spoiler içeriyor "başlangıçta söz vardı. neden baba?" filmde yanılmıyorsam alexander'dı, her zamanki gibi bahçeye bakıp huzur dolmak isterken her yerin düzenlenmiş biçilmiş budanmış olduğunu görünce söyledikleri tam olarak tarkovski'nin sanata ve hayata bakışını anlatıyor: "..manzaranın tadını çıkarmaya hazırlanmıştım. neyse, pencereden dışarı baktığımda…devamı

prafheimas 4 years ago

Yedinci Mühür

Ingmar Bergman

125 Gönderi

Spoiler içeriyor pandemi döneminde ölümle bu denli iç içe ve yas halindeyken yeniden izlenmesi gereken bir film. 14. yüzyıl ortaları, antonius block kutsal topraklarda haçlılar adına savaşıp ülkesine dönüyor. bu arada veba salgınından herkes ölümle karşı karşıya korku ve panik halindedir. antonius,…devamı

prafheimas 4 years ago

Titanik

James Cameron

328 Gönderi

Spoiler içeriyor titanik filmiyle ilgili slavoj zizek'in yorumu çok ilgi çekici. titanikteki facianın alt ve üst sınıflar arasındaki gizli gerilimi açığa çıkardığını söyler. kaza anı, çarpışma adeta cinsel ve toplumsal bir ihlalin hemen ardından gerçekleşir bir ceza gibi. rose eski hayatını terk…devamı